# ثبج — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D8%AC/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%A8%D8%AC/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثبج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D8%AC.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: ثبج

ج ث ب
ثبج
استُعْمِل من وجوهه : ثبج .
ثبج : أبو عُبَيْد ، عن الأصمعيّ : الثَّبَجُ : ما بين الكاهِل إلى الظَّهر .
وقال أبو زيد : الثَّبَجُ : ما بين العَجُز إلى المَحْرَك .
وقال أبو مالك : الثّبَجُ : مُسْتدارُ أعْلى الكاهِلِ إلى الصّدر ، قال : والدليل على أن الثَّبَجَ من الصدر أيضاً ، قولهم : أَثْباجُ الْقَطَا .
عمرو ، عن أبيه : الثَّبَجُ : نُتُوُّ الظَّهْر ، والثَّبَجُ : عُلُوُّ وسط البحر إذا تلاطمت أمواجه ، والثَّبَجُ : اضطراب الكلام وتفْنينُه ، والثَّبَجُ : تَعْمِيَةُ الخَطِّ وتَرْكُ بيانِه .
وقال الليث : الثَّثْبيجُ : التَّخْليط .
وقال أبو عبيدة : الثَّبَجُ : من عَجْبِ الذَّنب إلى عُذْرَيْه .
وقالت بنت القَتَّال الكلابي . ترثي أباها :
كأَنَّ نَشِيجَنا بِذَوَات غِسْلٍ
نَهيمُ المنزلِ تُثْبُجُ بالرِّحالِ
أي تُوضَعُ الرحالُ على أثْباجها ، وكتابٌ مُثَبّجٌ ، وقد ثُبِّجَ تَثبيجاً .
وأما قول الكميت يمدح زياد بن مَعْقَلِ :
ولم يُوايِم لهم في ذَبِّها ثَبَجاً
ولم يكُنْ لهم فيها أبا كَرِبِ
وثَبجٌ هذا رَجُلٌ من أهل اليمن غَزاه ملِكٌ من الملوك فصالَحه عن نفسه وأهله وولده ، وترك قومه فلم يدخلهم في الصلح ، فغزا الملكُ قومه ، فصار ثَبَجٌ مَثَلاً لمن لا يَذُبُّ عن قَوْمه ، وأرادَ الكميت أنه لم يفْعَل فعل ثَبج ، ولا فِعْل أبي كَرِب ، ولكنه ذَبَّ عن قومه .

### Türkçe

ج ث ب
**ثبج**
Onun vecihlerinden kullanıldı: **ثبج**.

**ثبج**: Ebû ʿUbeyd, el-Asmaʿî’den: **الثَّبَجُ**: **الكاهِل** ile **الظَّهر** arasındaki şeydir.
Ebû Zeyd dedi: **الثَّبَجُ**: **العَجُز** ile **المَحْرَك** arasındaki şeydir.
Ebû Mâlik dedi: **الثّبَجُ**: **الكاهِل**’in üstünün **الصّدر**’e doğru yuvarlak/çevresel kısmıdır; dedi ki: **الثَّبَجَ**’in **الصدر**’den de olduğuna delil, onların “**أَثْباجُ الْقَطَا**” sözleridir.

ʿAmr, babasından: **الثَّبَجُ**: sırtın kabarmasıdır; **الثَّبَجُ**: dalgaları çarpıştığı zaman denizin ortasının yükselmesidir; **الثَّبَجُ**: sözün çalkalanması ve çeşitlendirilmesidir; **الثَّبَجُ**: yazıyı muammalı kılmak ve onun açıklığını terk etmektir.
el-Leys dedi: **الثَّثْبيجُ**: karıştırıp bozmadır.
Ebû ʿUbeyde dedi: **الثَّبَجُ**: **عَجْبِ الذَّنب**’den iki **عُذْر**’üne kadardır.

el-Kattâl el-Kilâbî’nin kızı dedi; babasına mersiye söyler:
كأَنَّ نَشِيجَنا بِذَوَات غِسْلٍ
نَهيمُ المنزلِ تُثْبُجُ بالرِّحالِ
Yani, semerler/eyerler onun **أثْباج**’ı üzerine konulur; ve **كتابٌ مُثَبّجٌ**; ve **ثُبِّجَ** **تَثبيجاً**.

Kumeyt’in, Ziyâd b. Maʿqal’i övdüğü sözüne gelince:
ولم يُوايِم لهم في ذَبِّها ثَبَجاً
ولم يكُنْ لهم فيها أبا كَرِبِ
Ve bu **ثَبجٌ**, Yemen ehlinden bir adamdır; krallardan bir kral ona saldırdı da onun nefsi, ehli ve çocuğu hakkında onunla sulh yaptı; kavmini bırakıp onları sulha dâhil etmedi; bunun üzerine kral onun kavmine saldırdı; böylece **ثَبَجٌ**, kavminden savunmayan kimse için bir mesel oldu; Kumeyt, onun **ثَبج**’in fiilini de, **أبي كَرِب**’in fiilini de yapmadığını, fakat kavminden savunduğunu murat etti.
