# تهم (ت-ه-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%87%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - ه - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والتاء والميم معهما
ه ت م، ت ه م، ت م ه، م ت ه مستعملات ه م ت، مهت مهملان هتم: الهَتْمُ: كَسْرً الثَّنِيَّة أو الثّنايا من الأصل، والنّعت: أهتم وهتماء.
والهُتامةُ: ما تكسّر من الشّيء .
تهم: تَهِمَ اللَّحُْ إذا تَغَيَّر . والتَّهِمُ: النّائم.
وتِهامةُ: اسم مكّة، والنّازل فيها: مُتْهِمٌ.
تمه: تَمِهَ اللَّبَنُ يَتْمَهُ تَمَهاً فهو تَمِهٌ، إذا تغيَّر.
وشاةٌ مِتْماهٌ: يَتْمَهُ لَبنُها رَيْثَ يُحلب..
والتَّمَهُ في اللَّبَن كالنَّمَس في الدَّسَم وغيره، والطِّيب ونَحْوه. نَمِسَ اللَّحْمُ وغيرُه: تَغَيَّر.
مته: المَتْهُ والتَّمتُّهُ: الأخذُ في البَطالة والغَواية. قال رؤبة:
بالحقِّ والباطلِ والتَّـمَـتُّـهِ
أيّامَ تُعطيني المُنَى وما أَشْتَهي

##### Türkçe

باب **الهاء** و**التاء** و**الميم** معهما
**ه ت م**، **ت ه م**، **ت م ه**، **م ت ه** مستعملات؛ **ه م ت**، **مهت** مهملان. **هتم**: **الهَتْمُ**: **الثَّنِيَّة**’yi veya **الثّنايا**’yı kökten kırmaktır; niteleme: **أهتم** ve **هتماء**.
**والهُتامةُ**: şeyden kırılan (parçalanan) şeydir.

**تهم**: **تَهِمَ** **اللَّحُْ** eğer değiştiyse. **والتَّهِمُ**: uyuyan.
**وتِهامةُ**: Mekke’nin adıdır; orada inen: **مُتْهِمٌ**.

**تمه**: **تَمِهَ** **اللَّبَنُ** **يَتْمَهُ** **تَمَهاً**; o hâlde o **تَمِهٌ**’dir; eğer değiştiyse.
**وشاةٌ مِتْماهٌ**: sütü, sağılıncaya kadar **يَتْمَهُ**.
Sütteki **التَّمَهُ**, yağdaki ve başkasındaki **النَّمَس** gibidir; ve güzel koku ve benzeri. **نَمِسَ** et ve başkası: değişti.

**مته**: **المَتْهُ** ve **التَّمتُّهُ**: boş işte ve sapkınlıkta (oyalanıp) almaktır. Rü’be dedi ki:
بالحقِّ والباطلِ والتَّـمَـتُّـهِ
أيّامَ تُعطيني المُنَى وما أَشْتَهي

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أَتْهَمَ الرجلُ، أي صار إلى تِهامَةَ. وقال:
فإنْ يُتْهِمُوا أنْجِدْ خلافـاً عـلـيهـمُ		وإنْ تُعْمِنوا مُسْتَحْقِبي الحرب أُعْرِقِ
والمِتْهامُ: الكثير الإتيان إلى تِهامَةَ. والتُهْمَةُ أصلها الواو، فتذكر هناك.

##### Türkçe

**أَتْهَمَ** adam; yani **تِهامَةَ**’ye yöneldi (ona girdi). Ve dedi ki:
“Eğer **يُتْهِمُوا** olurlarsa, onlara muhalif olarak **أَنْجِدْ** olurum;		ve eğer **تُعْمِنوا** olursanız, savaşın **مُسْتَحْقِبي**’leri olarak **أُعْرِقِ** olurum.”

Ve **المِتْهامُ**: **تِهامَةَ**’ye çokça geliş (gidiş) olandır. Ve **التُهْمَةُ**’nin aslı **الواو**’dur; orada zikredilir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ه ت م
هتم ، تمه ، تهم ، مته
استعمل وجوهه : هتم ، تمه ، تهم ، مته .
هتم : قال الليث : الهَتْم : كسْرُ الثَّنِيّة أو الثَّنايا من الأصل ، والنَّعت أهتم وهَتْماء .
وقال أبو زيد : الهتْماء من المِعْزى : التي انكسرتْ ثَنِيَّتَاها .
قال وأَهْتَمْتُه إهتاماً : إذا كسَرْتَ أسنانَه ، وأقْصَمْتُه : إذا كسرت بعضَ سِنِّه وأشتَرْتُ عيْنَه حتى هَتِمَ وقَصِم وشتِر .
تمه : أبو عبيد ، عن الأمويّ : تَمِهَ الدُّهنُ يَتْمَه تَمهاً : إذا تغير : وهو دُهْنٌ تمِهٌ .
وعن أبي الجرَّاح : تَمِهَ اللحمُ يَتْمَه تَمَهاً وتَماهةً ، مثل الزُّهومة .
وقال شمر : يقال : تمِه وتَهِمَ بمعنًى واحد ، وبه سُمِّيتْ تِهامة .
وقال الليث : تمِهَ اللبنُ : تغير طعمُه . وشاةٌ مِتْماهٌ : يَتْمَهُ لَبَنُها رَيْثَما يُحلَب .
تهم : قال الليث : تِهامة : اسم مكة ، والنازل فيها مُتهِم .
وأخبرني المُنْذِريُّ ، عن الصَّيْدَاوِيّ ، عن الرِّياشيّ قال : سمعت الأصمعي يقول . سمعتُ الأعراب يقولون : إذا انحدرْتَ من ثنايَا ذاتِ عِرْقٍ فقد أتهَمتَ . قال الرِّياشيّ : والغَوْر : تِهامة .
قال : وأَرْض تَهِمةٌ : شديدةُ الحرّ .
قال : وتَبَالَةُ من تِهامة . ويقال : تَهِم البعيرُ تَهَماً ، وهو أن يستنكِر المَرْعَى ولا يَسْتمْرِئَهُ وتَسَوءُ حالُه ، وقد تَهِم أيضاً وهو تَهِم : إذا أصابه حَرورٌ فهُزِل .
وفي الحديث أنّ رجلاً أتى النبي ( صلى الله عليه وسلم ) وسلم وبه وَضَحٌ ، فقال : انظرْ بطنَ وادٍ لا مُنْجِدٍ ولا مُتهم ، فتَمعَّكْ فيه ، ففعل ، فلم تَزِد الوَضَحُ حتّى مات ، فالمُتهِم الوادي الذي ينصبُّ ماؤه إلى تِهامة ، وأَتهَم الرجُل : إذا أَتى تِهامةَ ، ويقال : رجلٌ تَهامٍ ، وامرأةٌ تَهَامِيَةٌ : إذا نُسِبَا إلى تِهامةَ ، ويقال : إبلٌ مَتاهيمُ وَمتاهِمُ : تأتي تِهامة .
وأنشد ابن السكّيت :
ألا انهِماها إنها مَناهِيمْ
وإنها مَناجدٌ متاهِيم
وذكر الزِّياديُّ عن الأصمعيّ أنْ التهَمَة : الأرضُ المتصوِّبةُ إلى البحر ، وكأنّها مَصدرٌ من تِهامةَ ، قال : والتهائم : المتصوِّبة إلى البحر .
وقال المبرِّد : إنما قالوا : رجل تَهَامٍ في النّسبة ؛ لأنّ الأصل تَهَمَة ، فلمّا زادوا ألفاً خَفَّفوا ياء النِّسبة ، كما قالوا : رجل يَمانٍ وشآمٍ : إذا نَسَبوا إلى اليَمَن والشام زادوا ألِفاً وخَفّفوا الياء .
مته : الليث : المَتْهُ : التَّمتُّه في البَطالة والغَواية . قال رؤبة :
بالحَقّ والباطِل والتَّمتُّهِ
وقال غيره : التمتُّه أصله التمدُّه ، وهو التمدُّح ، وقد تَمَتَّه : إذا تمدَّح بما ليس فيه . قال رؤبة :
تمَتَّهِي ما شئتِ أن تَمتهي
وقال المفضّل : التَّمتُّه : طَلَبَ الثَّناء بما ليس فيه .

##### Türkçe

ه ت م
**هتم** , **تمه** , **تهم** , **مته**
Onun vecihleri kullanıldı: **هتم** , **تمه** , **تهم** , **مته** .

**هتم** : Leys dedi: **الهَتْم**: **الثَّنِيّة**’nin veya **الثَّنايا**’nın kökten kırılmasıdır; sıfatı **أهتم** ve **هَتْماء**’dır.
Ebû Zeyd dedi: **الهتْماء** keçiden: iki **ثَنِيَّتَاها**’sı kırılmış olan.
Dedi ki: **وأَهْتَمْتُه إهتاماً**: dişlerini kırdüğün zaman; **وأقْصَمْتُه**: dişinin bir kısmını kırdüğün zaman; ve gözünü **أشتَرْتُ**: ta ki **هَتِمَ** ve **قَصِم** ve **شتِر** oluncaya kadar.

**تمه** : Ebû Ubeyd, Emevî’den: **تَمِهَ الدُّهنُ يَتْمَه تَمهاً**: değiştiği zaman; ve o, **دُهْنٌ تمِهٌ**’dir.
Ebû’l-Cerrâh’tan: **تَمِهَ اللحمُ يَتْمَه تَمَهاً وتَماهةً**; **الزُّهومة** gibi.
Şemmer dedi: denir ki: **تمِه** ve **تَهِمَ** bir mânâ ile (aynı mânâda); ve onunla **تِهامة** adlandırıldı.
Leys dedi: **تمِهَ اللبنُ**: tadı değişti. Ve **شاةٌ مِتْماهٌ**: sütü, sağılıncaya kadar **يَتْمَهُ**.

**تهم** : Leys dedi: **تِهامة**: Mekke’nin adıdır; orada inen kimse **مُتهِم**’dir.
Münzirî bana haber verdi, Saydâvî’den, Riyâşî’den; dedi ki: Asmaî’yi şöyle derken işittim. Bedevîleri şöyle derken işittim: **ثنايَا ذاتِ عِرْقٍ**’ın geçitlerinden aşağı indiğin zaman, artık **أتهَمتَ**. Riyâşî dedi: ve **الغَوْر**: **تِهامة**’dır.
Dedi ki: **وأَرْض تَهِمةٌ**: şiddetli sıcak (olan).
Dedi ki: **وتَبَالَةُ** **تِهامة**’dandır. Ve denir ki: **تَهِم البعيرُ تَهَماً**; o, otlağı yadırgaması, onu hazmedememesi ve hâlinin kötüleşmesidir; ve ayrıca **تَهِم** olur, o **تَهِم**’dir: ona **حَرورٌ** isabet edip zayıfladığı zaman.
Hadiste: bir adam Peygamber’e ( صلى الله عليه وسلم ) geldi, onda **وَضَحٌ** vardı; dedi ki: “Ne **مُنْجِدٍ** ne de **مُتهم** olan bir vadi karnına bak; orada yuvarlan.”; yaptı; **الوَضَحُ** artmadı, ta ki öldü; artık **المُتهِم**: suyu **تِهامة**’ya dökülen vadidir. Ve **أَتهَم الرجُل**: **تِهامةَ**’ya geldiği zaman. Ve denir ki: **رجلٌ تَهامٍ** ve **امرأةٌ تَهَامِيَةٌ**: **تِهامةَ**’ya nisbet edildikleri zaman. Ve denir ki: **إبلٌ مَتاهيمُ وَمتاهِمُ**: **تِهامة**’ya gelir.
İbnü’s-Sikkît inşâd etti:
ألا انهِماها إنها مَناهِيمْ
وإنها مَناجدٌ متاهِيم

Ziyâdî, Asmaî’den şunu zikretti: **التهَمَة**: denize doğru alçalan yerdir; sanki **تِهامةَ**’dan bir masdardır. Dedi ki: **والتهائم**: denize doğru alçalanlar.
Müberred dedi: Nisbet’te ancak “**رجل تَهَامٍ**” dediler; çünkü asl (asıl) **تَهَمَة**’dir; bir **ألفاً** artırdıklarında nisbet **ياء**’sını hafiflettiler; tıpkı “**رجل يَمانٍ**” ve “**شآمٍ**” dedikleri gibi: **اليَمَن** ve Şam’a nisbet ettiklerinde bir **ألِفاً** artırdılar ve **الياء**’yı hafiflettiler.

**مته** : Leys: **المَتْهُ**: boşluk ve sapıklıkta **التَّمتُّه**’dür. Rü’be dedi:
بالحَقّ والباطِل والتَّمتُّهِ
Başkası dedi: **التَّمتُّه**’ün aslı **التمدُّه**’dür; o da **التمدُّح**’tır. Ve **تَمَتَّه**: kendisinde olmayanla övündüğü zaman. Rü’be dedi:
تمَتَّهِي ما شئتِ أن تَمتهي
Mufaddal dedi: **التَّمتُّه**: kendisinde olmayanla övgü istemektir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب التاء والهاء والميم وما يثلثهما)
(تهم) التاء والهاء والميم أصلٌ واحد، وهو فسادٌ عن حَرٍّ. التَّهَمُ شِدَّةُ الحَرّ وركودُ الريحِ، وبذلك سُمّيت تِهامة. ويقال أتْهَمَ الرّجُلُ أتَى تِهامةً. قال:‏
فإن تُتْهِمُوا أُنجدْ خِلافاً عليْكُمُ *** وإنْ تُعْمِنُوا مُسْتَحْقِبي الشَّرِّ أُعْرِقِ(1)‏
ويقال تَهِمَ الطّعامُ فَسَدَ. وحكى أبو عمرو: "إذا هبطوا الحِجازَ أتْهَمُوه". كأنّه يريد استَوْخَمُوه.‏
--------------ــ
(1) البيت للممزق العبدي من قصيدة في الأصمعيات 48. وأنشده في اللسان (تهم، عرق، عمن) وفي جميعها: "مستحقبي الحرب". وسيأتي في (عمن، غرق).‏

ـ

##### Türkçe

(تاء, **الهاء** ve **الميم** ve bunların üçlü kılındığı şeyler babı)

(**تهم**) **التاء** ve **الهاء** ve **الميم** tek bir asıldır; o da bir sıcaklıktan dolayı bozulmadır. **التَّهَمُ** sıcağın şiddeti ve rüzgârın durgunluğudur; bununla **تِهامة** adlandırılmıştır. Ve denilir: **أتْهَمَ** adam, **تِهامة**’ya geldi. Dedi ki:‏
“Eğer **تُتْهِمُوا** ederseniz, size aykırı olarak **أُنجدْ** ederim *** ve eğer **تُعْمِنُوا** ederseniz, şerrin **مُسْتَحْقِبي**si olarak **أُعْرِقِ** ederim(1)‏”
Ve denilir: **تَهِمَ** yemek; bozuldu. Ebû Amr nakletti: “Hicaz’a indiklerinde onu **أتْهَمُوه**.” Sanki o, **استَوْخَمُوه** demek istiyor.‏
--------------ــ
(1) Beyit, el-Asma‘iyyât 48’deki bir kasideden el-Mumazzaq el-‘Abdî’nindir. Lisân’da (**تهم**، **عرق**، **عمن**)da onu rivayet etti ve hepsinde: “**مستحقبي الحرب**”. (**عمن**، **غرق**)da gelecektir.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ت ه م
أتهموا وتاهموا‏:‏ أتوا تهامة ونزلوها وهم متهمون ومتاهمون‏.‏
وتقول‏:‏ نحن تهم وهم شأم‏.‏
وإذا هبطوا الحجاز أتهموه أي استوخموه‏.‏

##### Türkçe

ت ه م
**أتهموا** ve **تاهموا**: **تهامة**’ye geldiler ve ona indiler; onlar **متهمون** ve **متاهمون**dur.
Ve dersin ki: Biz **تهم**’iz ve onlar **شأم**’dır.
Ve Hicaz’a indiklerinde onu **أتهموه**; yani onu **استوخموه** (kötü/sağlıksız buldular).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

تَهِمَ الدُّهْنُ واللحمُ تَهَماً، فهو تَهِمٌ: تغيّر. وفيه تَهَمةٌ أَي خُبْث رِيح نحو الزُّهومة. والتَّهَمُ: شدَّة الحرِّ وسكونُ الريح.وتِهامةُ: اسم مكة والنازل فيها مُتْهِمٌ، يجوز أَن يكون اشتِقاقُها من هذا، ويجوز أَن يكون من الأَوَّل لأَنها سَفُلتْ
عن نجد فَخُبث ريحُها، وقيل: تِهامةُ بلد، والنسب إِليه تِهامِيٌّ وتَهامٍ على غير قياس، كأَنهم بَنَوا الاسم على تَهْمِيّ أَو تَهَمِيٍّ، ثم عوَّضوا الأَلف قبل الطَّرف من إِحْدى الياءَين اللاَّحِقَتين بعدها؛ قال ابن جني: وهذا يدُلُّك على أَن الشيئين إِذا اكتَنَفا الشيء من ناحيته تقاربَتْ حالاهما وحالاهُ بهما، ولأَجله وبسبَبه ما ذهَب قوم إِلى أَن حركة الحرف تَحْدُث قبله، وآخرون إِلى أَنها تَحْدُث بعده، وآخرون إِلى أَنها تحدُث معه؛ قال أَبو عليّ: وذلك لغُمُوضِ الأَمر وشدّة القُرْب، وكذلك القول في شَآمٍ ويَمانٍ. قال ابن سيده: فإِن قلت فإِنَّ في تِهامةَ أَلِفاً فلِمَ ذهَبْتَ في تَهام إِلى أَن الأَلف عِوَض من إِحْدَى ياءَي الإِضافة؟ قيل: قال الخليل في هذا إِنهم كأَنهم نسَبوا إِلى فَعْل أَو فَعَل، فكأَنهم فَكُّوا صِيغة تِهامةَ فأَصاروها إِلى تَهْمٍ أَو تَهَم، ثم أَضافوا إِليه فقالوا تَهامٍ، وإِنما مثَّل الخليل بين فَعْل وفَعَل ولم يقطع بأَحدهما لأَنه قد جاء هذا العمل في هذين جميعاً، وهما الشام واليمن؛ قال ابن جني: وهذا التَّرْخيم الذي أَشرف عليه الخليل ظنّاً قد جاء به السماع نصّاً؛ أنشد أَحمد بن يحيى:
أَرَّقَنِي الليلةَ ليلٌ بالتَّهَمْ،
يا لك بَرْقاً، مَن يَشِمْه لا يَنَمْ
قال: فانظر إِلى قوَّة تصوُّر الخليل إِلى أَن هَجَم به الظنُّ على اليقين، ومَن كسر التاء قال تِهامِيّ؛ هذا قول سيبويه. الجوهري: النسبة إِلى تِهامةَ تِهامِيّ وتَهامٍ، إِذا فتحت التاء لم تشدّد كما قالوا يَمانٍ وشآمٍ، إِلاَّ أَنَّ الأَلف في تَهامٍ من لفظها، والأَلف في يَمانٍ وشآمٍ عوض من ياءَي النسبة؛ قال ابن أَحمر:
وكنَّا وهْم كابْنَيْ سُباتٍ تَفَرَّقا
سِوىً ، ثم كانا مُنْجِداً وتَهامِيَا
وأَلْقى التَّهامِي منهما بِلَطاتِه،
وأَحْلَط هذا: لا أَرِيمُ مَكانِيَا
قال ابن بري: قول الجوهري إِلا أَنَّ الأَلف في تَهام من لفظها ليس بصحيح، بل الأَلف غير التي في تِهامة، بدليل انفتاح التاء في تَهام، وأَعاد ما ذكرناه عن الخليل أَنه منسوب إِلى تَهْم أَو تَهَم، أَراد بذلك أَن الأَلف عِوَض من إِحدى ياءَي النسب، قال: وحكى ابن قتيبة في غريب الحديث عن الزيادي عن الأَصمعي أَن التَّهَمةَ
الأَرض المُتَصَوِّبة إِلى البحر، قال: وكأَنها مصدر من تِهامةَ. قال ابن بري: وهذا يقوِّي قول الخليل في تَهامٍ كأَنه منسوب إِلى تَهَمَة أَو تَهْمة؛ قال: وشاهدُ تَهامٍ قول أَبي بكر بن الأَسود المعروف بابن شعوب الليثي وشعوب أُمُّه:
ذَرِيني أَصْطَبِحْ يا بَكْرُ، إِني
رأَيتُ الموت نقَّب عن هِشامِ
تَخَيَّره ولم يَعْدِلَ سِواهُ،
فَنِعْمَ المَرْءُ من رجُل تَهامِ
وأَتْهَم الرجلُ وتَتَهَّمَ: أَتَى تِهامَةَ؛ قال الممزَّق العَبْدِيّ: فإِنْ تُتْهِمُوا أُنْجِدْ خِلافاً عليكُم،
وإِنْ تُعْمِنوا مُستَحْقبي الحَرب أُعْرِق
قال ابن بري: صواب إِنْشاد البيت:
فإِنْ يُتْهِموا أُنْجِدْ خلافاً عليهمُ
على الغَيبة لا على الخطاب، يُخاطب بذلك بعض الملوك ويَعْتَذِرُ إِليه لسُوءٍ بلَغه عنه؛ وقيل البيت:
أَكَلَّفْتَني أَدْواءَ قَومٍ تَرَكْتُهْم،
فإِلاَّ تَداركْني من البَحْر أَغْرَق
أَي كلَّفْتَنِي جنايات قوم أَنا منهم بريء ومُخالِف لهم ومُتباعد عنهم، إِن أَتْهَموا أَنْجَدْت مخالِفاً لهم، وإِن أَنْجَدوا أَعْرَقْت، فكيف تأْخُذني بذَنْب مَن هذه حاله؟ وقال أُمية بن أَبي عائذ الهُذليّ: شَآم يَمان مُنْجِد مُتَتَهِّم،
حِجازِيَّة أَعْجازُه وهو مُسْهِلُ
قال الرِّياشيّ: سمعت الأَعراب يقولون: إِذا انْحَدرْت من ثَنايا ذاتِ عِرْق فقد أَتْهَمْت. قال الرِّياشيّ: والغُوْرُ تهِامةُ، قال: وأَرض تَهِمةٌ شديدة الحرّ، قال: وتَبالةُ من تِهامةَ. وفي الحديث: أَنِّ رجلاً أَتى النبي، صلى الله عليه وسلم، وبه وَضَحٌ، فقال: انظُرْ بَطْن وادٍ مُنْجِدٍ ولا مُتْهِمٍ فَتَمَعَّكْ فيه، ففعل فلم يَزِدِ
الوَضَحُ حتى مات؛ فالمُتْهِمُ: الذي يَنْصبُّ ماؤه إِلى تِهامةَ؛ قال الأَزهري: لم يُرد سيدُنا رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، أَنَّ الوادي ليس من نَجْد ولا تِهامةَ، ولكنه أَراد حداًّ منهما فليس ذلك الموضع من نَجْد كله ولا من تِهامةَ كله، ولكنه منهما، فهو مُنْجِد مُتْهِم، ونَجْد ما بين العُذَيب إِلى ذاتِ عِرْق وإِلى اليمامة وإِلى جَبَلَيْ طَيِّءٍ وإِلى وَجْوة وإِلى اليمن، وذات عِرْق: أَوّل تِهامة إِلى البحر وجُدَّةَ، وقيل: تِهامةُ ما بين ذات عِرْق إِلى مَرْحَلَتين من وراء مكة، وما وراء ذلك من المَغْرب فهو غَوْر، والمدينة لا تِهاميَّة ولا نَجْديَّة فإِنها فوق الغَوْر ودون نَجْد. وقومٌ تَهامون: كما يقال يَمانون. وقال سيبويه: منهم مَن يقول تَهامِيّ ويَمانيّ وشآمِيّ، بالفتح مع التشديد. والتَّهْمة: تُسْتَعمل في موضع تِهامةَ كأَنها المرّة في قياس قول الأَصمعي. والتَّهَم، بالتحريك: مصدر من تِهامة؛ وقال:
نَظَرْت، والعينُ مُبينةُ التَّهَمْ،
إِلى سَنا نارٍ وَقُودُها الرَّتَمْ،
شُبَّتْ بأَعْلى عانِدَيْن من إِضَمْ
والمِتْهامُ: الكثير الإِتْيان إِلى تِهامةَ. وإِبل مَتاهِيم ومَتاهِم: تأْتي تِهامةَ؛ قال:
أَلا انْهَماها إِنَّها مَناهِيمْ،
وإِنَّنا مَناجِدٌ مَتاهِيمْ
يقول: نحن نأْتي نَجْداً ثم كثيراً ما نأْخُذ منها إِلى تِهامةَ. وأَتْهَمَ الرجلُ إِذا أَتى بما يُتْهَم عليه؛ قال الشاعر: هُما سَقَياني السُّمَّ من غير بَغْضةٍ،
على غير جُرْم في أَقاوِيل مُتْهِم
ورجل تِهامٌ وامرأَة تِهاميَّة إِذا نسبا إِلى تِهامةَ. الأَصمعي: التَّهَمةُ
الأَرض المُتَصَوِّبة إِلى البحر كأَنها مصدر من تِهامة. والتَّهائم: المُتصوِّبة إِلى البحر. قال المبرّد: إِنما قالوا رجل تَهام في النسبة إِلى التَّهْمة لأَن الأَصل تَهمة، فلما زادوا أَلفاً خفَّفوا ياء النسبة كما قالوا رجل يَمان إِذا نسبوا إِلى اليمن، خفَّفوا لما زادوا أَلفاً، وشآمٍ إِذا نسبتَ إِلى الشام زادوا أَلفاً في تَهام وخفَّفوا ياء النسبة.وتَهِمَ البعيرُ تَهَماً: وهو أَن يستنكِر المَرْعَى ولا يَسْتَمْرِئه وتَسُوء حالُه، وقد تَهِم أَيضاً، وهو تَهِمٌ أَصابه حَرُورٌ فهُزِل، وتَهِم الرجل، فهو تَهِمٌ: خَبُثت ريحُه. وتَِِمَ الرجل، فهو تَهِيمٌ: ظهر عجزه وتحيَّر؛ وأَنشد ابن الأَعرابي:
مَنْ مُبْلِغ الحَسْنَا انَّ بَعْلَها تَهِمْ،
وأَنَّ ما يُكْتَم منه قد عُلِمْ؟
أَراد الحَسْناء فقصَر للضرورة، وأَراد أَنَّ فحذف الهمزة للضرورة أَيضاً كقراءة من قرأَ: أَنِ ارْضِعيه. والتُّهْمةُ: أَصلها الواو فتذكر هناك.

##### Türkçe

**تَهِمَ** **الدُّهْنُ** ve **اللحمُ** **تَهَماً**; o hâlde o **تَهِمٌ**dur: değişti. Ve onda
**تَهَمةٌ**; yani **الزُّهومة** gibi koku pisliği. Ve **التَّهَمُ**: sıcağın şiddeti ve
rüzgârın durması. Ve **تِهامةُ**: Mekke’nin adıdır; orada inen kimse **مُتْهِمٌ**dur; onun اشتقاقı bunun
bu(ndan) olması câizdir; ve birinciden olması da câizdir; çünkü o alçaldı
Necd’den, böylece kokusu pisleşti; ve denildi: **تِهامةُ** bir beldedir; ona nisbet
**تِهامِيٌّ** ve القياس dışı olarak **تَهامٍ**dır; sanki onlar ismi **تَهْمِيّ** yahut **تَهَمِيٍّ** üzerine bina ettiler, sonra
tarafın önündeki **الأَلف**i, ondan sonra ona bitişen iki **الياء**dan birinden ivaz kıldılar; dedi
İbn Cinnî: Bu sana şunu delâlet eder: iki şey bir şeyi iki yanından kuşattığında
ikisinin hâli ve onun onlarla olan hâli birbirine yaklaşır; ve onun için ve onun sebebiyle bir kavim şuna gitti ki
harfin harekesi ondan önce meydana gelir; başkaları şuna ki ondan sonra meydana gelir; başkaları şuna ki
onunla birlikte meydana gelir; dedi Ebû Ali: bu, işin kapalılığı ve şiddetli yakınlık sebebiyledir; ve aynı şekilde
**شَآمٍ** ve **يَمانٍ** hakkında söz. Dedi İbn Sîde: eğer dedin ki: şüphesiz **تِهامةَ**da
bir **أَلِفاً** vardır; öyleyse niçin **تَهام**da **الأَلف**in izâfe iki **ياء**sından birinden ivaz olduğuna gittin?
Denildi: Halîl bu hususta dedi ki: sanki onlar **فَعْل** yahut **فَعَل**e nisbet ettiler; sanki onlar **تِهامةَ**nın صيغةsini çözdüler de onu **تَهْمٍ** yahut **تَهَم**e çevirdiler,
sonra ona izâfe ettiler de **تَهامٍ** dediler; Halîl ancak **فَعْل** ile **فَعَل** arasında misal verdi
ve ikisinden biriyle kesinleştirmedi; çünkü bu iş bu ikisinin her birinde gelmiştir; ve onlar **الشام**
ve **اليمن**dir; dedi İbn Cinnî: Halîl’in zann ile üzerine çıktığı bu **التَّرْخيم** onu semâ‘ nas olarak getirmiştir;
Ahmed b. Yahyâ okudu:
أَرَّقَنِي الليلةَ ليلٌ بالتَّهَمْ،
يا لك بَرْقاً، مَن يَشِمْه لا يَنَمْ
Dedi: Halîl’in tasavvurunun kuvvetine bak; ta ki zan onu
yakîn üzerine bastı; ve kim **التاء**yı kesrederse **تِهامِيّ** der; bu Sîbeveyh’in sözüdür. Cevherî: nisbet
**تِهامةَ**ya **تِهامِيّ** ve **تَهامٍ**dır; **التاء**yı فتح ettiğinde şeddelendirmez; nitekim **يَمانٍ**
ve **شآمٍ** dediler; ancak **تَهامٍ**daki **الأَلف** onun lafzındandır; **يَمانٍ** ve **شآمٍ**daki **الأَلف** ise nisbet iki **ياء**sından ivazdır; dedi İbn Ahmer:
وكنَّا وهْم كابْنَيْ سُباتٍ تَفَرَّقا
سِوىً ، ثم كانا مُنْجِداً وتَهامِيَا
وأَلْقى التَّهامِي منهما بِلَطاتِه،
وأَحْلَط هذا: لا أَرِيمُ مَكانِيَا
Dedi İbn Berrî: Cevherî’nin “**تَهام**daki **الأَلف** onun lafzındandır” sözü
doğru değildir; bilakis **الأَلف**, **تِهامة**daki o değildir; delil, **تَهام**da **التاء**nın فتح oluşudur; ve
Halîl’den zikrettiğimizi iade etti: onun **تَهْم** yahut **تَهَم**e nisbetli olduğu; bununla muradı
**الأَلف**in nisbet iki **ياء**sından birinden ivaz olmasıdır. Dedi: İbn Kuteybe **غريب الحديث**te
Ziyâdî’den, Asma‘î’den nakletti ki **التَّهَمةَ**
denize doğru eğimli olan arazidir. Dedi: sanki o, **تِهامةَ**dan bir masdardır. Dedi
İbn Berrî: Bu, Halîl’in **تَهامٍ** hakkındaki sözünü kuvvetlendirir; sanki o **تَهَمَة** yahut
**تَهْمة**ye nisbetlidir. Dedi: **تَهامٍ**ın şahidi, Ebû Bekr b. el-Esved’in—İbn Şu‘ûb diye bilinen—Leysî’nin sözü; Şu‘ûb onun annesidir:
ذَرِيني أَصْطَبِحْ يا بَكْرُ، إِني
رأَيتُ الموت نقَّب عن هِشامِ
تَخَيَّره ولم يَعْدِلَ سِواهُ،
فَنِعْمَ المَرْءُ من رجُل تَهامِ
Ve **أَتْهَم** adam ve **تَتَهَّمَ**: **تِهامَةَ**ya geldi; dedi el-Mumazzaq el-‘Abdî:
فإِنْ تُتْهِمُوا أُنْجِدْ خِلافاً عليكُم،
وإِنْ تُعْمِنوا مُستَحْقبي الحَرب أُعْرِق
Dedi İbn Berrî: beytin doğru inşâdı:
فإِنْ يُتْهِموا أُنْجِدْ خلافاً عليهمُ
hitap üzere değil, غَيبة üzere; bununla bazı melikleri muhatap alır ve ona, kendisi hakkında kendisine ulaşan kötülükten dolayı özür beyan eder.
Ve denildi: beyt:
أَكَلَّفْتَني أَدْواءَ قَومٍ تَرَكْتُهْم،
فإِلاَّ تَداركْني من البَحْر أَغْرَق
Yani: beni, kendilerinden beri olduğum, onlara muhalif ve onlardan uzak olduğum bir kavmin cinayetleriyle yükümlü kıldın;
eğer **أَتْهَموا** olurlarsa onlara muhalif olarak **أَنْجَدْت** ederim; eğer **أَنْجَدوا** olurlarsa **أَعْرَقْت** ederim; öyleyse
hâli bu olan kimsenin günahıyla beni nasıl alırsın? Ve Ümeyye b. Ebî ‘Âiz el-Hüzelî dedi:
شَآم يَمان مُنْجِد مُتَتَهِّم،
حِجازِيَّة أَعْجازُه وهو مُسْهِلُ
Dedi er-Riyâşî: Araplardan işittim, derlerdi: **ثَنايا ذاتِ عِرْق**tan aşağı indiğinde artık **أَتْهَمْت** oldun.
Dedi er-Riyâşî: ve **الغُوْرُ** **تهِامةُ**dır. Dedi: ve **أَرض تَهِمةٌ**: sıcağı şiddetli (olan). Dedi: ve **تَبالةُ** **تِهامةَ**dandır.
Ve hadiste: bir adam Peygamber’e—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—geldi; onda **وَضَحٌ** vardı; dedi: “Bak, bir vadinin karnı:
**مُنْجِدٍ** de değil **مُتْهِمٍ** de değil; orada yuvarlan.”; yaptı, fakat
**الوَضَحُ** artmaktan başka bir şey yapmadı, ta ki öldü; o hâlde **المُتْهِمُ**: suyu **تِهامةَ**ya doğru dökülen (yerdir); dedi
el-Ezherî: Efendimiz Resûlullah—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—vadinin
Nejd’den de **تِهامةَ**dan da olmadığını murad etmedi; fakat o ikisinden bir sınır murad etti; böylece o mevki
Nejd’in tamamından değildir ve **تِهامةَ**nın tamamından değildir; fakat o ikisindendir; o hâlde o **مُنْجِد مُتْهِم**dir. Ve **نَجْد**
**العُذَيب** ile **ذاتِ عِرْق** arası ve **اليمامة**ya ve **جَبَلَيْ طَيِّءٍ**e ve **وَجْوة**ye ve Yemen’e kadardır; ve **ذات عِرْق**:
denize ve **جُدَّةَ**ya doğru **تِهامة**nın başlangıcıdır. Ve denildi: **تِهامةُ**, **ذات عِرْق** ile Mekke’nin ötesinde iki merhale arasındadır;
bunun ötesinde batı tarafındaki ise **غَوْر**dur. Ve Medine ne **تِهاميَّة**dir ne **نَجْديَّة**dir; çünkü o **الغَوْر**un üstünde ve **نَجْد**in altındadır.
Ve bir kavim **تَهامون**dur; nitekim **يَمانون** denir. Ve Sîbeveyh dedi:
onlardan kimi **تَهامِيّ** ve **يَمانيّ** ve **شآمِيّ** der; فتح ile, şedde ile.
Ve **التَّهْمة**: **تِهامةَ**nın yerinde استعمال olunur; sanki Asma‘î’nin kıyasındaki “bir kere”dir.
Ve **التَّهَم**—harekeli olarak—: **تِهامة**dan bir masdardır; ve dedi:
نَظَرْت، والعينُ مُبينةُ التَّهَمْ،
إِلى سَنا نارٍ وَقُودُها الرَّتَمْ،
شُبَّتْ بأَعْلى عانِدَيْن من إِضَمْ
Ve **المِتْهامُ**: **تِهامةَ**ya çokça gelendir. Ve **إِبل مَتاهِيم** ve **مَتاهِم**:
**تِهامةَ**ya gelir; dedi:
أَلا انْهَماها إِنَّها مَناهِيمْ،
وإِنَّنا مَناجِدٌ مَتاهِيمْ
Der ki: biz **نَجْداً**ya geliriz, sonra ondan çokça **تِهامةَ**ya yöneliriz.
Ve **أَتْهَمَ** adam, kendisi hakkında **يُتْهَم** olunan şeyi getirdiğinde; dedi şair:
هُما سَقَياني السُّمَّ من غير بَغْضةٍ،
على غير جُرْم في أَقاوِيل مُتْهِم
Ve bir erkek **تِهامٌ** ve bir kadın **تِهاميَّة**, **تِهامةَ**ya nisbet edildiklerinde. Asma‘î:
**التَّهَمةُ**
denize doğru eğimli olan arazidir; sanki o **تِهامة**dan bir masdardır. Ve **التَّهائم**:
denize doğru eğimli olanlar. Dedi el-Muberred: nisbet olarak **التَّهْمة**ye “erkek **تَهام**” demeleri ancak şundandır:
asl **تَهمة**dir; onlar bir **أَلفاً** artırınca nisbet **ياء**sını hafiflettiler; nitekim Yemen’e nisbet ettiklerinde “erkek **يَمان**” dediler;
bir **أَلفاً** artırdıkları için hafiflettiler; ve Şam’a nisbet ettiğinde **شآمٍ**; **تَهام**da bir **أَلفاً** artırdılar ve nisbet **ياء**sını hafiflettiler.
Ve **تَهِمَ** deve **تَهَماً**: o, otlağı yadırgaması ve onu hazmedememesi
ve hâlinin kötüleşmesidir; ve **تَهِم** de olmuştur; o **تَهِمٌ**dur: ona bir **حَرُورٌ** isabet etti de zayıfladı.
Ve **تَهِم** adam, o hâlde o **تَهِمٌ**dur: kokusu pisleşti. Ve **تَِِمَ** adam, o hâlde o **تَهِيمٌ**dir: aczi ortaya çıktı ve şaşırdı; ve İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
مَنْ مُبْلِغ الحَسْنَا انَّ بَعْلَها تَهِمْ،
وأَنَّ ما يُكْتَم منه قد عُلِمْ؟
**الحَسْناء**yı murad etti; zaruret için kısalttı. Ve **أَنَّ**yı murad etti; hemzeyi de zaruret için düşürdü;
nitekim “**أَنِ ارْضِعيه**” diye okuyan kimsenin kıraati gibi. Ve **التُّهْمةُ**: aslı **الواو**dur; orada zikredilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ت ه م * * تِهامةُ * بلد والنسبة إليه * تِهَاميُّ * و * تَهَامٍ * أيضا غذا فتحت التاء لم تشدد كما قالوا رجل يمان وشآم وقوم تهامون كما قالوا يمانون وقال سيبويه منهم من يقول * تَهَامِيٌّ * ويمانيٌّ وشآميٌّ بالفتح مع التشديد و * أتْهَمَ * الرجل صار إلى تهامة و * التُّهَمَةُ * أصلها الواو فتُذكر في و ه م

##### Türkçe

* ت ه م * **تِهامةُ**: bir beldedir; ona nisbet **تِهَاميُّ**’dir. Ve **تَهَامٍ** da (vardır); tıpkı **يمان** ve **شآم** adam (denildiği gibi). Ve “**تهامون**” kavmi (denir); tıpkı “**يمانون**” dedikleri gibi. Sîbeveyh dedi ki: Onlardan kimi **تَهَامِيٌّ** ve **يمانيٌّ** ve **شآميٌّ** der; fetha ile, şeddeli olarak. Ve **أتْهَمَ**: adam, Tihâme’ye yöneldi (oraya gitti). Ve **التُّهَمَةُ**: aslı vâv’dır; böylece **و ه م**’de zikredilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

* | | ( تَهِمَ الدُّهْنُ واللَّحْمُ ، كَفَرِحَ ) ، | تَهَمًا ، فهو تَهِمٌ : ( تَغَيَّرَ ، و ) يُقال : | ( فِيه تَهَمَةٌ ، بالتَّحْرِيك ) أي : ( خُبْثُ | رِيحٍ وزُهُومَةٌ ) ، وقد ( تَهِمَ ، كَفَرِح ، | فهو تَهِمٌ ) . | | ( و ) تَهِمَ ( فلانٌ ) أي : ( ظَهَرَ عَجْزُه | وَتَحَيَّرَ ) ، وأنشد ابنُ الأعرابيِّ : |

| * % ( مَنْ مُبْلغ الحَسْنا انَّ بَعْلَها تَهِمْ % * | * وأنَّ ما يُكْتَمُ منه قَدْ عُلِمْ ) % * | | أراد الحسناءَ فَقَصَرَ للضَّرُورَة ، وأراد | أنّ فحذف الهَمْزَةَ للضَّرُورة أيضًا . ( و ) | تَهِمَ ( البَعِيرُ ) تَهَمًا : إذا ( اسْتَنْكَرَ المَرْعَى | فَلَمْ يَسْتَمْرِئْه ) وساءَ حالهُ . | | ( وتِهامَةُ ، بالكَسْرِ ) ، قال شيخُنا : | وهو المَعْرُوف ولا يُفْتَحُ إِلاّ مع | النَّسَب ، كما في الفَصِيح وشُرُوحِهِ ، | وَبَسَطَه الفَيُّوميُّ في المِصْباح . فقول | السيد الحَمَوِيّ في شرح الكَنْزِ في | باب العُشْر والخَراج من الجِهاد : أنّه | يَجُوز في تِهامَة الفَتْح أي : بغير | نَسَبٍ ، لا يُعرف في شيءٍ من | الدَّواوِين : ( مَكَّةُ شَرَّفَها اللَّه تَعالَى ) ، | يجوز أن يكون اشْتِقاقُها من الأوّل ؛ | لأَنَّها سَفُلَتْ عن نَجْدٍ فَخَبُثَ رِيحُها ، | أو من التَّهَمِ ؛ وهو شدّةُ الحَرِّ | وسُكُونُ الرِّيح . | | ( و ) تِهامَةُ أيضًا : اسم ( أَرْض ، م ) | أي : معروفة ، وهي ما بَيْنَ ذاتِ | | عِرْقٍ إلى مَرْحَلَتَيْن مِنْ وَراء مَكَّةَ وما | وراء ذلك من الغرب ، فهو غَوْرٌ . | | وَنَجْدٌ ما بَيْنَ العُذَيْبِ إلى ذاتِ عِرْقٍ | وإلى اليَمامَةِ ، وإلى جَبَلَيْ طَيِّءٍ ، | وإلى وَجْرَةَ ، وإلى اليَمَنِ . وذاتُ | عِرْقٍ أَوَّلُ تِهامَةَ إلى البَحْرِ وجُدَّة . | | والمَدينَةُ لا تِهامِيَّة ولا نَجْدِيَّة | ويُقال : إِنّ الصحيح أنَّ مَكَّةَ من | تِهامَةَ ، كما أَنَّ المَدِينَةَ مِنْ نَجْدٍ ، | ( لا ، ( ( د ) ) ) أي : لَيْسَ تِهامَةُ اسمَ | بَلَدٍ ، ( وَوَهِمَ الجَوهَرِيُّ ) في ذلك . | ( وهُوَ تِهامِيٌّ ) ، بالكَسْر ( وتَهامٍ ، | بالفَتْح ) قال الجوهريُّ : إذا فَتَحْتَ | التاء لم تُشَدِّدْ كما قالوا : رَجُلٌ يَمانٍ | وَشَآمٍ إِلاّ أَنَّ الألِفَ في تَهامٍ مِنْ | لَفْظِها ، والألِفَ في شَآمٍ ويَمَانٍ | عِوَضٌ من ياء النِّسْبَة . ووجدتُ | بخطِّ أبي زَكَرِيّا ما نَصُّه : الصَّوابُ | من إِحْدَى ياءَي النَّسَبِ ؛ وأنشد | الجوهريّ لابن أَحْمَرَ : |

| % ( وَكُنّا وَهُمْ كابْنَيْ سُباتٍ تَفَرَّقَا % | سِوًى ثم كانا مُنْجِدًا وتهَامِيَا ) % | % ( وَأَلْقَى التَّهامِي مِنْهُما بِلَطاتِهِ % | وَأَحْلَطَ هذا لا أَرِيمُ مَكانِيَا ) % | | وأنشد ابنُ بَرِّي لأبِي بَكْر بن الأَسْوَد | اللَّيْثِيّ ، ويُعْرَف بابن شَعُوب وهي | أُمُّه : | % ( ذَرِينِي أَصْطَبِحْ يا بَكْرُ إِنِّي % | رَأَيْتُ المَوْتَ نَقَّبَ عن هِشامِ ) % | % ( تَخَيَّرَهُ ولم يَعْدِلْ سِواهُ % | فَنِعْمَ المَرْءُ من رَجُلٍ تَهامِ ) % | | وفي المُحْكَم : النَّسَبُ إلى تِهامَةَ | تِهامِيٌّ وَتَهامٍ على غَيْرِ قِياسٍ ، كَأَنَّهُم | بَنَوا الاسْمَ على تَهْمِيّ أو تَهَمِيّ ثم | عَوَّضوا الأَلِفَ قبل الطَّرفِ من إحْدَى | الياءَيْن اللاحِقَتَيْن بعدَها وهذا قولُ | الخَلِيلِ . ( وقَوْمٌ تَهامُونَ ، كَيمانُونَ ) . | | وقال سِيْبَوَيْهِ : منهم من يقولُ تَهامِيٌّ | | | وَيَمانِيٌّ وَشَآمِيٌّ ، بالفَتْح مع التَّشْدِيد ، | نقله الجوهريُّ . | | ( والمِتْهامُ ) ، بالكَسْرِ : الرجلُ | ( الكَثِيرُ الإِتْيانِ إِلَيْها ) . وإِبِلٌ مَتاهِيم | وَمَتاهِمُ : تَأْتِي تِهامَةَ ، وأنشد | الجوهَرِيُّ : | * % ( أَلاَ انْهَماهَا إِنَّها مَناهِيمْ % * | * وَإِنَّنا مَناجِدٌ مَتاهِيمْ ) % * | | يقولُ : نحن نَأْتِي نَجْدًا ثم كثيرًا ما | نَأْخُذ منها إلى تِهامَة . ( وَأَتْهَمَ ) | الرجلُ : ( أَتاها أَو نَزَلَ فِيها ) وكذلك | النازلُ بِمَكَّةَ يُقال له مُتْهِمٌ ، وقال | المُمَزَّق العَبْدِيُّ : | % ( فَإِنْ يُتْهِمُوا أُنْجِدْ خِلافًا عَلَيْهِم % | وإِنْ يُعْمِنُوا مُسْتَحْقِبي الحَرْب أُعْرِقِ ) % | | وقال الرِّياشِيّ : سمعتُ الأعرابَ |

| يقولون : إذا انْحَدَرْتَ من ثَنايا ذاتِ | عِرْقٍ فقد أَتْهَمْتَ ، ( كَتَاهَمَ وَتَتَهَّمَ ) : | أَتَى تِهامَة ، قال أُمَيَّةُ الهُذَلِيُّ : | % ( شَآمٍ يَمانٍ مُنْجِدٍ مُتَتَهِّمٍ % | حِجازِيَّةٍ أعراضُه وهو مُسْهِلُ ) % | | ( و ) أَتْهَمَ ( البَلَدَ : اسْتَوْخَمَه ) | واسْتَخْبَثَ رِيْحَهُ . | | ( والتَّهَمُ ، مُحَرّكة : شِدّةُ الحَرِّ | ورُكُودُ الرِّيحِ ) ، قيل : به سُمِّيت | تِهامَة . | | ( والتَّهْمَةُ ، بالفَتْح : البَلْدَةُ ، و ) أيضًا | ( لُغَةٌ ) تُسْتَعْمل ( في ) موضِعِ ( تِهامَةَ ) | كَأَنّها المرّة في قياس قَوْلِ الأصمعيّ . | | ( و ) التَّهَمَةُ ، ( بالتَّحْرِيك : الأَرْضُ | المُتَصَوِّبَةُ إلى البَحْرِ ) حكاه ابنُ قُتَيْبَةَ | عن الزِّيادِيّ عن الأصمعيّ ، | ( كالتَّهَمِ ) مُحَرّكة أيضًا ، ( كَأَنّهما | مَصْدرانِ من تِهامَةَ ) ، قال ابنُ بَرِّي : | وهذا يُقَوِّي قَوْلَ الخَلِيل في تَهامٍ | | كَأَنّه منسوب إلى تَهَمَة أو تَهْمَة . | | وقال ابن جِنّي : وهذا التَّرْخِيم الذي | أشرف عليه الخَلِيلُ ظَنًّا قد جاء به | السَّماع أيضًا ، أنشد أَحْمَدُ بنُ يَحْيَى : | * % ( أَرَّقَنِي اللَّيْلَةَ لَيْلٌ بالتَّهَمْ % * | * يا لَكَ بَرْقًا مَنْ يَشِمْهُ لا يَنَمْ ) % * | | وأنشد الجوهريُّ لشَيْطان بن | مُدْلِجٍ : | * % ( نَظَرْتُ والعَيْنُ مُبِينةُ التَّهَمْ % * | * إلى سَنا نارٍ وَقُودُها الرَّتَمْ ) % * | * % ( شَبَّتْ بأَعْلَى عانِدَيْنِ من إِضَمْ % ) % * | | ( لأَنَّ التَّهائمَ مُتَصَوِّبَةٌ إلى البَحْرِ ) | هذا بَقِيّة سِياق عِبارة الأَصْمَعِيّ ، | ونَصّه : التَّهَمَةُ : الأرضُ المُتَصَوِّبَةُ | إلى البَحْرِ وكأَنَّها مَصْدَرٌ من تِهامَةَ ، | والتّهائِمُ : المُتَصَوِّبَةُ إلى البَحْر . | | ( و ) تُهَمُ ( كَزُفَرَ : من أَسْماءِ | الجَوارِي ) . |

| | ( وتِهامٌ ، كَكِتابٍ : وادٍ باليَمامَة ) . | | ( والتُّهْمَةُ ) ، بالضَّمّ يأتي ذِكْرُه ( في | ( ( و ه م ) ) ) إِنْ شاءَ اللّه تعالَى . | | [ ] وممّا يُسْتَدْرَكُ عليه : | وادٍ مُتْهِمٌ كَمُحْسِنٍ يَنْصَبُّ ماؤه إلى | تِهامَةَ ، نقله الأزهريّ . | | وأَتْهَمَ الرجلُ : إذا أَتَى بما يُتْهَمُ | عَلَيْه ، قال الشاعر : | % ( هُما سَقَيانِي السُّمَّ مِنْ غَيْرِ بِغْضَةٍ % | عَلَى غَيْرِ جُرْمٍ في أَقاوِيلَ مُتْهِمِ ) % | | وأَرْضٌ تِهِمَةٌ ، كَفَرِحَةٍ : شِدِيدَةُ | الحَرّ ، قاله الرِّياشيُّ . | | وَتَهِمَ البَعِيرُ ، كَفَرِحَ : أصابَهُ حَرُورٌ | فَهُزِلَ . | | ومن أسمائه - - | التِّهامِيُّ ، لِكَوْنِهِ وُلِدَ بِمَكَّةَ . | | وأبو الحَسَن عليُّ بن محمّد التِّهاميّ | شاعِرٌ مُجِيدٌ جَزْلُ المَعانِي ، كان | معاصِرًا للرُّشاطِيِّ ، قُتِلَ بالقاهرة سنة | أَرْبَعمِائةٍ وسِتَّ عَشَرَة . وَسُئِلَ عن | | حالِهِ فَقِيلَ : غُفِرَ لي بَقَوْلي في مَرْثِيَةِ | ابنٍ لي صَغِير : | % ( جَاوَرْتُ أَعْدائِي وجاوَرَ رَبَّه % | شَتّانَ بَيْن جِوارِه وجِوارِي ) % | | وَأَوَّلها : | % ( حُكْمُ المَنِيَّةِ في البَرِيَّةِ جارِي % | ما هذِه الدُّنْيا بدارِ قَرارِ ) % | | وهي مشهورةٌ بين أَيْدِي الناسِ . |

##### Türkçe

* | | ( **تَهِمَ الدُّهْنُ واللَّحْمُ ، كَفَرِحَ** ) ، | **تَهَمًا** ، فهو **تَهِمٌ** : ( değişti , ve ) denilir ki: | ( **فِيه تَهَمَةٌ ، بالتَّحْرِيك** ) yani: ( kötü | bir koku ve **زُهُومَةٌ** ) , ve muhakkak ( **تَهِمَ ، كَفَرِح ، | فهو تَهِمٌ** ) . | | ( ve ) **تَهِمَ** ( falan ) yani: ( aczi | ortaya çıktı ve şaşırdı ) , ve İbnü’l-A‘râbî inşâd etti: |

| * % ( **مَنْ مُبْلغ الحَسْنا انَّ بَعْلَها تَهِمْ** % * | * **وأنَّ ما يُكْتَمُ منه قَدْ عُلِمْ** ) % * | | **الحسناءَ**yı kastetti de zaruret için kısalttı; ve | **أنَّ**yı kastetti de hemzeyi zaruret için yine sildi. ( ve ) | **تَهِمَ** ( **البَعِيرُ** ) **تَهَمًا**: ( otlağı yadırgarsa | da onu hazmedemezse ) ve hâli kötüleşirse. | | ( ve **تِهامَةُ ، بالكَسْرِ** ) , şeyhimiz dedi ki: | o bilinenidir; ve ancak | nisbet ile birlikte فتح yapılır; **الفَصِيح** ve şerhlerinde olduğu gibi; | ve onu Feyyûmî **المِصْباح**’ta genişletti. Şu hâlde | es-Seyyid el-Hamevî’nin **شرح الكَنْز**’de | **باب العُشْر والخَراج من الجِهاد**’da sözü: onun | **تِهامَة**’de فتحın câiz olduğu, yani: nisbet | olmaksızın; divanların hiçbirinde bilinmez: ( **مَكَّةُ شَرَّفَها اللَّه تَعالَى** ) , | onun iştikakı birinciden olabilir; | çünkü o Necd’den aşağı indi de kokusu kötüleşti; | yahut **التَّهَمِ**’den; o da şiddetli sıcak | ve rüzgârın durgunluğudur. | | ( ve ) **تِهامَةُ** ayrıca: ( bir yerin ) ismidir, ( **أَرْض ، م** ) | yani: bilinen; ve o, **ذاتِ | عِرْقٍ**’tan Mekke’nin ötesinden iki merhale kadar ve | bunun ötesinde batıdan olan şeydir; o ise **غَوْرٌ**dur. | | Ve **نَجْدٌ**: **العُذَيْبِ**’den **ذاتِ عِرْقٍ**’a kadar | ve **اليَمامَةِ**’ye kadar, ve **جَبَلَيْ طَيِّءٍ**’e kadar, | ve **وَجْرَةَ**’ye kadar, ve **اليَمَنِ**’e kadar olan şeydir. Ve **ذاتُ | عِرْقٍ** denize ve Cidde’ye kadar **تِهامَة**’nin evvelidir. | | Ve Medine ne **تِهامِيَّة**dir ne **نَجْدِيَّة**; | ve denilir ki: sahih olan, Mekke’nin | **تِهامَةَ**’den olmasıdır; tıpkı Medine’nin **نَجْدٍ**’den olması gibi, | ( hayır, ( ( **د** ) ) ) yani: **تِهامَةُ** bir beldenin adı değildir; | ve Cevherî bunda vehmetti. | ( ve o **تِهامِيٌّ**dir ) , kesr ile; ( ve **تَهامٍ ، | بالفَتْح** ) . Cevherî dedi ki: **تاء**yı فتح edersen | teşdîd etmezsin; onların “**رَجُلٌ يَمانٍ | وَشَآمٍ**” demeleri gibi; ancak **تَهامٍ**’daki elif lafzındandır; | **شَآمٍ** ve **يَمَانٍ**’daki elif ise | nisbet **ياء**sından bedeldir. Ve Ebû Zekeriyyâ’nın hattıyla | metni şu olanı buldum: doğru olan, nisbetin iki **ياء**sından biridir; ve | Cevherî, İbn Ahmer’den inşâd etti: |

| % ( **وَكُنّا وَهُمْ كابْنَيْ سُباتٍ تَفَرَّقَا** % | **سِوًى ثم كانا مُنْجِدًا وتهَامِيَا** ) % | % ( **وَأَلْقَى التَّهامِي مِنْهُما بِلَطاتِهِ** % | **وَأَحْلَطَ هذا لا أَرِيمُ مَكانِيَا** ) % | | Ve İbn Berrî, Ebû Bekr b. el-Esved el-Leysî için inşâd etti; ve o İbn Şa‘ûb diye bilinir; o ise | onun annesidir: | % ( **ذَرِينِي أَصْطَبِحْ يا بَكْرُ إِنِّي** % | **رَأَيْتُ المَوْتَ نَقَّبَ عن هِشامِ** ) % | % ( **تَخَيَّرَهُ ولم يَعْدِلْ سِواهُ** % | **فَنِعْمَ المَرْءُ من رَجُلٍ تَهامِ** ) % | | **المُحْكَم**’de: **تِهامَةَ**’ye nisbet **تِهامِيٌّ** ve **تَهامٍ**dır; قياس dışı olarak; sanki onlar | ismi **تَهْمِيّ** yahut **تَهَمِيّ** üzerine bina ettiler, sonra | uçtan önce elif ile, ondan sonra gelen iki **ياء**dan birinden bedel verdiler; ve bu | Halîl’in sözüdür. ( ve bir kavim **تَهامُونَ ، كَيمانُونَ** gibi ) . | | Sîbeveyh dedi ki: onlardan kimi **تَهامِيٌّ** | ve **يَمانِيٌّ** ve **شَآمِيٌّ** der; فتح ile, teşdîd ile; | onu Cevherî nakletti. | | ( **والمِتْهامُ** ) , kesr ile: adamdır; | ( ona çokça gelendir ) . Ve develer **مَتاهِيم** | ve **مَتاهِمُ**: **تِهامَةَ**’ye gelir. Ve Cevherî inşâd etti: | * % ( **أَلاَ انْهَماهَا إِنَّها مَناهِيمْ** % * | * **وَإِنَّنا مَناجِدٌ مَتاهِيمْ** ) % * | | der ki: biz Necd’e geliriz, sonra ondan çokça | **تِهامَة**’ye geçeriz. ( ve **أَتْهَمَ** ) | adam: ( ona geldi yahut onda konakladı ) ; ve aynı şekilde | Mekke’de konaklayana **مُتْهِمٌ** denilir. Ve el-Mümezzak el-‘Abdî dedi ki: | % ( **فَإِنْ يُتْهِمُوا أُنْجِدْ خِلافًا عَلَيْهِم** % | **وإِنْ يُعْمِنُوا مُسْتَحْقِبي الحَرْب أُعْرِقِ** ) % | | er-Riyâşî dedi ki: bedevîleri işittim |

| derler ki: **ثَنايا ذاتِ | عِرْقٍ**’ın geçitlerinden aşağı indiğinde artık **أَتْهَمْتَ** olursun. ( **كَتَاهَمَ وَتَتَهَّمَ** ) : | **تِهامَة**’ye geldi. Ümeyye el-Hüzelî dedi ki: | % ( **شَآمٍ يَمانٍ مُنْجِدٍ مُتَتَهِّمٍ** % | **حِجازِيَّةٍ أعراضُه وهو مُسْهِلُ** ) % | | ( ve ) **أَتْهَمَ** ( beldeyi: **اسْتَوْخَمَه** ) | ve kokusunu kötü buldu. | | ( **والتَّهَمُ ، مُحَرّكة** : şiddetli sıcak | ve rüzgârın durgunluğu ) ; denildi ki: onunla | **تِهامَة** isimlendirildi. | | ( **والتَّهْمَةُ ، بالفَتْح** : belde; ve ) ayrıca | ( bir lugat )tır; ( **تِهامَةَ** ) yerinde ( içinde ) kullanılır; | sanki o, Asma‘î’nin sözü قياسında bir kerredir. | | ( ve ) **التَّهَمَةُ** , ( **بالتَّحْرِيك** : denize | doğru eğimli olan yer ) ; onu İbn Kuteybe, ez-Ziyâdî’den, Asma‘î’den hikâye etti; | ( **كالتَّهَمِ** ) yine muharrake; ( sanki ikisi de | **تِهامَةَ**’den iki masdardır ) . İbn Berrî dedi ki: | bu, Halîl’in **تَهامٍ** hakkındaki sözünü güçlendirir; | sanki o, **تَهَمَة** yahut **تَهْمَة**’ye nisbet edilmiştir. | | İbn Cinnî dedi ki: Halîl’in zann ile işaret ettiği bu ترخيم | semâ ile de gelmiştir. Ahmed b. Yahyâ inşâd etti: | * % ( **أَرَّقَنِي اللَّيْلَةَ لَيْلٌ بالتَّهَمْ** % * | * **يا لَكَ بَرْقًا مَنْ يَشِمْهُ لا يَنَمْ** ) % * | | Ve Cevherî, Şeytân b. Müdlic için inşâd etti: | * % ( **نَظَرْتُ والعَيْنُ مُبِينةُ التَّهَمْ** % * | * **إلى سَنا نارٍ وَقُودُها الرَّتَمْ** ) % * | * % ( **شَبَّتْ بأَعْلَى عانِدَيْنِ من إِضَمْ** ) % * | | ( çünkü **التَّهائمَ** denize doğru eğimlidir ) ; | bu, Asma‘î’nin ibaresinin سياقının kalıntısıdır; | ve metni şudur: **التَّهَمَةُ**: denize | doğru eğimli olan yer; ve sanki o, **تِهامَةَ**’den bir masdardır; | ve **التّهائِمُ**: denize doğru eğimli olanlardır. | | ( ve ) **تُهَمُ** ( **كَزُفَرَ** : cariyelerin | isimlerindendir ) . |

| | ( **وتِهامٌ ، كَكِتابٍ** : **اليَمامَة**’de bir vadidir ) . | | ( **والتُّهْمَةُ** ) , ضم ile; zikri ( içinde | ( ( **و ه م** ) ) ) gelecektir, Allah Teâlâ dilerse. | | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | **وادٍ مُتْهِمٌ** , **كَمُحْسِنٍ**: suyu | **تِهامَةَ**’ye doğru akan; onu Ezherî nakletti. | | Ve **أَتْهَمَ** adam: kendisi hakkında itham olunan şeyi | getirirse. Şair dedi ki: | % ( **هُما سَقَيانِي السُّمَّ مِنْ غَيْرِ بِغْضَةٍ** % | **عَلَى غَيْرِ جُرْمٍ في أَقاوِيلَ مُتْهِمِ** ) % | | Ve **أَرْضٌ تِهِمَةٌ ، كَفَرِحَةٍ**: şiddetli | sıcak; er-Riyâşî söyledi. | | Ve **تَهِمَ البَعِيرُ ، كَفَرِحَ**: ona sıcak rüzgâr isabet etti | de zayıfladı. | | Ve isimlerindendir - - | **التِّهامِيُّ**; Mekke’de doğmuş olması sebebiyle. | | Ve Ebû’l-Hasen Alî b. Muhammed **التِّهاميّ** | iyi bir şairdir, manaları sağlamdır; | er-Ruşâtî’nin muasırı idi; Kahire’de sene | dört yüz on altıda öldürüldü. Ve onun | hâli soruldu da denildi ki: küçük bir oğlumun mersiyesinde | söylediğim sözümle bana mağfiret olundu: | % ( **جَاوَرْتُ أَعْدائِي وجاوَرَ رَبَّه** % | **شَتّانَ بَيْن جِوارِه وجِوارِي** ) % | | Ve evveli: | % ( **حُكْمُ المَنِيَّةِ في البَرِيَّةِ جارِي** % | **ما هذِه الدُّنْيا بدارِ قَرارِ** ) % | | ve o, insanların elleri arasında meşhurdur. |

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَهِمَ
1 تَهِمَ أهم هام هم هما تهم تهمة وهم , (JK, Msb, K,) aor. تَهَمَ , (Msb, K,) inf. n. تَهَمٌ, (Msb,) or تَهَامَةٌ, (JK,) It (flesh-meat, JK, Msb, K, and milk, Msb, and oil, K) became altered for the worse, and stank: (JK, * Msb, K: *) it (flesh-meat, TK) had a foul odour; it stank. (K.) ― -b2- It (the heat) was, or became, vehement, or intense, with stillness of the wind. (Msb.) ― -b3- Also, inf. n. تَهَمٌ, He (a camel) was penetrated by the heat: (JK:) or was smitten by the hot wind, and in consequence became lean, or emaciated. (TA.) ― -b4- And, (JK, K,) inf. n. تَهَمٌ, (TA,) He (a camel) ate much of the pasture (اِسْتَكْثَرَ مِنَ المَرْعَى), and it was not wholesome: (JK:) or disapproved the pasture (اِسْتَنْكَرَ المَرْعَى), and did not find it wholesome, (K, TA,) and his condition became bad. (TA.) ― -b5- And, said of a man, His impotence, or inability, became apparent, and he became confounded, or perplexed, and unable to see his right course. (K.)

3 تَاْهَمَ see 4.

اتهم
4 اتهم أتهم اتهم ٱتهم He (a man, S) went, (S,) or came, (K,) to Tihבmeh: (S, K:) Er-Riyבshee says, I have heard the Arabs of the desert say thus of him who has descended from the mountain-roads of Dhבt 'Irk: (TA:) or he alighted, or abode, therein: (K:) as also ↓ تَاهَمَ, (JK, K, TA, [in the CK, erroneously, تَاهَّمَ,]) in the latter sense, (JK,) and ↓ تتهّم; (K;) or these mean he came to Tihבmeh. (TA.) ― -b2- [Accord. to Golius, on the authority of a gloss. in the KL, it signifies also, He went into a region of hot air: and this, if correct, may be the primary meaning.] -A2- اتهم البَلَدَ He found the country, or town, to be insalubrious, (K, TA,) and to have a bad, or foul, odour. (TA.) -A3- اتهم, inf. n. اـِتْهَامٌ; in measure like أَكْرَمَ, inf. n. اـِكْرَامٌ; (Msb;) [originally اوهم; or] formed from تُهَمَةٌ, in consequence of imagining the ت in this word to be radical; (MF in art. وهم;) [like as is said of أَتْخَمَ;] He did a thing that made him an object of suspicion: (JK and Msb and TA in the present art.:) or he was an object of suspicion: (K in art. وهم: [in the CK and TK, erroneously, اتّهم:]) or there was in him that which induced suspicion: you say of a man, when you suspect him, أَتْهَمْتَ, inf. n. اـِتْهَامٌ; like أَدْوَأْتَ, inf. n. اـِدْوَآءٌ. (S in art. وهم.) -A4- اتهمهُ He suspected him; thought evil of him; as also ↓ اِتَّهَمَهُ [which is the more common]. (Msb in this art.) You say, اتهمهُ بِكَذَا, (K, and so in some copies of the S, both in art. وهم,) inf. n. اـِتْهَامٌ; (K in that art.;) or بِهِ ↓ اِتَّهَمَهُ; (Msb and K, and so in some copies of the S, all in that art.;) and أَوْهَمَهُ; (K in that art.;) He suspected him of such a thing; imputed it to him; (Msb and K * and TA, all in that art.;) [and he accused him of such a thing;] i. e., a thing attributed to him. (TA.) And ↓ اِتَّهَمْتُهُ فِى قَوْلِهِ [I suspected him in respect of his saying;] I doubted of the correctness, or truth, of his saying. (Msb in art. وهم.)

5 تَتَهَّمَ see 4.

8 اـِتَّهَمَ see 4, in three places.

تَهَمٌ
تَهَمٌ أهم هام هم هما تهم تهمة وهم [in the CK, erroneously, تَهْم] Land descending (أَرْضٌ مُتَصَوِّبَةٌ [in the CK, here and afterwards, erroneously, مُتَصَوِّيَة]) to the sea; as also ↓ تَهَمَةٌ; (K, TA;) mentioned by IKt, from Ez-Ziyבdee, from As: (TA:) these two words seem to be [originally] inf. ns. from تِهَامَةُ: (K:) [and accord. to F,] ↓ التَّهْمَةُ is a dial. var. of ↓ تِهَامَةُ: (K:) [but J says,] ↓ التَّهَمَةُ is used in the place of ↓ تِهَامَةُ, as though it were [originally] the inf. n. un., accord. to the saying of As that التَّهَمُ, with fet-h to the medial radical, is an inf. n. from ↓ تِهَامَةُ: (S:) for the ↓ تَهَائِم [pl. of تِهَامَةُ, and thus meaning the parts of Tihבmeh, or, accord. to the JK, meaning lands descending to the sea,] do descend to the sea: (K, TA:) so says As: (TA:) and [hence] the rבjiz says, (namely, Sheytבn Ibn-Mudlij, TA,)
نَظَرْتُ وَالعَيْنُ مُبِينَةُ التَّهَمْ
[I looked, the eye distinguishing Et-Taham], (S, and Ham p. 659,) meaning Et-Tihבmeh. (Ham ibid.) ― -b2- [As inf. n. of تَهِمَ, q. v.,] التَّهَمُ also signifies Vehemence of heat, and [or with] stillness of the wind. (K.) And hence Tihבmeh is said to be thus called. (TA.)

تَهِمٌ
تَهِمٌ أهم هام هم هما تهم تهمة وهم , applied to flesh-me., Altered for the worse; (JK;) having a foul odour; stinking. (JK, * K.) ― -b2- أَرْضٌ تَهِمَةٌ A land vehemently, or intensely, hot. (Er-Riyבshee, TA.) -A2- Sleeping; (JK;) i. q. تَهِنٌ. (TA in art. لعث.)

التَّهْمَةُ
التَّهْمَةُ ألتهمه التهمه التهمة تهمة ٱلتهم ٱلتهمه : see تَهَمٌ. ― -b2- It, (K,) or ↓ التَّهَمَةُ, (JK,) signifies also البَلْدَةُ [app. as meaning Mekkeh, like ↓ تِهَامَةُ; as though the city of cities]: (JK, K:) so in the phrase ↓ أَهْلُ التَّهَمَةِ [which may mean The people of Mekkeh; and also, of Tihב- meh, in the more extended sense of the latter appellation]. (JK.)

تُهْمَةٌ
تُهْمَةٌ أهم هم هما تهمه تهمة وهم : see تُهَمَةٌ.

فِيهِ تَهَمَةٌ
فِيهِ تَهَمَةٌ فيه تهمه فيه تهمة In it is a foul odour; a stink. (K.) ― -b2- See also تَهَمٌ. ― -b3- التَّهَمَةُ: see تَهَمٌ, and التَّهْمَةُ; the latter in two places.

تُهَمَةٌ
تُهَمَةٌ أهم هم هما تهمه تهمة وهم , (S, M, K, &c., in art. وهم, and Msb in that art. and in the present also,) of which ↓ تُهْمَةٌ is a dial. var. mentioned by El-Fבrבbee (Msb, and TA in art. وهم) and by several other authors, or, accord. to Ibn-Kemבl, the latter is an inf. n. and the former is a simple subst., but Esh-Shihבb doubts of this; (TA;) originally وَهَمَةٌ, (S, ISd, Msb, &c.,) like as تُخَمَةٌ is originally وُخَمَةٌ; (ISd, TA;) a subst. from اِتَّهَمَهُ; (S, Msb, both in art. وهم;) Doubt: and [more commonly] suspicion, or evil opinion; or doubt combined with suspicion or evil opinion: syn. شَكٌّ: and رِيبَةٌ: (Msb in the present art.:) or i. q. ظَنٌّ [which is a preponderating wavering between the two extremes of indecisive belief; and often means suspicion]: (ISd and TA in art. وهم:) or a thing for which one is suspected: (K in that art.: [and this is often meant by رِيبَةٌ, one of the syns. mentioned above:]) the pl. of تُهْمَةٌ is تُهَمٌ, mentioned by Sb, who argues that it is a pl. [and not a coll. gen. n.] from their saying هِىَ التُّهَمُ [They are suspicions, &c.], and not saying هُوَ التُّهَمُ like as they say هُوَ الرُّطَبُ. (TA in art. وهم.)

تَهَامٍ
تَهَامٍ تهام : see تِهَامِىٌّ.

تَهِيمٌ
تَهِيمٌ هام هيم تهيم Suspected; thought evil of; (JK in this art., and Msb in this and in art. وهم;) [as also ↓ مُتَّهَمٌ and ↓ مُتْهَمٌ:] or being an object of suspicion; as also ↓ مُتْهِمٌ. (K in art. وهم. [In the CK, the latter is erroneously written مُتَّهِمٌ.])

تِهَامَةُ
تِهَامَةُ تهامه تهامة a name of Mekkeh: (JK, K:) and [more commonly] a certain land, (Msb, K,) well known, (K,) commencing from Dhבt 'Irk, (Msb, TA,) towards Nejd, (Msb,) and extending to Mekkeh and beyond it to the distance of two day's journeys (Msb, TA) and more, then uniting with the Ghowr, and extending to the sea: some say that it adjoins the land of El-Yemen; and that Mekkeh is of تِهَامَةُ اليَمَنِ: (Msb:) [F says that] J has erred in terming it a بَلَد: (K:) [but by بلد, J may mean both a city and a country or province:] some say that its name is from تَهِمَ in the first of the senses assigned to this verb above, because it is low in relation to Nejd, so that its odour is bad; and some, that it is from the same verb in the sense explained in the second sentence, because of its vehement heat: (Msb:) [it seems to have تَهَائِمُ for a pl.:] see تَهَمٌ, in four places; and التَّهْمَةُ.

تِهَامِىٌّ
تِهَامِىٌّ تهامى تهامي Of, or belonging to, Tihבmeh; as also ↓ تَهَامٍ, (T, S, M, Msb, K, [in the CK, erroneously, تَهامٌ,]) with fet-h, (Msb, K,) irregularly formed; (M, Msb;) fem. تَهَامِيَةٌ; like رَبَاعٍ and رَبَاعِيَةٌ: (T, Msb:) when it is pronounced with fet-h to the ت, it is without teshdeed [to the ى when you say التَّهَامِى and تَهَامِيَةٌ]; as in the instances of رَجُلٌ يَمَانٍ and شَآمٍ, except that the ا in تَهَامٍ is of the original word, and that in يَمَانٍ and شَآمٍ is a substitute for the two ى of the [regular] rel. n., (S,) or rather, for one of those two ى: (Aboo-Zekereeyא, TA:) and you say قَوْمٌ تَهَامُونَ [A people, or company of men, of Tihבmeh], like يَمَانُونَ: (S, K:) and accord. to Sb, some say تَهَامِىٌّ and يَمَانِىٌّ and شَآمِىٌّ, with fet-h, and with teshdeed [to the ى]. (S.)

مُتْهَمٌ
مُتْهَمٌ مات متهم متتهم : see تَهِيمٌ.

مُتْهِمٌ
مُتْهِمٌ مات متهم متتهم [Going, or coming, to Tihבmeh: or alighting, or abiding, therein: and] alighting, or abiding, in Mekkeh. (TA.) ― -b2- وَادٍ مُتْهِمٌ A valley of which the water pours to Tihבmeh. (TA.) -A2- See also تَهِيمٌ.

مِتْهَامٌ
مِتْهَامٌ متهام Often coming to Tihבmeh: (S K:) pl. مَتَاهِيمُ (S, TA) and مَتَاهِمُ, (TA,) applied to men (S, TA) and to camels. (TA.)

مُتَّهَمٌ
مُتَّهَمٌ مات متهم متتهم : see تَهِيمٌ.

##### Türkçe

**تَهِمَ**
1 **تَهِمَ** أهم هام هم هما تهم تهمة وهم , (JK, Msb, K,) muzâri‘ı **تَهَمَ** , (Msb, K,) mastar ismi **تَهَمٌ**, (Msb,) yahut **تَهَامَةٌ**, (JK,) O (et, JK, Msb, K, ve süt, Msb, ve yağ, K) kötüye doğru değişti ve koktu: (JK, * Msb, K: *) o (et, TK) kötü bir kokuya sahipti; koktu. (K.) ― -b2- O (sıcak) rüzgârın durgunluğu ile şiddetli, yahut yoğun oldu, yahut oldu. (Msb.) ― -b3- Yine, mastar ismi **تَهَمٌ**, O (bir deve) sıcağın içine işledi: (JK:) yahut sıcak rüzgârla vuruldu ve bunun sonucunda zayıfladı, yahut cılızlaştı. (TA.) ― -b4- Ve, (JK, K,) mastar ismi **تَهَمٌ**, (TA,) O (bir deve) otlaktan çok yedi (**اِسْتَكْثَرَ مِنَ المَرْعَى**), ve o sağlıklı değildi: (JK:) yahut otlağı yadırgadı (**اِسْتَنْكَرَ المَرْعَى**), ve onu sağlıklı bulmadı, (K, TA,) ve hâli kötüleşti. (TA.) ― -b5- Ve bir adam hakkında söylenir: Onun iktidarsızlığı, yahut aczi ortaya çıktı, ve şaşırdı, yahut bocaladı, ve doğru yolunu göremez oldu. (K.)

3 **تَاْهَمَ** bkz. 4.

**اتهم**
4 **اتهم** أتهم اتهم ٱتهم O (bir adam, S) gitti, (S,) yahut geldi, (K,) Tihāmeh’e: (S, K:) Er-Riyāshee der ki, Dhāt ‘Irk’ın dağ yollarından inmiş olan kimse hakkında çöl Araplarının böyle dediğini işittim: (TA:) yahut oraya kondu, yahut orada kaldı: (K:) yine bunun gibi ↓ **تَاهَمَ**, (JK, K, TA, [CK’de yanlışlıkla, تَاهَّمَ,]) son anlamda, (JK,) ve ↓ **تتهّم**; (K;) yahut bunlar “Tihāmeh’e geldi” demektir. (TA.) ― -b2- [Golius’a göre, KL’deki bir haşiyeye dayanarak, şu manaya da gelir: Sıcak havalı bir bölgeye girdi: ve bu, doğru ise, asıl mana olabilir.] -A2- **اتهم البَلَدَ** O, ülkeyi yahut şehri sağlıksız buldu, (K, TA,) ve kötü, yahut fena bir kokuya sahip buldu. (TA.) -A3- **اتهم**, mastar ismi **اـِتْهَامٌ**; vezni **أَكْرَمَ**, mastar ismi **اـِكْرَامٌ** gibi; (Msb;) [aslında اوهم; yahut] **تُهَمَةٌ**’den yapılmıştır; bu kelimedeki **ت**’nin aslî harf olduğu zannedildiği için; (MF, madde **وهم**;) [**أَتْخَمَ** hakkında söylendiği gibi;] Şüphe uyandıran bir iş yaptı: (JK ve Msb ve TA bu maddede:) yahut şüphe konusu oldu: (K, madde **وهم**: [CK ve TK’de yanlışlıkla, اتّهم:]) yahut onda şüpheyi gerektiren şey vardı: bir adam hakkında, onu şüphelendiğinde, **أَتْهَمْتَ**, mastar ismi **اـِتْهَامٌ** dersin; **أَدْوَأْتَ**, mastar ismi **اـِدْوَآءٌ** gibi. (S, madde **وهم**.) -A4- **اتهمهُ** Ona şüphe etti; onun hakkında kötü düşündü; yine bunun gibi ↓ **اِتَّهَمَهُ** [ki daha yaygındır]. (Msb bu maddede.) Dersin ki, **اتهمهُ بِكَذَا**, (K, ve S’nin bazı nüshalarında da böyle, her ikisi de madde **وهم**’da,) mastar ismi **اـِتْهَامٌ**; (K o maddede;) yahut **بِهِ** ↓ **اِتَّهَمَهُ**; (Msb ve K, ve S’nin bazı nüshalarında da böyle, hepsi o maddede;) ve **أَوْهَمَهُ**; (K o maddede;) Ona böyle bir şeyden şüphe etti; onu ona isnat etti; (Msb ve K * ve TA, hepsi o maddede;) [ve onu böyle bir şeyle itham etti;] yani ona nispet edilen bir şey. (TA.) Ve ↓ **اِتَّهَمْتُهُ فِى قَوْلِهِ** [Onun sözü hakkında ona şüphe ettim;] onun sözünün doğruluğundan, yahut hakikatinden şüphe ettim. (Msb, madde **وهم**.)

5 **تَتَهَّمَ** bkz. 4.

8 **اـِتَّهَمَ** bkz. 4, üç yerde.

**تَهَمٌ**
**تَهَمٌ** أهم هام هم هما تهم تهمة وهم [CK’de yanlışlıkla, تَهْم] Denize doğru alçalan arazi (**أَرْضٌ مُتَصَوِّبَةٌ** [CK’de burada ve sonrasında yanlışlıkla, مُتَصَوِّيَة]) ; yine bunun gibi ↓ **تَهَمَةٌ**; (K, TA;) IKt tarafından, Ez-Ziyādee’den, As’dan naklen zikredilmiştir: (TA:) bu iki kelime, **تِهَامَةُ**’dan [aslında] mastar isimleri gibi görünür: (K:) [F’ye göre de,] ↓ **التَّهْمَةُ** ↓ **تِهَامَةُ**’nin lehçe varyantıdır: (K:) [fakat J der ki,] ↓ **التَّهَمَةُ**, ↓ **تِهَامَةُ**’nin yerinde kullanılır; sanki [aslında] mastar-ı merre imiş gibi; As’ın şu sözüne göre: **التَّهَمُ**, orta aslî harfin fetha’sıyla, ↓ **تِهَامَةُ**’dan bir mastardır: (S:) çünkü ↓ **تَهَائِم** [**تِهَامَةُ**’nin çoğulu; böylece Tihāmeh’in kısımları demektir; yahut JK’ye göre denize doğru alçalan araziler demektir] denize doğru alçalır: (K, TA:) As böyle der: (TA:) ve [bundan dolayı] recez söyleyen şöyle der, (yani Şeytān İbn-Mudlij, TA,)
نَظَرْتُ وَالعَيْنُ مُبِينَةُ التَّهَمْ
[Ben baktım; göz **التَّهَمْ**’i ayırt ediciydi], (S, ve Ham s. 659,) **Et-Tihāmeh** manasında. (Ham, aynı yer.) ― -b2- [**تَهِمَ**’in mastarı olarak, bkz.,] **التَّهَمُ** ayrıca sıcağın şiddeti ve [yahut ile birlikte] rüzgârın durgunluğu manasına gelir. (K.) Ve bundan dolayı Tihāmeh’in böyle adlandırıldığı söylenir. (TA.)

**تَهِمٌ**
**تَهِمٌ** أهم هام هم هما تهم تهمة وهم , ete nispetle: Kötüye doğru değişmiş; (JK;) kötü kokulu; kokmuş. (JK, * K.) ― -b2- **أَرْضٌ تَهِمَةٌ** Şiddetle, yahut yoğun biçimde, sıcak bir arazi. (Er-Riyāshee, TA.) -A2- Uykulu; (JK;) **تَهِنٌ** ile aynı. (TA, madde لعث.)

**التَّهْمَةُ**
**التَّهْمَةُ** ألتهمه التهمه التهمة تهمة ٱلتهم ٱلتهمه : bkz. **تَهَمٌ**. ― -b2- O, (K,) yahut ↓ **التَّهَمَةُ**, (JK,) ayrıca **البَلْدَةُ** manasına da gelir [görünüşe göre Mekke manasında, ↓ **تِهَامَةُ** gibi; sanki şehirlerin şehri]: (JK, K:) şu ibarede olduğu gibi ↓ **أَهْلُ التَّهَمَةِ** [Mekke halkı manasına gelebilir; ve ayrıca, bu adın daha geniş manasında, Tihāmeh halkı]. (JK.)

**تُهْمَةٌ**
**تُهْمَةٌ** أهم هم هما تهمه تهمة وهم : bkz. **تُهَمَةٌ**.

**فِيهِ تَهَمَةٌ**
**فِيهِ تَهَمَةٌ** فيه تهمه فيه تهمة İçinde kötü bir koku vardır; bir kokuşma. (K.) ― -b2- Ayrıca bkz. **تَهَمٌ**. ― -b3- **التَّهَمَةُ**: bkz. **تَهَمٌ**, ve **التَّهْمَةُ**; ikincisi iki yerde.

**تُهَمَةٌ**
**تُهَمَةٌ** أهم هم هما تهمه تهمة وهم , (S, M, K, vb., madde **وهم**’da, ve Msb o maddede ve bu maddede de,) bunun ↓ **تُهْمَةٌ** lehçe varyantıdır; El-Fārābee tarafından zikredilmiştir (Msb, ve TA madde **وهم**’da) ve birkaç başka müellif tarafından; yahut İbn-Kemāl’e göre ikincisi bir mastardır ve birincisi yalın bir isimdir, fakat Esh-Shihāb bundan şüphe eder; (TA;) aslında **وَهَمَةٌ**, (S, ISd, Msb, vb.,) tıpkı **تُخَمَةٌ**’nin aslının **وُخَمَةٌ** olması gibi; (ISd, TA;) **اِتَّهَمَهُ**’den bir isimdir; (S, Msb, her ikisi de madde **وهم**’da;) Şüphe: ve [daha yaygın olarak] zan, yahut kötü kanaat; yahut zan veya kötü kanaatle birleşik şüphe: eş anlamlısı **شَكٌّ**: ve **رِيبَةٌ**: (Msb bu maddede:) yahut **ظَنٌّ** ile aynı [ki kararsız inancın iki ucu arasında ağır basan tereddüttür; ve çoğu kez şüphe manasına gelir]: (ISd ve TA madde **وهم**’da:) yahut kendisi sebebiyle şüphelenilen şey: (K o maddede: [ve bu, yukarıda zikredilen eş anlamlılardan biri olan **رِيبَةٌ** ile çoğu kez kastedilir:]) **تُهْمَةٌ**’nin çoğulu **تُهَمٌ**’dur; Sb tarafından zikredilmiştir; o, bunun bir çoğul olduğunu [ve cem‘î isim olmadığını] şu sözlerinden delillendirir: **هِىَ التُّهَمُ** [Onlar şüphelerdir, vb.], ve **هُوَ التُّهَمُ** dememeleri; tıpkı **هُوَ الرُّطَبُ** dedikleri gibi. (TA, madde **وهم**.)

**تَهَامٍ**
**تَهَامٍ** تهام : bkz. **تِهَامِىٌّ**.

**تَهِيمٌ**
**تَهِيمٌ** هام هيم تهيم Şüphelenilen; hakkında kötü düşünülen; (JK bu maddede, ve Msb bu maddede ve madde **وهم**’da;) [yine bunun gibi ↓ **مُتَّهَمٌ** ve ↓ **مُتْهَمٌ**:] yahut şüphe konusu olan; yine bunun gibi ↓ **مُتْهِمٌ**. (K, madde **وهم**. [CK’de ikincisi yanlışlıkla مُتَّهِمٌ yazılmıştır.])

**تِهَامَةُ**
**تِهَامَةُ** تهامه تهامة Mekke’nin bir adı: (JK, K:) ve [daha yaygın olarak] belirli bir arazi, (Msb, K,) iyi bilinen, (K,) Dhāt ‘Irk’tan başlayan, (Msb, TA,) Necd tarafına doğru, (Msb,) Mekke’ye ve onu iki günlük yol mesafesi (Msb, TA) ve daha fazla aşacak şekilde uzanan, sonra Ghowr ile birleşen ve denize kadar uzanan: bazıları onun Yemen diyarına bitişik olduğunu söyler; ve Mekke’nin **تِهَامَةُ اليَمَنِ**’den olduğunu: (Msb:) [F der ki] J onu **بَلَد** diye adlandırmakta hata etmiştir: (K:) [fakat بلد ile J hem şehir hem ülke yahut eyalet kastedebilir:] bazıları onun adının, yukarıda bu fiile verilen manaların birincisindeki **تَهِمَ**’den olduğunu söyler; çünkü Necd’e nispetle alçaktır; böylece kokusu kötüdür; ve bazıları, şiddetli sıcağından dolayı, ikinci cümlede açıklanan manadaki aynı fiilden olduğunu söyler: (Msb:) [onun çoğulu olarak **تَهَائِمُ** var gibi görünür:] bkz. **تَهَمٌ**, dört yerde; ve **التَّهْمَةُ**.

**تِهَامِىٌّ**
**تِهَامِىٌّ** تهامى تهامي Tihāmeh’e ait, yahut Tihāmeh’li; yine bunun gibi ↓ **تَهَامٍ**, (T, S, M, Msb, K, [CK’de yanlışlıkla, تَهامٌ,]) **ت**’ye fetha ile, (Msb, K,) düzensiz olarak yapılmış; (M, Msb;) müennesi **تَهَامِيَةٌ**; **رَبَاعٍ** ve **رَبَاعِيَةٌ** gibi: (T, Msb:) **ت**’ye fetha ile telaffuz edildiğinde, [**التَّهَامِى** ve **تَهَامِيَةٌ** dediğinde] **ى** üzerinde şedde olmaksızın olur; **رَجُلٌ يَمَانٍ** ve **شَآمٍ** örneklerinde olduğu gibi; ancak **تَهَامٍ**’daki **ا** aslî kelimedendir; **يَمَانٍ** ve **شَآمٍ**’daki ise [düzenli] nisbe isminin iki **ى**’sine bedeldir, (S,) yahut daha doğrusu o iki **ى**’den birine: (Aboo-Zekereeyā, TA:) ve **قَوْمٌ تَهَامُونَ** [Tihāmeh’li bir kavim, yahut erkekler topluluğu] dersin; **يَمَانُونَ** gibi: (S, K:) ve Sb’ye göre bazıları **تَهَامِىٌّ** ve **يَمَانِىٌّ** ve **شَآمِىٌّ** der; fetha ile ve [**ى** üzerinde] şedde ile. (S.)

**مُتْهَمٌ**
**مُتْهَمٌ** مات متهم متتهم : bkz. **تَهِيمٌ**.

**مُتْهِمٌ**
**مُتْهِمٌ** مات متهم متتهم [Tihāmeh’e giden, yahut gelen; yahut oraya konan, yahut orada kalan: ve] Mekke’de konan, yahut orada kalan. (TA.) ― -b2- **وَادٍ مُتْهِمٌ** Suyu Tihāmeh’e doğru dökülen bir vadi. (TA.) -A2- Ayrıca bkz. **تَهِيمٌ**.

**مِتْهَامٌ**
**مِتْهَامٌ** متهام Tihāmeh’e çokça gelen. (S K:) çoğulu **مَتَاهِيمُ** (S, TA) ve **مَتَاهِمُ**, (TA,) erkeklere (S, TA) ve develere nispetle kullanılır. (TA.)

**مُتَّهَمٌ**
**مُتَّهَمٌ** مات متهم متتهم : bkz. **تَهِيمٌ**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%87%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

تَهِمَ
تَهِمَ A ( n. ac. تَهَم 4 ,  تَهَاْمَة 22t ),
a.  Suffered from the hot winds.

b.  Stank, was decayed, putrid.

c.  Accused.

أَتْهَمَ
أَتْهَمَ IV ,
a.  Suspected, thought evil of.

تَهْمَة
تَهْمَة 1t
a.  [ art. ], The people of Mecca or Tihamah.

تُهْمَة
تُهْمَة 3t ,
a.  Suspicion, doubt.

تَهَم
تَهَم 4 ,  تَهَمَة 4t ,
a.  Excessive heat, hot droughts.

b.  Maritime region.

تُهَمَة
تُهَمَة 9t ,
a.  see 3t .

تَاْهِم
تَاْهِم 21 ,
a.  Suspicious.

b.  Accuser.

تِهَاْمَة
تِهَاْمَة 23t ,
a.  Name of Mecca.

تَهِيْم
تَهِيْم 25 ,
a.  Suspected.

##### Türkçe

**تَهِمَ**
**تَهِمَ** A (n. ac. **تَهَم** 4, **تَهَاْمَة** 22t),
a. Sıcak rüzgârlardan mustarip oldu.

b. Kokuştu, çürümüş, murdar oldu.

c. Suçladı.

**أَتْهَمَ**
**أَتْهَمَ** IV,
a. Şüphelendi, hakkında kötü düşündü.

**تَهْمَة**
**تَهْمَة** 1t
a. [art.], Mekke halkı veya Tihâme halkı.

**تُهْمَة**
**تُهْمَة** 3t,
a. Şüphe, kuşku.

**تَهَم**
**تَهَم** 4, **تَهَمَة** 4t,
a. Aşırı sıcak, sıcak kuraklıklar.

b. Deniz kıyısı bölgesi.

**تُهَمَة**
**تُهَمَة** 9t,
a. bkz. 3t.

**تَاْهِم**
**تَاْهِم** 21,
a. Şüpheci.

b. Suçlayıcı.

**تِهَاْمَة**
**تِهَاْمَة** 23t,
a. Mekke’nin adı.

**تَهِيْم**
**تَهِيْم** 25,
a. Şüphelenilmiş.
