# ثبجر (ث-ب-ج-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D8%AC%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%A8%D8%AC%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - ب - ج - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D8%AC%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الجيم والثاء
جرثم:
الجُرثومُ: أصل كلِّ شجرةٍ يجتمع إليها التُّراب. وجُرثومة كلِّ شيء: أصله ومُجتمعُه، وجُرثُومة العرب: أصلهم ومُجتمعهم في أصطكتهم.
والاجرِرنثامُ: لُزومُ موضعٍ ومجتمع. تقول: اجرنثموا، أي: اجتمعوا ولِموا موضعاً.
جنثر:
الجَنثَرُ من الإبل: الطويل العظيم، والجميع: الجناثر، قال:
كُومٌ إذا ما فصلت، جناثرُ
ثبجر:
اثبجرَّ الرجل، إذا ارتدع عند الفزع. والأثبِجرارُ: ارتاعُ فزعةٍ، أو تَردادُ القوم في مسيرٍ إذا ترادّوا.
جثأل: المجثئلُ: الذي غضب وتنفَّش للقتال

##### Türkçe

**الجيم** ve **الثاء**

**جرثم**:
**الجُرثومُ**: Her ağacın, toprağın kendisine toplandığı kökü. Her şeyin **جُرثومة**’si: onun aslı ve toplanma yeri. Arapların **جُرثُومة**’si: onların **أصطكتهم**’deki asılları ve toplanma yerleri.
**والاجرِرنثامُ**: Bir yere ve toplanma yerine yapışıp kalma. Dersin ki: **اجرنثموا**; yani: toplandılar ve bir yere yapışıp kaldılar.

**جنثر**:
Develerden **الجَنثَرُ**: uzun, iri olan; çoğulu: **الجناثر**. Dedi ki:
كُومٌ إذا ما فصلت، جناثرُ

**ثبجر**:
Adam **اثبجرَّ** oldu; yani korku anında geri çekildi. **والأثبِجرارُ**: bir korkudan ürkme; yahut kavmin yürüyüşte geri dönüp durması, geri döndükleri zaman.

**جثأل**: **المجثئلُ**: öfkelenen ve savaş için kabarıp şişinen.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D8%AC%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

اثبَجَرَّ، أي ارتدع عند الفَزْعة. وقال العجّاج يصف الحِمارَ والأتان:
إذا اثْبَجَرَّا من سواد حَدَجا

##### Türkçe

**اثبَجَرَّ**: yani ürküntü anında geri çekildi. el-ʿAccâc, erkek eşeği ve dişi eşeği vasfederek dedi:
Eğer **اثْبَجَرَّا** **حَدَجا**’nın karalığından dolayı

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D8%AC%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

اثْبَجَرَّ الرجلُ: ارتعد عند الفزع؛ قال العجاج يصف الحمار والأَتان:
إِذا اثْبَجَرَّا مِنْ سَوادٍ خَدَجَا
اثبجرا أَي نفرا وجفلا، وهو الاثْبِجارُ. واثْبَجَرَّ: تحير في أَمره. واثْبَجَرَّ الماء: سال وانصب؛ قال العجاج:
من مُرْجَحِنٍّ لَجِبٍ إِذا اثْبَجَرْ
يعني الجيش شبهه بالسيل إِذا اندفع وانبعث لقوّته. أَبو زيد: اثْبَجَرَّ في أَمره إِذا لم يصرمه وضعف.
واثْبَجَرَّ: رجع على ظهره.

##### Türkçe

**اثْبَجَرَّ** adam: korku anında titredi; el-‘Accâc, eşeği ve dişi eşeği vasfederek dedi:

Eğer **اثْبَجَرَّا** bir karaltıdan (dolayı) ürküp sıçradılarsa

**اثبجرا** yani ürktüler ve ürperip kaçıştılar; bu, **الاثْبِجارُ**’dır. Ve **اثْبَجَرَّ**: işinde şaşırıp kaldı. Ve **اثْبَجَرَّ** su: aktı ve dökülüp indi; el-‘Accâc dedi:

Gürültülü bir ordudan; **اثْبَجَرْ** ettiği zaman

Yani orduyu, kuvvetinden dolayı itilip fışkırdığı zaman sele benzetti. Ebû Zeyd: **اثْبَجَرَّ** işinde; onu kesinleştirmediği ve zayıfladığı zaman. Ve **اثْبَجَرَّ**: sırtüstü döndü.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D8%AC%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

اثبجر الرجل: ارتدع من فزع، أو عند الفزع. اثبجر: تحير في أمره. اثبجر: نفر وجفل، قال العجاج يصف الحمار والأتان:
  إذا اثبجرا من سواد حدجا.

  أي نفرا وجفلا، وهو الاثبجار. عن أبي زيد: اثبجر فلان، إذا ضعف عن الأمر، ولم يصرمه.
 اثبجر: رجع على ظهره. اثبجر القوم في مسير: ترادوا وتراجعوا. اثبجر الماء: سال وانصب، قال العجاج:
  من مرجحن لجب إذا اثبجر. يعنشي الجيش، شبهه بالسيل إذا اندفع وانبعث، لقوته.
 من ذلك: الثبجارة، بالكسر، وهي حفرة يحفرها ماء الميزاب، عن ابن الأعرابي. وسيأتي في الثنجارة.

##### Türkçe

**اثبجر** adam: bir korkudan, yahut korku anında, geri durdu. **اثبجر**: işinde şaşırdı. **اثبجر**: ürktü ve sıçradı; el-ʿAccâc, eşeği ve dişi eşeği vasfederken dedi:
  Eğer **اثبجرا** bir **حدجا** karalığından.

  Yani ürktüler ve sıçradılar; o, **الاثبجار**dır. Ebû Zeyd’den: **اثبجر** falan kimse; işten zayıf düştüğü ve onu kesin biçimde kesip atmadığı zaman.
 **اثبجر**: sırtüstü döndü. **اثبجر** kavim yürüyüşte: birbirlerini geri attılar ve geri döndüler. **اثبجر** su: aktı ve döküldü; el-ʿAccâc dedi:
  Gürültülü bir (şey)den, eğer **اثبجر** olursa. Orduyu kasteder; onu, kuvvetinden dolayı, itildiği ve fışkırıp çıktığı zaman sele benzetti.
 Bundan: **الثبجارة**, kesre ile; o, oluk suyunun kazdığı çukurdur; İbnü’l-Aʿrâbî’den. Ve **الثنجارة** maddesinde gelecektir.
