# تنم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%86%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: تنم

في حديث النبي، صلى الله عليه وسلم: أَن الشمسَ كُسِفَت على عهده فاسْوّدتْ وآضَتْ كأَنها تَنُّومةٌ؛ قال أَبو عبيد: التَّنُّومةُ نوعٌ من نبات الأَرض فيه سوادٌ
(* قوله «فيه سواد إلخ» عبارة النهاية: فيها وفي
ثمرها سواد قليل). وفي ثمره يأْكله النَّعام. ابن سيده: التَّنُّوم شجر له حَمْل صِغار كمثل حبِّ الخِرْوَع ويتفلَّق عن حبٍّ يأْكله أَهلُ البادية، وكَيْفَما زالت الشمس تَبِعها بأَعْراض الورق، وواحدته تَنُّومة. وقال أَبو حنيفة: التَّنُّوم من الأَغْلاث، وهي شجرة غَبْراء يأْكلها النَّعام والظِّباءُ، وهي مما تُحْتَبَل فيها الظِّباء، ولها حَبٌّ إِذا تَفَتَّحتْ أَكمامُه اسودَّ، وله عِرْق، وربما اتُّخِذَ زَنْداً، وأَكثر مَنابتها شُطآن الأَودية؛ ولِحُبِّ النعام له قال زهير في صفة الظَّليم: أَصَكّ مُصَلَّم الأُذُنَيْنِ أَجْنى،
له بالسِّيِّ تَنُّومٌ وآهُ
وقال ابن الأَعرابي: التَّنُّومةُ، بالهاء، شجرة من الجَنْبَةِ عظيمة تنبت، فيها حب كالشَّهْدانِج يَدَّهِنون به ويأْتَدِمونه، ثم تَيْبَس عند دخول الشِّتاء وتذهب ؛ هذا كله عن أَبي حنيفة. قال الأَزهري: التَّنُّومة شجرة رأَيتها في البادية يضرِب لَوْنُ ورَقها إِلى السواد، ولها حبّ كحب الشَّهْدانِج أَو أَكبر منها قليلاً، ورأَيت نساء البادية يَدْقُقْن حبَّه ويَعْتَصِرْن منه دُهناً أَزرق فيه لُزوجة، ويَدَّهِنَّ به إِذا امْتَشَطْن. وقال أَبو عمرو: التَّنُّوم حبَّة دَسِمة غَبْراء. وقال ابن شميل: التَّنُّومة تَمِهة الطَّعْم لا يَحْمَدُها المال.
وتَنَمَ البعيرُ، بتخفيف النون: أَكل التَّنُّوم.

### Türkçe

Peygamberin, sallallahu aleyhi ve sellem, hadisinde: Güneş onun zamanında tutuldu da karardı ve sanki o **تَنُّومةٌ** imiş gibi oldu; Ebû Ubeyd dedi ki: **التَّنُّومةُ** yeryüzü bitkisinden bir türdür, onda siyahlık vardır.
(* Onun “onda siyahlık vardır ilh.” sözü, **النهاية**’nin ibaresi: onda ve meyvesinde az bir siyahlık vardır). Ve onun meyvesinde, devekuşu onu yer. İbn Sîde: **التَّنُّوم** küçük taneli bir yükü olan bir ağaçtır; **الخِرْوَع** tanesi gibi; ve bedevî halkın yediği bir taneye yarılır; güneş nasıl yer değiştirirse, yaprağın enleriyle onu takip eder; onun bir tanesi **تَنُّومة**’dur. Ve Ebû Hanîfe dedi ki: **التَّنُّوم** **الأَغْلاث**’tandır; o, devekuşunun ve ceylanların yediği tozlu bir ağaçtır; ve o, ceylanların içinde avlandığı şeylerdendir; ve onun bir tanesi vardır; onun kılıfları açılınca kararır; ve onun bir kökü vardır; bazen **زَنْداً** edinilir; ve onun bitmesinin çoğu vadilerin kıyılarıdır; devekuşunun onu sevmesinden dolayı Züheyr, **الظَّليم**’in vasfında dedi ki:
أَصَكّ مُصَلَّم الأُذُنَيْنِ أَجْنى،
له بالسِّيِّ تَنُّومٌ وآهُ

Ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **التَّنُّومةُ**, **الهاء** ile, **الجَنْبَةِ**’den büyük bir ağaçtır, biter; onda **الشَّهْدانِج** gibi bir tane vardır; onunla yağlanırlar ve onu katık edinirler; sonra kışın girişi sırasında kurur ve gider; bu bütünüyle Ebû Hanîfe’dendir. Ezherî dedi ki: **التَّنُّومة** çölde gördüğüm bir ağaçtır; yaprağının rengi siyahlığa çalar; ve onun **الشَّهْدانِج** tanesi gibi yahut ondan biraz daha büyük bir tanesi vardır; ve bedevî kadınlarının onun tanesini dövdüklerini ve ondan içinde yapışkanlık bulunan mavi bir yağ sıktıklarını gördüm; ve tarandıkları zaman onunla yağlanırlar. Ve Ebû Amr dedi ki: **التَّنُّوم** yağlı, tozlu bir tanedir. Ve İbn Şümeyl dedi ki: **التَّنُّومة** tadı tatsızdır; mal onu övmez.

Ve **تَنَمَ** deve, **النون**’un hafifletilmesiyle: **التَّنُّوم** yedi.
