# توو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AA%D9%88%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [توو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: توو

: ( و *!التَّوُّ : الفَرْدُ ) .
( يقالُ : كانَ تَوّاً فصارَ زَوّاً ، أَيْ كانَ فَرْداً فصارَ زَوْجاً ؛ ومنه الحدِيثُ : ( الطوافُ *!تَوٌّ والاسْتِجْمارُ تَوٌّ والسَّعْيُ تَوٌّ ) ؛ يُريدُ أَنَّه يَرْمي الجمارَ في الحجِّ فَرْداً ، وهي سَبْعُ حصياتٍ ، ويَطوفُ سَبْعاً ، ويَسْعى سَبْعاً ؛ وقيلَ : أَرادَ بفَرْدِيَّةِ الطَّوافِ والسَّعْي أنَّ الواجِبَ منهما مرَّةٌ واحِدَةٌ لا يُثَنَّى ولا يُكَرَّرُ ، سِواء كانَ المُحْرمُ مُفْرِداً أَو قارِناً ؛ وقيلَ : أَرادَ بالاسْتِجْمار الاسْتِنْجاءَ ، والأوَّل أَوْلى لاقْتِرانِه بالطَّوافِ والسَّعْي

..
( و ) التَّوُّ : ( الحَبْلُ يُفْتَلُ طاقاً واحِداً ) لا تجعلُ له قُوىً مُبْرَمَة ، ( ج *!أَتْواءٌ
( والتُوُّ : ( أَلْفٌ من الخَيْلِ . ) يقالُ : وَجَّه فلانٌ من خَيْلِه بأَلْفٍ تَوَ ، يَعْنِي رجُلٍ أَي بأَلْفٍ واحِدٍ .
وقيلَ : أَلْف تَوّ : أَي تامٌّ فَرْدٌ .
( و ) التَّوُّ : ( الفارِغُ من شُغْلِ الدَّارَيْنِ ) الدُّنْيا والآخِرَة ؛ عن أَبي عَمْرو .
( و ) التَّوُّ : ( البِناءُ المَنْصوبُ ؛ ) قالَ الأَخْطَل يَصِفُ تَسْنيمَ القَبْر ولَحْدَه :
وقد كُنْتُ فيما قد بَنى ليَ حافِرِي
أَعَالِيَهُ *!توًّا وأَسْفَلَه دَحْلاوجاءَ في الشِّعْر دَحلا ، وهو بمعْنَى لَحْدٍ ، فأدَّاه ابنُ الأعرابيّ بالمعْنَى .
( و ) *!التَّوَّةُ ، ( بهاءٍ : السَّاعَةُ ) مِن الزَّمانِ . يقالُ : مَضَتْ *!تَوَّةٌ من الليْلِ والنهارِ ، أي ساعَةٌ .
وفي حدِيثِ الشَّعْبي : فما مَضَتْ إلاَّ تَوَّةٌ حتى قامَ الأَحْنَف مِن مَجْلِسِه ؛ وقالَ مُلَيح :
ففاضَتْ دُمُوعِي تَوَّةً ثم لم تَفِضْ
عليَّ وقد كادت لها العَيْن تَمْرَجُ قُلْتُ : ومنه قَوْلُ العامَّة : تَوَّة قامَ أي السَّاعَةُ .
( وجاءَ تَوّاً ) : ) أَي فَرْداً .
وقالَ أَبو عبيدٍ وأَبو زيْدٍ : ( إذا جاءَ قاصِداً لا يُعَرِّجُهُ شيءٌ فإنْ أَقامَ ببَعْضِ الطَّريقِ فليسَ بتَوَ ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!أَتْوى الرَّجُلُ : جاءَ تَوّاً وَحْده ، وأَزْوَى إذا جاءَ مَعَه آخَرُ .

وإذا عَقَدْتَ عَقْداً بإدارَةِ الرّباط مَرَّةً قُلْتَ عَقَدْته *!بتَوٍَّ واحِدٍ ، قالَ:
جارِيَة ليسَتْ من الوَخْشَنِّ لا تعقِدُ المِنْطَقَ بالمَنْتَنِّ إلاَّ بتَوَ واحِدٍ أَوتَنِّ أَي نِصْف تَوَ ، والنُّون في تَنَ زائِدَةٌ ، والأَصْل فيها تاء خَفَّفَها مِن تَوَ .

### Türkçe

: ( و **التَّوُّ** : ferd ) .
( denilir ki: tَوّ idi de zَوّ oldu; yani: ferd idi de زوج oldu; ve ondan hadis: ( **الطوافُ** **تَوٌّ** ve **الاسْتِجْمارُ** **تَوٌّ** ve **السَّعْيُ** **تَوٌّ** ) ; onunla murad eder ki: hacda cemreleri ferd olarak atar; o da yedi taşçık(tır); ve yedi defa tavaf eder, ve yedi defa sa‘y eder; ve denildi: **الطَّوافِ** ve **السَّعْي**’in ferdliğinden muradı, ikisinden vacib olanın bir defa tek sefer olmasıdır; ikilenmez ve tekrarlanmaz; ister muhrim **مُفْرِداً** olsun ister **قارِناً**; ve denildi: **الاسْتِجْمار** ile **الاسْتِنْجاء**’ı murad etti; ve birincisi daha evlâdır; çünkü **الطَّوافِ** ve **السَّعْي** ile birlikte zikredilmiştir

..
( و ) **التَّوُّ** : ( ip, bir tek kat olarak bükülür ) ona bükülmüş kuvveler yapmazsın, ( çoğulu **أَتْواءٌ**
( ve **التُوُّ** : ( atlardan bin (adet) . ) denilir ki: falan kimse atlarından bin **تَوَ** ile yönlendirdi; yani bir adam; yani bir tek bin ile.
Ve denildi: bin **تَوّ**: yani tam, ferd.
( و ) **التَّوُّ** : ( iki yurdun işiyle meşguliyetten boş olan ) dünya ve âhiret; Ebû Amr’dan.
( و ) **التَّوُّ** : ( dikilmiş bina; ) el-Ahtal, kabrin tesnîmini ve lahidini vasfederek dedi:
Ve gerçekten ben, kazıcımın benim için bina ettiği şey içinde idim:
Üst tarafını **توًّا** ve alt tarafını **دَحْلا**
Ve şiirde **دَحْلا** geldi; o, **لَحْد** mânâsınadır; böylece onu İbnü’l-A‘râbî mânâ ile edâ etti.
( و ) **التَّوَّةُ** , ( **بهاءٍ** ile: zamanın saat(i) ) . denilir ki: geceden ve gündüzden bir **تَوَّةٌ** geçti; yani bir saat.
Ve eş-Şa‘bî’nin hadisinde: ancak bir **تَوَّةٌ** geçmedi ki el-Ahnef meclisinden kalktı; ve Müleyh dedi:
Böylece gözyaşlarım bir **تَوَّةً** taştı, sonra taşmadı
Bana karşı; hâlbuki göz ona neredeyse karışıp çalkalanacaktı. Dedim ki: ve ondan avâmın sözü: **تَوَّة** قام yani saat.
( **وجاءَ تَوّاً** ) : yani ferd.
Ve Ebû Ubeyd ve Ebû Zeyd dedi: ( eğer kastederek gelir de onu hiçbir şey oyalamazsa; fakat yolun bir kısmında ikamet ederse, **بتَوَ** değildir ) .
( ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**أَتْوى** adam: tek başına **تَوّاً** geldi; ve **أَزْوَى** eğer onunla birlikte bir başkası gelirse.

Ve eğer bağı bir defa bağın dolaştırılmasıyla düğümlediğinde, **بتَوٍّ** واحدٍ ile bağladım dersin; dedi ki:
Bir câriye; **الوَخْشَنِّ**’den değildir; kemeri **بالمَنْتَنِّ** ile bağlamaz; ancak bir tek **تَوَ** ile; yahut **تَنِّ** ile; yani **تَوَ**’nun yarısı; ve **تَنَ**’daki **النُّون** zâiddir; ve aslında onda bir **تاء** vardır; onu **تَوَ**’dan hafifletti.
