# تن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: تن

تَنَّ بِالمَكَانِ
1 تَنَّ بِالمَكَانِ تن بالمكان , [aor., accord. to rule, تَنِ٣َ , i. q. تَنَأَ,] He remained, stayed, dwelt, or abode, in the place. (M.)

تانّ بَيْنَهُمَا
3 تانّ بَيْنَهُمَا تان بينهما , (K,) inf. n. مُتَانَّةٌ, (TA,) He measured, or compared, them two together. (K.)

اتنّ
4 اتنّ أتان أتن اتن , (K,) inf. n. اـِتْنَانٌ, (TA,) He, or it, was, or became, distant, or remote. (K.) -A2- اتنّهُ It (a disease) stunted him, (AZ, IAar, T, S, M, K,) namely, a child, or boy, (IAar, T, S, M, K,) so that he did not attain to the stature of his equals in age, (AZ, T,) or so that he did not attain to full growth. (IAar, T, S, M, K.)

تَنْتَنَ
R. Q. 1 تَنْتَنَ أنتن نات نتن تنتن تنتنن [in the CK تَتَنَّنَ] He (a man, IAar, T) left, or deserted, his friends, and associated with others. (IAar, T, K.)

تَنٌّ
تَنٌّ تن ونى : see تِنٌّ. -A2- See also a poetical citation voce تَوٌّ.

تُنٌّ
تُنٌّ تن ونى and تُنَّةٌ The tunny-fish. (Golius on the authority of Ibn-Beytلr; and so in the present day; but the former is a coll. gen. n., and the latter is a n. un.)

تِنٌّ
تِنٌّ تن ونى A like; an equal, a match, or a fellow; (S, M, K;) as also ↓ تَنِينٌ; (K, TA [in the CK تِنِين];) an equal in age; (T, M;) an equal in intellect, or in weakness, or in strength, or in manliness, or manly virtue: (ISk, S:) or a companion: (M:) pl. أَتْنَانٌ. (T, M.) You say, فُلَانٌ تِنُّ فُلَانٍ [Such a one is the like, or equal, &c., of such a one]. (S.) And هُوَ سِنُّهُ and تِنُّهُ and حِتْنُهُ [He is his like, or equal, &c.]. (T.) And هُمَا تِنَّانِ They two are equals in intellect, or in weakness, or in strength, or in manliness, or manly virtue. (ISk, S.) And صِبْوَةٌ أَتْنَانٌ [Boys that are like each other, or equals, &c.]. (T.) And هُمْ أَسْنَانٌ أَتْنَانٌ They are equals in age. (IAar, T.) ― -b2- A boy stunted by disease, (Lth, T, M,) so that he does not attain to full growth; (Lth, T;) as also ↓ تَنٌّ. (M.) ― -b3- Also i. q. شَخْصٌ [The body, or corporeal form, of a man or other thing, which one sees from a distance; or a person; an individual]. (T.) ― -b4- And i. q. مِثَالٌ [A model; a pattern; &c.]: (T:) and ↓ تِينَانٌ [likewise] signifies the مثال of a thing. (K.)

تَنِينٌ
تَنِينٌ تنين ونى : see تِنٌّ.

تِنِّينٌ
تِنِّينٌ تنين ونى [in Hebr. 165] A great serpent; (K;) a kind of serpent, (Lth, T, S, M,) one of the greatest of serpents, (Lth, T,) or like the greatest thereof: (M:) it is related that a company of soldiers, on the shore of the Sea of Syria, saw a cloud divide upon the sea, and then rise, and they saw the tail of the تنّين in a state of commotion in the fringe of the cloud: it is also related that a cloud carries the تنّين to the country of Yلjooj and Mلjooj [or Gog and Magog], and casts it down there, and they assemble thereupon, and eat its flesh: (T:) [these stories are fanciful accounts of the natural phenomenon called a water-spout, to which this name is applied by the Arabs in the present day: but the word is generally understood to mean a dragon: and a great sea-monster;] an aquatic animal, great in make, terrible in appearance, long and broad in the body, large in the head, having very glistening eyes, wide mouth and inside, and many teeth: it swallows many animals; the animals of the land and of the sea fear it; and when it moves, the sea becomes agitated with waves by reason of its great strength: in its first state, it is a malignant serpent, that eats what it sees of the beasts of the land; and when its mischief becomes great, God sends an angel that carries it away, and throws it to Yلjooj and Mلjooj: it is related of one that was seen to fall, that it was found to be about two leagues in length, of a colour like that of the leopard, with scales like those of a fish, two great fins in form like those of a fish, a head like a great hill, resembling the head of a man, two long and great ears, and two round eyes; and from its neck branched forth six other necks, every one of them nearly twenty cubits long, and every one of them having a head like that of the serpent. (Kzw.) [Golius thinks it to mean The shark (“carcharias”).] ― -b2- Hence, التِّنِّينُ is (assumed tropical:) A certain نَجْم [or constellation; the constellation of the Dragon]; thus named as being likened to the serpent so called; (M;) a constellation containing thirty-one stars within the figure; among which are those called الرَّاقِصُ and العَوَائِذُ and الرُّبَعُ and الذِّئْبَانِ &c. (Kzw, TA. *) ― -b3- [Also, app., (assumed tropical:) A certain imaginary figure in the heavens, extending along the line of the nodes of a planet, which are called the dragon's head and the dragon's tail, in Arabic الجَوْزَهَرُ (from the Persian گَوْزِهْرْ), or الجَوْزَاهَرَانِ, and also العُقْدَتَانِ, and, to distinguish each from the other, الرَّأْسُ وَالذَّنَبُ: this line is supposed by Golius to be meant by the following description; but I incline to regard it as the result of a confusion of a description of this line with a description of the zodiacal light, a phenomenon supposed to have been unnoticed by the Arabs:] a slight whiteness in the sky, (Lth, T, K,) not an asterism, (Lth, T,) the body of which is in six signs of the zodiac, and the tail, which is slender, black, and twisted, in the seventh sign: it changes place like the planets; is called in Persian هَشْتَنْبَرْ, (Lth, T, K,) [app. a mistranscription of هَسْتَبُرْ,] in astrological computation; and is inauspicious: (Lth, T:) accord. to J, a certain place in the sky; which is a correct explanation, though said in the K to be a mistake. (TA.)

تِينَانٌ
تِينَانٌ تينان : see تِنٌّ. -A2- Also A wolf: (K, in this art. and in art. تين:) but used only by El-Akhtal. (TA.)

### Türkçe

**تَنَّ بِالمَكَانِ**
1 **تَنَّ بِالمَكَانِ** **تن بالمكان** , [muzâri‘, kaideye göre, **تَنِ٣َ** , yani **تَنَأَ** ile aynı,] O, mekânda kaldı, durdu, ikamet etti, yahut barındı. (M.)

**تانّ بَيْنَهُمَا**
3 **تانّ بَيْنَهُمَا** **تان بينهما** , (K,) mastarı **مُتَانَّةٌ**, (TA,) O, o ikisini birlikte ölçtü yahut karşılaştırdı. (K.)

**اتنّ**
4 **اتنّ** **أتان أتن اتن** , (K,) mastarı **اـِتْنَانٌ**, (TA,) O, yahut o (şey), uzak oldu yahut uzaklaştı. (K.) -A2- **اتنّهُ** O (bir hastalık) onu bodur bıraktı, (AZ, IAar, T, S, M, K,) yani bir çocuğu yahut oğlanı, (IAar, T, S, M, K,) öyle ki yaşça emsallerinin boyuna erişmedi, (AZ, T,) yahut öyle ki tam büyümeye erişmedi. (IAar, T, S, M, K.)

**تَنْتَنَ**
R. Q. 1 **تَنْتَنَ** **أنتن نات نتن تنتن تنتنن** [CK’de **تَتَنَّنَ**] O (bir adam, IAar, T) dostlarını bıraktı yahut terk etti ve başkalarıyla arkadaşlık etti. (IAar, T, K.)

**تَنٌّ**
**تَنٌّ** **تن ونى** : **تِنٌّ**’e bak. -A2- Ayrıca **تَوٌّ** maddesinde şiir alıntısı olarak zikredilene de bak.

**تُنٌّ**
**تُنٌّ** **تن ونى** ve **تُنَّةٌ** Ton balığı. (Golius, İbn-Beytلr’in otoritesine göre; ve günümüzde de böyledir; fakat birincisi cem‘î cins isimdir, ikincisi ise birim isimdir.)

**تِنٌّ**
**تِنٌّ** **تن ونى** Benzer; denk, eş, muadil yahut akran; (S, M, K;) ve ayrıca ↓ **تَنِينٌ**; (K, TA [CK’de **تِنِين**];) yaşça eşit; (T, M;) akılda, yahut zayıflıkta, yahut kuvvette, yahut erkeklikte, yahut erkeklik erdeminde eşit: (ISk, S:) yahut arkadaş: (M:) çoğulu **أَتْنَانٌ**. (T, M.) Şöyle dersin: **فُلَانٌ تِنُّ فُلَانٍ** [Falanca, falancanın benzeri yahut dengi, vb.’dir]. (S.) Ve **هُوَ سِنُّهُ** ve **تِنُّهُ** ve **حِتْنُهُ** [O, onun benzeri yahut dengi, vb.’dir]. (T.) Ve **هُمَا تِنَّانِ** Onlar ikisi, akılda, yahut zayıflıkta, yahut kuvvette, yahut erkeklikte, yahut erkeklik erdeminde denktirler. (ISk, S.) Ve **صِبْوَةٌ أَتْنَانٌ** [Birbirine benzeyen yahut denk olan oğlanlar, vb.]. (T.) Ve **هُمْ أَسْنَانٌ أَتْنَانٌ** Onlar yaşça denktirler. (IAar, T.) ― -b2- Hastalık sebebiyle bodur kalmış bir oğlan, (Lth, T, M,) öyle ki tam büyümeye erişmez; (Lth, T;) ve ayrıca ↓ **تَنٌّ**. (M.) ― -b3- Ayrıca **شَخْصٌ** ile aynı. [Bir kimsenin yahut başka bir şeyin uzaktan görülen bedeni/sureti; yahut bir kişi; bir fert]. (T.) ― -b4- Ve **مِثَالٌ** ile aynı. [Bir model; bir örnek; vb.]: (T:) ve ↓ **تِينَانٌ** [keza] bir şeyin **مثال**’ini ifade eder. (K.)

**تَنِينٌ**
**تَنِينٌ** **تنين ونى** : **تِنٌّ**’e bak.

**تِنِّينٌ**
**تِنِّينٌ** **تنين ونى** [İbr. 165’te] Büyük bir yılan; (K;) bir yılan türü, (Lth, T, S, M,) yılanların en büyüklerinden biri, (Lth, T,) yahut onların en büyüğüne benzer: (M:) rivayet edilmiştir ki Suriye Denizi kıyısında bir asker topluluğu deniz üzerinde bir bulutun yarıldığını, sonra yükseldiğini gördü ve bulutun eteğinde **تنّين**’in kuyruğunu çalkantı hâlinde gördüler: yine rivayet edilmiştir ki bir bulut **تنّين**’i Yلjooj ve Mلjooj diyarına taşır ve onu oraya atar; onlar da onun üzerine toplanır ve etini yerler: (T:) [bu hikâyeler, günümüzde Arapların bu adı verdikleri “su hortumu” denilen tabiî olgunun hayalî anlatımlarıdır: fakat kelime genel olarak ejderha; ve büyük bir deniz canavarı anlamında anlaşılır;] yapılışı büyük, görünüşü korkunç, gövdesi uzun ve geniş, başı büyük, gözleri çok parlak, ağzı ve içi geniş, dişleri çok olan sucul bir hayvan: birçok hayvanı yutar; kara ve deniz hayvanları ondan korkar; hareket ettiğinde büyük kuvveti sebebiyle deniz dalgalarla çalkalanır: ilk hâlinde, karadaki hayvanlardan gördüğünü yiyen habis bir yılandır; fesadı büyüyünce Allah bir meleği gönderir; o da onu alıp Yلjooj ve Mلjooj’a atar: düşerken görülen birinden rivayet edilmiştir ki, yaklaşık iki fersah uzunluğunda bulundu; rengi pars rengi gibi, pulları balık pulları gibi, balık biçiminde iki büyük yüzgeci, büyük bir tepe gibi bir başı, insan başına benzer, iki uzun ve büyük kulağı ve iki yuvarlak gözü vardı; boynundan altı başka boyun dallanıyordu; her biri yaklaşık yirmi arşın uzunluğundaydı ve her birinin yılanınki gibi bir başı vardı. (Kzw.) [Golius bunun “köpekbalığı” (“carcharias”) anlamına geldiğini düşünür.] ― -b2- Bundan dolayı, **التِّنِّينُ** (mecazen farz olunan:) belirli bir **نَجْم**’dir [yahut bir takımyıldız; Ejderha takımyıldızı]; böyle adlandırılmıştır; çünkü adı geçen yılana benzetilmiştir; (M;) şeklin içinde otuz bir yıldız ihtiva eden bir takımyıldız; bunlar arasında **الرَّاقِصُ** ve **العَوَائِذُ** ve **الرُّبَعُ** ve **الذِّئْبَانِ** vb. denilenler vardır. (Kzw, TA. *) ― -b3- [Ayrıca, görünüşe göre, (mecazen farz olunan:) göklerde, bir gezegenin düğümler hattı boyunca uzanan belirli bir hayalî şekil; bu düğümlere ejderhanın başı ve ejderhanın kuyruğu denir; Arapçada **الجَوْزَهَرُ** (Farsça گَوْزِهْرْ’den), yahut **الجَوْزَاهَرَانِ**, ve ayrıca **العُقْدَتَانِ**, ve her birini diğerinden ayırmak için **الرَّأْسُ وَالذَّنَبُ**: bu hat, Golius’a göre aşağıdaki tasvirle kastedilmiş sayılır; fakat ben bunu, bu hattın tasvirinin, burçlar ışığı tasviriyle karıştırılmasının sonucu görmeye meylederim; bu olgu Araplarca fark edilmemiş sayılmıştır:] gökte hafif bir beyazlık, (Lth, T, K,) bir yıldız kümesi değil, (Lth, T,) gövdesi burçlar kuşağının altı burcunda, kuyruğu ise—ince, siyah ve bükülmüş olarak—yedinci burçta olan: gezegenler gibi yer değiştirir; astrolojik hesapta Farsçada **هَشْتَنْبَرْ** diye adlandırılır, (Lth, T, K,) ve uğursuzdur: (Lth, T:) J’ye göre gökte belirli bir yerdir; bu doğru bir açıklamadır; her ne kadar K’da bunun bir hata olduğu söylenmişse de. (TA.)

**تِينَانٌ**
**تِينَانٌ** **تينان** : **تِنٌّ**’e bak. -A2- Ayrıca Bir kurt: (K, bu maddede ve **تين** maddesinde:) fakat yalnız El-Akhtal tarafından kullanılmıştır. (TA.)
