# ثدأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AF%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%AF%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثدأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%AF%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ثدأ

الثداء كزنار: نبت له ورق كأنه ورق الكراث، وقضبان طوال يدقها الناس، وهي رطبة فيتخذون منها أرشية يسقون بها، قاله أبو حنيفة، وقال مرة: هي شجرة طيبة يحبها المال ويأكلها، وأصولها بيض حلوة، ولها نور مثل نور الخطمي الأبيض. واحدته بهاء قال: وينبت في أصلها الطراثيث وهو أشترغاز، وزنجبيل العجم، وعرق الأنجذان الخراساني. الثندأة لك بضم الأول والثالث كالثدي لها، أي للمرأة وهو قول الأكثر، وعليه جرى في الفصيح، وقد جاء في الحديث في صفة النبي صلى الله عليه وسلم  عاري الثندأتين  أراد أنه لم يكن على ذلك الموضع لحم أو هي معزز الثدي، وهو قول الأصمعي أو هي اللحم الذي حوله، وهو قول ابن السكيت، وقيل: هي والثدي مترادفان، قال ابن السكيت: وإذا فتحت الكلمة فلا تهمز، هي ثندوة كفعلوة مثل قرنوة وعرقوة، وإذا ضممت أولها همزت، فتكون فعللة، وقوله كفعلوة إشارة إلى أن النون أصلية والواو زائدة، وقد صرح بهذا الفرق قطرب أيضا، وأشار له الجوهري في الصحاح. وفي المصباح: الثندوة وزنها فنعلة، فتكون النون زائدة والواو أصلية، وكان رؤبة يهمزها، وقال أبو عبيد: وعامة العرب لا تهمزها. وحكى في البارع ضم الثاء مهموزا وفتحها معتلا، وجمعها على ما قال ابن السكيت ثناد، على النقص، وأهمله المصنف، وقال صاحب الواعي: الجمع على اللغتين ثنادة وثناد. ومما يستدرك عليه: في حديث عبد الله بن عمرو بن العاص  في الأنف إذا جدع الدية، وإن جدعت ثندؤته فنصف العقل  قال ابن الأثير: أراد بالثندؤة في هذا الموضع روثة الأنف. والأثيداء مصغرا مكان بعكاظ، قال ياقوت في المعجم: يجوز أن يكون تصغير الثأد بنقل الهمزة إلى أوله.

### Türkçe

**الثداء** “**زنار**” gibi: Kendisine, pırasanın yaprağına benzer yaprak; ve insanların dövdüğü uzun çubuklar biten bir bitkidir; o nemlidir; ondan, onunla suladıkları ipler yaparlar. Bunu Ebû Hanîfe söyledi. Bir defa da dedi ki: O, malın sevdiği ve yediği hoş bir ağaçtır; kökleri beyaz, tatlıdır; ve onun, beyaz hatmînin nuru gibi bir nuru vardır. Tekili, **بهاء** iledir. Dedi ki: Kökünün dibinde **الطراثيث** biter; o da **أشترغاز**dır; ve **زنجبيل العجم**; ve **عرق الأنجذان الخراساني**.

**الثندأة**: Birincisi ve üçüncüsü zamme ile, **الثدي** gibi; yani kadına ait; bu, çoğunluğun sözüdür; ve **الفصيح**’te bunun üzere yürümüştür. Hadiste, Peygamber’in صلى الله عليه وسلم sıfatında gelmiştir: “çıplak **الثندأتين**”; bununla, o mevzide et bulunmadığını yahut onun **معزز الثدي** olduğunu murad etti; bu, Asma‘î’nin sözüdür. Yahut o, onun etrafındaki ettir; bu, İbnü’s-Sikkît’in sözüdür. Ve denildi ki: O ve **الثدي** eşanlamlıdırlar. İbnü’s-Sikkît dedi ki: Kelimeyi fetha ile okursan hemzeleme; o, **ثندوة**’dir, **فعلوة** vezninde; **قرنوة** ve **عرقوة** gibi. İlkini zamme ile okursan hemzelersin; böylece **فعللة** olur. Onun “**فعلوة** gibi” sözü, nûn’un aslî, vâv’ın زائد olduğuna işarettir. Bu farkı Kutrub da ayrıca açıkça belirtmiştir; Cevherî de **الصحاح**’ta ona işaret etmiştir. **المصباح**’ta: **الثندوة**’nin vezni **فنعلة**’dir; böylece nûn زائد, vâv aslî olur. Rü’be onu hemzelerdi. Ebû Ubeyd dedi ki: Arapların çoğu onu hemzelemez. **البارع**’da, sâ’nın zamme ile hemzeli; fetha ile mu‘tel olarak geldiğini nakletti. Onun cem‘i, İbnü’s-Sikkît’in dediği üzere, eksiltme üzere **ثناد**’dır; musannif onu ihmal etti. **الواعي** sahibı dedi ki: Cem‘, iki lugatte de **ثنادة** ve **ثناد**’dır.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: Abdullah b. Amr b. el-Âs حديثinde: “Burunda, eğer kesilirse diyet; eğer **ثندؤته**si kesilirse aklın yarısı.” İbnü’l-Esîr dedi ki: Bu yerde **الثندؤة** ile, burnun pisliğini murad etti.

**الأثيداء** küçültme olarak: Ukâz’da bir yerdir. Yâkût **المعجم**’da dedi ki: Hemzenin başına nakledilmesiyle **الثأد**’ün küçültmesi olması caizdir.
