# ثح — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AD/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%AD/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AD.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: ثح

باب الحاء والثاء
حث ، ثح : مستعملان .
حث : قال الليث : الحَثّ : الإعجال في الاتّصال والحِثّيثَى الاسم نفسه . يقال : اقبلوا دِلِّيلَي ربّكم ، وحِثِيثاه إيّاكم . ويقال : حثثت فلاناً فاحْتَثَّ ، وهو حثيث محثوث . جادّ سريع ، وقوم حِثاث ، وامرأة حَثيث في موضع حاثّة ، وامرأة حَثيث في موضع محثوثة وقال الأعشى :
تدلّى حَثيثا كأن الصُوار يتبعه أَزْرَقِيّ لِحمْ
شبه الفرس في السرعة بالبازي .
ثعلب عن ابن الأعرابي : جاءنا بتمر فَذّ ، وفَضّ ، وحُثّ أي لا يلزق بعضه ببعض .
وقال الليث الحَثُوث : السريع . قال : والحَثْحَثة : اضطراب البرق في السحاب ،
وانتخال المطر أو الثلج .
أبو عبيد عن الأصمعي : خِمْس حثحاث ، وحَذحاذ ، وقَسْقَاس : كل ذلك السَّيْر الذي لا وتيرة فيه .
عمرو عن أبيه قَرَب حثحاث وثحثاح وحذحاذ ومُنَحِّب أي شديد . ويقال : ما ذقت حَثَاثا ولاحِثَاثا أي ما ذقت نوماً ، قاله أبو عبيد وغيره .
وقال زيد بن كثوة : ما جعلت في عيني حِثاثا عند تأكيد السهر . قال والحُثحوث : السريع يقال : حثحِثوا ذلك الأمر أي حركوه . قال : وحيَّة حَثحاث وفَضفاض : ذو حركة دائمة . قال والحُث : المدقوق من كل شيء . وسويق حُثّ : غير ملثوث . وحَثّثَ الرجلُ إذا نام ، قاله أبو عمرو .
ثح : قال الليث : الثحثحة : صوت فيه بُحّة عند اللهاة وأنشد :
أبح مثحثِح صَحِل الشحيج
وقال أبو عمرو : قرب ثحثاح : شديد مثل حثحاث .

### Türkçe

باب **الحاء** ve **الثاء**
**حث** , **ثح** : ikisi de kullanımdadır.
**حث** : Leys dedi: **الحَثّ**: birleşmede acele ettirmedir; **الحِثّيثَى** ise aynı ismin kendisidir. Denir: “Rabbinizin **دِلِّيلَي**’ine gelin; ve **حِثِيثاه** size (olsun).” Ve denir: “Falancayı **حثثت** ettim de **احْتَثَّ** etti; o, **حثيث** **محثوث**tur.” Ciddi, hızlı; ve bir kavim **حِثاث**; ve bir kadın, **حاثّة** yerinde **حَثيث**; ve bir kadın, **محثوثة** yerinde **حَثيث**. A‘şâ dedi:
تدلّى **حَثيثا** كأن **الصُوار** يتبعه **أَزْرَقِيّ** **لِحمْ**
Atı süratte doğana benzetti.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Bize **فَذّ** ve **فَضّ** ve **حُثّ** hurmasıyla geldi; yani onun bir kısmı bir kısmına yapışmaz.
Leys dedi: **الحَثُوث**: hızlıdır. Dedi: ve **الحَثْحَثة**: bulut içinde şimşeğin çalkalanmasıdır; ve yağmurun yahut karın seçilip ayrılmasıdır.
Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: **خِمْس حثحاث** ve **حَذحاذ** ve **قَسْقَاس**: bunların hepsi, içinde tempo bulunmayan yürüyüştür.
Amr, babasından: **قَرَب حثحاث** ve **ثحثاح** ve **حذحاذ** ve **مُنَحِّب**; yani şiddetli. Ve denir: “Ne **حَثَاثا** ne de **لاحِثَاثا** tattım”; yani uyku tatmadım; bunu Ebû Ubeyd ve başkası söyledi.
Zeyd b. Kesve dedi: Uykusuzluğu pekiştirme sırasında gözüme **حِثاثا** koymadım. Dedi: ve **الحُثحوث**: hızlıdır; denir: “O işi **حثحِثوا**”; yani onu hareket ettirdiler. Dedi: ve bir yılan **حَثحاث** ve **فَضفاض**: sürekli hareket sahibi. Dedi: ve **الحُث**: her şeyden dövülmüş olandır. Ve **سويق حُثّ**: **ملثوث** olmayan. Ve adam **حَثّثَ** ettiğinde; yani uyuduğunda; Ebû Amr söyledi.
**ثح** : Leys dedi: **الثحثحة**: küçük dil yanında boğukluk bulunan bir sestir. Ve inşad etti:
أبح **مثحثِح** صَحِل الشحيج
Ebû Amr dedi: **قرب ثحثاح**: **حثحاث** gibi şiddetlidir.
