# تهر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%87%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: تهر

التَّيْهُورُ: موج البحر إِذا ارتفع؛ قال الشاعر:
كالبَحْرِ يَقْذِفُ بالتَّيْهُورِ تَيهورا
والتيهور: ما بين قُلَّةِ الجبل وأَسفله؛ قال بعض الهذليين: وطَلَعْتُ مِنْ شِمْراخِهِ تَهُورَةً،
شَمَّاءَ مُشْرِفَةً كرأْس الأَصْلَعِ
والتَّيْهُورُ: ما اطمأَنَّ من الأَرض، وقيل: هو ما بين أَعلى شفير الوادي وأَسفله العميق، نجدية، وقيل: هو ما بين أَعلى الجبل وأَسفله، هذلية؛ وهي التَّيْهُورةُ، وضعت هذه الكلمة على ما وضعها عليه أَهل التجنيس. التهذيب في الرباعي: التَّيْهُورُ ما اطمأَن من الرَّمْل. الجوهري: التَّيْهُورُ من الرمل ما له جُرُفٌ، والجمع تَيَاهِيرُ وتَياهِرُ؛ قال الشاعر:كيف اهْتَدَتْ ودُونَها الجَزائِرُ،
وعَقِصٌ مِنْ عالِجٍ تَياهِرُ؟
وقيل: التَّيْهورُ من الرمل المُشْرفُ، وأَنشد الرجز أَيضاً. والتَّوْهَرِيُّ: السِّنام الطويل؛ قال عمرو بن قَميئَة:
فَأَرْسَلْتُ الغُلامَ، ولم أُلبِّثْ،
إِلى خَيْرِ البوارِك تَوْهَرِيّا
قال ابن سيده: وأثبت هذه اللفظة في هذا الباب لأَن التاء لا يحكم عليها بالزيادة أَوّلاً إِلاَّ بِثَبَتٍ. قال الأَزهري: التَّيْهُورُ فَيْعُول من الوَهْرِ قلبت الواو تاء وأَصله وَيْهُورٌ مثل التَّيْقُور وأَصله وَيْقُور؛ قال العجاج:
إِلى أَرَاطَى ونَقاً تَيْهُورِ
قال: أَراد به فَيْعُول من الوهر. ويقال للرجل إِذا كان ذاهباً بنفسه: به تِيهٌ تَيْهُورٌ أَي تائه.

### Türkçe

**التَّيْهُورُ**: denizin dalgası, yükseldiği zaman; şair dedi:
Deniz gibi, **بالتَّيْهُورِ** ile **تَيهورا** fırlatır

Ve **التيهور**: dağın tepesinin (zirvesinin) ile altı arasındaki şey; bazı Hüzeylîlerden biri dedi:
Ve onun sivri çıkıntısından **تَهُورَةً** olarak çıktım,
Yüksek, gözetleyen; kel başı gibi

Ve **التَّيْهُورُ**: yerden alçalmış (çukurlaşmış) olan şey; ve denildi ki: vadinin kenarının en üstü ile onun derin altı arasındaki şeydir; Necd lehçesince; ve denildi ki: dağın en üstü ile altı arasındaki şeydir; Hüzeyl lehçesince;
ve o, **التَّيْهُورةُ**’dur; bu kelimeyi, tecnîs ehlinin onu üzerine koyduğu şeye koydular.

Dörtlü (kökler) bahsinde **التهذيب**: **التَّيْهُورُ** kumdan alçalmış (çukurlaşmış) olan şeydir. Cevherî:
**التَّيْهُورُ** kumdan, kendisi için bir **جُرُفٌ** olan şeydir; çoğulu **تَيَاهِيرُ** ve **تَياهِرُ**’dir; şair dedi:
Nasıl yol buldu, hâlbuki onun önünde **الجَزائِرُ** var,
Ve **عَقِصٌ** (olan) **عالِجٍ**’den **تَياهِرُ**?

Ve denildi ki: **التَّيْهورُ** kumdan yüksekçe (yükselmiş) olandır; ve recezi de ayrıca okuttu.

Ve **التَّوْهَرِيُّ**: uzun hörgüç; Amr b. Kumey’e dedi:
Derken köleyi gönderdim, geciktirmedim,
En hayırlı çökenlere **تَوْهَرِيّا** olarak

İbn Sîde dedi: Bu lafzı bu bapta sabit kıldım; çünkü **التاء** hakkında, önce, ziyadelik hükmü ancak bir sabit (delil) ile verilir. Ezherî dedi: **التَّيْهُورُ** **فَيْعُول** veznindedir, **الوَهْرِ**’den; **الواو**’yu **تاء**’ya çevirdiler; aslı **وَيْهُورٌ**’dur; **التَّيْقُور** gibi, onun aslı **وَيْقُور**’dur; Accâc dedi:
**تَيْهُورِ** olan bir kum tepeciğine ve **أَرَاطَى**’ya doğru

Dedi: Bununla, **الوهر**’den **فَيْعُول** veznini kastetti. Ve kişiye, kendi nefsiyle gidip giden olduğu zaman denilir:
Onda **تِيهٌ تَيْهُورٌ** vardır; yani şaşkın/azmış.
