# ثرد (ث-ر-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%B1%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - ر - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الدال والثاء والراء معهما
د ث ر، ث ر د يستعملان فقط
دثر:
الدُّثورُ: كَثْرةُ المال، ويقال: هم أهلُ دَثرٍ ومالٌ دَبْرٌ بمعناه.
ودَثَرَ أي دَرَسَ فهو داثِرٌ، ورُوي عن الحَسَن أنه قال: حادِثوا هذه القلوبَ بذكر الله فإنها سريعةُ الدُثور والدِّثار من فِعل المُتَدثرِّ.
ثرد:
الثَّريدة معروفة.
والتَّثريدُ في الذَّبيحةِ: تفسيخُ الجِلْد وتركُ الإِجهاز عليها، والكلالة أداة للذَّبْح.

##### Türkçe

باب **الدال** ve **الثاء** ve **الراء** bunlarla birlikte

**د ث ر**، **ث ر د** yalnızca kullanılırlar.

**دثر**:
**الدُّثورُ**: malın çokluğu; ve denilir: onlar **دَثرٍ** ehli (sahipleri)dir; ve **مالٌ دَبْرٌ** onun mânâsıyla (aynı mânâda).

Ve **دَثَرَ** yani eskidi; o hâlde o **داثِرٌ**dur. Ve **الحَسَن**’den rivayet olundu ki o dedi: Bu kalplere Allah’ın zikriyle konuşun; çünkü onlar **الدُثور**’a süratlidirler. Ve **الدِّثار** **المُتَدثرِّ**’in fiilindendir.

**ثرد**:
**الثَّريدة** bilinir.

Ve **التَّثريدُ** kurbanda: deriyi gevşetmek ve onun üzerine işi bitirmeyi terk etmektir; ve **الكلالة** kesme için bir âlettir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

ثَرَدْتُ الخبز ثَرْداً: كسرته، فهو ثَريدٌ ومَثْرودٌ. والاسم الثُرْدَةُ بالضم. وكذلك اتَّرَدْتُ الخبز، وأصلهُ اثْرَدَدْتُ على افْتَعَلْتُ. والتَثْريدُ في الذَبح هو الكسر قبل أن يَبْرُدَ، وهو منهيٌّ عنه. والثَرَدُ، بالتحريك: تشُّقٌ في الشفتين.

##### Türkçe

**ثَرَدْتُ** ekmeği **ثَرْداً**: onu kırdım; o da **ثَريدٌ** ve **مَثْرودٌ**dur. İsim **الثُرْدَةُ**dur, ötre ile. Aynı şekilde: ekmeği **اتَّرَدْتُ**; aslı **اثْرَدَدْتُ**tur, **افْتَعَلْتُ** vezni üzerinedir. Kesimde **التَثْريدُ**, soğumadan önce kırmadır; ve o, ondan nehiy olunmuştur. **الثَرَدُ**, hareke ile: dudaklarda bir çatlak.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

د ث ر
دثر ، ثرد ، رثد : مستعملة .
دثر : رُوي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( ذهب أهل الدُّثور بالأجور ) .
قال أبو عبيد : واحد الدُّثُور دَثْر ؛ وهو المالُ الكثير ، يُقال : هم أهل دثر ودُثور .
وقال الليث : يقال : هم أهل دثر ؛ ومال دثر ، ومال دَبْر أيضاً بمعناه .
ورُوِيَ عن الحسن أنه قال : حادثوا هذه القلوب بذكر الله فإنها سريعة الدثور .
قال أبو عبيد : قوله سريعةُ الدُّثُور ، يعني دُروسَ ذِكرِ الله ، يُقال للمنزل إذا عفا ودرس : قد دَثَر دُثوراً .
قال ذو الرّمة :
أَشاقَتْكَ أَخْلاقُ الرُّسومِ الدواثِرِ
وقال شمر : دُثُور القُلوب امِّحاءُ الذِّكْر منها ودُروسُها قال : ودُثُورُ النفوس سُرعةُ نسْيانها ، ودَثَر الرجلُ إذا عَلَتْه كَبْرةٌ واسْتِسْنانٌ .
وقال ابن شميل : الدثَرُ الوَسَخُ ، وقد دَثر دثوراً إذا اتَّسَخَ ، ودَثر السَّيفُ إذا صَدِىءَ .
وقال أبو زيد : سيفٌ دَاثرٌ وهو البعيدُ العهد بالصقال .
قلت : وهذا هو الصواب ، يدل عليه قوله : حادثوا هذه القلوب أي اجلوها واغْسلوا عنها الرَّيْن والطَّبَع بذكر الله كما يُحادَثُ السيفُ إذا صُقِل وجُلِيَ ومنه قول لَبيد :
كَمِثْلِ السَّيْفِ حُودِثَ بالصِّقالِ
أي جُلِيَ وصُقِلَ ، والدِّثار الثوبُ الذي يُستَدْفَأ به من فوق الشِّعار ، يقال : تَدَثَّرَ فلان بالدِّثار تَدَثُّراً وادِّثاراً فهو مُدَّثِّرٌ والأصل مُتَدَثِّر فأدْغِمَتْ التاءُ في الدال وشُدِّدتْ .
وقال الفراء في قول الله جلّ وعزّ : ( ) ( المدثر : 1 ) يَعْني المُتَدَثرِّ بثيابه إذا نام .
عمرو عن أبيه قال : المَتَدَثِّر من الرجال : المأْبُونُ ، قال : وهو المُتدَأَّم ، والمُتَدَهَّمْ والمِثْفَر والمِثْفارُ .
ثرد : قال الليث : الثَّرِيدُ : معروفٌ ، قلت : أصل الثَّرْد الهَشْم ، ومنه قيل لما يُهْشَمُ مِن الخُبْزِ ويُبَلُّ بماء القِدْر وغيره : ثريدٌ .
وسئل ابن عباس عن الذبيحة بالعُود فقال : كُلّ ما أَفْرَى الأَوْداجَ غير مُثرِّد .
قال أبو عبيد : قال أبو زياد الكلابي : المُثرِّدُ الذي يَقْتلُ بغير ذَكاةٍ يقال : تَثَرَّدتَ ذَبيحتكَ .
وقال غيره : التَّثريدُ أن تَذبحَ الذبيحةَ بشيءٍ لا يُنْهِرُ الدّمَ ولا يُسيله ، فهذا المُثَرِّدُ ، وما أفرى الأوداجَ من حديدٍ أو لِيطَةٍ أو ظُرَرٍ أو عُودٍ له حَدٌّ ، فهو ذَكِيٌ غيرُ مُثَرَّدٍ .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : ثَرِد الرجلُ حُمِل من المعركة مُرْتثّاً .
وقال ابن شميل : ثوب مَثْرودٌ أي مَغْموس في الصِّبْغ ، ويقال : أكلنا ثَرِيدة دَسِمَة بالهاء على معنى الاسم أو القطعة من الثريد .
رثد : أهمله الليث ، وقال ابن السكيت : الرَّثْدُ مَصدرُ رَثَدْتُ المتاعَ إذا نَضَدْتَ بعضَه فوق بعض ، وهو طعام مَرْثُودٌ ورَثيدٌ ، ويُقال : تركتُ فلاناً مُرْتثِداً ما تَحمَّل بعد : أي نَاضِداً مَتَاعَه ومنه اشتُق مَرْثَدٌ ، وقال ثعلبةُ بنُ صُعَيْرٍ :
فَتَذَكَّرا ثَقَلاً رثيداً بَعْدَ ما
أَلْقَتْ ذُكَاءُ يَمينَها في كَافِرِ
قال : والرَّثَدُ متاعُ البيت المنضُود بَعْضُه فوق بعض .
وقال غيره : الرِّثْدَةُ واللِّثْدَةُ الجماعةُ من الناس الكثيرة ، وهم المقيمون وسائرهم يَظْعَنُون . 5

##### Türkçe

د ث ر
**دثر** ، **ثرد** ، **رثد** : kullanımdadır.

**دثر** : Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet olunduğuna göre şöyle dedi: ( **ذهب أهل الدُّثور بالأجور** ).
Ebû Ubeyd dedi: **الدُّثُور**’un teki **دَثْر**’dir; o, çok maldır; denir ki: onlar **دثر** ve **دُثور** ehlidir.
Leys dedi: denir ki: onlar **دثر** ehlidir; ve **مال دثر**; ve **مال دَبْر** da onun manasıyladır.
Hasan’dan rivayet olunduğuna göre dedi: Bu kalpleri Allah’ın zikriyle konuşturun; çünkü onlar **الدثور**’a süratlidir.
Ebû Ubeyd dedi: Onun “**سريعةُ الدُّثُور**” sözü, yani Allah’ın zikrinin silinmesi; denir ki: menzil için, yok olup silinince: “**قد دَثَر دُثوراً**”.
Zü’r-Rumme dedi:
أَشاقَتْكَ أَخْلاقُ الرُّسومِ الدواثِرِ
Şemmer dedi: Kalplerin **دُثُور**’u, zikrin ondan silinmesi ve onun silinmesidir. Dedi: Nefislerin **دُثُور**’u, onun unutmasının süratidir; ve adam **دَثَر** olur, üzerine yaşlılık ve dişlerin yaşlanması geldiğinde.
İbn Şümeyl dedi: **الدثَر** kirdir; ve **دَثر دثوراً** olur, kirlendiğinde; ve kılıç **دَثر** olur, paslandığında.
Ebû Zeyd dedi: **سيفٌ دَاثرٌ**; o, cilaya uzak zamandır.
Dedim: Bu, doğru olanın kendisidir; buna onun “Bu kalpleri konuşturun” sözü delalet eder; yani onları parlatın ve Allah’ın zikriyle onlardan pası ve mühürü yıkayın; tıpkı kılıcın, cilalanıp parlatıldığında konuşturulması gibi. Bunundandır Lebîd’in sözü:
كَمِثْلِ السَّيْفِ حُودِثَ بالصِّقالِ
yani parlatıldı ve cilalandı. Ve **الدِّثار**; **الشِّعار**’ın üstünden ısınmak için örtünülen elbisedir; denir ki: falan **بالدِّثار** örtündü, **تَدَثُّراً** ve **ادِّثاراً**; o hâlde o **مُدَّثِّرٌ**’dir; aslı **مُتَدَثِّر** idi; sonra **التاء** **الدال**’a idgam edildi ve şeddelendi.
Ferrâ, Allah جلّ وعزّ’ün sözü hakkında dedi: ( ) ( **المدثر : 1** ) yani elbiseleriyle örtünen, uyuduğunda.
Amr, babasından: Dedi: Erkeklerden **المَتَدَثِّر**: **المأْبُونُ**’dur. Dedi: O, **المُتدَأَّم**’dir; ve **المُتَدَهَّمْ** ve **المِثْفَر** ve **المِثْفارُ**.

**ثرد** : Leys dedi: **الثَّرِيدُ**: bilinen (şey)dir. Dedim: **الثَّرْد**’ün aslı kırıp ufalamadır; bundan dolayı, ekmekten ufalanan ve tencere suyuyla ve başkasıyla ıslatılan şeye **ثريدٌ** denildi.
İbn Abbâs’a, sopayla (kesilen) boğazlama hakkında soruldu; dedi: Damarları yaran her şey (yenir), **غير مُثرِّد** olarak.
Ebû Ubeyd dedi: Ebû Ziyâd el-Kilâbî dedi: **المُثرِّدُ**; boğazlama olmaksızın öldüren kimsedir; denir ki: **تَثَرَّدتَ ذَبيحتكَ**.
Başkası dedi: **التَّثريدُ**; boğazlamayı, kanı akıtmayan ve onu dökmeyen bir şeyle yapmandır; işte bu **المُثَرِّدُ**’dür. Ve damarları demirden yahut **لِيطَةٍ**’dan yahut **ظُرَرٍ**’dan yahut keskinliği olan bir ağaçtan yaran şey, o **ذَكِيٌ**’dir, **غيرُ مُثَرَّدٍ**.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Adam **ثَرِد**; yani savaş yerinden **مُرْتثّاً** olarak taşındı.
İbn Şümeyl dedi: **ثوب مَثْرودٌ**; yani boyaya batırılmış. Ve denir ki: Biz **ثَرِيدة** yağlı yedik; **الهاء** ile, isim manasında yahut **الثريد**’den bir parça manasında.

**رثد** : Leys onu ihmal etti. İbnü’s-Sikkît dedi: **الرَّثْدُ**; “Eşyayı, bir kısmını bir kısmının üstüne dizdiğinde” **رَثَدْتُ المتاعَ**’ın masdarıdır. Ve o, **طعام مَرْثُودٌ** ve **رَثيدٌ**’dir. Ve denilir: Falanı **مُرْتثِداً** bıraktım, henüz yüklenmedi: yani eşyasını dizen. Bundan **مَرْثَدٌ** türetildi. Sa‘lebe b. Su‘ayr dedi:
فَتَذَكَّرا ثَقَلاً رثيداً بَعْدَ ما
أَلْقَتْ ذُكَاءُ يَمينَها في كَافِرِ
Dedi: Ve **الرَّثَدُ**; ev eşyasıdır, bir kısmı bir kısmının üstüne dizilmiş.
Başkası dedi: **الرِّثْدَةُ** ve **اللِّثْدَةُ**; insanlardan çok olan topluluktur; onlar ikamet edenlerdir, diğerleri ise göçerler. 5

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الثاء والراء وما يثلثهما)
(ثرم) الثاء والراء والميم كلمةٌ واحدة يشتقّ منها، يقال ثَرَمْت الرّجلَ فَثَرِم، وثَرَمْت ثنيّته فانثرمت([1]). والثَّرْماء: ماءٌ لكِندة.
(ثرو/ي) الثاء والراء والحرف المعتلّ أصلٌ واحد، وهو الكَثْرة، وخلافُ اليُبْس.
قال الأصمعي: ثَرَا القومُ يَثْرُون، إذا كثُرُوا ونَمَوْا. وأَثْرَى القَومُ إذا كثُرَتْ أموالهُم. ثرا المالُ يَثْرُوا إذا كَثُر. وثَرَوْنا القومَ إذا كَثَرْناهُم، أي كُنّا أكثَرَ منهم. ويقال الذي بيني وبين فلانٍ مُثْرٍ، أي إنّه لم ينقَطِع. وأصل ذلك أنْ يقول لم يَيْبَس الثَّرَى بيني وبينَه. قال جرير:
فلا تُوبِسُوا بيني وبينكم الثَّرَى *** فإنَّ الذي بيني وبينكم مُثْرِي([2])قال أبو عبيدة: مِن أمثالهم في تخوُّفِ الرّجلِ هَجْرَ صاحبِه: "لا تُوبِس الثّرَى بيني وبينك" أي لا يُقْطع الأمرُ بيننا. والمال الثَّرِيّ الكثير. وفي حديث أمِّ زَرْع: "وأَرَاحَ عَلَيَّ نَعَماً ثَرِيّاً". ومنه سُمِّي الرجل ثَرْوَانَ، والمرأةُ ثَرْوَى ثم تصغّر ثُرَيّا. ويقال ثَرَّيْتُ التُّرْبةَ بلّلتُها. وثَرَّيْتُ الأقِط صببتُ عليه الماءَ ولتَتُّه. ويقال بَدَا ثَرَا الماءِ ([3]) من الفرس، إذا نَدِي بعرَقِه. قال طُفيل:
يُذَدْنَ ذِيادَ الخامساتِ وقد بَدَا *** ثَرَى الماءِ من أعطافها المتحلِّبِ([4])ويقال: التَقَى الثَّرَيانِ، وذلك أن يجيءَ المطرُ [فيرسَخَ([5])] في الأرض حتّى* يلتقي هو ونَدَى الأرض. ويقال أرْضٌ ثَرْياءُ، أي ذاتُ ثَرَىً. وقال الكسائيّ: ثَرِيتُ بفلانٍ فأنا ثَرٍ بِهِ، أي غنيٌّ عن النّاس به. وثَرَا اللهُ القومَ كَثَّرهم. والثّرَاء: كَثْرة المال. قال علقمة:
يُرِدْنَ ثَراءَ المالِ حيثُ علِمْنَه *** وشَرْخُ الشّبابِ عندهنَّ عجيبُ([6])(ثرب) الثاء والراء والباء كلمتان متبايِنَتا الأصل، لا فروع لهما. فالتثريب اللَّوم والأَخْذ على الذَّنب. قال الله تعالى: ﴿لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ اليَوْمَ﴾ [يوسف 92] فهذا أصلٌ واحد والآخر الثَّرْبُ، وهو شحمٌ قد غَشَّى الكَرِشَ والأمعاءَ رقيقٌ؛ والجمع ثُرُوب.
(ثرد) الثاء والراء والدال أصلٌ واحد، وهو فَتُّ الشيء، وما أشبهه. يقال ثَرَدْتُ الثَّريد أثْرُدُه. ويقال - وهو من هذا القياس- إنّ الثَّرَدَ تشققٌ في الشّفَتين. وجاء في الحديث في ذكر الذبيحة: "كُلّ ما أفْرَى الأوداجَ غيرَ مُثَرَّدٍ([7])"، وذلك أن لا تكونَ الحديدةُ حادّةً فيثرَّدَ موضِع الذَّبح، كما يتشقَّقُ الشيءُ ويتشَظَّى.
--------------ــــ
([1]) أي يقال في مطاوع الثلاثي ثرم وانثرم. ويقال أيضاً: انثرم مطاوعاً لأثرمته إثراما.
([2]) البيت في ديوانه 277 والمجمل واللسان (ثرى).
([3]) في الأصل: "بداء ثراء المال"، صوابه في المجمل واللسان (18: 120).
([4]) البيت في ديوانه 12 والمجمل واللسان (18: 120). وقبله:
على كل منشق نساها طمرة *** ومنجرد كأنه تيس حلب
 ([5]) التكملة من المجمل واللسان.
([6]) البيت في ديوانه 132 والمفضليات (3: 192) واللسان (18: 119).
([7]) انظر الكلام على رواية الحديث في اللسان (4: 72).

ـ

##### Türkçe

(ثâ ve râ ve onları üçleyen şeyin bâbı)
(**ثرم**) **الثاء** ve **الراء** ve **الميم** tek bir kelimedir; ondan türetilir. Denir ki: “Bir adamı **ثَرَمْتُ**; o da **ثَرِم** oldu.” Ve “Onun ön dişini **ثَرَمْتُ**; o da **انثرمت** oldu.”([1]) Ve **الثَّرْماء**: Kindelilere ait bir sudur.

(**ثرو/ي**) **الثاء** ve **الراء** ve illetli harf tek bir asıldır; o da çokluktur ve kuruluğun zıddıdır.
Asmaî dedi ki: **ثَرَا** kavim **يَثْرُون**; çoğaldıkları ve büyüdükleri zaman. Ve kavim **أَثْرَى**; malları çoğaldığı zaman. Mal **ثرا** **يَثْرُوا**; çoğaldığı zaman. Ve kavmi **ثَرَوْنا**; onları çoğalttığımız zaman; yani onlardan daha çok idik. Ve denir ki: “Benimle falan arasındaki şey **مُثْرٍ**dir”; yani o kopmamıştır. Bunun aslı, “Benimle onun arasındaki **الثَّرَى** kurumadı” demesidir. Cerîr dedi ki:
“Benimle sizin aranızdaki **الثَّرَى**’yı kurutmayın *** çünkü benimle sizin aranızdaki şey **مُثْرِي**dir.”([2])
Ebû Ubeyde dedi ki: Adamın, arkadaşının onu terk etmesinden sakınmasına dair onların darb-ı mesellerindendir: “Benimle senin arandaki **الثّرَى**’yı kurutma”; yani aramızdaki iş kesilmesin. Ve **الثَّرِيّ** mal: çok olandır. Ve Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Ve üzerime **نَعَماً ثَرِيّاً** rahatlattı.” Ve bundan dolayı erkeğe **ثَرْوَانَ** adı verildi; kadına **ثَرْوَى**; sonra küçültülür: **ثُرَيّا**. Ve denir ki: “Toprağı **ثَرَّيْتُ**”; onu ıslattım. Ve “Kurutulmuş yoğurdu **ثَرَّيْتُ**”; üzerine su döktüm ve onu yoğurdum. Ve denir ki: “Attan **ثَرَا الماءِ** belirdi”; teriyle ıslandığı zaman. Tufeyl dedi ki:
“Beşincileri sürerek uzaklaştırılırlar; hâlbuki belirmiştir *** onun sağrılarından sağılır gibi akanın içinden **ثَرَى الماءِ**.”([4])
Ve denir ki: **الثَّرَيانِ** buluştu; bu, yağmurun gelip yerde [yerleşmesi([5])] ve onun, yerin nemiyle buluşmasına kadar (devam etmesidir). Ve denir ki: **أرْضٌ ثَرْياءُ**; yani **ثَرَىً** sahibi. Kisâî dedi ki: “Falanla **ثَرِيتُ**; ben de onunla **ثَرٍ**im”; yani onunla insanlardan müstağniyim. Ve Allah kavmi **ثَرَا**; onları çoğalttı. Ve **الثّرَاء**: malın çokluğudur. Alkame dedi ki:
“Malın **ثَراءَ**’ını isterler, onu nerede bildilerse *** ve gençliğin ilk çağı onların yanında şaşırtıcıdır.”([6])

(**ثرب**) **الثاء** ve **الراء** ve **الباء** asıl bakımından birbirinden ayrı iki kelimedir; ikisinin de dalları yoktur. **التثريب**: kınama ve günah üzerine alma (azarlama)dır. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ اليَوْمَ﴾ [Yûsuf 92]. Bu tek bir asıldır. Diğeri **الثَّرْب**tur; o, işkembeyi ve bağırsakları kaplamış ince bir yağdır; çoğulu **ثُرُوب**tur.

(**ثرد**) **الثاء** ve **الراء** ve **الدال** tek bir asıldır; o da şeyin ufalanmasıdır ve ona benzeyen şeydir. Denir ki: **ثَرَدْتُ** **الثَّريد**; onu **أثْرُدُه**. Ve denir ki –bu kıyastandır– **الثَّرَدَ** dudaklarda bir çatlamadır. Ve kesilmiş hayvanın zikri hakkında hadiste geldi: “Damarları yaran her şey (geçerlidir), **مُثَرَّدٍ** olmayan([7])”; bu, demirin keskin olmaması ve boğazlama yerini **يثرَّدَ** etmesi (ufalayıp parçalatması)dır; tıpkı şeyin çatlayıp parçalanması gibi.

--------------ــــ
([1]) Yani üçlü **ثرم**’in ve **انثرم**’in mutâvaatı hakkında denir. Ayrıca denir ki: **انثرم**; **أثرمته**’nin, **إثراما** (yaptırma) olarak, mutâvaatı.
([2]) Beyit, divanında 277’de; ve **المجمل**’de ve **اللسان**’da (**ثرى**).
([3]) Asılda: “**بداء ثراء المال**”; doğrusu **المجمل**’de ve **اللسان**’da (18: 120).
([4]) Beyit, divanında 12’de; ve **المجمل**’de ve **اللسان**’da (18: 120). Ondan önce:
“Her bir yarık burunlu üzerinde, onu unutan bir **طمرة** *** ve bir **منجرد**; sanki süt sağma tekesi.”
([5]) Tamamlama **المجمل**’den ve **اللسان**’dan.
([6]) Beyit, divanında 132’de; ve **المفضليات**’ta (3: 192); ve **اللسان**’da (18: 119).
([7]) Hadisin rivayeti üzerine söz için **اللسان**’da (4: 72)’ye bak.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ث ر د
ثردت الخبز أثرده وهو أن تفته ثم تبله بمرق وتشرفه في وسط الصحفة وتجعل له وقبة وهو الثريد والثريدة والثردة‏.‏
يقال‏:‏ جاء بثريدة كربضة الأرنب وهن الثرد والثرد والثرائد‏.‏
وقال‏:‏ ألا يا خبز يا ابنة أثردان أبي الحلقوم دونك أن يناما ومن المجاز‏:‏ في شفتيك تثريد أي تشقيق‏.‏
وثردت ذبيحتك إذا كانت مديته كالة ففت ولم يفر‏.‏

##### Türkçe

ث ر د
**ثردت الخبز أثرده**: o, ekmeği; bu, onu ufalayıp sonra onu et suyuyla ıslatman, onu sahanın ortasında yükseltmen ve ona bir kubbecik yapmandır; o da **الثريد** ve **الثريدة** ve **الثردة**’dir.
Denilir: **جاء بثريدة كربضة الأرنب**; ve onlar **الثرد** ve **الثرد** ve **الثرائد**’dir.
Ve dedi:
ألا يا خبز يا ابنة أثردان
أبي الحلقوم دونك أن يناما
Ve mecazdan: **في شفتيك تثريد**; yani çatlatma.
Ve **وثردت ذبيحتك**: eğer onun bıçağı körelmiş ise, o zaman ufaladı ve kesip akıtmadı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الثَّرِيدُ معروف. والثَّرْدُ: الهَشْمُ؛ ومنه قيل لما يُهشم من الخبز ويُبَلُّ بماء القِدْرِ وغيره: ثَريدة.
والثَّرْدُ: الفَتُّ، ثَرَدَهُ يَثْرُدُهُ ثَرْداً، فهو ثريد. وثَرَدْتُ الخبز ثَرْداً: كسرته، فهو ثَريدٌ ومَثْرُود، والاسم الثُّردة، بالضم. والثَّريدُ والثَّرودَةُ: ما ثُرِدَ من الخبز.
واثَّرَدَ ثريداً واتَّرَدَه: اتخذه. وهو مُتَّرِد، قلبت الثاء تاء لأَن الثاء أُخت التاء في الهمس، فلما تجاورتا في المخرج أَرادوا أَن يكون العمل من وجه فقلبوها تاء وأَدغموها في التاء بعدها، ليكون الصوت نوعاً واحداً، كأَنهم لما أَسكنوا تاء وَتِدٍ تخفيفاً أَبدلوها إِلى لفظ الدال بعدها فقالوا وَدٌّ. غيره: اثَّرَدْتُ الخبز أَصله اثْتَرَدْتُ على افتعلت، فلما اجتمع حرفان مخرجاهما متقاربان في كلمة واحدة وجب الإِدغام، إِلاَّ أَن الثاء لما كانت مهموسة والتاء مجهورة
(* قوله «التاء مجهورة» المشهور
أن التاء مهموسة.) لم يصح ذلك، فأَبدلوا من الأَول تاء فأَدغموه في مثله، وناس من العرب يبدلون من التاء ثاء فيقولون: اثَّرَدْتُ، فيكون الحرف الأَصلي هو الظاهر؛ وقوله أَنشده ابن الأَعرابي:
أَلا يا خُبْزَ يا ابْنَةَ يَثْرُدانٍ،
أَبَى الحُلْقُومُ بَعْدَكِ لا يَنامُ
وبَرْقٍ لِلعَصيدَةِ لاحَ وَهْناً،
كما شَقَّقْت في القِدْرِ السَّناما
(* في هذا البيت إقواء).
قال: يَثْرُدانٍ غلامان كانا يثردان فَنَسَب الخُبزة إِليهما ولكنه نوّن وصرف للضرورة، والوجه في مثل هذا أَن يحكى، ورواه الفراء أُثْرُدانٍ فعلى هذا ليس بفعل سمي به إِنما هو اسم كأُسْحُلان وأُلْعُبانٍ؛ فحكمه أَن ينصرف في النكرة ولا ينصرف في المعرفة؛ قال ابن سيده: وأَظن أُثْرُدانَ اسماً للثريد أَو المثرود معرفةً، فإِذا كان كذلك فحكمه أَن لا ينصرف لكن صرفه للضرورة، وأَراد أَبى صاحب الحلقوم بعدك لا ينام لأَن الحلقوم ليس هو وحده النائم، وقد يجوز أَن يكون خص الحلقوم ههنا لأَن ممرّ الطعام إِنما هو عليه، فكأَنه لما فقده حنَّ إِليه فلا يكون فيه على هذا القول حذف. وقوله: وبرقٍ للعصيدة لاح وهناً، إِنما عنى بذلك شدّة ابيضاض العصيدة فكأَنما هي برق، وإِن شئت قلت إِنه كان جَوْعانَ متطلعاً إِلى العصيدة كتطلع المجدب إِلى البرق أَو كتطلع العاشق إِليه إِذا أَتاه من ناحية محبوبه. وقوله: كما شققت في القِدر السناما، يريد أَن تلك العصيدة بيضاء تلوح كما يلوح السنام إِذا شقق، يعني بالسنام الشحم إِذ هو كله شحم. ويقال: أَكلنا ثَريدة دَسِمَةً، بالهاء، على معنى الاسم أَو القطعة من الثريد. وفي الحديث: فضل عائشة على النساء كفضل الثريد على سائر الطعام؛ قيل: لم يرد عين الثريد وإِنما أَراد الطعام المتخذ من اللحم والثَّريِد معاً لأَن الثريد غالباً لا يكون إِلاَّ من لحم، والعرب قلما تتخذ طبيخاً ولا سيما بلحم. ويقال: الثريد أَحد اللحمين بل اللذة والقوَّة إِذا كان اللحم نضيجاً في المرق أَكثر ما يكون في نفس اللحم.
والتَّثْريدُ في الذبح: هو الكسر قبل أَن يَبْرُدَ، وهو منهيٌّ عنه. وثَرَدَ الذَّبِيحَة: قَتَلها من غير أَن يَفْرِيَ أَوْداجَها؛ قال ابن سيده: وأُرى ثَرَّدَه لغة. وقال ابن الأَعرابي: المُثَرِّدُ الذي لا تكون حديدته حادَّة فهو يفسخ اللحم؛ وفي الحديث؛ سئل ابن عباس عن الذبيحة بالعُودِ فقال: ما أَفْرَى الأَوْداجَ غيرُ المُثَرِّدِ، فكُلْ. المُثَرِّدُ: الذي يقتُلُ بغير ذكاة. يقال: ثَرَّدْتَ ذَبيحَتَك. وقيل: التَّثْريدُ أَن يَذْبَحَ الذبيحةَ بشيء لا يُنْهِرُ الدَّمَ ولا يُسيلُهُ فهذا المُثَرِّدُ. وما أَفْرَى الأَوداجَ من حديد أَو لِيطَةٍ أَو طَرِيرٍ أَو عود له حد، فهو ذكيٌّ غيرُ مُثَرِّدٍ، ويروى غيرُ مُثَرَّدٍ، بفتح الراء، على المفعول، والرواية كُلْ: أَمْرٌ بالأَكلِ، وقد ردَّها أَبو عبيد وغيره. وقالوا: إِنما هي كلُّ ما أَفْرَى الأَوْداجَ أَي كلُّ شيءٍ أَفْرَى، والفَرْيُ القطع. وفي حديث سعيد وسئل عن بعير نحروه بعود فقال: إِن كانَ مارَ مَوْراً فكلوه، وإِن ثَرَدَ فلا. وقيل: المُثَرِّدُ الذي يذبح ذبيحته بحجر أَو عظم أَو ما أَشبه ذلك، وقد نُهِيَ عنه، والمِثْرادُ: اسم ذلك الحجر؛ قال:
فلا تَدُمُّوا الكَلْبَ بالمِثْرادِ
ابن الأَعرابي: ثَرِدَ الرجلُ إِذا حُمِلَ من المعركة مُرْتَثّاً. وثوبٌ مَثْرُودٌ أَي مغموس في الصِّبْغ؛ وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: فأَخذتْ خِماراً لها قد ثرَدَتْه بزعفران أَي صبغته؛ وثوب مَثْرُود. والثَّرَدُ، بالتحريك: تشقق في الشفتين.
والثَّرْدُ: المطر الضعيف؛ عن ابن الأَعرابي؛ قال: وقيل لأَعرابي ما مَطَرُ أَرضك؟ قال: مُرَكَّكَةٌ فيها ضُروس، وثَرْدٌ يَذُرُّ بقلُه ولا يُقَرِّحُ أَصْلُه؛ الضروس: سحائب متفرقة وغيوث يفرق بينها رَكاكٌ، وقال مرة: هي الجَوْدُ. ويَذُرُّ: يطلعُ ويظهر، وذلك أَنه يَذُرُّ من أَدنى مطر، وإِنما يَذُرُّ من مطر قدر وضَحِ الكف. ولا يُقَرِّحُ البَقْلُ إِلاَّ مِنْ قَدْرِ الذراع من المطر فما زاد، وتقريحه نبات أَصله، وهو ظهور عوده.والثَّرِيدُ القُمُّحانُ؛ عن أَبي حنيفة، يعني الذي يعلو الخمر كأَنه ذريرة.
واثْرَنْدَى الرجل: كثر لحم صدره.

##### Türkçe

**الثَّرِيدُ** bilinir (ma‘rûf). Ve **الثَّرْدُ**: ezme/kırıp ufalama; bundan dolayı, ekmekten ezilip kırılan ve tencere suyuyla ve başkasıyla ıslatılan şeye: **ثَريدة** denildi.

Ve **الثَّرْدُ**: ufalama; **ثَرَدَهُ يَثْرُدُهُ ثَرْداً** (onu ufaladı/ezdi), artık o **ثريد**’dir. Ve **ثَرَدْتُ** ekmeği **ثَرْداً**: onu kırdım; artık o **ثَريدٌ** ve **مَثْرُود**’dur; isim **الثُّردة**’dir, (ث’nin) ötreli (okunuşuyla).

Ve **الثَّريدُ** ve **الثَّرودَةُ**: ekmekten **ثُرِدَ** (ufalanıp hazırlanmış) olan şey.

Ve **اثَّرَدَ** **ثريداً** ve **اتَّرَدَه**: onu edindi (kendine yaptı). Ve o **مُتَّرِد**’dir; **الثاء**’yı **تاء**’ya çevirdim; çünkü **الثاء** hemste (fısıltılılıkta) **التاء**’nın kız kardeşidir; iki harf mahreçte komşu olunca, işi tek bir yönden olmasını istediler; onu **تاء** yaptılar ve onu, kendisinden sonraki **التاء**’ya idğam ettiler; ses tek bir tür olsun diye; sanki onlar, **وَتِدٍ**’in **تاء**’sını hafifletme için sükûnlu kılınca, onu kendisinden sonraki **الدال** lafzına çevirdiler de **وَدٌّ** dediler. Başkası: **اثَّرَدْتُ** ekmeği; aslı **اثْتَرَدْتُ**’tur, **افتعلت** vezni üzerinedir; iki harf, mahreçleri birbirine yakın olarak tek bir kelimede toplanınca idğam vacip oldu; ancak **الثاء** مهموسة (fısıltılı) iken **التاء** مجهورة (cehrli) olduğundan
(* sözü: «التاء مجهورة»; meşhur olan, **التاء**’nın مهموسة olmasıdır.) bu sahih olmadı; ilkinin yerine bir **تاء** bedel ettiler de onu benzerine idğam ettiler; Araplardan bir topluluk **التاء**’dan **ثاء** bedel eder de: **اثَّرَدْتُ** derler; böylece aslî harf, görünen olur; ve sözü: İbnü’l-A‘râbî onu inşâd etti:
أَلا يا خُبْزَ يا ابْنَةَ يَثْرُدانٍ،
أَبَى الحُلْقُومُ بَعْدَكِ لا يَنامُ
وبَرْقٍ لِلعَصيدَةِ لاحَ وَهْناً،
كما شَقَّقْت في القِدْرِ السَّناما
(* bu beyitte **إقواء** vardır).

Dedi: **يَثْرُدانٍ** iki oğlandır; ikisi **يثردان** (ثريد yaparlardı); ekmeği onlara nisbet etti; fakat zaruret için tenvinledi ve sarf etti; bunun gibisinde vech, hikâye edilmesidir (aynen aktarılmasıdır). Ferrâ **أُثْرُدانٍ** rivayet etti; buna göre bu, onunla adlandırılmış bir fiil değildir; ancak **أُسْحُلان** ve **أُلْعُبانٍ** gibi bir isimdir; hükmü: nekirede munsarif olur, marifede munsarif olmaz. İbn Sîde dedi: Ben **أُثْرُدانَ**’ın, marife olarak **الثريد**’in yahut **المثرود**’un ismi olduğunu zannediyorum; böyle olursa hükmü: munsarif olmamasıdır; fakat zaruret için onu sarf etti. Ve “**أَبَى** صاحب الحلقوم بعدك لا ينام”ı murad etti; çünkü uyuyan yalnız **الحلقوم** değildir; ve burada **الحلقوم**’u tahsis etmiş olması caizdir; çünkü yemeğin geçidi ancak onun üzerinedir; sanki onu kaybedince ona özlem duydu; bu söze göre onda hazif olmaz.

Ve sözü: “**وبرقٍ للعصيدة لاح وهناً**”; bununla ancak **العصيدة**’nin beyazlığının şiddetini kastetti; sanki o bir **برق**’tır. İstersen, onun aç olduğunu, **العصيدة**’ye, kuraklığa düşenin **البرق**’a bakışı gibi yahut âşığın, sevgilisinin tarafından kendisine geldiğinde ona bakışı gibi baktığını söylersin.

Ve sözü: “**كما شققت في القِدر السناما**”; muradı: o **العصيدة** beyazdır, görünür; tıpkı **السنام** yarıldığında göründüğü gibi; **السنام** ile yağı kasteder; çünkü onun tamamı yağdır. Ve denilir: “**أَكلنا ثَريدة دَسِمَةً**”, **الهاء** ile; isim manasında yahut **الثريد**’den bir parça manasında. Ve hadiste: “Kadınlar üzerine Âişe’nin fazileti, diğer yemekler üzerine **الثريد**’in fazileti gibidir”; denildi ki: **الثريد**’in aynını kastetmedi; ancak etten ve **الثَّريِد**’den birlikte yapılan yemeği kastetti; çünkü **الثريد** çoğunlukla ancak etten olur; Araplar nadiren pişmiş yemek yaparlar, hele etle.

Ve denilir: **الثريد** iki etten biridir; bilakis lezzet ve kuvvet, et suyun içinde pişmiş olduğunda, en çok etin kendisinde olur.

Ve kesimde **التَّثْريدُ**: soğumadan önce kırmadır; ve ondan nehyedilmiştir.

Ve **ثَرَدَ** **الذَّبِيحَة**: onun boyun damarlarını yarmaksızın onu öldürdü; İbn Sîde dedi: **ثَرَّدَه**’yi bir lehçe olarak görüyorum. İbnü’l-A‘râbî dedi: **المُثَرِّدُ** bıçağı keskin olmayan kimsedir; o eti parçalar; ve hadiste: İbn Abbâs’a, sopayla kesilen hayvan hakkında soruldu; dedi ki: **المُثَرِّدِ**’den başkası boyun damarlarını yarmışsa, ye. **المُثَرِّدُ**: tezkiye olmaksızın öldüren kimsedir. Denilir: **ثَرَّدْتَ ذَبيحَتَك**. Ve denildi: **التَّثْريدُ**, kanı akıtmayan ve onu salmayan bir şeyle hayvanı kesmektir; işte bu **المُثَرِّدُ**’dür. Ve demirden yahut **لِيطَةٍ** yahut **طَرِيرٍ** yahut ucu olan bir ağaçtan, boyun damarlarını yaran şey, tezkiyeli olup **مُثَرِّد** değildir; ve “**غيرُ مُثَرَّدٍ**” diye rivayet edilir, **الراء**’nın fethasıyla, mef‘ûl üzere. Rivayet “**كُلْ**”: yemeye emir oluşudur; Ebû Ubeyd ve başkaları onu reddettiler. Dediler ki: ancak “**كلُّ ما أَفْرَى الأَوْداجَ**”dır; yani “boyun damarlarını yaran her şey”; ve **الفَرْيُ** kesmedir. Saîd hadîsinde, sopayla boğazladıkları bir deve hakkında soruldu; dedi ki: eğer **مارَ مَوْراً** ise onu yiyin; eğer **ثَرَدَ** ederse (damarları yarmadan öldürürse) hayır. Ve denildi: **المُثَرِّدُ**, hayvanını taşla yahut kemikle yahut buna benzer bir şeyle kesen kimsedir; ondan nehyedilmiştir. Ve **المِثْرادُ**: o taşın adıdır; dedi ki:
فلا تَدُمُّوا الكَلْبَ بالمِثْرادِ

İbnü’l-A‘râbî: **ثَرِدَ** adam, savaştan **مُرْتَثّاً** (yaralı/bitkin halde) taşındığında (denir).

Ve **ثوبٌ مَثْرُودٌ**: yani boyaya batırılmış; ve Âişe’nin, Allah ondan razı olsun, hadîsinde: “Ona ait bir **خِمار** aldı; onu **بزعفران** ile **ثرَدَتْه**”; yani onu boyadı; ve **ثوبٌ مَثْرُود**.

Ve **الثَّرَدُ**, harekeli (tahrîk ile): dudaklarda çatlamadır.

Ve **الثَّرْدُ**: zayıf yağmur; İbnü’l-A‘râbî’den; dedi: Bir bedevîye “Senin toprağının yağmuru nedir?” denildi; dedi: “**مُرَكَّكَةٌ**; içinde **ضُروس** vardır; ve bir **ثَرْدٌ** ki onun otu **يَذُرُّ** (biter/çıkar) da kökü **يُقَرِّحُ** (kökü filizlenip sertleşmez).” **الضروس**: dağınık bulutlar ve aralarını **رَكاكٌ**’ın ayırdığı sağanaklardır; bir defa da dedi ki: o **الجَوْدُ**’dur. Ve **يَذُرُّ**: çıkar ve görünür; bu, en az yağmurdan bile **يَذُرُّ** olmasındandır; ancak avuç içinin açıklığı miktarı yağmurdan **يَذُرُّ** olur. Ve ot, ancak yağmurdan bir arşın miktarından ve daha fazlasından **يُقَرِّحُ** olur; onun **تقريحه**’i, kökünün bitmesidir; bu da sapının görünmesidir. Ve **الثَّرِيدُ القُمُّحانُ**; Ebû Hanîfe’den; yani şarabın üstüne çıkan, sanki **ذريرة** imiş gibi olan.

Ve **اثْرَنْدَى** adam: göğsünün eti çoğaldı.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ث ر د * * ثَرَد * الخبز كسره من باب نصر فهو * ثرِيدٌ * و * مثرودٌ * والاسم * الثُّرْدةُ * بوزن البردة

##### Türkçe

* ث ر د * * **ثَرَد** * ekmeği kırdı; **نصر** bâbından; o hâlde o **ثرِيدٌ** ve **مثرودٌ**dur. İsim **الثُّرْدةُ**dur; **البردة** vezninde.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

ثرد الخبز: فته ثم بله بمرق ثم شرفه وسط القصعة. وهو الثريد والثريدة والثردة، كما في الأساس، كاترده واثرده، بالتاء المثناة الفوقية والثاء المثلثة على افتعله، أي بتشديد التاء والثاء، أي اتخذه. كان في أصله اثترده على افتعل، فلما اجتمع حرفان مخرجاهما متقاربان في كلمة واحدة وجب الإدغام، إلا أن الثاء لما كانت مهموسة، والتاء مجهورة لم يصح ذلك، فأبدلوا من الأول تاء فأدغموه في مثله. وناس من العرب يبدلون من التاء ثاء فيدغمون فيقولون اثردت، فيكون الحرف الأصلي هو الظاهر، كما في الصحاح. وثرد الثوب: غمسه في الصبغ. وثوب مثرود: مغموس فيه، عن ابن شميل. وفي حديث عائشة رضي الله عنها فأخذت خمارا لها قد ثردته بزعفران، أي صبغته. وثرد الخصية: دلكها مكان الخصاء، نقله الصاغاني. ومن المجاز: ثرد الذبيحة، إذا قتلها من غير أن يفري أوداجها، وذلك إذا كانت مديته كالة فقت ولم يفر. وفي بعض النسخ يفدى بالدال المهملة وفي أخرى يبرى بالموحدة والداء، وكلاهما تحريف، كثردها تثريدا. وفي الحديث سئل ابن عباس عن الذبيحة بالعود فقال: ما أفرى الأوداج غير المثرد فكل وقيل: التثريد: أن يذبح الذبيحة بشيء لا ينهر الدم ولا يسيله. فهذا المثرد. وما أفرى الأوداج من حديد أو ليطة أو عود له حد فهو ذكي غير مثرد. والثرد: الهشم والكسر. ثرد الخبز يثرده ثردا. والمثرودة، بالفتح، وهذه عن الصاغاني، والأثردان كعنفوان، قال الفراء: هو على لفظ الأمر، كل ذلك اسم الثريدة، والاسم الثردة، بالضم. وأنشد الفراء:
  ألا يا خبر يا ابنة أثردان                      أبى الحلقوم بعدك لا ينام

  قال أثردان: اسم كأسحلان، وألعبان، فحكمه أن ينصرف في النكرة ولا ينصرف في المعرفة. قال ابن سيده: وأظن أثردان اسما للثريد أو المثرود معرفة، فإذا كان كذلك فحكمه أن ينصرف، لكن صرفه للضرورة. ورواية ابن الأعرابي يا ابنة يثردان. قال يثران: فنسب الخبزة إليهما، ولكنه نون فصرف للضرورة، والوجه في مثل هذا أن يحكى. ويقال: أكلنا ثريدة دسمة، بالهاء على معنى الاسم أو القطعة من الثريد. وفي الحديث: فضل عائشة على النساء كفضل الثريد على سائر الطعام قيل لم يرد عين الثريد وإنما أراد الطعام المتخذ من اللحم والثريد معا، لأن الثريد غالبا لا يكون إلا من لحم. ويقال: الثريد أحد اللحمين والثرد: المطر الضعيف، عن ابن الأعرابي. قال: وقيل لأعرابي: ما مطر أرضك? قال: مرككة فيها ضروس، وثرد يذر بقله ولا يقرح أصله. والثرد: نبت ضعيف. ومن المجاز الثرد، بالتحريك: تشقق في الشفتين. وعن ابن الأعرابي ثرد الرجل - بالتشديد، وفي بعض الأمهات بالتخفيف، كعلم، وهو الصواب - ممن المعركة: حمل منها مرتشا، نقله الصاغاني. ومثرود: جد أبي موسى عيسى ابن إبراهيم الغافقي، روى عن ابن عيينة وابن وهب وعدة، وعنه أبو داوود، والنسائي، وابن خزيمة. وثقوه، مات سنة 261، كذا في الكاشف للذهبي. وأرض مثرودة ومثردة: أصابها تثريد من مطر، أي لطخ من الثرد. والمثرد: من يذبح ذبيحته بحجر أو عظم أو ما أشبه ذلك، وقد نهي عنه. أو من حديدته غير حادة، فهو يفسخ اللحم. وهذا عن ابن الأعرابي، وقد سبق ذلك، واسم ذلك الحجر أو العظم المثراد، بالكسر. قال:
  فلا تدموا الكلب بالمثراد والثريد: كالذريرة تعلو الخمر، وهو القمحان، عن أبي حنيفة. واثرندى الرجل: كثر لحم صدره، عن اللحياني. ورجل مثرند ومثرنت: مخصب. وابلندي، إذا كثر لحم جنبيه وعظما. وادلنظى إذا سمن وغلظ. وأبو ثراد، كسحاب: عوذ بن غالب المصري الحجري، من الصالحين، روى عنه حيوة بن شريح وغيره. ومما يستدرك عليه: المثردة: القصعة. وثريدة غسان أجمعوا على أنها كانت من المخ، والمح ولا أطيب منهما. وعلي بن ثردة الواعظ الواسطي وعظ بدمشق، وسمع من الذهبي. والثردود بالضم: المطر الضعيف، عن الصاغاني.

##### Türkçe

**ثرد** ekmeği: onu ufaladı, sonra onu et suyuyla ıslattı, sonra onu çanağın ortasında yükseltti. Ve o **الثريد** ve **الثريدة** ve **الثردة**’dir; **الأساس**’ta olduğu gibi; **كاترده** ve **اثرده** gibi; **بالتاء المثناة الفوقية** ve **الثاء المثلثة** ile, **افتعله** vezni üzere; yani **التاء** ve **الثاء**’yı şeddeli kılarak; yani onu edindi. Aslında **اثترده** idi, **افتعل** üzere; sonra bir kelimede mahreçleri birbirine yakın iki harf bir araya gelince idğam vacip oldu; ancak **الثاء** mehmûse, **التاء** mechûre olduğundan bu sahih olmadı; bunun üzerine birinciden **تاء**’yı bedel yaptılar da onu benzerine idğam ettiler. Araplardan bir topluluk **التاء**’dan **ثاء**’yı bedel yapar da idğam eder; **اثردت** derler; böylece aslî harf zâhir olan olur; **الصحاح**’ta olduğu gibi.

Ve **ثرد** elbiseyi: onu boyaya daldırdı. Ve **ثوب مثرود**: onun içine daldırılmış; İbn Şümeyl’den. Ve Âişe رضي الله عنها hadîsinde: “Sonra kendisine ait bir **خمار** aldı; onu safranla **ثردته** etmişti”; yani onu boyamıştı. Ve **ثرد** husyeyi: hadım etme yerine onu ovaladı; bunu es-Sâğânî nakletti.

Ve mecazdan: **ثرد** kurbanlığı; onu, boyun damarlarını yarmaksızın öldürdüğü zaman; bu, bıçağı körelmiş olup kesti de yarmadığı zamandır. Bazı nüshalarda **يفدى** ( **بالدال المهملة** ile), diğerlerinde **يبري** ( **بالموحدة** ve **الداء** ile) vardır; ikisi de tahriftir; **كثردها تثريدا** gibi. Ve hadîste: İbn Abbâs’a, sopayla (kesilen) kurbanlık hakkında soruldu da dedi ki: “Boyun damarlarını, **المثرد**’den başkası yarmadı; öyleyse ye.” Ve denildi ki: **التثريد**: kurbanlığı, kanı akıtmayan ve onu salmayan bir şeyle boğazlamandır. İşte bu **المثرد**’dir. Ve boyun damarlarını demirden yahut **ليطة**’dan yahut ucu olan bir sopadan (bir şey) yararsa, o zekîdir; **غير مثرد**’dir.

Ve **الثرد**: ezme ve kırmadır. **ثرد** ekmeği, onu **ثردا** olarak **يثرده**. Ve **المثرودة** (fetha ile); bu, es-Sâğânî’dendir. Ve **الأثردان** ( **كعنفوان** gibi). el-Ferrâ dedi ki: o, emir lafzı üzerinedir; bunların hepsi **الثريدة**’nin adıdır; isim ise **الثردة**’dir (damme ile). el-Ferrâ şu beyti okudu:

  ألا يا خبر يا ابنة أثردان                      أبى الحلقوم بعدك لا ينام

Dedi ki: **أثردان**; **كأسحلان** ve **ألعبان** gibi bir isimdir; bunun hükmü, nekirede munsarif olması, marifede munsarif olmamasıdır. İbn Sîde dedi ki: Ben **أثردان**’ın, marife olarak **الثريد**’in yahut **المثرود**’un ismi olduğunu sanıyorum; eğer böyle ise hükmü munsarif olmasıdır; fakat onu sarf etmesi zaruret içindir. İbnü’l-A‘râbî’nin rivayeti: “يا ابنة يثردان”. Dedi ki: **يثردان**; böylece ekmeği ikisine nisbet etti; fakat tenvinledi de zaruret için sarf etti; bunun gibisinde vech, hikâye edilmesidir.

Ve denilir: “**ثريدة** yağlı yedik”; **بالهاء** ile, isim manası yahut **الثريد**’den bir parça manası üzere. Ve hadîste: “Âişe’nin kadınlara üstünlüğü, **الثريد**’in diğer yiyeceklere üstünlüğü gibidir.” Denildi ki: **الثريد**’in aynını kastetmedi; ancak et ve **الثريد** birlikte yapılan yemeği kastetti; çünkü **الثريد** çoğunlukla ancak etten olur. Ve denilir: **الثريد** iki etten biridir.

Ve **الثرد**: zayıf yağmurdur; İbnü’l-A‘râbî’den. Dedi ki: Bir bedevîye: “Toprağının yağmuru nasıldır?” denildi; dedi ki: “İçinde **مرككة** vardır, **ضروس** (da vardır); ve **ثرد** (vardır): otunu serper, kökünü yaralamaz.” Ve **الثرد**: zayıf bir bitkidir.

Ve mecazdan **الثرد** (hareke ile): dudaklarda çatlamadır. İbnü’l-A‘râbî’den: **ثرد** adam — şeddeli olarak; bazı ana kaynaklarda hafifletmeyle, **كعلم** gibi; doğru olan odur — savaş yerinden: ondan rüşvet alarak yüklendi; es-Sâğânî nakletti.

Ve **مثرود**: Ebû Mûsâ’nın dedesi; Îsâ b. İbrâhîm el-Gâfikî; İbn Uyeyne’den, İbn Vehb’den ve bir topluluktan rivayet etti; ondan Ebû Dâvûd, en-Nesâî ve İbn Huzeyme rivayet etti. Onu sika saydılar; 261 yılında öldü; Zehebî’nin **الكاشف**’inde böyle.

Ve **أرض مثرودة** ve **مثردة**: ona, yağmurdan **تثريد** isabet etti; yani **الثرد**’den bir bulaşma. Ve **المثرد**: kurbanlığını taşla yahut kemikle yahut buna benzer bir şeyle boğazlayan kimsedir; ondan nehyedilmiştir. Yahut demiri keskin olmayan kimsedir; böylece eti parçalar. Bu, İbnü’l-A‘râbî’dendir; bu daha önce geçti. Ve o taşın yahut kemiğin adı **المثراد**’dır (kesra ile). Dedi ki:

  فلا تدموا الكلب بالمثراد

Ve **الثريد**: **كالذريرة**; şarabın üstüne yükselir; o **القمحان**’dır; Ebû Hanîfe’den. Ve **اثرندى** adam: göğsünün eti çoğaldı; el-Lihyânî’den. Ve **رجل مثرند** ve **مثرنت**: verimli (semiz). Ve **ابلندي**: iki yanının eti ve kemiği çoğaldığı zaman. Ve **ادلنظى**: semirdiği ve kalınlaştığı zaman.

Ve **أبو ثراد** ( **كسحاب** gibi): Avz b. Gâlib el-Mısrî el-Hacerî; salihlerdendir; ondan Hayve b. Şureyh ve başkası rivayet etti.

Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **المثردة**: çanak. Ve **ثريدة غسان**: hepsinin ittifakıyla onun, beyin ve sarıdan olduğu; ve ikisinden daha hoşu yoktur. Ve Ali b. **ثردة** el-Vâiz el-Vâsıtî, Dımaşk’ta vaaz etti; Zehebî’den semâ etti. Ve **الثردود** (damme ile): zayıf yağmur; es-Sâğânî’den.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ثَرَدَ
1 ثَرَدَ ثرد , aor. ثَرُدَ , (M, L,) or ثَرِدَ , (so in one place in the TT,) inf. n. ثَرْدٌ, (T, M, Mgh, L,) He broke a dry or hollow thing: (T, Mgh, L:) he crumbled a thing, or broke it into small pieces, with his fingers. (M, L.) [Hence,] ثَرَدَ خُبْزًا, (S, M, A, Msb, K,) aor. ثَرُدَ , (Msb,) inf. n. as above, (S, Msb,) He crumbled bread, or broke it into small pieces, with his fingers, (M, A, Msb, K,) then moistened it with broth, (A, Msb,) and then piled it up in the middle of a bowl: (A:) or he broke bread: (S:) and in like manner ↓ اِتَّرَدَهُ, originally اِثْتَرَدَهُ; and ↓ اِثَّرَدَهُ: (S, K:) and ثَرِيدًا ↓ اثّرد, and ↓ اتّردهُ, he made, or prepared, ثريد [i. e. bread crumbled &c. as above described]. (M.) ― -b2- He rubbed and pressed a testicle with the hand, in lieu of castrating; (K;) inf. n. as above. (Mgh.) ― -b3- See also 2. ― -b4- He dipped a garment, or piece of cloth, in dye: (K:) he dyed it with saffron [&c.]. (TA from a trad.) ― -b5- ثُرِدَ مِنَ المَعْرَكَةِ, (so in a copy of the T, and in some copies of the K, and in the CK,) or ↓ ثُرِّدَ, (so in some copies of the K, and in the TA,) He (a man, IAar, T) was carried away from the place of fight wounded much but having life remaining in him. (IAar, T, K.)

ثرّد
2 ثرّد ٨ , (T, M, K,) inf. n. تَثْرِيدٌ; (T, S, Mgh;) and ↓ ثَرَدَ; (K;) [ISd says,] I think that the latter is a dial. var. of the former; (M;) He killed an animal that should be slaughtered without cutting the أَوْدَاج [or external jugular veins] so as to make the blood flow; (M, K;) i. e., (TA,) he killed it with a blunt knife, so that he broke, [or tore, the flesh &c.,] and did not cut so as to make the blood flow: (A, TA:) or he killed it by squeezing and pressing the اوداج, without cutting, and making the blood to flow: (Mgh:) or he killed it with a thing that did not make the blood to flow freely: or he killed it without practising the method prescribed by the law: (T:) or تثريد in slaughtering is the breaking [the bones or joints &c. of the animal] before it is cold; and this is forbidden. (S.) [See also مُثَرِّدٌ.] ― -b2- See also 1, last sentence. ― -b3- And see ثَرَدٌ, below.

4 أَثْرَدَ [It seems that Golius found أَثْرَدَ erroneously written in a copy of the S and in a copy of the K for اِثَّرَدَ.]

٨
8 اِثَّرَدَ ذ and اِتَّرَدَ : see 1, in four places.

ثَرْدٌ
ثَرْدٌ ثرد Weak rain. (IAar, M, K.)

ثَرَدٌ
ثَرَدٌ ثرد (S, K) and ↓ تَثْرِيدٌ (A) (tropical:) A chapping in the lips. (S, A, K.)

ثُرْدَةٌ
ثُرْدَةٌ ثرد ثرده ثردة : see what next follows.

ثَرِيدٌ
ثَرِيدٌ ثريد and ↓ مَثْرُودٌ Bread crumbled, or broken into small pieces, with the fingers, and then moistened with broth: (Msb:) or [simply] broken bread. (S.) ― -b2- Also, the former, (T, A,) and ↓ ثَرِيدَةٌ (T, M, A, K) and ↓ ثُرْدَةٌ (S, M, A, Msb) and ↓ ثَرُودَةٌ (M, K) and ↓ مَثْرُودَةٌ (K accord. to the TA) and ↓ أُثْرُدَانٌ, (Fr, M, * K,) Bread, itself, crumbled, or broken into small pieces, with the fingers, (T, * S, * M, A, Msb, K, *) then moistened with broth (T, A, Msb) &c., (T,) and then piled up in the middle of a bowl; (A;) generally having some flesh-meat with it: (L:) or ↓ ثَرِيدَةٌ signifies a mess, or portion, of ثَرِيد [or bread crumbled or broken &c.]; (T;) [and so ↓ ثَرُودَةٌ, and ↓ مَثْرُودَةٌ:] that of Ghassلn is said by common consent to have been prepared with marrow, and with eggs, or the yolks of eggs; and there was no kind more delicious than these two kinds. (TA.) The pl. of ثريدة is ثَرَائِدُ and ثُرُدٌ and ثُرْدٌ; (A, and Ham p. 524;) the last of which is a contraction of that next preceding it. (Ham ubi suprà.) A poet, as cited by IAar, says,
↓ أَلَا يَا خُبْزُ يَا ابْنَةَ يَثْرُدَانٍ
أَبَى الحُلْقُومُ بَعْدَكِ لَا يَنَامُ
[Now surely, O bread, O daughter of two preparers of ثَرِيد, the throat refuses, after swallowing thee, to rest, by reason of desire for more]: he says that the poet calls the bread after two young men, or slaves, who were preparing ثريد, and gives tenween to يثردان by a poetic license, instead of saying يَثْرُدَانِ, which, as it is [originally] a verbal phrase, he should have said by rule: but the word, as Fr relates it, is ↓ أُثْرُدَانٍ; and [ISd says,] I think that this is a determinate subst., for الثَّرِيد or المَثْرُود, and therefore properly imperfectly decl., but here made perfectly decl. by a poetic license. (M.) It is said in a trad. that the excellence of 'ءïsheh above other women is as the excellence of ثريد above other kinds of food; but it is said that what is here meant is food prepared with flesh-meat, together with ثريد, because this is generally prepared with flesh-meat, and it is said to be one of the two things called لَحْم. (TA.)

ثَرُودَةٌ
ثَرُودَةٌ ثروده ثرودة : see ثَرِيدٌ; for each, in two places.

ثَرِيدَةٌ
ثَرِيدَةٌ ثريد ثريده ثريدة : see ثَرِيدٌ; for each, in two places.

أُثْرُدَانٌ
أُثْرُدَانٌ ذ : see ثَرِيدٌ; for each, in two places.

مِثْرَدَةٌ
مِثْرَدَةٌ مثرد مثرده مثردة A [bowl such as is called] قَصْعَة [app. for ثَرِيد]. (TA.)

مُثَرِّدٌ
مُثَرِّدٌ مثرد One who slaughters (an animal intended to be slaughtered, M) with a stone or a bone, (M, K,) or the like thereof; to do which is forbidden: (M:) or one whose iron instrument is not sharp, (IAar, M, K,) so that he mangles the flesh. (IAar, M.)

مِثْرَادٌ
مِثْرَادٌ مثراد A stone, or bone, or blunt iron instrument, with which an animal is slaughtered [in a bungling manner: see مُثَرِّدٌ]. (M, K.)

مَثْرُودٌ
مَثْرُودٌ مثرود : see ثَرِيدٌ. ― -b2- Also A garment, or piece of cloth, dipped in dye. (ISh, T.)

مَثْرُودَةٌ
مَثْرُودَةٌ مثروده مثرودة : see ثَرِيدٌ, in two places.

يَثْرُدَان
يَثْرُدَان ثرد يثردان : see ثَرِيدٌ.

##### Türkçe

ثَرَدَ
1 **ثَرَدَ** ثرد, muzâri‘ **ثَرُدَ**, (M, L,) yahut **ثَرِدَ**, (TT’de bir yerde böyle,) mastar ismi **ثَرْدٌ**, (T, M, Mgh, L,) O, kuru yahut içi boş bir şeyi kırdı: (T, Mgh, L:) bir şeyi parmaklarıyla ufaladı, yahut onu küçük parçalara kırdı. (M, L.) [Bundan dolayı,] **ثَرَدَ خُبْزًا**, (S, M, A, Msb, K,) muzâri‘ **ثَرُدَ**, (Msb,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (S, Msb,) O, ekmeği parmaklarıyla ufaladı, yahut onu küçük parçalara kırdı, (M, A, Msb, K,) sonra onu et suyuyla ıslattı, (A, Msb,) sonra da onu bir çanağın ortasında yığdı: (A:) yahut o, ekmeği kırdı: (S:) ve aynı şekilde ↓ **اِتَّرَدَهُ**, aslı **اِثْتَرَدَهُ**; ve ↓ **اِثَّرَدَهُ**: (S, K:) ve **ثَرِيدًا** ↓ **اثّرد**, ve ↓ **اتّردهُ**, o, **ثريد**i [yani yukarıda vasfedildiği üzere ufalanmış ekmek vb.] yaptı yahut hazırladı. (M.) ― -b2- O, hadım etme yerine, eliyle bir testisi ovaladı ve bastırdı; (K;) mastar ismi yukarıdaki gibi. (Mgh.) ― -b3- 2’ye de bak. ― -b4- O, bir elbiseyi yahut kumaş parçasını boyaya batırdı: (K:) onu safranla [&c.] boyadı. (TA, bir rivayetten.) ― -b5- **ثُرِدَ مِنَ المَعْرَكَةِ**, (T’nin bir nüshasında, K’nın bazı nüshalarında ve CK’da böyle,) yahut ↓ **ثُرِّدَ**, (K’nın bazı nüshalarında ve TA’da böyle,) O (bir adam, IAar, T) savaş yerinden, çokça yaralı fakat içinde hayat kalmış olarak taşınıp götürüldü. (IAar, T, K.)

ثرّد
2 **ثرّد** ٨, (T, M, K,) mastar ismi **تَثْرِيدٌ**; (T, S, Mgh;) ve ↓ **ثَرَدَ**; (K;) [ISd der ki,] ben zannederim ki ikincisi birincinin lehçe varyantıdır; (M;) O, kesilmesi gereken bir hayvanı, kanın akması için **أَوْدَاج**ı [yahut dış şah damarlarını] kesmeksizin öldürdü; (M, K;) yani, (TA,) onu kör bir bıçakla öldürdü; böylece o, [yahut eti vb.], kırdı [yahut yırttı,] ve kanın akması için kesmedi: (A, TA:) yahut o, kesmeksizin ve kanı akıtmaksızın **اوداج**ı sıkıp bastırarak onu öldürdü: (Mgh:) yahut o, kanın serbestçe akmasını sağlamayan bir şeyle onu öldürdü: yahut o, şeriatın emrettiği usulü uygulamaksızın onu öldürdü: (T:) yahut boğazlamada **تثريد**, [hayvanın] soğumadan önce kırılmasıdır [kemiklerinin yahut eklemlerinin vb.]; ve bu yasaktır. (S.) [**مُثَرِّدٌ**’e de bak.] ― -b2- 1’in son cümlesine de bak. ― -b3- Aşağıda **ثَرَدٌ**’e de bak.

4 **أَثْرَدَ** [Görünüşe göre Golius, S’nin bir nüshasında ve K’nın bir nüshasında **اِثَّرَدَ** yerine yanlışlıkla yazılmış **أَثْرَدَ** bulmuştur.]

٨
8 **اِثَّرَدَ** ذ ve **اِتَّرَدَ**: 1’e, dört yerde, bak.

**ثَرْدٌ**
**ثَرْدٌ** ثرد Zayıf yağmur. (IAar, M, K.)

**ثَرَدٌ**
**ثَرَدٌ** ثرد (S, K) ve ↓ **تَثْرِيدٌ** (A) (mecaz:) Dudaklarda çatlama. (S, A, K.)

**ثُرْدَةٌ**
**ثُرْدَةٌ** ثرد ثرده ثردة : hemen sonra gelen şeye bak.

**ثَرِيدٌ**
**ثَرِيدٌ** ثريد ve ↓ **مَثْرُودٌ** Parmaklarla ufalanmış yahut küçük parçalara kırılmış, sonra et suyuyla ıslatılmış ekmek: (Msb:) yahut [sadece] kırılmış ekmek. (S.) ― -b2- Ayrıca, birincisi, (T, A,) ve ↓ **ثَرِيدَةٌ** (T, M, A, K) ve ↓ **ثُرْدَةٌ** (S, M, A, Msb) ve ↓ **ثَرُودَةٌ** (M, K) ve ↓ **مَثْرُودَةٌ** (TA’ya göre K) ve ↓ **أُثْرُدَانٌ**, (Fr, M, * K,) bizzat ekmek; parmaklarla ufalanmış yahut küçük parçalara kırılmış, (T, * S, * M, A, Msb, K, *) sonra et suyuyla ıslatılmış (T, A, Msb) vb., (T,) sonra da bir çanağın ortasında yığılmış; (A;) genellikle onunla birlikte bir miktar etli yemek bulunarak: (L:) yahut ↓ **ثَرِيدَةٌ**, **ثَرِيد**in [yahut ufalanmış yahut kırılmış ekmek vb.’nin] bir yemekliği yahut bir porsiyonu demektir; (T;) [ve aynı şekilde ↓ **ثَرُودَةٌ**, ve ↓ **مَثْرُودَةٌ**:] Gassân’ınki, ittifakla, ilikle ve yumurtayla yahut yumurta sarılarıyla hazırlanmış denilir; ve bu iki türden daha lezzetli bir tür yoktu. (TA.) **ثريدة**’nin çoğulu **ثَرَائِدُ** ve **ثُرُدٌ** ve **ثُرْدٌ**’dür; (A, ve Ham s. 524;) bunların sonuncusu, kendisinden bir öncekinin kısaltmasıdır. (Ham, yukarıdaki yer.) IAar’ın naklettiği üzere bir şair der ki,
↓ **أَلَا يَا خُبْزُ يَا ابْنَةَ يَثْرُدَانٍ**
**أَبَى الحُلْقُومُ بَعْدَكِ لَا يَنَامُ**
[Şimdi elbette, ey ekmek, ey iki **ثَرِيد** hazırlayıcısının kızı, boğaz, seni yuttuktan sonra, daha fazlasına iştiyak sebebiyle, dinlenmeyi reddeder]: o der ki şair, ekmeği, **ثريد** hazırlamakta olan iki genç adamın yahut kölenin adıyla adlandırır; ve şiirî bir ruhsatla **يَثْرُدَان**’a tenvîn verir; **يَثْرُدَانِ** demek yerine; ki o, [aslında] bir fiil cümlesi olduğundan, kaide gereği böyle söylemeliydi: fakat kelime, Fr’nin rivayet ettiği üzere, ↓ **أُثْرُدَانٍ**’dır; ve [ISd der ki,] ben zannederim ki bu, **الثَّرِيد** yahut **المَثْرُود** için belirli bir isimdir; bu sebeple aslında eksik i‘râblıdır; fakat burada şiirî bir ruhsatla tam i‘râblı yapılmıştır. (M.) Bir rivayette denilir ki ‘Âişe’nin diğer kadınlara üstünlüğü, **ثريد**in diğer yemek türlerine üstünlüğü gibidir; fakat denilir ki burada murad, etli yemekle birlikte hazırlanmış yemektir; **ثريد** ile beraber; çünkü bu genellikle etli yemekle hazırlanır; ve onun, **لَحْم** denilen iki şeyden biri olduğu söylenir. (TA.)

**ثَرُودَةٌ**
**ثَرُودَةٌ** ثروده ثرودة : **ثَرِيدٌ**’e bak; her biri için, iki yerde.

**ثَرِيدَةٌ**
**ثَرِيدَةٌ** ثريد ثريده ثريدة : **ثَرِيدٌ**’e bak; her biri için, iki yerde.

**أُثْرُدَانٌ**
**أُثْرُدَانٌ** ذ : **ثَرِيدٌ**’e bak; her biri için, iki yerde.

**مِثْرَدَةٌ**
**مِثْرَدَةٌ** مثرد مثرده مثردة [**قَصْعَة** denilen türden] bir çanak [görünüşe göre **ثَرِيد** için]. (TA.)

**مُثَرِّدٌ**
**مُثَرِّدٌ** مثرد Kesilecek (kesilmesi murad edilen, M) bir hayvanı taşla yahut kemikle, (M, K,) yahut bunların benzeriyle boğazlayan kimse; bunu yapmak yasaktır: (M:) yahut demir aleti keskin olmayan kimse, (IAar, M, K,) öyle ki eti hırpalar. (IAar, M.)

**مِثْرَادٌ**
**مِثْرَادٌ** مثراد Bir hayvanın [beceriksizce: **مُثَرِّدٌ**’e bak] boğazlandığı taş, yahut kemik, yahut kör demir alet. (M, K.)

**مَثْرُودٌ**
**مَثْرُودٌ** مثرود : **ثَرِيدٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca, boyaya batırılmış bir elbise yahut kumaş parçası. (ISh, T.)

**مَثْرُودَةٌ**
**مَثْرُودَةٌ** مثروده مثرودة : **ثَرِيدٌ**’e bak, iki yerde.

**يَثْرُدَان**
**يَثْرُدَان** ثرد يثردان : **ثَرِيدٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

ثَرَدَ
ثَرَدَ I ,  U ( n. ac. ثَرْد 1 ),
a.  Crumbled into the broth ( bread ).

b.  Dipped, dyed.

ثَرْد
ثَرْد 1 ,
a.  Fine rain.

ثَرَد
ثَرَد 4 ,
a.  Chapped ( lips ).

ثَرِيْد
ثَرِيْد 25 ,  ثَرِيْدَة 25t , ( pl. ثُرُد 10 ,  ثَرَاْئِدُ 46 ),
a.  Sop ( bread crumbled and soaked ).

b.  Effervescence ( in wine ).

##### Türkçe

ثَرَدَ
ثَرَدَ I, U (mastar: **ثَرْد** 1),
a. (ekmeği) et suyunun içine ufaladı.

b. Batırdı, boyadı.

ثَرْد
ثَرْد 1,
a. İnce yağmur.

ثَرَد
ثَرَد 4,
a. (dudaklar) çatladı.

ثَرِيْد
ثَرِيْد 25, **ثَرِيْدَة** 25t, (çoğul: **ثُرُد** 10, **ثَرَاْئِدُ** 46),
a. Tirit (ufalanıp ıslatılmış ekmek).

b. Köpürme (şarapta).
