# تهر (ت-ه-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%87%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - ه - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

التَيْهورُ من الرمل: ما له جُرُفٌ، عن الأصمعي. والجمع تَياهيرُ وتَياهِرٌ. قال الراجز:
كيف اهْتَدَتْ ودثونَها الجَرائِزُوعَقِصٌ من عالِجس تَياهِرُ
ويقال للرجل إذا كان ذاهباً بنفسه: به تيهٌ تَيْهورٌ، أي تائهٌ.

##### Türkçe

**التَيْهورُ** kumdan: onun için **جُرُفٌ** (yar, uçurum) olan şey; el-Asmaʿî’den. Çoğulu **تَياهيرُ** ve **تَياهِرٌ**’dir. Recez söyleyen dedi ki:
كيف اهْتَدَتْ ودثونَها الجَرائِزُوعَقِصٌ من عالِجس تَياهِرُ
Ve kişi için, kendi nefsiyle gidip giden olduğunda, denilir: onda **تيهٌ تَيْهورٌ** vardır; yani **تائهٌ** (şaşkın, yolunu kaybetmiş).

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ه ت ر
هتر ، هرت ، تره ، تهر : مستعملة .
هتر : قال الليث : الهَتْر : مَزْق العِرْض . قال : وتقول : رجل مُسْتَهْتَر : لا يبالي ما قيل فيه وما شُتِم به . وأُهْتِرَ الرجُل : إذا فَقَد عَقْلَه من الكِبر : يقال : رجل مُهْتَر .
قلت : أما قوله الهَتْر : مَزْق العِرْض فغيرُ مُعتَمد . والذي سُمِع من الثِّقات بهذا المعنى : الهَرْتُ إلا أن يكون مقلوباً ، كما جَذَب وجَبَذ ، وأمّا الاستهتار فهو الوُلُوع بالشيء والإفراط فيه حتى كأنه أُهتِر : أي خَرِفَ .
أبو عُبَيد عن أبي زيد أنه قال : إذا لم يَعقِل من الكِبَر قيل : أُهْتِر ، فهو مُهْتَرٌ ، والاستهتار مثله .
وقال الأصمعي : الهِتْر : السَّقَط من الكلام والخَطأ فيه . يقال منه : رجل مُهْتَر .
وقال ابن الأعرابي : رجل مُهْتَر : من كِبَر أو مَرَضٍ أو حُزن .
قال : والهُتْرُ بضم الهاء : ذَهابُ العقل .
وقال أبو زيد : من أمثالهم في الداهي المنكَر : إنه لهِتْرُ أَهْتَار ، وإنه لَصِلُّ أَصْلال . قال : ويقال : تَهاتَر القومُ تَهاتُراً : إذا ادَّعى كلُّ واحد منهم على صاحبه باطلاً .
قال ابن الأنباري في قولهم : فلان يُهاتِر فلاناً : معناه يُسابُّه بالباطل من القَوْل .
قال أبو العباس ثعلب : هذا قولُ أبي زيد .
وقال غيره : المُهاتَرة : القولُ الذي ينقضُ بعضُه بعضاً .
قال : وأُهتِرَ الرجلُ فهو مُهْتَر : إذا أُولع بالقول في الشيء ، واستُهتِر فلانُ فهو مُستَهتَرٌ : إذا ذهب عقله فيه ، وانصرفَت همته إليه ، حتى أكثر القول فيه بالباطل .
وقال النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( المستبَّان : شَيطانان يتَهاتَران ) .
وفي الحديث : ( سبق المُفَرِّدون قالوا : وما المُفَرِّدون ؟ قال : الذين أُهْتِروا في ذكر الله عزّ وجلّ .
قال أبو بكر : المُفَرِّدون : الشيوخ الهَرْمَى الذين مات لِداتُهم وذهَب القَرْن الذين كانوا فيهم .
قال : ومعنى أُهْتِروا في ذكر الله : أي خَرِقوا وهم يَذكرون الله . يقال : خَرِفَ في طاعة الله : أي خَرِفَ وهو يطيع الله .
قال : والمُفَرِّدُون يجوز أن يَكون عنِي بهم المتفرِّدون المَتَخَلُّونَ بذكر الله ، والمُسْتَهتَرُون : المُولَعون بالذِّكر والتسبيح .
في حديث ابن عمر : اللّهمَّ إنِّي أعُوذُ بك أن أكونَ من المستهتَرين .
يقال : استُهْتِرَ فلانٌ فهو مُستهتَر : إذا كان كثير الأباطيل . والهِتْر : الباطل .
وقال الليث : التَّهْتار من الحُمْق والجهل ، وأنشَد :
إنَّ الفَزَاريَّ لا ينفكُّ مُغْتَلِماً
من النّوَاكَةِ تَهْتاراً بتَهتَارِ
قال : يريد به : التَّهتُّرَ بالتهتُّر . قال : ولغة للعرب في هذه الكلمة خاصّة : دَهْدَارٌ بدَهْدَار ، وذلك أنَّ منهم من يقلب بعض التاءات في الصُّدور دالاً نحو الدِّرْياق لغةٌ في التِّرْياق ، والدِّخْرِيضِ لغةٌ في التَّخْرِيصِ ، وهما مُعرَّبان .
وقال أبو عُبيد : الهِتْر : العَجَب . قال أَوْس :
يُراجِعُ هِتْراً من تُمَاضِرَ هاتِراً
أبو العبّاس ، عن ابن الأعرابيّ : الهُتَيْرة : تصغير الهَتْرَة ، وهي الحَمْقَة المُحكَمة .
وفي الحديث : ( المستَبَّان شيطانانِ يَتهاتران ويَتكاذَبان ) .
وفي حديثٍ مرفوع : ( سبق المُفَرِّدُون قالوا : وما المفرِّدون ؟ قال الذين أُهتِرُوا في ذكر الله ، يضعُ الذِّكر عنهم أثقالهم ، فيأتون يوم القيامة خفافاً . قلت : معناه أنّهم كَبِرُوا في طاعة الله وهلَك لِداتُهم ، وجاء تفسيرُه في حديثٍ آخر : همُ الذين اسْتُهْتِرُوا بذِكر الله عزّ وجلّ : أي أولعوا به . يقال : استُهتِر فلان بأَمرِ كذا وكذا : أي أُولع به .
تهر : قال بعضهم : التَّيْهُور : مَوْجُ البحْر إذا ارتفَع ، وقال الشاعر :
كالبحر يَقْذِف بالتَّيْهُورِ تيهُوراً
والتيهور : ما بَيْن قُلَّة الجَبل وأَسفله . وقال الهُذَلِيّ :
فطلَعْتُ مِن شِمْراخِه تَيْهورةً
شَمَّاءَ مُشْرِفَةً كرأْسِ الأَصلعِ
قلت : التَّيهُورُ : فَيْعُول ، أصله ويَهُور قُلِبَت الواو تاءً ، كما قالوا : تَيْقُور أصلُه وَيْقُور ، من الوَقار .
تره : قال الليث : التُّرَّهات : البَواطل من الأمور ، وأنشد :
وحَقِّةٍ ليستْ بقوْلِ التُّرَّهِ
والواحدة : تُرَّهة .
وقال أبو زيد : من أسماء الباطل التُّرَّهات البَسابِسُ ، وجاء فلانٌ بالتُّرَّه ، وهي واحدة التُّرَّهات .
وقال شمِر : واحدة التُّرَّهات تُرَّهة ، وهي الأباطيل .
هرت : قال الليث : الهَرْتُ : هَرْتُك الشِّدْقَ نحو الأُذن ، والهَرَت : مصدَرُ الأهرَت ، والهَرْتاء . تقول : أَسَدٌ أَهْرَت ، وأَسدٌ هَرِيتُ الشِّدْق أي مَهْرُوت ومُنهَرِت الشِّدْق . قال : والهَرْتُ : أن تَشُقَّ شيئاً تُوسِّعه بذلك .
أبو عبيد ، عن أبي زيد : هَرَتَ عِرْضَه وهرَطَه وهرَدَه : إذا طَعن فيه ، لُغاتٌ كلها . ويقال : هرَتَ ثوبه هَرْتاً : إذا شقَّه . وَيقال للخطيب من الرِّجال : أهْرَتُ الشِّقْشِقَة ، ومنه قول ابن مُقْبِل :
هُرْتُ الشِّقاشِقِ ظَلاَّمُون للجُزُرِ
وقال أبو زيد : يقال للمرأةِ المُفْضَاةِ : الهَرِيتَ والأَتُوم . قال : والهَرِيتُ من الرّجال : الذي لا يَكتُم سِرّاً أو يتكلّم بالقبيح .

##### Türkçe

ه ت ر
**هتر** ، **هرت** ، **تره** ، **تهر** : kullanımdadır.

**هتر** : **الليث** dedi: **الهَتْر**: ırzı yırtmaktır. Dedi: ve dersin ki: **رجل مُسْتَهْتَر**: hakkında ne denildiğine ve ne ile sövüldüğüne aldırmaz. Ve **أُهْتِرَ الرجُل**: yaşlılıktan aklını yitirdiği zaman; denir ki: **رجل مُهْتَر**.

Dedim: Onun **الهَتْر**: ırzı yırtmaktır sözü ise güvenilir değildir. Bu mânâ ile güvenilirlerden işitilen: **الهَرْتُ**tur; ancak ters çevrilmiş olması müstesna, tıpkı **جَذَب** ve **جَبَذ** gibi. **الاستهتار** ise bir şeye düşkünlük ve onda aşırılıktır; sanki **أُهتِر** olmuştur: yani bunamıştır.

**أبو عُبَيد**’in **أبي زيد**’den rivayetine göre o dedi ki: Yaşlılıktan akletmediği zaman **أُهْتِر** denir; o da **مُهْتَرٌ**dur; **الاستهتار** da onun gibidir.

**الأصمعي** dedi: **الهِتْر**: sözün düşüğü ve ondaki hatadır. Ondan denir: **رجل مُهْتَر**.

**ابن الأعرابي** dedi: **رجل مُهْتَر**: yaşlılıktan yahut hastalıktan yahut hüzünden.

Dedi: **الهُتْرُ** (هاء’nın zammesiyle): aklın gitmesidir.

**أبو زيد** dedi: Onların, inkâr olunan dehşetli iş hakkında darb-ı mesellerinden: “Şüphesiz o, **هِتْرُ أَهْتَار**dır; ve şüphesiz o, **صِلُّ أَصْلال**dır.” Dedi: ve denir: **تَهاتَر القومُ تَهاتُراً**: her biri diğerine bâtıl iddia ettiği zaman.

**ابن الأنباري** onların “Falanca falancaya **يُهاتِر**” sözünde dedi: mânâsı, sözden bâtıl ile ona sövüşür.

**أبو العباس ثعلب** dedi: Bu, **أبي زيد**’in sözüdür.

Başkası dedi: **المُهاتَرة**: bir kısmı bir kısmını bozan sözdür.

Dedi: Ve **أُهتِرَ الرجلُ فهو مُهْتَر**: bir şey hakkında söz söylemeye düşkün kılındığı zaman; ve falanca **استُهتِر** olursa o **مُستَهتَرٌ**dur: onda aklı gittiği, himmeti ona yöneldiği, ta ki onda bâtıl ile sözü çoğalttığı zaman.

Ve Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) dedi ki: ( **المستبَّان**: iki şeytandır; **يتَهاتَران** ).

Hadiste: ( **سبق المُفَرِّدون** dediler: **وما المُفَرِّدون ؟** dedi: Allah عزّ وجلّ’in zikrinde **أُهْتِروا** olanlardır.

**أبو بكر** dedi: **المُفَرِّدون**: yaşıtları ölen ve içinde bulundukları nesil giden ihtiyar yaşlılardır.

Dedi: **أُهْتِروا في ذكر الله**’ın mânâsı: yani Allah’ı zikrederken bunadılar. Denir: **خَرِفَ في طاعة الله**: yani Allah’a itaat ederken bunadı.

Dedi: **المُفَرِّدُون** ile, Allah’ı zikretmekle yalnız kalan, ayrılan kimseler kastedilmiş olması câizdir; ve **المُسْتَهتَرُون**: zikir ve tesbihe düşkün olanlardır.

**ابن عمر** hadîsinde: “Allah’ım, şüphesiz ben Sana sığınırım; **المستهتَرين**den olmaktan.”

Denir: Falanca **استُهْتِرَ**; o da **مُستهتَر**dir: bâtılları çok olduğu zaman. Ve **الهِتْر**: bâtıldır.

**الليث** dedi: **التَّهْتار** ahmaklık ve cehalettendir. Ve inşâd etti:
إنَّ الفَزَاريَّ لا ينفكُّ مُغْتَلِماً
من النّوَاكَةِ تَهْتاراً بتَهتَارِ

Dedi: Bununla **التَّهتُّرَ بالتهتُّر**’ü kasteder. Dedi: Arapların, özellikle bu kelimede bir dili vardır: **دَهْدَارٌ بدَهْدَار**; çünkü onlardan kimi, başlarda bazı **تاء**’ları **دال**’a çevirir; **الدِّرْياق**’ın **التِّرْياق** için bir dil olması gibi; ve **الدِّخْرِيضِ**’in **التَّخْرِيصِ** için bir dil olması gibi; ikisi de Arapçalaştırılmıştır.

**أبو عُبيد** dedi: **الهِتْر**: hayrettir. **أَوْس** dedi:
يُراجِعُ هِتْراً من تُمَاضِرَ هاتِراً

**أبو العبّاس**’ın **ابن الأعرابيّ**’den rivayetine göre: **الهُتَيْرة**: **الهَتْرَة**’nin küçültmesidir; o da sağlamlaştırılmış ahmaklıktır.

Hadiste: ( **المستَبَّان** iki şeytandır; **يَتهاتران** ve **يَتكاذَبان** ).

Merfû bir hadiste: ( **سبق المُفَرِّدُون** dediler: **وما المفرِّدون ؟** dedi: Allah’ın zikrinde **أُهتِرُوا** olanlardır; zikir, onların yüklerini üzerlerinden indirir; böylece kıyamet günü hafif olarak gelirler. Dedim: mânâsı, Allah’a itaatte yaşlandılar ve yaşıtları helâk oldu; ve tefsiri başka bir hadiste geldi: onlar, Allah عزّ وجلّ’in zikriyle **اسْتُهْتِرُوا** olanlardır: yani ona düşkün oldular. Denir: Falanca şu şu iş ile **استُهتِر**: yani ona düşkün oldu.

**تهر** : Bazıları dedi: **التَّيْهُور**: yükseldiği zaman denizin dalgasıdır. Şair dedi:
كالبحر يَقْذِف بالتَّيْهُورِ تيهُوراً

Ve **التيهور**: dağın tepesi ile altı arasındadır. **الهُذَلِيّ** dedi:
فطلَعْتُ مِن شِمْراخِه تَيْهورةً
شَمَّاءَ مُشْرِفَةً كرأْسِ الأَصلعِ

Dedim: **التَّيهُورُ**: **فَيْعُول** veznindedir; aslı **وَيَهُور**dur; **واو** **تاء**’ya çevrilmiştir; tıpkı **تَيْقُور** dedikleri gibi; aslı **وَيْقُور**dur; **الوَقار**’dan.

**تره** : **الليث** dedi: **التُّرَّهات**: işlerden bâtıllardır. Ve inşâd etti:
وحَقِّةٍ ليستْ بقوْلِ التُّرَّهِ

Ve bir tanesi: **تُرَّهة**.

**أبو زيد** dedi: Bâtılın adlarından **التُّرَّهات البَسابِسُ**tur. Falanca **بالتُّرَّه** ile geldi; o, **التُّرَّهات**’ın bir tanesidir.

**شمِر** dedi: **التُّرَّهات**’ın bir tanesi **تُرَّهة**dir; o da bâtıllardır.

**هرت** : **الليث** dedi: **الهَرْتُ**: yanağı kulağa doğru yarmandır; ve **الهَرَت**: **الأهرَت**’in mastarıdır; ve **الهَرْتاء**. Dersin: **أَسَدٌ أَهْرَت**; ve “**أَسدٌ هَرِيتُ الشِّدْق**” yani **مَهْرُوت** ve **مُنهَرِت الشِّدْق**. Dedi: ve **الهَرْتُ**: bir şeyi yarıp bununla onu genişletmendir.

**أبو عبيد**’in **أبي زيد**’den rivayetine göre: **هَرَتَ عِرْضَه** ve **هرَطَه** ve **هرَدَه**: onda ta’n ettiği zaman; hepsi lügattir. Ve denir: Elbisesini **هرَتَ**; **هَرْتاً**: onu yardığı zaman. Ve erkeklerden hatibe denir: **أهْرَتُ الشِّقْشِقَة**. Ve ondan **ابن مُقْبِل**’in sözü:
هُرْتُ الشِّقاشِقِ ظَلاَّمُون للجُزُرِ

**أبو زيد** dedi: Kadınlardan **المُفْضَاةِ** olana: **الهَرِيتَ** ve **الأَتُوم** denir. Dedi: ve erkeklerden **الهَرِيتُ**: bir sırrı gizlemeyen yahut çirkin olanı konuşandır.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ت ه ر
وقعوا في تيهور من الرمل وهو الذي ينهار ولا يتماسك‏.‏

##### Türkçe

ت ه ر
Kumdan **تيهور** içine düştüler; o, çöken ve tutunup sağlamlaşmayan şeydir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التَّيْهُورُ: موج البحر إِذا ارتفع؛ قال الشاعر:
كالبَحْرِ يَقْذِفُ بالتَّيْهُورِ تَيهورا
والتيهور: ما بين قُلَّةِ الجبل وأَسفله؛ قال بعض الهذليين: وطَلَعْتُ مِنْ شِمْراخِهِ تَهُورَةً،
شَمَّاءَ مُشْرِفَةً كرأْس الأَصْلَعِ
والتَّيْهُورُ: ما اطمأَنَّ من الأَرض، وقيل: هو ما بين أَعلى شفير الوادي وأَسفله العميق، نجدية، وقيل: هو ما بين أَعلى الجبل وأَسفله، هذلية؛ وهي التَّيْهُورةُ، وضعت هذه الكلمة على ما وضعها عليه أَهل التجنيس. التهذيب في الرباعي: التَّيْهُورُ ما اطمأَن من الرَّمْل. الجوهري: التَّيْهُورُ من الرمل ما له جُرُفٌ، والجمع تَيَاهِيرُ وتَياهِرُ؛ قال الشاعر:كيف اهْتَدَتْ ودُونَها الجَزائِرُ،
وعَقِصٌ مِنْ عالِجٍ تَياهِرُ؟
وقيل: التَّيْهورُ من الرمل المُشْرفُ، وأَنشد الرجز أَيضاً. والتَّوْهَرِيُّ: السِّنام الطويل؛ قال عمرو بن قَميئَة:
فَأَرْسَلْتُ الغُلامَ، ولم أُلبِّثْ،
إِلى خَيْرِ البوارِك تَوْهَرِيّا
قال ابن سيده: وأثبت هذه اللفظة في هذا الباب لأَن التاء لا يحكم عليها بالزيادة أَوّلاً إِلاَّ بِثَبَتٍ. قال الأَزهري: التَّيْهُورُ فَيْعُول من الوَهْرِ قلبت الواو تاء وأَصله وَيْهُورٌ مثل التَّيْقُور وأَصله وَيْقُور؛ قال العجاج:
إِلى أَرَاطَى ونَقاً تَيْهُورِ
قال: أَراد به فَيْعُول من الوهر. ويقال للرجل إِذا كان ذاهباً بنفسه: به تِيهٌ تَيْهُورٌ أَي تائه.

##### Türkçe

**التَّيْهُورُ**: denizin dalgası, yükseldiği zaman; şair dedi:
Deniz gibi, **بالتَّيْهُورِ** ile **تَيهورا** fırlatır

Ve **التيهور**: dağın tepesinin (zirvesinin) ile altı arasındaki şey; bazı Hüzeylîlerden biri dedi:
Ve onun sivri çıkıntısından **تَهُورَةً** olarak çıktım,
Yüksek, gözetleyen; kel başı gibi

Ve **التَّيْهُورُ**: yerden alçalmış (çukurlaşmış) olan şey; ve denildi ki: vadinin kenarının en üstü ile onun derin altı arasındaki şeydir; Necd lehçesince; ve denildi ki: dağın en üstü ile altı arasındaki şeydir; Hüzeyl lehçesince;
ve o, **التَّيْهُورةُ**’dur; bu kelimeyi, tecnîs ehlinin onu üzerine koyduğu şeye koydular.

Dörtlü (kökler) bahsinde **التهذيب**: **التَّيْهُورُ** kumdan alçalmış (çukurlaşmış) olan şeydir. Cevherî:
**التَّيْهُورُ** kumdan, kendisi için bir **جُرُفٌ** olan şeydir; çoğulu **تَيَاهِيرُ** ve **تَياهِرُ**’dir; şair dedi:
Nasıl yol buldu, hâlbuki onun önünde **الجَزائِرُ** var,
Ve **عَقِصٌ** (olan) **عالِجٍ**’den **تَياهِرُ**?

Ve denildi ki: **التَّيْهورُ** kumdan yüksekçe (yükselmiş) olandır; ve recezi de ayrıca okuttu.

Ve **التَّوْهَرِيُّ**: uzun hörgüç; Amr b. Kumey’e dedi:
Derken köleyi gönderdim, geciktirmedim,
En hayırlı çökenlere **تَوْهَرِيّا** olarak

İbn Sîde dedi: Bu lafzı bu bapta sabit kıldım; çünkü **التاء** hakkında, önce, ziyadelik hükmü ancak bir sabit (delil) ile verilir. Ezherî dedi: **التَّيْهُورُ** **فَيْعُول** veznindedir, **الوَهْرِ**’den; **الواو**’yu **تاء**’ya çevirdiler; aslı **وَيْهُورٌ**’dur; **التَّيْقُور** gibi, onun aslı **وَيْقُور**’dur; Accâc dedi:
**تَيْهُورِ** olan bir kum tepeciğine ve **أَرَاطَى**’ya doğru

Dedi: Bununla, **الوهر**’den **فَيْعُول** veznini kastetti. Ve kişiye, kendi nefsiyle gidip giden olduğu zaman denilir:
Onda **تِيهٌ تَيْهُورٌ** vardır; yani şaşkın/azmış.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التيهور: ما اطمأن من الأرض. قال الأزهري: هو فيعول من الوهر، قلبت الواو تاء، وأصله ويهور،مثل التيقور، وأصله ويقور. قال العجاج: إلى أراطى ونقا تيهور.
 قال: أراد به فيعول من التوهر. قيل: هو ما بين أعلى شفير الوادي والجبل، وأسفلهما نجدية هذلية، قال بعض الهذليين:
  وطلعت من شمراخة تيهـورة                      شماء مشرفة كرأس الأصلع. التيهور: الرجل التائه المتكبر، قال الأزهري: ويقال للرجل إذا كان ذاهبا بنفسه به تيه: تيهور، أي تائه. التيهور: موج البحر المرتفع، قال الشاعر:
  كالبحر يقذف بالتيهور تيهورا. في التهذيب في الرباعي: التيهور: ما اطمأن من الرمل. وفي الصحاح: التيهور من الرمل: ماله جرف. ج تياهير وتياهر، قال الشاعر:
  كيف اهتدت ودونها الجزائر                      وعقص من عالج تياهـر. وقيل: هو الرمل المشرف. وفي الأساس: هو ما ينهار ولا يتماسك من الرمل. والتوهري: السنام الطويل، قال عمرو بن قميئة:
  فأرسلت الغلام ولم ألبـث                      إلى خير البوارك توهريا. قال ابن سيده: وأثبت هذه اللفظة في هذا الباب، لأن التاء لا نحكم عليها بالزيادة أولا إلا بثبت.
 من المجاز: التاهور: السحاب.

##### Türkçe

**التيهور**: yerden (araziden) alçalıp yatışmış olan şey. **الأزهري** dedi: O, **الوهر**’den **فيعول** veznindedir; **الواو** **تاء**’ya çevrilmiştir; aslı **ويهور**’dur; **التيقور** gibi; onun aslı da **ويقور**’dur. **العجاج** dedi:
إلى أراطى ونقا **تيهور**.

Dedi: Bununla **التوهر**’den **فيعول**’u kastetti. Denildi: O, vadinin kenarının üst tarafı ile dağ arasındadır; ikisinin alt tarafı ise **نجدية هذلية**’dir. **الهذليين**’den bazıları dedi:
وطلعت من شمراخة **تيهـورة**                      شماء مشرفة كرأس الأصلع.

**التيهور**: şaşkın, kibirli adam. **الأزهري** dedi: Kişi kendisiyle gidip kendisinde **تيه** bulunduğunda adama **تيهور** denir; yani şaşkın. **التيهور**: denizin yükselmiş dalgası. Şair dedi:
كالبحر يقذف بال**تيهور** **تيهورا**.

**التهذيب**’de rubâî bahsinde: **التيهور**: kumdan alçalıp yatışmış olan şey. **الصحاح**’ta: kumdan **التيهور**: kendisinde **جرف** olan şey. Çoğulu **تياهير** ve **تياهر**. Şair dedi:
كيف اهتدت ودونها الجزائر                      وعقص من عالج **تياهـر**.

Ve denildi: O, yüksekçe duran kumdur. **الأساس**’ta: O, kumdan yıkılıp dağılmakta olan ve tutunup sağlam durmayan şeydir. **التوهري**: uzun hörgüç. **عمرو بن قميئة** dedi:
فأرسلت الغلام ولم ألبـث                      إلى خير البوارك **توهريا**.

**ابن سيده** dedi: Bu lafzı bu bapta sabit kıldım; çünkü **التاء** hakkında, önce, ziyadelik olduğuna ancak bir sabitlik ile hükmederiz.

Mecazdan: **التاهور**: bulut.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَاهُورٌ
تَاهُورٌ تاهور [probably, in its primary acceptation, a dial. var. of تَيْهُورٌ; for the signification here following is said in the TA to be tropical: ― -b2- ] (tropical:) Clouds; or a collection of clouds: (JK, K, TA:) pl. تَوَاهِيرُ. (JK.)

تَيْهُورٌ
تَيْهُورٌ تيهور , said by Az to be of the measure فَيْعُولٌ, from الوَهْرُ; originally وَيْهُورٌ, like as تَيْقُورٌ is [said to be] originally وَيْقُورٌ; but the ت is held by ISd [and J and F and others] to be a radical: (TA:) Low, or depressed, sand: (T, TA:) or sand that falls apart, and does not hold together: (A, TA:) or elevated sand: (TA:) or sand having a جُرُف [or part carried and eaten away by torrents]: (As, S, K:) pl. تَيَاهِيرُ and تَيَاهِرُ. (S, K.) ― -b2- Low, or depressed, land, or ground. (K.) ― -b3- The part between the top and bottom of the side of a valley, and of a mountain: (JK, K, * TA:) of the dial. of Nejd, and of that of Hudheyl. (TA.) ― -b4- High waves of the sea or of a great river. (K.) ― -b5- Applied to a man, [like تَيَّارٌ, q. v.,] (assumed tropical:) Vain, or having a fond opinion of himself, (S, K,) and proud. (K.) [For ذَاهِيًا in one copy of the S, and ذَاهِبًا in another and in the L, in the phrase اـِذَا كَانَ ذَاهِيًا بِنَفْسِهِ بِهِ تِيهٌ, or ذَاهِبًا, I read زَاهِيًا.]

##### Türkçe

تَاهُورٌ
**تَاهُورٌ** تاهور [muhtemelen, aslî kabulünde, **تَيْهُورٌ**’un lehçesel bir varyantı; zira burada ardından gelen anlam için TA’da mecazî olduğu söylenir: ― -b2- ] (mecazî:) Bulutlar; yahut bir bulutlar topluluğu: (JK, K, TA:) çoğulu **تَوَاهِيرُ**. (JK.)

تَيْهُورٌ
**تَيْهُورٌ** تيهور, Az tarafından ölçüsü **فَيْعُولٌ** olmak üzere, **الوَهْرُ**’dan olduğu söylenmiştir; aslında **وَيْهُورٌ**’dur; tıpkı **تَيْقُورٌ**’un [denildiğine göre] aslında **وَيْقُورٌ** olması gibi; fakat **ت**’yi ISd [ve J ve F ve başkaları] aslî bir harf sayar: (TA:) Alçak, yahut çukur, kum: (T, TA:) yahut dağılan ve birbirini tutmayan kum: (A, TA:) yahut yüksek kum: (TA:) yahut **جُرُف**’u olan kum [yahut sellerin taşıyıp yiyerek götürdüğü bir parçası olan]: (As, S, K:) çoğulu **تَيَاهِيرُ** ve **تَيَاهِرُ**. (S, K.) ― -b2- Alçak, yahut çukur, arazi, yahut yer. (K.) ― -b3- Bir vadinin ve bir dağın yamacının üstü ile altı arasındaki kısım: (JK, K, * TA:) Necd lehçesinden ve Huzeyl’inkinden. (TA.) ― -b4- Denizin yahut büyük bir nehrin yüksek dalgaları. (K.) ― -b5- Bir adama nispetle, [**تَيَّارٌ** gibi, bkz.] (varsayılan mecazî:) Kendini beğenmiş, yahut kendisi hakkında hoş bir kanaate sahip, (S, K,) ve kibirli. (K.) [S’nin bir nüshasında ve L’de başka bir nüshada, اـِذَا كَانَ ذَاهِيًا بِنَفْسِهِ بِهِ تِيهٌ ibaresinde birinde **ذَاهِيًا**, diğerinde ve L’de **ذَاهِبًا** için, ben **زَاهِيًا** okurum.]
