# ثري — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D9%8A/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%B1%D9%8A/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B1%D9%8A.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: ثري

ث ر ي
شهر ثري وشهر تـري وشهـر مرعـي أي تكـون الـأرض نديـة أولاً ثـم تـرى الخضـرة ثـم يطـول النبات حتى يصلح للراعية‏.‏
وثرى المطر التراب يثريه وهو مثري ونريَ التراب فهو ثرٍ وثريت التراب‏:‏ نديته وثريت السويق‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أثرى الرجل نحو أترب أي صار ذا ثرىً وذا تراب والمراد كثرة المال‏.‏
ورجل مثر وذو ثروة وثراء ومنه ثرى القوم يثرون إذا كثر عددهم‏.‏
وهم في ثروة وثراء‏.‏
قال ابن مقبل‏:‏ وثروة من رجال لو رأيتهم لقلت إحدى حراج الحر من أقر و ‏"‏ التقـى الثريـان ‏"‏ مثـل فـي سرعـة تـواد الرجليـن وأصلـه أن يسقـط الغيث الجود فيلتقي نداه وندى الأرض العتيق تحتها‏.‏
ولا توبس الثرى بيني وبينك أي لا تقاطعني‏.‏
قال جرير‏:‏ فلا توبسوا بيني وبينكـم الثـرى فإن الذي بينـي وبينكـم مثـري وبدا ثرى الماء من الفرس إذا ندي بالعرق‏.‏
قال طفيل‏:‏ يذدن ذياد الخامسات وقد بدا ثرى الماء من أعطافها يتحلب ويقال‏:‏ إني أرى ثرى الغضب في وجهه‏.‏
قال‏:‏ وإنـي لتـراك الضغينـة قـد بدا ثراها من المولى فمـا استثيرهـا وإن فلاناً لقريب الثرى بعيد النبط‏:‏ لمن يعطي بلسانه ولا يفي بما يقول‏.‏
وبلغت ثرى فلان إذا وإنـي لأثـرى أن أراكم بغبطة وإني أبا بكر بكم لجميل وهو ابن بجدتها وابن ثراها‏.‏
وفلان ما يثريه شيء وما يثرى فيه أي ما ينجع فيه لقساوته‏.‏

### Türkçe

ث ر ي
**شهر ثري** ve **شهر تـري** ve **شهـر مرعـي**: yani yer önce nemli olur, sonra yeşilliği görürsün, sonra bitki uzar; nihayet otlatana elverişli oluncaya kadar.

Yağmur toprağı ıslattı: **ثرى المطر التراب يثريه**; o (yağmur) ıslatıcıdır: **وهو مثري**. Toprak nemlendi: **ونريَ التراب فهو ثرٍ**. Ve toprağı ıslattım: **وثريت التراب**: onu nemlendirdim. Ve kavrulmuş unlu karışımı ıslattım: **وثريت السويق**.

Mecazdan: Adam zenginleşti: **أثرى الرجل**; **نحو أترب** (gibi), yani **ذا ثرىً** ve **ذا تراب** oldu; murat malın çokluğudur.

Ve (o) zengin bir adamdır: **ورجل مثر**; ve servet sahibi: **وذو ثروة**; ve zenginlik: **وثراء**. Ondandır: Kavim çoğaldı: **ثرى القوم يثرون**; sayıları çoğalınca.

Ve onlar servet ve zenginlik içindedirler: **وهم في ثروة وثراء**.

İbn Mukbil dedi:
**وثروة من رجال لو رأيتهم لقلت إحدى حراج الحر من أقر**
Ve “**التقـى الثريـان**” iki adamın sevgiyle yakınlaşmasının sürati hakkında bir meseldir. Aslı şudur: cömert yağmur düşer de onun çiyi ile yerin altındaki eski çiyi buluşur.

“Benimle senin aranda toprağı kurutma”: **ولا توبس الثرى بيني وبينك**; yani benimle ilişkiyi kesme.

Cerîr dedi:
**فلا توبسوا بيني وبينكـم الثـرى فإن الذي بينـي وبينكـم مثـري**
Ve atın üzerinde sudan (gelen) nem belirdi: **وبدا ثرى الماء من الفرس**; ter ile nemlenince.

Tufeyl dedi:
**يذدن ذياد الخامسات وقد بدا ثرى الماء من أعطافها يتحلب**
Ve denilir: “Onun yüzünde öfkenin nemini görüyorum”: **إني أرى ثرى الغضب في وجهه**.

Dedi:
**وإنـي لتـراك الضغينـة قـد بدا ثراها من المولى فمـا استثيرهـا**
Ve “Falan, toprağa yakın, suya uzak”: **وإن فلاناً لقريب الثرى بعيد النبط**; diliyle verip söylediğini yerine getirmeyen kimse için.

Ve falanın toprağına ulaştım: **وبلغت ثرى فلان**; eğer… Ve “Sizi sevinç içinde görmeyi gerçekten isterim”: **وإنـي لأثـرى أن أراكم بغبطة**. Ve “Ben Ebû Bekir’im; sizde bir güzellik vardır”: **وإني أبا بكر بكم لجميل**. Ve o, onun sertliğinin oğludur ve onun toprağının oğludur: **وهو ابن بجدتها وابن ثراها**.

Ve falana hiçbir şey işlemez ve onda hiçbir şey işlemez: **وفلان ما يثريه شيء وما يثرى فيه**; katılığından dolayı onda fayda vermez.
