# ثدأ (ث-د-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AF%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%AF%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - د - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AF%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الثُّداء: نَبت له ورَق كأَنه ورق الكُراث وقُضْبان طِوال تَدُقُّها الناسُ، وهي رَطْبة، فيتخذون منها أَرْشِيةً يَسْقُون بها، هذا قول أَبي حنيفة. وقال مرة: هي شجرة طيبة يُحبها المال ويأْكلها، وأُصولُها بيض حُلْوة، ولها نَوْرٌ مثل نَوْرِ الخِطْمِي الأَبيض، في أَصلها شيءٌ من حُمرة يَسيرة، قال: وينبت في أَضْعافِه الطَّراثيثُ والضَّغابيسُ، وتكون الثُدّاءة مثل قِعْدةِ الصبي. والثَّنْدوةُ للرجل: بمنزلة الثَّدْي للمرأَة؛ وقال الأَصمعي: هي مَغْرِزُ الثّدْي؛ وقال ابن السكيت: هي اللحم الذي حول الثدي، إِذا ضَمَمْتَ أَوَّلها همزت، فتكون فُعْلُلةً، فإِذا فتحته لم تهمز، فتكون فَعْلُوة مثل تَرْقُوة وعَرْقُوة.

##### Türkçe

**الثُّداء**: Kendisine, sanki **الكُراث** yaprağı gibi yaprak ve uzun çubuklar biten (şey); insanlar onu, yaş iken, döverler de ondan, onunla suladıkları ipler yaparlar; bu, Ebû Hanîfe’nin sözüdür. Bir defa da dedi ki: O, malın sevdiği ve yediği hoş bir ağaçtır; kökleri beyaz, tatlıdır; onun, **الخِطْمِي**’nin beyaz çiçeği gibi bir çiçeği vardır; kökünde az bir kızıllıktan bir şey vardır. Dedi ki: Onun çevresinde **الطَّراثيثُ** ve **الضَّغابيسُ** biter; **الثُدّاءة** ise çocuğun oturuşu gibi olur.

Erkek için **الثَّنْدوةُ**: kadın için **الثَّدْي** menzilesindedir. **الأَصمعي** dedi ki: O, **الثّدْي**’nin saplandığı yerdir. **ابن السكيت** dedi ki: O, memenin etrafındaki ettir; eğer onun evvelini zamme ile okursan hemze yaparsın da **فُعْلُلةً** olur; eğer onu fetha ile okursan hemze yapmazsın da **تَرْقُوة** ve **عَرْقُوة** gibi **فَعْلُوة** olur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AF%D8%A3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ث د أ * * الثُّنْدُؤَةُ * للرجل بمنزلة الثدي للمرأة قال الأصمعي هي مغرز الثدي وقال بن السكيت هي اللحم الذي حوْل الثدي إذا ضممت أولها همزت فتكون فُعْللة وإذا فتحت لم تهمز فتكون فَعْلوة مثل قرنوة وعرقوة

##### Türkçe

* ث د أ * * **الثُّنْدُؤَةُ** * erkek için, kadın için meme mesabesindedir. el-Asmaʿî dedi: o, memenin saplandığı yerdir. İbnü’s-Sikkît dedi: o, memenin etrafındaki ettir. Eğer evvelini zamme edersen hemze yaparsın; böylece فُعْللة olur. Eğer fethedersen hemze yapmazsın; böylece فَعْلوة olur; **قرنوة** ve **عرقوة** gibi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AF%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الثداء كزنار: نبت له ورق كأنه ورق الكراث، وقضبان طوال يدقها الناس، وهي رطبة فيتخذون منها أرشية يسقون بها، قاله أبو حنيفة، وقال مرة: هي شجرة طيبة يحبها المال ويأكلها، وأصولها بيض حلوة، ولها نور مثل نور الخطمي الأبيض. واحدته بهاء قال: وينبت في أصلها الطراثيث وهو أشترغاز، وزنجبيل العجم، وعرق الأنجذان الخراساني. الثندأة لك بضم الأول والثالث كالثدي لها، أي للمرأة وهو قول الأكثر، وعليه جرى في الفصيح، وقد جاء في الحديث في صفة النبي صلى الله عليه وسلم  عاري الثندأتين  أراد أنه لم يكن على ذلك الموضع لحم أو هي معزز الثدي، وهو قول الأصمعي أو هي اللحم الذي حوله، وهو قول ابن السكيت، وقيل: هي والثدي مترادفان، قال ابن السكيت: وإذا فتحت الكلمة فلا تهمز، هي ثندوة كفعلوة مثل قرنوة وعرقوة، وإذا ضممت أولها همزت، فتكون فعللة، وقوله كفعلوة إشارة إلى أن النون أصلية والواو زائدة، وقد صرح بهذا الفرق قطرب أيضا، وأشار له الجوهري في الصحاح. وفي المصباح: الثندوة وزنها فنعلة، فتكون النون زائدة والواو أصلية، وكان رؤبة يهمزها، وقال أبو عبيد: وعامة العرب لا تهمزها. وحكى في البارع ضم الثاء مهموزا وفتحها معتلا، وجمعها على ما قال ابن السكيت ثناد، على النقص، وأهمله المصنف، وقال صاحب الواعي: الجمع على اللغتين ثنادة وثناد. ومما يستدرك عليه: في حديث عبد الله بن عمرو بن العاص  في الأنف إذا جدع الدية، وإن جدعت ثندؤته فنصف العقل  قال ابن الأثير: أراد بالثندؤة في هذا الموضع روثة الأنف. والأثيداء مصغرا مكان بعكاظ، قال ياقوت في المعجم: يجوز أن يكون تصغير الثأد بنقل الهمزة إلى أوله.

##### Türkçe

**الثداء** “**زنار**” gibi: Kendisine, pırasanın yaprağına benzer yaprak; ve insanların dövdüğü uzun çubuklar biten bir bitkidir; o nemlidir; ondan, onunla suladıkları ipler yaparlar. Bunu Ebû Hanîfe söyledi. Bir defa da dedi ki: O, malın sevdiği ve yediği hoş bir ağaçtır; kökleri beyaz, tatlıdır; ve onun, beyaz hatmînin nuru gibi bir nuru vardır. Tekili, **بهاء** iledir. Dedi ki: Kökünün dibinde **الطراثيث** biter; o da **أشترغاز**dır; ve **زنجبيل العجم**; ve **عرق الأنجذان الخراساني**.

**الثندأة**: Birincisi ve üçüncüsü zamme ile, **الثدي** gibi; yani kadına ait; bu, çoğunluğun sözüdür; ve **الفصيح**’te bunun üzere yürümüştür. Hadiste, Peygamber’in صلى الله عليه وسلم sıfatında gelmiştir: “çıplak **الثندأتين**”; bununla, o mevzide et bulunmadığını yahut onun **معزز الثدي** olduğunu murad etti; bu, Asma‘î’nin sözüdür. Yahut o, onun etrafındaki ettir; bu, İbnü’s-Sikkît’in sözüdür. Ve denildi ki: O ve **الثدي** eşanlamlıdırlar. İbnü’s-Sikkît dedi ki: Kelimeyi fetha ile okursan hemzeleme; o, **ثندوة**’dir, **فعلوة** vezninde; **قرنوة** ve **عرقوة** gibi. İlkini zamme ile okursan hemzelersin; böylece **فعللة** olur. Onun “**فعلوة** gibi” sözü, nûn’un aslî, vâv’ın زائد olduğuna işarettir. Bu farkı Kutrub da ayrıca açıkça belirtmiştir; Cevherî de **الصحاح**’ta ona işaret etmiştir. **المصباح**’ta: **الثندوة**’nin vezni **فنعلة**’dir; böylece nûn زائد, vâv aslî olur. Rü’be onu hemzelerdi. Ebû Ubeyd dedi ki: Arapların çoğu onu hemzelemez. **البارع**’da, sâ’nın zamme ile hemzeli; fetha ile mu‘tel olarak geldiğini nakletti. Onun cem‘i, İbnü’s-Sikkît’in dediği üzere, eksiltme üzere **ثناد**’dır; musannif onu ihmal etti. **الواعي** sahibı dedi ki: Cem‘, iki lugatte de **ثنادة** ve **ثناد**’dır.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: Abdullah b. Amr b. el-Âs حديثinde: “Burunda, eğer kesilirse diyet; eğer **ثندؤته**si kesilirse aklın yarısı.” İbnü’l-Esîr dedi ki: Bu yerde **الثندؤة** ile, burnun pisliğini murad etti.

**الأثيداء** küçültme olarak: Ukâz’da bir yerdir. Yâkût **المعجم**’da dedi ki: Hemzenin başına nakledilmesiyle **الثأد**’ün küçültmesi olması caizdir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AF%D8%A3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ثُنْدُؤَةٌ
ثُنْدُؤَةٌ ذ and ثَنْدُؤَةٌ, (M,) or ثَنْدُوَةٌ, (Lth, T,) or ثُنْدُوَةٌ, of the measure فُنْعُلَةٌ, with damm to the ف and ع, or, accord. to some, the ن is radical and the و augmentative, the measure being فُعْلُوَةٌ, (Msb in art. ثدى,) or ثُنْدُؤَةٌ and ثَنْدُوَةٌ, (ISk, T, S, Mgh, Msb, K,) with damm to the ث if with ء, (ISk, T, S, Mgh, Msb,) and of the measure فُعْلُلَةٌ, (ISk, S,) and with fet-h to the ث if with و, without ء, (ISk, T, S, Mgh, Msb, K,) and in this case of the measure فَعْلُوَةٌ, (ISk, S, K,) like قَرْنُوَةٌ and عَرْقُوَةٌ, (ISk, S,) [the ن in both cases, accord. to ISk, being radical,] so in the Bבri', (Msb,) and so says Ktr, (TA,) but A'Obeyd says that the Arabs in general pronounced the word without ء, (Msb,) The ثَدْى [which generally signifies the breast, or mamma, but sometimes the pap, or mamilla,] of a man: (Mgh:) or the part, of a man, that corresponds to the ثَدْى of a woman: (T, S, Msb, K:) or the flesh of the ثَدْى: (Lth, T, M, Mgh:) or the flesh that is around the ثَدْى: (ISk, T, S, K:) or the base of the ثَدْى: (As, Zj in his “ Khalk el-Insבn, ” S, Msb, K, KL *:) or the portion of flesh that is at the base thereof: (Msb:) or i. q. ثَدْىٌ: (TA:) and the pap, or mamilla, of a woman and of a man: (KL:) accord. to the author of the Wב'ee, the pl. [of تندؤة] is ثَنَادِهُ, [with ه substituted for ء, unless the former be a mistranscription for the latter,] (TA,) and [that of ثندوة is] ثَنَادٍ. (Msb, TA.) The word ثدى is used in relation to men in the Saheeh of Muslim, and ثندؤة in relation to women in the Sunan of Aboo-Dבwood; and many of the lexicologists incline to the opinion that ثدى is common to men and women. (MF in art. ثند.) ― -b2- ثُنْدُؤَةُ الأَنْفِ, occurring in a trad., The tip, or fore part, of the nose. (IAth, TA.)

##### Türkçe

**ثُنْدُؤَةٌ**
**ثُنْدُؤَةٌ** ذ ve **ثَنْدُؤَةٌ**, (M,) yahut **ثَنْدُوَةٌ**, (Lth, T,) yahut **ثُنْدُوَةٌ**, ölçüsü **فُنْعُلَةٌ** olup **ف** ve **ع** üzerine damme iledir; yahut bazılarına göre **ن** aslîdir ve **و** ziyadedir, ölçü **فُعْلُوَةٌ** olur, (Msb, **ثدى** maddesinde,) yahut **ثُنْدُؤَةٌ** ve **ثَنْدُوَةٌ**, (ISk, T, S, Mgh, Msb, K,) **ء** ile olursa **ث** üzerine damme iledir, (ISk, T, S, Mgh, Msb,) ve ölçüsü **فُعْلُلَةٌ**’dir, (ISk, S,) ve **و** ile, **ء** olmaksızın olursa **ث** üzerine fetha iledir, (ISk, T, S, Mgh, Msb, K,) ve bu durumda ölçüsü **فَعْلُوَةٌ**’dir, (ISk, S, K,) **قَرْنُوَةٌ** ve **عَرْقُوَةٌ** gibi, (ISk, S,) [iki durumda da **ن**’in, ISk’ye göre, aslî olmasıyla;] böylece **البَارِع**’de, (Msb,) ve Ktr de böyle söyler, (TA,) fakat A‘Obeyd, Arapların genel olarak kelimeyi **ء** olmaksızın telaffuz ettiklerini söyler, (Msb,) Bir erkeğin **ثَدْى**’si: (Mgh:) yahut bir erkeğin, bir kadının **ثَدْى**’sine karşılık gelen kısmı: (T, S, Msb, K:) yahut **ثَدْى**’nin eti: (Lth, T, M, Mgh:) yahut **ثَدْى**’nin etrafında olan et: (ISk, T, S, K:) yahut **ثَدْى**’nin tabanı: (As, Zj “**خَلْقُ الإِنْسَان**”ında, S, Msb, K, KL *:) yahut onun tabanında bulunan et parçası: (Msb:) yahut **ثَدْىٌ** ile aynı: (TA:) ve bir kadının ve bir erkeğin meme ucu: (KL:) **الوَعِى**’nin müellifine göre, [**تندؤة**’nin] çoğulu **ثَنَادِهُ**’dur, [**ء** yerine **ه** konulmuş olarak; meğer ki birincisi ikincisinin yanlış yazımı ola,] (TA,) ve [**ثندوة**’nin çoğulu] **ثَنَادٍ**’dir. (Msb, TA.) **ثدى** kelimesi, Müslim’in **الصحيح**’inde erkekler hakkında kullanılmıştır; ve **ثندؤة** Ebû Dâvûd’un **السنن**’inde kadınlar hakkında kullanılmıştır; ve lugatçıların çoğu, **ثدى**’nin erkek ve kadına ortak olduğu görüşüne meyleder. (MF, **ثند** maddesinde.) ― -b2- **ثُنْدُؤَةُ الأَنْفِ**, bir rivayette vârid olup, burnun ucu yahut ön kısmı. (IAth, TA.)
