# ثتل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AA%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%AA%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AA%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ثتل

الثَّيْتَل: الوَعِل عامّةً، وقيل: هو المُسِنُّ منها، وقيل: هو ذَكَرُ الأَرْوَى، وأَنشد ابن بري لسُرَاقة البارقي:
عَمْداً جَعَلْت ابنَ الزبير لذَنْبه،
يَعْدُو وراءَهمُ كعَدْوِ الثَّيْتَل
وفي حديث النخعي: في الثَّيْتَل بَقَرةٌ؛ هو الذكر المُسِنُّ من الوُعُول وهو التيس الجبلي يعني إِذا صاده المُحْرِم وجب عليه بقرةٌ فِداءً. ابن شميل: الثَّياتِل تكون صِغارَ القُرون، والثَّيْتَل أَيضاً جِنْس من بَقَر الوحش ينزل الجبالَ. قال أَبو خيرة: الثَّيْتَل من الوعول لا يَبْرَح الجَبَلَ ولقَرْنَيْه شُعَبٌ؛ قال: والوُعُولُ على حِدَةٍ، الوُعول كُدْرُ الأَلوان في أَسافلها بياض، والثَّيَاتِل مثلها في أَلوانها وإِنما فرق بينهما القرون، الوَعِل قرناه طويلان عدا قَراه
(* قوله: عدا قراه، هكذا
في الأصل، ولعلها على قراه أي على ظهره) حتى يُجاوِزَ صَلَوَيْه يَلتقيان من حول ذَنَبه من أَعلاه؛ وأَنشد شمر لأُمية بن أَبي الصلت: والتَّمَاسِيحُ والثَّيَاتِلُ والإِيْـ
ـيَلُ شَتَّى، والرِّيمُ واليَعْفُورُ
ابن السكيت: أَنشد ابن الأَعرابي لِخَداش:
فإِني امْرُؤٌ من بني عامِرٍ،
وإِنَّكِ دَاريَّة ثَيْتَل
ابن سيده: وثَيْتَل اسم جبل، وفي الصحاح: الثَّيْتَل اسم جبل. أَبو عمرو: الثَّيْتَل الضَّخْم من الرجال الذي تَظُن أَن فيه خيراً وليس فيه خير، ورواه الأَصمعي تنتل. ابن سيده: والثَّيْتَل ضَرْبٌ من الطيِّب زَعَموا، والله أَعلم.

### Türkçe

**الثَّيْتَل**: genel olarak **الوَعِل**; ve denildi ki: onun yaşlısı; ve denildi ki: **الأَرْوَى**’nın erkeği. Ve İbn Berrî, Sürâka el-Bârikî’den şu beyti okudu:

Kasten, günahı sebebiyle İbn ez-Zübeyr’i yaptım,
Onların ardınca koşar, **الثَّيْتَل**’in koşuşu gibi.

Ve en-Nehaî’nin hadisinde: **الثَّيْتَل** hakkında bir inek (gerekir); o, **الوُعُول**’dan yaşlı erkek olup dağ keçisi olan **التيس الجبلي**’dir; yani, ihramlı onu avladığı zaman, fidye olarak üzerine bir inek vacip olur. İbn Şümeyl: **الثَّياتِل** küçük boynuzlu olur; ve **الثَّيْتَل** ayrıca dağlara inen yaban sığırından bir cinstir. Ebû Hayra dedi: **الثَّيْتَل**, **الوعول**’dandır; dağdan ayrılmaz ve iki boynuzunun dalları vardır; dedi: ve **الوُعُول** tek başına (ayrı bir tür)dür; **الوُعول** bulanık renkli olup alt kısımlarında beyazlık vardır; **الثَّيَاتِل** de renklerinde onun gibidir; aralarındaki fark ancak boynuzlardır: **الوَعِل**’in iki boynuzu uzundur, (* “عدا قَراه” sözü: asılda böyle; belki “على قَراه” yani “sırtı üzerinde”dir) iki sağrısını geçinceye kadar; kuyruğunun üst tarafından etrafında birleşirler. Ve Şemmer, Ümeyye b. Ebî’s-Salt’tan şu beyti okudu:

Ve timsahlar ve **الثَّيَاتِل** ve **الإِيْـ**
ـيَل** çeşit çeşit; ve **الرِّيم** ve **اليَعْفُور**.

İbn es-Sikkît: İbnü’l-A‘râbî, Hadaş için şu beyti okudu:

Şüphesiz ben, Benî Âmir’den bir adamım,
ve şüphesiz sen, **ثَيْتَل**’e ait bir evlisin.

İbn Sîde: ve **ثَيْتَل** bir dağın adıdır; ve es-Sıhâh’ta: **الثَّيْتَل** bir dağın adıdır. Ebû Amr: **الثَّيْتَل**, erkeklerden iri olan kimsedir; onda hayır var sanırsın, hâlbuki onda hayır yoktur; el-Asma‘î onu **تنتل** diye rivayet etti. İbn Sîde: ve **الثَّيْتَل** güzel kokudan bir türdür, zannettiler; Allah daha iyi bilir.
