# تول — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%88%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [تول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: تول

التُّوَلة: الداهية، وقيل: هي بالهمز، يقال: جاءنا بتُولاته ودُولاته وهي الدواهي. ابن الأَعرابي: إِن فلاناً لذو تُولات إِذا كان ذا لُطْف وتَأَتٍّ حتى كأَنه يَسْحَر صاحبه. ويقال: تُلْتُ به أَي دُهِيتُ ومُنِيت؛ قال الراجز:
تُلْتُ بساقٍ صادق المَرِيسِ
وفي حديث بدر: قال أَبو جهل إِن الله قد أَراد بقريش التُّوَلة؛ هي بضم التاء وفتح الواو الداهية، قال: وقد تهمز. والتُّوَلة والتِّوَلة: ضَرْب من الخَرَز يوضع للسِّحْر فتُحَبَّب بها المرأَةُ إِلى زوجها، وقيل: هي مَعَاذَة تُعَلَّق على الإِنسان، قال الخليل: التِّوَلة والتُّولة، بكسر التاء وضمها، شبيهة بالسِّحر. وحكى ابن بري عن القزاز: التُّوَلة والتِّوَلة السِّحْر. وفي حديث عبدالله بن مسعود: التِّوَلة والتَّمَائم والرُّقَى من الشِّرْك؛ وقال أَبو عبيد: أَراد بالتَّمائم والرُّقَى ما كان بغير لسان العربية مما لا يُدْرَى ما هو، فأَما الذي يُحَبِّب المرأَةَ إِلى زوجها فهو من السِّحْر. والتِّوَلة، بكسر التاء: هو الذي يُحَبِّب المرأَة إِلى زوجها، وفي المحكم: التِّوَلة الذي يُحَبِّب بين الرجل والمرأَة، صِفَةٌ، ومثله في الكلام شيء طِيَبَة؛ قال ابن الأَثير: التِّوَلة، بكسر التاء وفتح الواو، ما يُحَبِّب المرأَة إِلى زوجها من السِّحْر وغيره، جعله ابن مسعود من الشِّرْك لاعتقادهم أَن ذلك يؤثر ويفعل خلاف ما يُقَدِّرُه الله تعالى. ابن الأَعرابي: تالَ يَتُول إِذا عالج التِّوَلة وهي السِّحْر.
أَبو صاعد: تَوِيلةٌ من الناس أَي جماعة جاءت من بُيُوت وصِبْيان ومال، وقال غيره: التّالُ صِغارُ النَّخْل وفَسِيله، الواحدة تالَةٌ. وفي حديث ابن عباس: أَفْتِنا في دابة تَرْعى الشَّجر وتشرب الماء في كَرِش لم تُثْغَر، قال: تلك عندنا الفَطِيمُ والتَّوْلة والجَذَعة؛ قال الخطابي: هكذا روي، قال: وإِنما هو التِّلْوة، يقال للجَدْيِ إِذا فُطِم وتَبِعَ أُمَّه تِلْوٌ، والأُنثى تِلْوة، والأُمهات حينئذ المَتَالي، فتكون الكلمة من باب تلا لا تول، والله أَعلم.

### Türkçe

**التُّوَلة**: musibet; ve “hemze ile” olduğu da söylenmiştir; denir ki: “Bize onun **تُولاته**’si ve **دُولاته**’si geldi”; bunlar musibetlerdir. İbnü’l-A‘râbî: “Şüphesiz falan kimse **تُولات** sahibidir” (yani) eğer yumuşak huylu ve ağırdan alan biri ise; ta ki sanki arkadaşını büyülüyormuş gibi. Ve denir ki: “Onunla **تُلْتُ**” yani musibete uğratıldım ve belaya uğratıldım; râciz şöyle dedi:

**تُلْتُ بساقٍ صادق المَرِيسِ**

Bedir hadîsinde: Ebû Cehil dedi ki: “Şüphesiz Allah Kureyş hakkında **التُّوَلة**’yi murad etti”; o, **التاء**’nın dammesi ve **الواو**’nun fethasıyladır: musibet; dedi ki: ve hemzelenebilir. Ve **التُّوَلة** ile **التِّوَلة**: sihir için konulan bir tür boncuktur; onunla kadın kocasına sevdirilir; ve “insana asılan bir muska” olduğu da söylenmiştir. Halîl dedi ki: **التِّوَلة** ve **التُّولة**, **التاء**’nın kesresiyle ve dammesiyle, sihire benzer. İbn Berrî, Kazzâz’dan nakletti: **التُّوَلة** ve **التِّوَلة** sihirdir. Abdullah b. Mes‘ûd hadîsinde: **التِّوَلة** ve **التَّمَائم** ve **الرُّقَى** şirktendir; Ebû Ubeyd dedi ki: **التَّمَائم** ve **الرُّقَى** ile, Arapça dili dışında olan ve ne olduğu bilinmeyen şeyi kastetti; fakat kadını kocasına sevdiren şey ise sihirdendir. Ve **التِّوَلة**, **التاء**’nın kesresiyle: kadını kocasına sevdiren şeydir; ve el-Muhkem’de: **التِّوَلة** erkek ile kadın arasında sevdiren şeydir; bir sıfattır; ve sözde bunun benzeri “şey **طِيَبَة**”dir. İbnü’l-Esîr dedi ki: **التِّوَلة**, **التاء**’nın kesresi ve **الواو**’nun fethasıyla, sihirden ve başkasından kadını kocasına sevdiren şeydir; İbn Mes‘ûd onu, onların bunun etkilediğine ve Allah Teâlâ’nın takdir ettiğinin aksini yaptığına inanmaları sebebiyle şirkten saydı. İbnü’l-A‘râbî: **تالَ يَتُول**; **التِّوَلة**’yi, o da sihirdir, işlediği zaman (denir).

Ebû Sâ‘id: İnsanlardan **تَوِيلةٌ**; yani evlerden, çocuklardan ve maldan oluşan bir topluluk geldi. Başkası dedi ki: **التّالُ** küçük hurma fidanları ve onun fidanıdır; bir tanesi **تالَةٌ**’dir. İbn Abbâs hadîsinde: “Bize, ağaç otlayan ve su içen, işkembesinde (dişi) henüz çıkmamış bir hayvan hakkında fetva ver”; dedi ki: “O, bizde **الفَطِيمُ** ve **التَّوْلة** ve **الجَذَعة**’dır.” Hattâbî dedi ki: “Böyle rivayet edildi”; dedi ki: “Oysa o ancak **التِّلْوة**’dir; sütten kesildiğinde ve anasını takip ettiğinde oğlağa **تِلْوٌ** denir; dişisi **تِلْوة**’dir; analar o vakit **المَتَالي**’dir; böylece kelime **تلا** babından olur, **تول** değil; Allah daha iyi bilir.”
