# توح (ت-و-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%88%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ت - و - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

تاح له الشيء يتوح  توحا: إذا  تهيأ  قال:
  تاح له بعدك حنزاب وأي  كتاح يتيح  تيحا، واوي العين ويائيها، وكلاهما لازم.  وأتاحه الله تعالى  : هيأه. وأتاح الله له خيرا وشرا. وأتاحه له: قدره. وتاح له الأمر: قدر عليه. قال الليث: يقال: وقع في مهلكه فتاح له رجل فأنقذه. وأتاح الله له من أنقذه. وفي الحديث:  فبي حلفت لأتيحنهم فتنة تدع الحليم منهم حيران.  فأتيح  له الشيء، أي قدر أو هيئ قال الهذلي:
  أتيح له أقيدر ذو حـشـيف                      إذا سامت على الملقات ساما

   والمتيح، كمنبر: من يعرض  في كل شيء ويقع  فيما لا يعنيه  . قال الراعي:
  أفي أثر الأظعان عينك تلمح                      نعم لات هنا إن قلبك متيح  أو  رجل متيح: لا يزال  يقع في البلايا  ، والأنثى بالهاء. وفي التهذيب عن ابن الأعرابي: المتيح: الداخل مع القوم ليس شأنه شأنهم. المتيح:  فرس يعترض في مشيته نشاطا  ويميل على قطريه،  كالتياح  ككتان،  والتيحان  كسحبان، هكذا مضبوط عندنا والصواب بكسر التحتية المشددة كما سيأتي،  والتيحان  بفتح التحتية المشددة، ووجدت في هامش الصحاح: قال أبو العلاء المعري: التيحان: يروى بكسر الياء وفتحها، وهو الذي يعترض في الأمور. وقال سيبويه: لا يجوز أن يروى بالكسر، لأن فيعلان لم يجئ في الصحيح فيبنى عليه المعتل قياسا. قال: وهو فيعلان بفتح العين مثل تيحان وهيبان، وهما صفتان حكاهما سيبويه بالفتح. ومثالهما من الصحيح قيقبان وسيسبان. وفي اللسان: ولا نظير له إلا فرس سيبان وسيبان ورجل هيبان وهيبان. قال سوار بن المضرب السعدي:
  لخبرها ذوو أحساب قومي                      وأعدائي، فكل قد بلانـي بذبي الذم عن حسبي بمالي وزبونات أشوس تيحان  في الكل  ، أي في الفرس والرجل. قال أبو الهيثم: التيحان والتيحان: الطويل. وقال الأزهري: رجل تيحان: يتعرض لكل مكرمة وأمر شديد. وقال العجاج:
  لقد منوا بتيحان ساطي وفي التهذيب: فرس تيحان: شديد الجري. وفرس تياح: جواد. وفرس متيح وتياح وتيحان.  والمتياح،  بالكسر: الرجل  الكثير الحركة العريض  كسكين، أي كثير التعرض. المتياح:  الأمر المقدر، كالمتاح  بالضم.  وتاح في مشيته  ، إذا  تمايل  .  وأبو التياح يزيد  بن زهير  الضبعي  ، بضم ففتح، إلى بني ضبيعة:  تابعي  يروي عن أنس بن مالك، وعنه حرب بن زهير؛ ذكره ابن حبان في الثقات.

##### Türkçe

تاح له الشيء **يتوح** توحا: eğer hazırlanıp mümkün olduysa; dedi ki:
  “Senden sonra ona **حنزاب** tاح oldu; ve hangi **كتاح** **يتيح** **تيحا** (olursa).” **واوي العين** ve **يائيها**; ve ikisi de لازِم’dir. Ve Allah Teâlâ onu **أتاحه**: onu hazırladı. Ve Allah ona hayır ve şer **أتاح**. Ve onu ona **أتاحه**: onu takdir etti. Ve iş ona **تاح**: ona güç yetirdi. Leys dedi: denir ki: helâkine düştü de bir adam ona **تاح** oldu, böylece onu kurtardı. Ve Allah ona, onu kurtaranı **أتاح**. Ve hadiste: “Artık benimle yemin ettim ki elbette onları bir fitneye **لأتيحنهم**; onlardan halîmi şaşkın bırakan.” Böylece şey ona **أتيح** oldu; yani takdir edildi veya hazırlandı. Hüzeli dedi ki:
  “Ona, **حشيف** sahibi bir **أقيدر** **أتيح** oldu;
  **الملقات** üzerine (bir) **ساما** ile **سامت** ettiği zaman.”

**المتيح**, **كمنبر**: her şeyde araya giren ve kendisini ilgilendirmeyene düşen kimse. Râî dedi ki:
  “Göçenlerin izinde gözün mü parıldıyor?
  Evet; burada ‘lâta’ yoktur; şüphesiz kalbin **متيح**.”

Veya **رجل متيح**: belâlara durmadan düşer; dişisi **الهاء** iledir. Tehzîb’de İbnü’l-A‘râbî’den: **المتيح**: kavimle birlikte giren, hâli onların hâli olmayan (kimse). **المتيح**: yürüyüşünde canlılıkla araya giren ve iki yanına meyleden at; **كالتياح** **ككتان**; ve **التيحان** **كسحبان**; işte böyle, bizde ضبط edilmiştir; doğrusu ise, ileride geleceği üzere, şeddeli **التحتية**’nin kesresi iledir; ve **التيحان** şeddeli **التحتية**’nin fethası iledir. Ve Sıhâh’ın kenarında buldum: Ebü’l-Alâ el-Maarrî dedi: **التيحان**: **الياء**’ın kesresiyle ve fethasıyla rivayet olunur; ve o, işlerde araya giren kimsedir. Sîbeveyh dedi: kesre ile rivayet edilmesi câiz değildir; çünkü **فيعلان** sahîhte gelmemiştir ki onun üzerine mu‘tel kıyasla bina edilsin. Dedi ki: o, **فيعلان**dır; **العين**’in fethasıyla; **تيحان** ve **هيبان** gibi; ve ikisi de sıfattır; Sîbeveyh onları fetha ile hikâye etti. İkisinin sahîhten misali: **قيقبان** ve **سيسبان**. Lisân’da: ona benzer yoktur; ancak **فرس سيبان وسيبان** ve **رجل هيبان وهيبان**. Suvâr b. el-Mudarrib es-Sa‘dî dedi ki:
  “Onun haberini kavmimin hasep sahipleri de (bilir),
  ve düşmanlarım da; böylece her biri beni denedi;
  hasebimden zemmi malımla kesmemle;
  ve her şeyde **أشوس تيحان** (ile).”

Yani atta ve adamda. Ebü’l-Heysem dedi: **التيحان** ve **التيحان**: uzun boylu. Ezherî dedi: **رجل تيحان**: her şerefli işe ve şiddetli işe araya girer. Ve Accâc dedi ki:
  “Andolsun, **تيحان** bir **ساطي** ile (onlara) ihsanda bulundular.”

Tehzîb’de: **فرس تيحان**: koşusu şiddetli. Ve **فرس تياح**: cins at. Ve **فرس متيح** ve **تياح** ve **تيحان**. Ve **المتياح**, kesre ile: hareketi çok, geniş (kimse); **كسكين**; yani araya girmesi çok. **المتياح**: takdir edilmiş iş; **كالمتاح** zamme ile. Ve yürüyüşünde **تاح**: eğer salınarak yürüdüyse. Ve **أبو التياح** Yezîd b. Züheyr ed-Dab‘î; zamme sonra fetha ile; Benî Dubey‘a’ya nisbetle: tâbiî; Enes b. Mâlik’ten rivayet eder; ondan Harb b. Züheyr (rivayet etti); İbn Hibbân onu **الثقات** içinde zikretti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَاحَ
1 تَاحَ تاح , aor. يَتُوحُ, inf. n. تَوْحٌ: see تَاحَ in art. تيح.

##### Türkçe

تَاحَ
1 **تَاحَ** تاح , aor. **يَتُوحُ**, inf. n. **تَوْحٌ**: **تيح** maddesinde **تَاحَ**’a bak.
