# ثأط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A3%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%A3%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثأط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A3%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ثأط

الثأطة: الحمأة، نقله الجوهري وقيل: الثأطة: الطين حمأة كانت أو غير ذلك، وجمع بينهما أمية ابن أبي الصلت في قوله - يذكر حمامة نوح صلى الله عليه وعلى نبينا وسلم -:
  فجاءت بعد ما ركضت بقطف                      عليه الثأط والطين الكـبـاب وقال أيضا:
  بلغ المشارق والمغارب يبتغي                      أسباب أمر من حكيم مرشـد
  فأتى مغيب الشمس عند مآبهـا                      في عين ذي خلب وثأط حرمد وأورد الأزهري هذا البيت مستشهدا به على الثأطة: الحمأة، فقال: أنشد شمر لتبع، وكذلك أورده ابن بري، وقال: إنه لتبع يصف ذا القرنين، قال: والخلب: الطين بكلامهم. قال الأزهري: وهذا في شعر تبع المروي عن ابن عباد. قلت: وقد سبق ذكره في خ ل ب. والثأطة: دويبة لساعة، لم يحكها غير صاحب العين. وج الكل: ثأط، بحذف الهاء. وفي المثل: ثأطة مدت بماء يضرب للأحمق يزداد منصبا. وفي الصحاح: يضرب للرجل يشتد موقه وحمقه؛ لأن الثأطة إذا أصابها الماء ازدادت فسادا ورطوبة. وقال الزمخشري: يضرب لفاسد يقرن بمثله. والثأطاء: الحمقاء، مشتق من الثأطة. والثأطاء: نعت للأمة، يقال: ما هو بابن ثأطاء، أي بابن أمة. وقال ابن عباد: الثؤاط، كغراب: الزكام، وقد ثئط، كعني أي زكم. وثئط اللحم، كفرح: أنتن، وكذلك ثعط، نقله ابن عباد. وقال الزمخشري: هو مستعار من فساد الثأطة. ومما يستدرك عليه: الثأطاء، محركة: لغة في الثأطاء، بالتسكين. ويقال للأحمق أيضا: يا ابن ثأطان وثأطان، بالتسكين والتحريك، وكذلك لابن الأمة.

### Türkçe

**الثأطة**: balçık; bunu el-Cevherî nakletmiştir. Ve denildi ki: **الثأطة**: çamur; balçık olsun veya başka şey olsun. Ve ikisini Ümeyye b. Ebî’s-Salt şu sözünde bir araya getirmiştir – Nûh’un güvercinini (Allah ona ve nebîmize salât etsin) anarak –:
  “Sonra, gagasıyla topladıktan sonra geldi                      üzerinde **الثأط** ve yapışkan çamur bulunan bir salkımla”
Ve yine dedi:
  “Doğuları ve batıları dolaştı, arayarak                      hikmetli, irşad edici birinden bir işin sebeplerini
  Güneşin battığı yere, dönüşünde                      çamurlu ve kara **ثأط** bulunan bir gözde geldi”
el-Ezherî bu beyti **الثأطة**: balçık için onunla istişhâd ederek zikretti; şöyle dedi: Şemir, Tubba‘ için okudu; İbn Berrî de onu böylece zikretti ve dedi ki: O, Zülkarneyn’i vasfeden Tubba‘ındır. Dedi ki: **الخلب**: onların sözünde çamurdur. el-Ezherî dedi ki: Bu, İbn Abbâd’dan rivayet edilen Tubba‘ şiirindedir. Ben dedim ki: Onun zikri **خ ل ب** maddesinde geçmişti. Ve **الثأطة**: bir saatlik küçük bir canlı; bunu, **العين** sahibinden başkası rivayet etmemiştir. Çoğulu: **ثأط**; **الهاء**’yı hazf ile. Meselde: **ثأطة مدت بماء**; makamca arttıkça artan ahmak için darb-ı mesel yapılır. Ve **الصحاح**’ta: moku ve ahmaklığı şiddetlenen adam için darb-ı mesel yapılır; çünkü **الثأطة**’ya su isabet edince bozulması ve rutubeti artar. ez-Zemahşerî dedi ki: benzeriyle bir araya getirilen bozuk kimse için darb-ı mesel yapılır. Ve **الثأطاء**: ahmak kadın; **الثأطة**’dan türemiştir. Ve **الثأطاء**: cariye için bir sıfattır; “**ما هو بابن ثأطاء**” denir; yani bir cariyenin oğlu. İbn Abbâd dedi ki: **الثؤاط** ( **غراب** vezninde): nezle; ve **ثئط** ( **عني** gibi), yani nezle oldu. Ve **ثئط اللحم** ( **فرح** gibi): kokuştu; aynı şekilde **ثعط**; bunu İbn Abbâd nakletmiştir. ez-Zemahşerî dedi ki: bu, **الثأطة**’nın bozulmasından istiâre edilmiştir. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الثأطاء** (harekeli): sükûnlu **الثأطاء**’da bir dildir. Ve ahmağa da denir: “**يا ابن ثأطان**” ve “**ثأطان**”; sükûn ve hareke ile; aynı şekilde cariyenin oğluna da.
