# ثجر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AC%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%AC%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AC%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ثجر

الليث: الثَّجِيرُ ما عصر من العنب فجرت سُلافته وبقيت عُصارته فهو الثَّجِيرُ
(* قوله: «فهو الثجير» كذا بالأَصل ولا حاجة له كما لا
يخفى). ويقال: الثجير ثُفْلُ البُسْرِ يخلط بالتمر فينتبذ. وفي حديث الأَشَجِّ: لا تَتْجُروا ولا تَبْسُروا أَي لا تَخلطوا ثَجِيرَ التمر مع غيره في النبيذ، فنهاهم عن انتباذه. والثَّجِيرُ: ثُفْلُ كل شيء يعصر، والعامَّةُ تقوله بالتاء.
ابن الأَعرابي: الثُّجْرَةُ وَهْدَةٌ من الأَرض منخفضة. وقال غيره: ثُجْرَةُ الوادي أَوّلُ ما تَنْفَرِجُ عنه المضايق قبل أَن ينبسط في السَّعَةِ، ويُشَبَّه ذلك الموضعُ من الإِنسان بثُجْرَةِ النَّحْرِ، وثُجْرَةُ النحر: وسَطُه. الأَصمعي: الثُّجَرُ الأَوساط، واحدتها ثُجْرَةٌ؛ والثُّجْرَةُ، بالضم: وسَطُ الوادي ومُتَّسَعُه. وفي الحديث: أَنه أَخذ بثُجْرَة صبي به جُنُونٌ، وقال: اخْرُجْ أَنا محمدٌ؛ ثُجْرَةُ النحر: وسطه، وهو ما حول الوَهْدَةِ في اللَّبَّةِ من أَدنى الحَلْقِ. الليث: ثُجْرَةُ الحَشا مُجْتَمَعُ أَعلى السَّحْرِ بقَصَب الرئة.
وَوَرقٌ ثَجْرٌ، بالفتح، أَي عريض.
والثُّجَرُ: سهام غلاظ الأُصول عِراضٌ؛ قال الشاعر:
تَجاوَبَ منها الخَيْزُرانُ المُثَجَّرُ
أَي المعرَّض خُوطاً؛ وأَما قول تميم بن مقبل:
والعَيْرُ يَنْفُخُ في المِكْتانِ، قد كَتِنَتْ
منه جَحافِلُهُ. والعِضْرِسِ الثَّجِرِ
فمعناه المجتمع، ويروى الثُّجَر، وهو جمع الثُّجْرَةِ، وهو ما يجتمع في نباته. أَبو عمرو: ثُجْرة من نَجْمٍ أَي قطعة. الأَصمعي: الثُّجَرُ جماعات متفرقة، والثَّجْرُ: العريض.
ابن الأَعرابي: انْثَجَر الجُرْحُ وانْفَجَر إِذا سال ما فيه. الجوهري: انْثَجَر الدَّمُ لغة في انفجر.

### Türkçe

الليث: **الثَّجِيرُ** üzümden sıkılan şeydir; onun **سُلافته**’si fışkırdı ve **عُصارته** kaldı; o da **الثَّجِيرُ**’dür.
(* Onun sözü: «**فهو الثجير**» asılda böyle [yazılıdır]; ona ihtiyaç yoktur, gizli olmadığı üzere). Ve denilir: **الثجير** **ثُفْلُ البُسْرِ**’dür; hurma ile karıştırılır da nebîz yapılır. Ve **الأَشَجِّ** hadîsinde: «**لا تَتْجُروا ولا تَبْسُروا**» yani: nebîzde hurmanın **ثَجِيرَ**’ini başkasıyla karıştırmayın; böylece onun nebîz yapılmasını onlara yasakladı. Ve **الثَّجِيرُ**: sıkılan her şeyin **ثُفْلُ**’üdür; avam onu **التاء** ile söyler.

ابن الأَعرابي: **الثُّجْرَةُ** yerden alçak bir çukurluktur. Başkası dedi: **ثُجْرَةُ الوادي** vadinin, genişlikte yayılmadan önce, dar boğazların ondan ilk ayrıldığı yerdir; ve bu, insandaki **ثُجْرَةِ النَّحْرِ**’e benzetilir. Ve **ثُجْرَةُ النحر**: onun ortasıdır. الأَصمعي: **الثُّجَرُ** ortalardır; onun teki **ثُجْرَةٌ**’dir. Ve **الثُّجْرَةُ** (ötre ile): vadinin ortası ve geniş yeridir. Ve hadîste: delilik bulunan bir çocuğun **ثُجْرَة**’sinden tuttuğu ve: «Çık; ben Muhammed’im» dediği [rivayet edilmiştir]. **ثُجْرَةُ النحر**: onun ortasıdır; ve o, **اللَّبَّةِ**’deki çukurun çevresinde, boğazın en aşağısından olan şeydir. الليث: **ثُجْرَةُ الحَشا** **السَّحْرِ**’in üstünün, akciğerin kamışıyla birleştiği yerdir.

Ve **وَوَرقٌ ثَجْرٌ** (fetha ile), yani: geniş.

Ve **الثُّجَرُ**: kökleri kalın, geniş oklar(dır); şair dedi ki:
**تَجاوَبَ منها الخَيْزُرانُ المُثَجَّرُ**
yani: çubukça genişletilmiş olan. Temîm b. Mukbil’in sözüne gelince:
**والعَيْرُ يَنْفُخُ في المِكْتانِ، قد كَتِنَتْ
منه جَحافِلُهُ. والعِضْرِسِ الثَّجِرِ**
onun mânası: toplanmış olandır; **الثُّجَر** diye de rivayet edilir; o, **الثُّجْرَةِ**’nin çoğuludur; ve o, bitkisinde toplanan şeydir. أَبو عمرو: **ثُجْرة** yıldızdan, yani bir parça. الأَصمعي: **الثُّجَرُ** dağınık topluluklardır; ve **الثَّجْرُ**: geniş olandır.

ابن الأَعرابي: **انْثَجَر** yara ve **انْفَجَر**; içindekinin aktığı zaman. الجوهري: **انْثَجَر الدَّمُ** **انفجر** hakkında bir lehçedir.
