# ثخن — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AE%D9%86/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%AE%D9%86/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثخن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AE%D9%86.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: ثخن

ثخن
ثَخُنَ - يَثْخُنُ - أَثْخَنَ - يُثْخِنُ
ثَخُنَ - يَثْخُنُ + الكائن أو الشيء أو الأمر: يصبح بطيء الحركه والسيلان، وذلك لثقل حمولته وغلظة قوامه وصلابته وكثافته: يصبح في وضع يصعب عليه فيه الحركة والفعل، بسبب ضعف قوته وليونته وكثرة حمولته
أَثْخَنَ - يُثْخِنُ + كائن + كائناً أو شيئاً: على وزن " أفعل" من" ثَخُنَ - يَثْخُنُ " جعله " يَثْخُنُ ": جعله يصبح في وضع يصعب عليه فيه الحركة والفعل، بسبب ضعف ليونته وكثرة حمولته
﴿ما كان لنبي أن يكون له أسرى حتى يثخن في الأرض﴾: حتى يثخن عدوه وخصمه: حتى يقهر عدوه فيصير تقيل الحركة وبطيئها وضعيف القدرة على الانتقال والحركة
﴿حتى إذا أثخنتموهم فشدوا الوثاق﴾: المعنى السابق نفسه: حتى إذا أثخنتم الذين كفروا فشدوا الوثاق:حتى إذا قهرتموهم فأصبحوا ثقيلوا الحركة وضعيفوا القدرة على الانتقال والإغارة عندها خذوا منهم أسرى وشدوا وثاقهم
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الصعوبة والبطء والثقل في سير الفعل وتقدمه بعد بدئه"، وهي:
كَدا - يَكْدُوْ، نَكِدَ - يَنْكَدُ، عَسِرَ- يَعْسَرُ (عَسُرَ- يَعْسُرُ)، ثَخُنَ - يَثْخُنُ، بَطُؤَ - يَبْطُؤُ، مَهَلَ - يَمْهُلُ
أثخن - يثخن
 	﴿ما كان لنبي أن يكون له أسرى حتى يثخن في الأرض تريدون عرض الدنيا والله يريد الآخرة والله عزيز حكيم(67)﴾ الأنفال ﴿فإذا لقيتم الذين كفروا فضرب الرقاب حتى إذا أثخنتموهم فشدوا الوثاق فإما منا بعد وإما فداء حتى تضع الحرب أوزارها ذلك ولو يشاء الله لانتصر منهم ولكن ليبلو بعضكم ببعض والذين قتلوا في سبيل الله فلن يضل أعمالهم(4)﴾ محمد
مختار الصحاح
● [ثخن] ث خ ن: ثَخُنَ الشيء من باب ظرف أي غلظ وصلب فهو ثَخِينٌ و أَثْخَنَتْهُ الجراحة أوهنته يقال أثخن في الأرض قتلا
الراغب
ثخن
يقال ثخن الشيء فهو ثخين: إذا غلظ فلم يسل، ولم يستمر في ذهابه، ومنه استعير قولهم: أثخنته ضربا واستخفافا. قال الله تعالى: }ما كان لنبي أن يكون له أسرى حتى يثخن في الأرض﴿[الأنفال/67]،﴾حتى إذا أثخنتموهم فشدوا الوثاق{ [محمد/4].
ملخص اللسان
1.     ثَخُنَ الشيءُ ثُخونةً وثَخانةً وثِخَناً، فهو ثَخِينٌ: كثُفَ  وغُلظ وصلُبَ.
2.     وثوب ثخينٌ: جيّدُ النَّسْج والسَّدى كثيرُ اللُّحْمةِ.
3.     والثَّخَنةُ والثَّخَنُ: الثِّقْلةُ؛
4.     أَثخَنَ إذا غلَبَ وقهَرَ.
5.     والإثْخانُ في كلّ شيء: قُوَّتُه وشدَّتُه.
6.     واسْتَثْخَنَ الرجلُ: ثقُلَ من نَومٍ أَو إعْياءٍ.
7.     وأَثْخَنَتْه الجِراحةُ: أَوْهَنَتْه.
8.     أُثْخِنَ أَي أُثْقِلَ بالجراح.
9.     أَثْخَنَ فلانٌ في الأرض قَتْلاً إذا أَكثره.
10.                        حتى  يُثْخِنَ في الأَرض؛ معناه حتى يُبالِغَ في قَتْلِ أَعدائه،
11.                        وأَثْخَنَ في العَدُوِّ: بالَغَ.
12.                        الإثْخانُ في الشيء المبالغةُ فيه والإكثارُ منه.
13.                        قد أَثْخَنَه المرضُ إذا اشتدَّ قُوَّتُه عليه ووَهَنَه،
14.                        ورجل ثَخينٌ: حَليمٌ رَزِينٌ ثَقيلٌ  في مجلسه.
15.                        ورجل ثَخينُ السِّلاحِ أَي شاكٍ.
16.                        لم أَنْشَبْها حتى أَثْخَنْتُ عليها أَي بالَغْتُ في جَوابِها وأَفْحَمْتها؛
17.                         اثَّخَنَ في البيت أَي بالَغ في أَخذ العُدَّة،
لسان العرب
● - ثخن: ثَخُنَ الشيءُ ثُخونةً وثَخانةً وثِخَناً، فهو ثَخِينٌ: كثُفَ       وغُلظ وصلُبَ. وحكى اللحياني عن الأَحمر: ثَخُنَ وثَخَنَ. وثوب ثخينٌ: جيّدُ       النَّسْج والسَّدى كثيرُ اللُّحْمةِ. ورجل ثَخينٌ: حَليمٌ رَزِينٌ ثَقيلٌ       في مجلسه. ورجل ثَخينُ السِّلاحِ أَي شاكٍ. والثَّخَنةُ والثَّخَنُ:       الثِّقْلةُ؛ قال العجاج:       حتى يَعِجَّ ثَخَناً مَنْ عَجْعَجاً.       وقد أَثْخَنَه وأَثْقَله. وفي التنزيل العزيز: حتى إذا أَثْخَنْتُموهم       فشُدُّوا الوَثاق؛ قال أَبو العباس: معناه غلَبْتُموهم وكثُر فيهم       الجِراحُ فأَعْطَوْا بأَيديهم. ابن الأَعرابي: أَثخَنَ إذا غلَبَ وقهَرَ. أَبو       زيد: يقال أَثْخَنْتُ فلاناً معرفةً ورَصَّنْتُه معرفةً، نحوُ الإثْخان،       واسْتَثْخَنَ الرجلُ: ثقُلَ من نَومٍ أَو إعْياءٍ. وأَثْخَنَ في       العَدُوِّ: بالَغَ. وأَثْخَنَتْه الجِراحةُ: أَوْهَنَتْه. ويقال: أَثْخَنَ فلانٌ       في الأرض قَتْلاً إذا أَكثره. وقال أَبو إِسحق في قوله تعالى: حتى       يُثْخِنَ في الأَرض؛ معناه حتى يُبالِغَ في قَتْلِ أَعدائه، ويجوز أَن يكون حتى       يتمكن في الأَرض. والإثْخانُ في كلّ شيء: قُوَّتُه وشدَّتُه. وفي حديث       عمر، رضي الله عنه، في قوله تعالى: حتى يُثْخِنَ في الأَرض ثم أَحَلَّ لهم       الغنائمَ؛ قال: الإثْخانُ في الشيء المبالغةُ فيه والإكثارُ منه. يقال:       قد أَثْخَنَه المرضُ إذا اشتدَّ قُوَّتُه عليه ووَهَنَه، والمراد به ههنا       المبالغةُ في قَتْل الكفار، وأَثْخَنَه الهَمُّ. ويقال: اسْتُثْخِنَ من       المرض والإعْياءِ إذا غلَبَه الإعْياءُ والمرضُ، وكذلك اسْتُثْخن في       النَّوْم. وفي حديث أَبي جهل: وكان قد أُثْخِنَ أَي أُثْقِلَ بالجراح. وفي       حديث عليّ، كرّم الله وجهه: أَوْطأَكم إِثخانُ الجِراحةِ. وفي حديث عائشة       وزينب: لم أَنْشَبْها حتى أَثْخَنْتُ عليها أَي بالَغْتُ في جَوابِها       وأَفْحَمْتها؛ وقولُ الأَعشى:       عليه سِلاحُ امْرِئٍ حازِمٍ،       تَمهَّلَ في الحربِ حتى اثَّخَنْ.       أَصله اثْتَخَنَ فأَدْغم؛ قال ابن بري: اثَّخَنَ في البيت افْتَعَلَ من       الثَّخانة أَي بالَغ في أَخذ العُدَّة، وليس هو من الإثْخانِ في القَتْل.
مقاييس اللغة:
(ثخن) الثاء والخاء والنون يدلُّ على رَزَانة الشيءِ في ثِقَل. تقول ثَخُنَ الشيءُ ثَخَانَةً. والرّجُل الحليمُ الرّزِين ثَخِين. والثّوْب المكتنز اللُّحْمة والسَّدَى من جَوْدةِ نَسجه ثَخين. وقد أثْخَنْته أي أثْقَلْته، قال الله تعالى: ﴿حَتَّى يُثْخِنَ في الأَرْضِ﴾ [الأنفال 67] وذلك أنّ القتيلَ قد أُثْقِل حتى لا حَرَاكَ به. وتركتُه مُثْخَناً، أي وَقِيذاً(1). وقال قومٌ: يقال للأعزل الذي لا سِلاحَ معه: ثخين؛ وهو قياسُ الباب، لأنّ حركتَه تَقِلُّ، خوفاً على نَفْسه.‏
القاموس المحيط:
ثَخُنَ، ككَرُمَ، ثُخونَةً وثَخانَةً وثِخَناً، كعِنَبٍ غَلُظَ وصَلُبَ، فهو ثَخِينٌ. وأثْخَنَ في العدُوِّ بالَغَ الجِراحَةَ فيهم، و فلاناً أوْهَنَهُ. و " حتى إذا أَثْخَنْتُموهم " ، أَي غَلَبْتُمُوهُمْ، وكثُرَ فيهم الجِراحُ.
والثَّخِينُ: الحليمُ. واسْتَثْخَنَ منه النوْمُ: غَلَبَهُ. والمُثْخَنَةُ، كمُكْرَمَةٍ: المرأةُ الضَّخْمَةُ.
تاج العروس:
( ثخن ككرم ثخونة ) عن ابن سيده ( وثخانة ) وعليه اقتصر الجوهرى والازهري ( وثخنا كعنب ) زاده الزمخشري إذا ( غلظ وصلب ) وفى المحكم كثف زاد الراغب فلم يسل ولم يستمر في ذهابه ( فهو ثخين وأثخن في العدو بالغ ) في ( الجراحة فيهم ) وفى الاساس بالغ في قتلهم وهو مجاز ونص المحكم أثخن في العدو بالغ هكذا هو مضبوط من عدا يعدو ( و ) أثخن ( فلانا أوهنه ) وفى التهذيب أثقله وفى الصحاح اثخنته الجراحة أو هنته وهو مجاز ( و ) قوله تعالى ( حتى إذا أثخنتموهم ) فشدو الوثاق قال أبو العباس ( أي غلبتموهم وكثر فيهم الجراح ) فأعطوا بأيديهم ( و ) من المجاز ( الثخين ) هو الرزين ( الحليم ) من الرجال وفى المحكم هو الثقيل في مجلسه ( و ) من المجاز ( استثخن منه النوم ) أي ( غلبه والمثخنة كمكرمة المرأة الضخمة ) وهو مجاز كما في الاساس * ومما يستدرك عليه ثخن كنصر لغة في ثخن عن الاحمر نقله ابن سيده وثوب ثخين جيد النسج زاد الازهرى والسدى والثخن والثخنة محركتين الثقلة قال العجاج * حتى يعج ثخنا من عجعجا * وقال ابن الاعرابي أثخن إذا غلب وقهر والثخن بالضم مصدر ثخن يقال ثوب له ثخن ويقال تركته مثخنا وقيدا كمكرم وأثخن في الارض بالغ في القتل وفى الصحاح أثخن في الارض قبلا إذا أكثره وقول الاعشى * تمهل في الحرب حتى أثخن * أصله اثتخن فأدغم وأثخن في الامر بالغ ويقال لرزين العقل هو مثخن ويكنى به أهل الشام عن الضحك الخفيف في حركاته وأثخنه قوله بلغ منه وقال أبو زيد أثخنت فلانا معرفة ورصنته معرفة إذا قتلته علما وهو مجاز ويمكن ان يؤخذ منه المثخن للمبالغ في الحكاية وايراده لئلا قوال وأثخنه ضربا بالغ فيه واستثخن بين المرض والاعياء غلباه كما في الاساس والله تعالى أعلم

### Türkçe

ثخn
**ثَخُنَ - يَثْخُنُ - أَثْخَنَ - يُثْخِنُ**
**ثَخُنَ - يَثْخُنُ** + canlı veya şey veya iş: hareket ve akış bakımından yavaş olur; bu, yükünün ağırlığı, kıvamının kalınlığı, sertliği ve yoğunluğu sebebiyledir: gücünün zayıflığı, yumuşaklığının (azlığı) ve yükünün çokluğu sebebiyle, hareket ve fiilin kendisine zor geldiği bir durumda olur.
**أَثْخَنَ - يُثْخِنُ** + bir canlı + bir canlıyı veya bir şeyi: “**أفعل**” vezninde, “**ثَخُنَ - يَثْخُنُ**”dan; onu “**يَثْخُنُ**” kıldı: yumuşaklığının zayıflığı ve yükünün çokluğu sebebiyle, hareket ve fiilin kendisine zor geldiği bir durumda olur hâle getirdi.
﴿Bir peygambere, yeryüzünde **يَثْخُنَ** edinceye kadar esirler olması olmaz﴾: düşmanını ve hasmını **يَثْخُنَ** edinceye kadar: düşmanını kahredinceye kadar; böylece o, hareketi ağır, yavaş ve intikal ile hareket etmeye gücü zayıf olur.
﴿Nihayet onları **أَثْخَنْتُمُوهُمْ** ettiğinizde, bağı sıkı bağlayın﴾: önceki anlamın aynısı: nihayet inkâr edenleri **أَثْخَنْتُمُوهُمْ** ettiğinizde, bağı sıkı bağlayın: nihayet onları kahrettiğinizde, hareketi ağır ve intikal ile baskın yapmaya gücü zayıf olunca, o vakit onlardan esir alın ve bağlarını sıkı bağlayın.
Ve lafız, “başladıktan sonra fiilin yürüyüşünde ve ilerlemesinde zorluk, yavaşlık ve ağırlık” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**كَدا - يَكْدُوْ**، **نَكِدَ - يَنْكَدُ**، **عَسِرَ- يَعْسَرُ** (**عَسُرَ- يَعْسُرُ**)، **ثَخُنَ - يَثْخُنُ**، **بَطُؤَ - يَبْطُؤُ**، **مَهَلَ - يَمْهُلُ**
**أثخن - يثخن**
 	﴿Bir peygambere, yeryüzünde **يَثْخُنَ** edinceye kadar esirler olması olmaz; siz dünya metaını istiyorsunuz, Allah ise âhireti istiyor; Allah azîzdir, hakîmdir (67)﴾ **الأنفال** ﴿İnkâr edenlerle karşılaştığınızda boyunları vurun; nihayet onları **أَثْخَنْتُمُوهُمْ** ettiğinizde bağı sıkı bağlayın; sonra ya karşılıksız salıverme ya fidye; savaş ağırlıklarını bırakıncaya kadar; işte bu; Allah dileseydi onlardan intikam alırdı; fakat sizi birbirinizle denemek için; Allah yolunda öldürülenlere gelince, onların amellerini asla saptırmayacaktır (4)﴾ **محمد**
**مختار الصحاح**
● [**ثخن**] ث خ ن: **ثَخُنَ** şey, **ظرف** babındandır; yani kalınlaştı ve sertleşti; o hâlde o **ثَخِينٌ**dur. Ve yara onu **أَثْخَنَتْهُ**: onu zayıflattı. “Yeryüzünde **أثخن** etti” denir: öldürme bakımından.

**الراغب**
ثخن
Denir: **ثخن** şey, o hâlde o **ثخين**dir: kalınlaştığında, artık akmadığında ve gidişinde devam etmediğinde; bundan, onların şu sözleri ödünç alınmıştır: **أثخنته** dövme ve hafife alma ile. Allah Teâlâ dedi ki: }Bir peygambere, yeryüzünde **يثخن** edinceye kadar esirler olması olmaz﴿[**الأنفال**/67]،﴾nihayet onları **أثخنتموهم** ettiğinizde bağı sıkı bağlayın{ [**محمد**/4].

**ملخص اللسان**
1.     **ثَخُنَ** şey **ثُخونةً** ve **ثَخانةً** ve **ثِخَناً**; o hâlde o **ثَخِينٌ**dur: yoğunlaştı, kalınlaştı ve sertleşti.
2.     Ve **ثوب ثخينٌ**: dokuması iyi, çözgüsü çok, atkısı çok.
3.     Ve **الثَّخَنةُ** ve **الثَّخَنُ**: ağırlık;
4.     **أَثخَنَ**: galip geldi ve kahrettiğinde.
5.     Ve her şeyde **الإثْخانُ**: onun kuvveti ve şiddeti.
6.     Ve **اسْتَثْخَنَ** adam: uykudan veya yorgunluktan ağırlaştı.
7.     Ve yara onu **أَثْخَنَتْه**: onu zayıflattı.
8.     **أُثْخِنَ**: yani yaralarla ağırlaştırıldı.
9.     **أَثْخَنَ** falan kimse yeryüzünde öldürme bakımından: onu çoğalttığında.
10.                        **حتى  يُثْخِنَ في الأَرض**; manası: düşmanlarını öldürmede aşırıya varıncaya kadar,
11.                        Ve düşmanda **أَثْخَنَ**: aşırıya vardı.
12.                        Şeyde **الإثْخانُ**: onda aşırıya varma ve ondan çoğaltmadır.
13.                        Hastalık onu **أَثْخَنَه** etti: onun üzerindeki kuvveti şiddetlendiğinde ve onu zayıflattığında,
14.                        Ve **رجل ثَخينٌ**: halîm, vakur, meclisinde ağır.
15.                        Ve **رجل ثَخينُ السِّلاحِ**: yani silahlı.
16.                        **لم أَنْشَبْها حتى أَثْخَنْتُ عليها**: yani cevabında aşırıya vardım ve onu susturdum;
17.                         **اثَّخَنَ في البيت**: yani hazırlık almada aşırıya vardı,

**لسان العرب**
● - ثخن: **ثَخُنَ** şey **ثُخونةً** ve **ثَخانةً** ve **ثِخَناً**; o hâlde o **ثَخِينٌ**dur: yoğunlaştı, kalınlaştı ve sertleşti. Lihyânî, **الأَحمر**’den nakletti: **ثَخُنَ** ve **ثَخَنَ**. Ve **ثوب ثخينٌ**: dokuması iyi, çözgüsü çok, atkısı çok. Ve **رجل ثَخينٌ**: halîm, vakur, meclisinde ağır. Ve **رجل ثَخينُ السِّلاحِ**: yani silahlı. Ve **الثَّخَنةُ** ve **الثَّخَنُ**: ağırlık; **العجاج** dedi ki:
       حتى يَعِجَّ ثَخَناً مَنْ عَجْعَجاً.
Ve onu **أَثْخَنَه** etti ve onu **أَثْقَله** etti. Ve aziz tenzilde: **حتى إذا أَثْخَنْتُموهم فشُدُّوا الوَثاق**; **أَبو العباس** dedi ki: manası, onlara galip geldiniz ve onlarda yaralar çoğaldı da elleriyle teslim oldular. **ابن الأَعرابي**: **أَثخَنَ**: galip geldi ve kahrettiğinde. **أَبو زيد**: denir: **أَثْخَنْتُ فلاناً معرفةً** ve **رَصَّنْتُه معرفةً**; **الإثْخان** gibidir. Ve **اسْتَثْخَنَ** adam: uykudan veya yorgunluktan ağırlaştı. Ve düşmanda **أَثْخَنَ**: aşırıya vardı. Ve yara onu **أَثْخَنَتْه**: onu zayıflattı. Ve denir: falan kimse yeryüzünde öldürme bakımından **أَثْخَنَ** etti: onu çoğalttığında. Ve **أَبو إِسحق**, Allah Teâlâ’nın şu sözü hakkında dedi: **حتى يُثْخِنَ في الأَرض**; manası: düşmanlarını öldürmede aşırıya varıncaya kadar; ve yeryüzünde yerleşip güçleninceye kadar olması da caizdir. Ve her şeyde **الإثْخانُ**: onun kuvveti ve şiddeti. Ve Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun, Allah Teâlâ’nın şu sözü hakkında: **حتى يُثْخِنَ في الأَرض ثم أَحَلَّ لهم الغنائمَ**; dedi ki: şeyde **الإثْخانُ**: onda aşırıya varma ve ondan çoğaltmadır. Denir: hastalık onu **أَثْخَنَه** etti: onun üzerindeki kuvveti şiddetlendiğinde ve onu zayıflattığında; burada murad, kâfirleri öldürmede aşırıya varmadır; ve gam onu **أَثْخَنَه** etti. Ve denir: hastalık ve yorgunluktan **اسْتُثْخِنَ**: yorgunluk ve hastalık ona galip geldiğinde; aynı şekilde uykuda **اسْتُثْخن**. Ve **أَبي جهل** hadîsinde: ve o, **أُثْخِنَ** edilmişti; yani yaralarla ağırlaştırılmıştı. Ve Ali hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın: **أَوْطأَكم إِثخانُ الجِراحةِ**. Ve Âişe ile Zeyneb hadîsinde: **لم أَنْشَبْها حتى أَثْخَنْتُ عليها**: yani cevabında aşırıya vardım ve onu susturdum; ve **الأَعشى**’nın sözü:
       عليه سِلاحُ امْرِئٍ حازِمٍ،
       تَمهَّلَ في الحربِ حتى اثَّخَنْ.
Aslı **اثْتَخَنَ** idi, sonra idğam edildi; **ابن بري** dedi ki: **اثَّخَنَ في البيت**: **افْتَعَلَ**dır, **الثَّخانة**dan; yani hazırlık almada aşırıya vardı; öldürmede **الإثْخان**dan değildir.

**مقاييس اللغة:**
(**ثخن**) **الثاء** ve **الخاء** ve **النون**, şeyin ağırlıkta vakur oluşuna delâlet eder. Dersin: **ثَخُنَ** şey **ثَخَانَةً**. Ve halîm, vakur adam **ثَخِين**dir. Ve dokumasının iyiliğinden atkısı ve çözgüsü dolgun olan elbise **ثَخين**dir. Ve onu **أثْخَنْته** ettim: yani onu ağırlaştırdım; Allah Teâlâ dedi ki: ﴿**حَتَّى يُثْخِنَ في الأَرْضِ**﴾ [**الأنفال** 67]; bu, öldürülmüş kimsenin ağırlaştırılmış olması sebebiyledir; artık onda hareket yoktur. Ve onu **مُثْخَناً** bıraktım: yani **وَقِيذاً**(1). Ve bir kavim dedi ki: silahı olmayan çıplak kimseye **ثخين** denir; bu, babın kıyasıdır; çünkü hareketi azalır, canı hakkında korkudan.

**القاموس المحيط:**
**ثَخُنَ**، **ككَرُمَ**، **ثُخونَةً** ve **ثَخانَةً** ve **ثِخَناً**، **كعِنَبٍ**: kalınlaştı ve sertleşti; o hâlde o **ثَخِينٌ**dur. Ve düşmanda **أثْخَنَ**: onlarda yaralamada aşırıya vardı; ve falanı: onu zayıflattı. Ve “**حتى إذا أَثْخَنْتُموهم**”: yani onlara galip geldiniz ve onlarda yaralar çoğaldı.
Ve **الثَّخِينُ**: halîm. Ve ondan uyku **اسْتَثْخَنَ**: ona galip geldi. Ve **المُثْخَنَةُ**، **كمُكْرَمَةٍ**: iri kadın.

**تاج العروس:**
(**ثخن ككرم ثخونة**) İbn Sîde’den; (**وثخانة**) ve bununla Cevherî ile Ezherî yetindi; (**وثخنا كعنب**) Zemahşerî ekledi: eğer (**غلظ وصلب**) kalınlaşıp sertleştiyse; ve **المحكم**’de: yoğunlaştı; **الراغب** ekledi: akmadı ve gidişinde devam etmedi. (**فهو ثخين وأثخن في العدو بالغ**) düşmanda (**الجراحة فيهم**) onlarda yaralamada aşırıya vardı; ve **الاساس**’ta: onları öldürmede aşırıya vardı; bu mecazdır. Ve **المحكم**’in nassı: düşmanda **أثخن**: aşırıya vardı; işte böyle ضبط edilmiştir; (**من عدا يعدو**). Ve (**أثخن فلانا أوهنه**) falanı zayıflattı; ve **التهذيب**’te: onu ağırlaştırdı; ve **الصحاح**’ta: yara onu **اثخنته** etti, yani onu zayıflattı; bu mecazdır. Ve Allah Teâlâ’nın sözü (**حتى إذا أثخنتموهم**) **فشدو الوثاق**; **أبو العباس** dedi ki: (yani onlara galip geldiniz ve onlarda yaralar çoğaldı) da elleriyle teslim oldular. Ve mecazdan: (**الثخين**) o, vakurdur (**الحليم**) erkeklerden; ve **المحكم**’de: meclisinde ağırdır. Ve mecazdan: (**استثخن منه النوم**) yani (ona galip geldi). Ve (**المثخنة كمكرمة المرأة الضخمة**) iri kadın; bu da mecazdır, **الاساس**’ta olduğu gibi. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **ثخن كنصر**; **ثخن** hakkında **الاحمر**’den, **ثخن**’de bir lügat; İbn Sîde nakletti. Ve **ثوب ثخين**: dokuması iyi; Ezherî ekledi: ve çözgüsü. Ve **الثخن** ve **الثخنة** iki harekeli: ağırlık. **العجاج** dedi ki: *حتى يعج ثخنا من عجعجا* Ve **ابن الاعرابي** dedi: **أثخن**: galip geldi ve kahrettiğinde. Ve **الثخن** (ötre ile) **ثخن**’ün masdarıdır; denir: elbisenin **ثخن**’ü vardır. Ve denir: onu **مثخنا** bıraktım; ve **قيدا كمكرم**. Ve yeryüzünde **أثخن**: öldürmede aşırıya vardı. Ve **الصحاح**’ta: yeryüzünde öldürme bakımından **أثخن** etti: onu çoğalttığında. Ve **الاعشى**’nın sözü: *تمهل في الحرب حتى أثخن*; aslı **اثتخن** idi, sonra idğam edildi. Ve işte **أثخن**: aşırıya vardı. Ve denir: aklı vakur olana **مثخن** denir. Ve onunla Şam ehli, hareketlerindeki hafif gülmeye kinaye yapar. Ve onu sözü **أثخنه** etti: ondan ulaştı. Ve **أبو زيد** dedi: **أثخنت فلانا معرفة ورصنته معرفة**: onu bilgiyle öldürdüğünde; bu mecazdır. Ve ondan, hikâyede ve onu getirmede aşırıya varan için **المثخن** alınabilir; “çok konuşan” olmaması için. Ve onu dövmede **أثخنه**: onda aşırıya vardı. Ve hastalık ile yorgunluk arasında **استثخن**: ikisi ona galip geldi; **الاساس**’ta olduğu gibi. Allah Teâlâ daha iyi bilir.
