# تور — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%88%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: تور

باب التاء والراء و وء ي معهما
و ت ر، ر ت و، ت و ر مستعملات
وتر:
الوَتُر لغة الوِتْر، وكل شيءٍ كان فَرْداً فهو وِتْر واحد، والثلاثة وِترٌ، وأَحَدَ عَشَرَ وِتْر، والفعل أَوْتَرَ يُوتِرُ.
والوِتر والتِّرةُ: ظُلامةٌ في دَمٍ.
والوَتَر: معروف، وجمعُه أوتار.
والوَتيرةُ من الأرض، والوَتيرة: الطريقة.
والوَتيرةُ: المُداوَمَةُ، وهي من التَّواترُ.
والوَتيرةُ في قول زهير:
نَجاءٌ مُجِدٌّ ليس فيه وَتيرةٌ		وتَذْبيبُها عنها بأسْحَمَ مِذْوَدِ
وهو التَعريج في المَشْي، يصف بَقَرةً في حُضْرِها.
والوَتيرة العَقَبة، قال بُرَيق الهُذَلّي:
لما رأيتُ بني نُفايةَ أقبَلـوا		يمشُونَ كُلَّ وَتيرةٍ وحِجابِ
والمُواتَرةُ: المتابعة، وفي الحديث: لم يَزَلْ على وتيرةٍ حتى مات. وقيل هي المدامة.
والوَتيرةُ: خَرَزةٌ بيضاءُ تُعَلَّقُ في أعناقِ الإِبِل الصِّبيان بمزلةِ التّميمةِ، قال عياض بن حَزْرَة الهُذليّ
لها قُرْحةٌ مثل الوتيرة زانها		عبـيق...................
والوَتيرة: حَلْقةٌ أو شيء يُتَعَلَّم عليها الطَّعْنُ والرَّمْي، يقال: أخَذَ وتيرةً يتَعَلَّم عليها.
وليس في الأمر وتيرةٌ، أي غَميزةٌ ولا فَترةٌ.
وقد وَتَّرْتُ القوسَ توتيراً.
والوَتَرةُ: جُلَيْدَةٌ بين الإِبهام والسَّبّابة، ويقال: تَوَتَّرَ عَصَبُ فَرَسِه ونحو ذلك.
والوَتَرةُ في الأَنف: صِلةُ ما بين المَنْخِرَيْنِ.
والوَتيرة: غُرَّة الفَرَس إذا كانت مُستديرةً.
وقوله تعالى: "ثُم أرسَلْنا رُسُلَنا تَتْرَى" فمن لم يُنَوِّنْ جَعَلَها مثلَ سَكرَى وجماعته، ومعناه: وَتْرَى، وجعل بَدَل الواوِ تاءً، ومن نَوَّنَ يقول: معناه: أرسَلْنا بَعْثاً، فجَعَلَ تَتْرَى فِعْلَ الفِعل، وقيل تَتْرَى أي رسولاً بعد رَسُولٍ.
رتو:
الرَّتوُ في المَشْي، وهو الخَطْوُ، وكلُّ خُطْوةٍ رَتْوةٌ، ورَتَا رَتوةً أي قامَ قَوْمَةً.
وفلانٌ يَتَرَتَّى في مَشيه شَيئاً شيئاً أي خَطْواً ثمَّ خَطْواً.
والرَّتوُ: شدة الشيءِ بالشيء مِثلُ الزِّرِّ بالعُرْوة.
ويقال: رَتَا في ذَرْعِه، كما يقال: فَتَّ في عَضُدِه، ورَتَا وفَتَّ يمعنى أوهنْتَ قُوَّتَه.
تور:
التَّوْرُ تُذكِّرُه العَرَبُ، وتارةٌ ألِفُها واوٌ، والجميع التِّيَرُ. واستَوْأَرَ القومُ: فَزِعُوا، والوَحشُ أيضاً إذا نَفَرَت، قال الكميت:
فاستوأرَت بَقَرس
وأَتْأرْتُ إليه النَّظَرَ إذا حَدَّدْته.

### Türkçe

**ت و ر** babı: **التاء** ve **الراء** ve **و** ve **ء** ve **ي** onlarla beraber

**و ت ر**، **ر ت و**، **ت و ر** kullanımdadırlar.

**وتر**:
**الوَتُر**: **الوِتْر**’in lugatıdır; ve her şey ki tek (ferd) oldu, o **وِتْر**’dir; bir (tane) **وِتْر**’dir; ve üç, **وِترٌ**’dür; ve on bir, **وِتْر**’dir; fiil: **أَوْتَرَ يُوتِرُ**.
Ve **الوِتر** ve **التِّرةُ**: kanda bir zulâmedir (haksızlık/kan davası türü bir hak).
Ve **الوَتَر**: mâlûmdur; cem‘i **أوتار**’dır.
Ve **الوَتيرةُ** yerden; ve **الوَتيرة**: yoldur (tarîkadır).
Ve **الوَتيرةُ**: devamlılıktır; ve o, **التَّواترُ**’dandır.
Ve **الوَتيرةُ** Züheyr’in sözünde:
نَجاءٌ مُجِدٌّ ليس فيه وَتيرةٌ		وتَذْبيبُها عنها بأسْحَمَ مِذْوَدِ
Ve o, yürüyüşte sapmadır (ta‘rîc); bir ineği, onun **حُضْر**’ında (yakın yürüyüşünde) vasfeder.
Ve **الوَتيرة**: yokuş (عَقَبة)’dır; Büreyḳ el-Hüzelî dedi:
لما رأيتُ بني نُفايةَ أقبَلـوا		يمشُونَ كُلَّ وَتيرةٍ وحِجابِ
Ve **المُواتَرةُ**: peş peşelik (mütâba‘at)tir; ve hadiste: “Ölünceye kadar bir **وتيرة** üzere devam etti.” Denildi ki: o, sürdürmedir (mudâveme).
Ve **الوَتيرةُ**: beyaz bir boncuktur; çocukların develerinin boyunlarına, muska (temîme) menzilesinde asılır; İyâḍ b. Ḥazra el-Hüzelî dedi:
لها قُرْحةٌ مثل الوتيرة زانها		عبـيق...................
Ve **الوَتيرة**: bir halka yahut üzerine mızraklama ve atış öğrenilen bir şeydir; denir: “Üzerinde öğrenmek için bir **وتيرة** aldı.”
Ve işte **وتيرة** yoktur; yani bir ayıp bulma (غمزة) yoktur ve bir gevşeme (فترة) yoktur.
Ve ben yayı **وَتَّرْتُ** onu **توتيراً** (teltirdim/gerdim).
Ve **الوَتَرةُ**: başparmak ile işaret parmağı arasında bir dericiktir; ve denir: “Atının siniri ve benzeri **تَوَتَّرَ** (gerildi).”
Ve burunda **الوَتَرةُ**: iki burun deliği arasındaki şeyin bağlantısıdır.
Ve **الوَتيرة**: atın alnındaki akıtma (غُرَّة) eğer yuvarlak olursa.
Ve O’nun sözü (yüce): “ثُم أرسَلْنا رُسُلَنا تَتْرَى”; kim tenvîn yapmazsa onu **سَكرَى** ve onun cemâati gibi kıldı; ve mânâsı: **وَتْرَى**’dır; ve **الواو**’nun bedeli olarak bir **تاء** kıldı. Kim tenvîn yaparsa der ki: mânâsı “bir gönderiş gönderdik”tir; böylece **تَتْرَى**’yı fiilin fiili kıldı. Ve denildi: **تَتْرَى** yani bir resûlden sonra bir resûl.

**رتو**:
Yürüyüşte **الرَّتوُ**: o, adımdır (خَطْو); ve her adım **رَتْوةٌ**’dur; ve **رَتَا رَتوةً** yani bir kalkış kalktı (قامَ قَوْمَةً).
Ve falan, yürüyüşünde **يَتَرَتَّى** azar azar; yani bir adım sonra bir adım.
Ve **الرَّتوُ**: bir şeyi bir şeye bağlamanın şiddetidir; düğmenin ilikle (عُرْوة) olması gibi.
Ve denir: “Onun kol açıklığında **رَتَا**”; nasıl ki “pazusunda **فَتَّ**” denir; ve **رَتَا** ve **فَتَّ** mânâca: “gücünü gevşettin/zayıflattın.”

**تور**:
**التَّوْرُ**’u Araplar müzekker yaparlar; ve bazen onun **ألف**’i **واو**’dur; ve hepsi **التِّيَرُ**’dir. Ve kavim **استَوْأَرَ**: korktular; ve vahşî hayvan da, ürküp kaçtığı zaman. Kümeyt dedi:
فاستوأرَت بَقَرس
Ve “Bakışı ona **أَتْأرْتُ**” (yönelttim) eğer onu keskinleştirdiysem (haddeddiysem).
