# ثجل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AC%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%AC%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AC%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ثجل

ثجل الرجل كفرح: عظم بطنه واسترخى، أو خرج خاصرتاه، وهو أثجل بين الثجل ومثجل كمعظم قال:
  لا هجرعا رخوا ولا مثجلا والثجلاء: العظيمة منهن يقال: اطلبيها لي خمصاء نجلاء، لا خوصاء ثجلاء. الثجلاء من المزادة: الواسعة ويقال: جلة ثجلاء: أي عظيمة، وهو مجاز، والجمع: ثجل، بالضم، وأنشد ابن دريد:
  وباتوا يعشون القطيعاء ضيفهم                      وعندهم البرني في جلل ثجل وأثجل الوادي: معظمه. قولهم: طعن فلانا الأثجلين: أي رماه بداهية من الكلام كما في العباب. ونقل شيخنا عن الميداني أنه قال: يروى بالتثنية، والصواب الجمع كالأقورين، للدواهي، ومثله الفتكرين، والعرب تجمع أسماء الدواهي على هذا الوجه للتأكيد والتهويل والتعظيم، وذكر مثله الزمخشري في المستقصى، وأصله لأبي عبيد. الثجل كقفل: ع بشق العالية قال زهير بن أبي سلمى:
  صحا القلب عن سلمى وقد كاد لا يسلووأقفر من سلمى التعانيق والثجل يثجل كيمنع: ع.
 ومما يستدرك عليه: الثجلة، بالضم: عظم البطن، وبه فسر حديث أم معبد رضي الله عنها:  ولم يعبه ثجلة  . ووطب أثجل: واسع. ومن المجاز: طعنوا أثجل الليل: إذا سروا في وسطه، نقله الزمخشري، قال العجاج.

  وأقطع الأثجل بعد الأثجل والأثجل: القطعة الضخمة من الليل. وشيء مثجل: ضخم.

### Türkçe

**ثجل** adam, **كفرح** (gibi): karnı büyüdü ve gevşedi; yahut böğürleri çıktı; ve o, **الثجل** ile **مثجل** arasında daha **أثجل**’dir, **كمعظم** (gibi). Dedi ki:
  “Ne **هجرعا** gevşek, ne de **مثجلا**.” **والثجلاء**: onlardan iri olan; denilir ki: “Onu benim için ara; **خمصاء نجلاء** (olsun), **خوصاء ثجلاء** (olmasın).” **الثجلاء** (müzâdeden): geniş olan. Ve denilir ki: **جلة ثجلاء**: yani iri; ve o mecazdır. Çoğulu: **ثجل** (ötre ile). İbn Düreyd inşad etti:
  “Ve geceleyin, misafirlerini **القطيعاء** ile akşam yemeği yedirirler;                      ve yanlarında **البرني** vardır, **جلل ثجل** içinde.” **وأثجل الوادي**: onun çoğu (büyük kısmı). Onların sözü: “Falancaya **الأثجلين** ile sapladı”: yani onu sözden bir musibetle attı; **العباب**’da olduğu gibi. Şeyhimiz, Meydânî’den nakletti ki o dedi: tesniye ile rivayet olunur; doğrusu cem‘dir, **الأقورين** gibi; musibetler için. Ve onun benzeri **الفتكرين**’dir. Araplar musibet adlarını bu vech üzere cem‘ ederler; te’kîd, dehşetlendirme ve büyütme için. Zemahşerî **المستقصى**’da onun benzerini zikretti; aslı Ebû Ubeyd’indir. **الثجل** **كقفل** (gibi): **بشق العالية**’de bir yer. Züheyr b. Ebî Sülmâ dedi:
  “Kalp Selmâ’dan ayıldı; neredeyse unutmayacaktı; ve Selmâ’dan **التعانيق** ve **الثجل** ıssız kaldı.” **يثجل** **كيمنع** (gibi): bir yer.
 Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الثجلة** (ötre ile): karnın büyüklüğü; ve onunla Ümmü Ma‘bed (Allah ondan razı olsun) hadisi tefsir edildi: “Ve onda **ثجلة** ayıplamadı.” **ووطب أثجل**: geniş. Mecazdandır: “**أثجل الليل**’e sapladılar”: onun ortasında yürüdükleri zaman; Zemahşerî nakletti. A‘câc dedi:

  “Ve **الأثجل**’i **الأثجل**’den sonra kestim.” **والأثجل**: geceden iri parça. Ve **شيء مثجل**: iri.
