# ثبي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%A8%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثبي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ثبى

: ( ي ( *!التَّثْبِيَةُ : الجَمْعُ ) *!ثُبَة *!ثُبَة ؛ قالَ الشَّاعِرُ :
هل يَصْلُح السيفُ بغير غِمْدِ
*!فَثَبِّ ما سَلَّفْتَه من شُكْدِأي فأَضفْ إليه غَيْرَه واجْمَعْه .
( و ) *!التَّثْبِيَةُ : ( الدَّوامُ على الأَمْرِ ؛ ) نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ عن الأَصمعيّ .
( و ) قالَ أَبو عَمْرو : التَّثْبِيةُ ( الثَّناءُ على الحيِّ ) .
( زادَ غيرُهُ : دفْعَة بعْد دفْعَةٍ .
وقالَ الزَّمْخَشريُّ : هو الثَّناءُ الكَثيرُ كأنَّما أَوْرَد عليه ثُبَاتٍ منه .
وقالَ الرَّاغبُ : هو ذِكْرُ متفرق المَحاسن .
قالَ الجَوْهرِيُّ : وأَنْشَدَ

جميعاً بيتَ لبيدٍ :
*!يُثَبِّي ثَناءً من كريمٍ وقَوْلُهألا أنْعم على حُسنِ التَّحِيَّة واشْرَبِ ( و ) التَّثْبِيةُ : ( إصلاحُ الشَّيء ، والزِّيادَةُ ) عليه ، قالَ الجعْدِيُّ :
*!يُثَبُّون أَرْحاماً ولا يَحفِلُونَها
وأَخْلاقَ وُدَ ذَهَّبَتْها الذَّواهِبُأَي يُعَظِّمُونَ ؛ قالَهُ شَمِرٌ .
( و ) التَّثْبِيةُ : ( الاتْمامُ ) . ) يقالُ : *!ثَبِّ مَعْروفَك أَي أَتِمَّه وزِدْ عليه .
( و ) التَّثْبِيةُ : ( التَّعْظِيمُ ؛ ) وبه فُسِّرَ قَوْلُ الجعْدِيِّ أَيْضاً ، أَي يُعَظِّمونَ يَجْعلُونَها ثُبَةً .
( و ) التَّثْبِيةُ : ( أن تَسيِرَ بسِيرَةِ أَبِيكَ ) وتَلْزَمَ طَرِيقَتَه ؛ أنْشَدَ ابنُ الأعْرابيّ قَوْلَ لبيدٍ :
*!أُثَبِّي في البلادِ بذِكْرِ قَيْسٍ
وَوَدُّوا لَوْ تَسُوخُ بنا البلادُقالَ ابنُ سِيدَه : ولا أَدْرِي ما وَجْه ذلِكَ ، قالَ : وعنْدِي أنَّ أُثَبّي هنا أُثْني .
( و ) التَّثْبِيةُ : ( الشِّكايَةُ من حالِكَ وحاجَتِكَ .
( و ) أَيْضاً : ( الاسْتِعداءُ .
( و ) أَيْضاً : ( جَمْعُ الخَيْرِ والشَّرِّ ضِدٌّ ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
التَّثْبِيةُ : كَثْرَةُ العَذْلِ واللّوْمِ من هنا وهنا ؛ وبه فُسِّرَ قَوْلُ الراجزِ :
كَمْ ليَ من ذي تُدْرَ أمِذَبّأَشْوَسَ أَبَّاءٍ على *!المُثَبِّي *!والثَّبِيُّ ، كغَنِيَ : الكَثيرُ المَدْح للناسِ .
*!وثَبَّيْتُ المالَ : حَفظْتَه ، عن كُراعٍ .

ويقالُ : أَنا أَعْرِفُه تَثْبيةً ، أَي أَعْرِفُه مَعْرفةً أُعْجمها ولا أَسْتَيْقنها.
ومالٌ مثْبيٌّ : أَي مَجْموعٌ مَحْصولٌ .
وثَبَّى اللَّهُ لَكَ النِّعَمَ : سَاقَها .

### Türkçe

: ( ي ( **التَّثْبِيَةُ**: toplama ) **ثُبَة** **ثُبَة**; şair dedi ki:
Kılıç, kınsız iyi olur mu
**فَثَبِّ** (öyleyse topla) daha önce yaptığını **شُكْدِ**’den; yani ona başkasını ekle ve onu topla.
( ve ) **التَّثْبِيَةُ**: ( iş üzerinde devamlılık; ) onu el-Cevherî, el-Asmaʿî’den nakletti.
( ve ) Ebû ʿAmr dedi: **التَّثْبِيةُ** (diri olana övgüdür).
( başkası ekledi: defa üstüne defa.
Ve ez-Zemahşerî dedi: o, çok övgüdür; sanki onun üzerine ondan **ثُبَاتٍ** getirmiş gibidir.
Ve er-Râgıb dedi: o, dağınık güzelliklerin zikridir.
El-Cevherî dedi: ve inşâd etti

topluca Lebîd’in beytini:
**يُثَبِّي** kerimden bir övgü; ve onun sözü: Selâmın güzelliğine ne güzel; ve iç. ( ve ) **التَّثْبِيةُ**: ( bir şeyi düzeltmek ve onun üzerine artırmak )tır; el-Caʿdî dedi ki:
**يُثَبُّون** rahimleri ve onu önemsemezler
ve bağışların götürdüğü dostluk ahlâklarını; yani yüceltirler; Şemir söyledi.
( ve ) **التَّثْبِيةُ**: ( tamamlama )dır. ) denir ki: **ثَبِّ** iyiliğini; yani onu tamamla ve onun üzerine artır.
( ve ) **التَّثْبِيةُ**: ( yüceltme; ) ve bununla el-Caʿdî’nin sözü de tefsir edildi; yani yüceltirler, onu **ثُبَةً** yaparlar.
( ve ) **التَّثْبِيةُ**: ( babanın gidişiyle gitmen ) ve onun yolunu tutmandır; İbnü’l-Aʿrâbî, Lebîd’in sözünü inşâd etti:
**أُثَبِّي** beldelerde Kays’ın zikriyle
ve beldeler bizimle batıp gitseydi isterlerdi
İbn Sîde dedi: bunun yönünü bilmiyorum; dedi ki: ve benim yanımda burada **أُثَبِّي** “överim”dir.
( ve ) **التَّثْبِيةُ**: ( hâlinden ve ihtiyacından şikâyet etmendir.
( ve ) ayrıca: ( yardım isteme.
( ve ) ayrıca: ( hayır ve şerri toplama; zıttır ) .
( ve kendisine istidrâk olunanlardandır:
**التَّثْبِيةُ**: buradan buraya çokça azarlama ve kınama; ve bununla râcizin sözü tefsir edildi:
Ne kadar benim için şu **تُدْرَ**’dan, yoksa **مِذَبّ**’dan
sert, babalar; **المُثَبِّي** üzerine )
**والثَّبِيُّ**; **غَنِيَ** gibi: insanlara çokça övgüde bulunan.
**وثَبَّيْتُ المالَ**: onu korudun; Kurâʿ’dan.

Ve denir ki: Ben onu **تَثْبيةً** bilirim; yani onu, muğlaklaştırdığım bir bilmeyle bilirim ve kesin kanaat getirmem.
Ve **مالٌ مثْبيٌّ**: yani toplanmış, elde edilmiş.
Ve **وثَبَّى اللَّهُ لَكَ النِّعَمَ**: onları sevk etti.
