# تنف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%86%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: تنف

التَّنُوفةُ: القَفْرُ من الأَرض وأَصل بِنائها التَّنَفُ، وهي الـمَفازةُ، والجمع تَنائفُ؛ وقيل: التَّنُوفةُ من الأَرض الـمُتباعِدةُ ما بين الأَطْرافِ، وقيل: التنوفة التي لا ماء بها من الفَلواتِ ولا أَنِيسَ وإن كانت مُعْشِبةً، وقيل: التَّنُوفةُ البعيدة وفيها مُجْتَمَعُ كلإِ ولكن لا يُقدَرُ على رعْيِه لبُعْدِها. وفي الحديث: أَنه سافر رجل بأَرضٍ تَنُوفةٍ؛ التَنُوفةُ: الأَرضُ القَفْرُ، وقيل البعيدةُ الماء؛ قال الجوهري: التَّنُوفةُ الـمَفازةُ، وكذلك التَّنُوفِيّةُ كما قالوا دَوٌّ ودَوِّيَّةٌ لأَنها أَرض مثلها فنُسِبت إليها؛ قال ابن أَحمر: كَمْ دَونَ لَيْلى مِنْ تَنُوفِيَّةٍ
لَمَّاعةٍ، تُنْذَرُ فيها النُّذُرْ
وتَنُوفى: موضعٌ؛ قال امرؤ القيس:
كأَنَّ دِثاراً حَلَّقَتْ بِلَبُونِه
عُقابُ تَنُوفى، لا عُقابُ القَواعِلِ
وهو من الـمُثُل التي لم يَذْكُرْها سيبويه. قال ابن جني: قلت مرّة لأَبي علي يجوز أَن تكون تَنُوفى مقصورة من تَنوفاء بمنزلة بَرُوكاء، فسمع ذلك وتَقَبَّلَه؛ قال ابن سيده: وقد يجوز أَن يكون أَلف تَنُوفى إشباعاً للفتحة لا سيما وقد رويناه مفتوحاً وتكون هذه الأَلف ملحَقةً مع الإشباع لإقامة الوزن؛ أَلا تراها مقابلة لياء مفاعيلن كما أَن الأَلف في قوله: يَنْباعُ من ذِفْرى غَضُوبٍ جَسْرةٍ
إنما هي إشْباعٌ للفتحة طلَباً لإِقامة الوزن، أَلا ترى أَنه لو قال يَنْبَعُ من ذفرى لصح الوزن إلا أَن فيه زِحافاً، وهو الخَزْلُ، كما أَنه لو قال تَنُوفَ لكان الجزء مَقْبوضاً فالإشْباعُ إذاً في الموضعين إنما هو مخافةَ الزِّحاف الذي هو جائز.

### Türkçe

**التَّنُوفةُ**: yerden **القَفْرُ** (çorak yer); ve onun yapısının aslı **التَّنَفُ**’tur; ve o, **الـمَفازةُ**’dir; çoğulu **تَنائفُ**’tir. Ve denildi: **التَّنُوفةُ** yerden, uçlar arasındaki (mesafe) uzak olan **الـمُتباعِدةُ**’dir. Ve denildi: **التنوفة** **الفَلواتِ**’tan, içinde ne su ne de insan bulunan, her ne kadar otlu olsa da (olan)dır. Ve denildi: **التَّنُوفةُ** uzak olandır ve onda otlağın toplanması vardır; fakat uzaklığından dolayı onu otlatmaya güç yetirilmez.

Ve hadiste: bir adamın **تَنُوفةٍ** bir yerde yolculuk ettiği (vardır); **التَنُوفةُ**: **الأَرضُ القَفْرُ** (çorak yer); ve denildi: suyu uzak olan. **الجوهري** dedi: **التَّنُوفةُ** **الـمَفازةُ**’dir; ve aynı şekilde **التَّنُوفِيّةُ** (dir); nitekim **دَوٌّ** ve **دَوِّيَّةٌ** dedikleri gibi; çünkü o, onun gibi bir yerdir; böylece ona nisbet edildi. **ابن أَحمر** dedi:

كَمْ دَونَ لَيْلى مِنْ **تَنُوفِيَّةٍ**
لَمَّاعةٍ، تُنْذَرُ فيها النُّذُرْ

Ve **تَنُوفى**: bir yerdir; **امرؤ القيس** dedi:

كأَنَّ دِثاراً حَلَّقَتْ بِلَبُونِه
عُقابُ **تَنُوفى**، لا عُقابُ القَواعِلِ

Ve o, **سيبويه**’nin zikretmediği mesellerdendir. **ابن جني** dedi: Bir defa **أَبي علي**’ye dedim: **تَنُوفى**’nın, **بَرُوكاء** menzilesinde **تَنوفاء**’dan kısaltılmış olması caiz olur; bunu işitti ve onu kabul etti. **ابن سيده** dedi: Ve **تَنُوفى**’nın elifinin, özellikle onu fethalı rivayet etmiş olduğumuz hâlde, fethanın işbâı olması da caiz olur; ve bu elif, vezni ikame etmek için işbâ ile birlikte ilhak edilmiş olur; görmüyor musun, o, **مفاعيلن**’in yâsına mukabildir; nitekim onun sözündeki elif gibi:

يَنْباعُ من ذِفْرى غَضُوبٍ جَسْرةٍ

Ancak o, vezni ikame etmeyi istemek için fethanın işbâıdır; görmüyor musun, eğer **يَنْبَعُ** من ذفرى deseydi vezin sahih olurdu; ancak onda bir zihâf vardır ve o **الخَزْلُ**’dür. Nitekim eğer **تَنُوفَ** deseydi parça **مَقْبوضاً** olurdu; öyleyse işbâ, iki yerde de ancak caiz olan zihâftan korku sebebiyledir.
