# توع — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%B9/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%88%D8%B9/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [توع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%B9.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: توع

باب العين والتّاء وواي معهما
ع ت و، ت و ع، ت ي ع تستعمل فقط
عتو:
عتا عُتُوّاً وعِتِيّاً إذا استكبر فهو عاتٍ، والملك الجبار عاتٍ، وجبابرة عتاة. وتَعَتَّى فلانٌ، وتَعَتَّتْ فُلانة إذا لم تُطِعْ. قال العجاج:
بأمره الأرض فما تعتَّتِ
أي: فما عَصَتْ.
توع:
التَّوْعُ: كسرك لبناً أو سمناً بكسرة خبز ترفعه بها. تقول: تُعْتُه فأنا أتوعُه توعاً.
تيع:
التَّيْعُ: ما يسيل على الأرض من جمد إذا ذاب، ونحوه. وتاعَ الماء تَيْعاً إذا تيّع على وجه الأرض، أي: انبسط في المكان الواسع فهو تائِع مائِع. والرّجُلُ يَتَتَايَعُ في الأمر إذا بقي فيه. والبعير يَتَتايَعُ في مشيه إذا حرّك ألواحه حتى يكاد يتفكّكُ. والسكران يتتايع: يرمي بنفسه إذا لجّ وتهافت. والتَّتايُعْ: رميُك بنفسك في الشيء من غير ثبت. والتَّتَيُّعُ: القيء، وهو مُتَتَيِّعٌ. وقد تاع، إذا قاء، وأتاعه غيره، أي: قيّأه.

### Türkçe

باب **العين** ve **التّاء** ve **واي** onlarla birlikte
**ع ت و**، **ت و ع**، **ت ي ع** yalnızca kullanılır

**عتو**:
**عتا** **عُتُوّاً** ve **عِتِيّاً**; büyüklük tasladığı zaman; o hâlde o **عاتٍ**’dir. Zorba hükümdar **عاتٍ**’dir; zorba hükümdarlar **عتاة**’dir. Falan kimse **تَعَتَّى** etti; falanca kadın **تَعَتَّتْ** etti; itaat etmediği zaman. **العجاج** dedi ki:
Onun emriyle yer; artık **تعتَّتِ** etmedi
Yani: artık **عَصَتْ** etmedi.

**توع**:
**التَّوْعُ**: bir lokma ekmekle süt yahut sadeyağı kırman; onunla onu kaldırırsın. Dersin ki: **تُعْتُه**; ben onu **أتوعُه** **توعاً** (olarak) yaparım.

**تيع**:
**التَّيْعُ**: donmuş şeyden eridiği zaman yer üzerine akan şey ve benzeri. Su **تاعَ** etti, **تَيْعاً**; yerin yüzü üzerine **تيّع** ettiği zaman; yani geniş yerde yayıldı; o hâlde o **تائِع** **مائِع**’dir. Adam işte **يَتَتَايَعُ** eder; onda kaldığı zaman. Deve yürüyüşünde **يَتَتايَعُ** eder; levhalarını hareket ettirdiği zaman, öyle ki neredeyse çözülür. Sarhoş **يتتايع** eder: inat edip düşüp yuvarlandığı zaman kendini atar. **التَّتايُعْ**: sağlamlık olmaksızın şeyin içine kendini atmandır. **التَّتَيُّعُ**: kusmadır; o **مُتَتَيِّعٌ**’dir. Ve **تاع** etti; kustuğu zaman. Başkası onu **أتاعه** etti; yani onu kusturdu.
