# ثطط (ث-ط-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%B7%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - ط - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء والثاء
ط ث، ث ط مستعملان
طث:
الطَّثُّ: لُعْبةٌ للصّبيان، يرمون بخَشَبةٍ مُسْتديرةٍ تُسَمَّى المِطَثّة.
ثط:
الثَّطَطُ: مصدر الأَثَطّ والثَّطُّ أصوب، فمن قال: رجلٌ أثطّ قال: ثَطّ يَثِطّ ثَطَطاً، ومن قال: رجلٌ ثَطٌّ ثَطاطةً وثُطوطةً، وبَثِطّ ويَثُطُّ لغتان. وقومٌ ثُطٌّ.
والثَّطّاء: التي لا إسْبَ لها والثّطّاء: دُوَيْبَّة.

##### Türkçe

باب **الطاء** و**الثاء**
**ط ث**، **ث ط** kullanımdadırlar.
**طث**:
**الطَّثُّ**: çocuklar için bir oyundur; **المِطَثّة** diye adlandırılan yuvarlak bir tahta ile atış yaparlar.
**ثط**:
**الثَّطَطُ**: **الأَثَطّ**’un mastarıdır; **الثَّطُّ** daha isabetlidir. Şu hâlde, kim “**رجلٌ أثطّ**” derse, “**ثَطّ يَثِطّ ثَطَطاً**” der. Kim de “**رجلٌ ثَطٌّ**” derse, “**ثَطّ**” (der); **ثَطاطةً** ve **ثُطوطةً** (şeklinde). **بَثِطّ** ve **يَثُطُّ** iki lugattır. Ve bir kavim: **ثُطٌّ**.
Ve **الثَّطّاء**: kendisinde **إسْبَ** olmayan (dişi). Ve **الثّطّاء**: küçük bir canlıdır.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7%D8%B7/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ث ط ط
رجل ثط وأثط ورجال ثط وفيه ثطط وهو خفة اللحية‏.‏
تقول‏:‏ إذا خلوت من الشطط فلا تبال بالثطط‏.‏
ورجل ثط الحاجبين وامرأة ثطة الحاجبين‏.‏
قال‏:‏ ولا ألقى ثطة الحاجبي - ن محرفة الساق ظمأى القدم فلما يجتمع الثطا والثطط وهو الحملق لأن الثط الغالب عليهم الدهاء‏.‏
ومرّ رسول الله صلى الله عليه وسلم بجارية ترقص صبياً لها وهي تقول‏:‏ ذؤال يا بن القرم يا ذؤالة تمشـي الثطـا وتجلـس الهبنقعـة أي تمشي مشي الأحمق‏.‏
ورجل ثط بوزن عمٍ وهو مقلوب عن ثئطٍ‏.‏
يقال‏:‏ فلان ثئط بين الثأط من قولهم‏:‏ ‏"‏ ثأطة مدت بماء ‏"‏‏.‏

##### Türkçe

ث ط ط
**ثط** ve **أثط** (olan) adam; ve **ثط** adamlar; ve onda **ثطط** vardır; o, sakalın hafifliğidir.
Dersin ki: “Eğer **الشطط**’tan boş kalırsan, **الثطط**’tan aldırma.”
Ve **ثط الحاجبين** (olan) adam; ve **ثطة الحاجبين** (olan) kadın.
Dedi ki:
“Ve ben **ثطة الحاجبي**’yi - bacağı eğri, ayağı susuz - bulmam; artık **الثطا** ile **الثطط** ne zaman toplanır?” O, gözleri açıp dikmek (bakmak)tır; çünkü **الثط** onların üzerinde baskın olan kurnazlıktır.
Ve Resûlullah صلى الله عليه وسلم, kendisine ait bir çocuğu oynatan bir cariyenin yanından geçti; o şöyle diyordu: “**ذؤال** ey **بن القرم** ey **ذؤالة**; **الثطا** yürür ve **الهبنقعة** oturur.” Yani ahmağın yürüyüşü gibi yürür.
Ve **ثط** (olan) adam, **عمٍ** veznindedir; ve o, **ثئطٍ**’tan kalbedilmiştir.
Denir ki: “Falan, **ثئط**’tır; **الثأط**’ın arasında (açıkça).” Onların sözü olan: “**ثأطة مدت بماء**”dan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

رجل ثَطٌّ: ثَقِيلُ البطن بَطِيء. والثَّطُّ والأَثَطُّ:
الكَوْسَجُ، رجل أَثَطُّ بيِّن الثَّطَطِ من قوم ثُطٍّ، وقيل: هو القليلُ شعر اللِّحْية، وقيل: هو الخفيف اللحية من العارِضَيْنِ، وقيل: هو أَيضاً القليل شعر الحاجِبَيْنِ، ورجل ثَطُّ الحاجبين وامرأَة ثَطَّاء الحاجبين، ولا يستغنى عن ذكر الحاجبين. ابن الأَعرابي: الأَثَطّ الرقيق الحاجبين، قال: والثُّطُطُ والزُّطُطُ الكَواسِجُ. التهذيب: وامرأَة ثَطَّةُ الحاجبين لا يستغنى فيه عن ذكر الحاجبين؛ قال الشاعر:
وما من هوايَ ولا شِيمَتي،
عَرَكرَكةٌ ذاتُ لَحْمٍ زِيَمْ
ولا أَلَقَى ثَطَّةُ الحاجِبيْـ
ـنِ، مُحْرَفةُ السَّاقِ، ظَمْأَى القَدَمْ
قوله مُحْرفة أَي مَهْزُولة. ورجل ثَطٌّ، بالفتح، من قوم ثُطَّانٍ وثِطَطةٍ وثِطاطٍ بيِّن الثُّطُوطةِ والثَّطاطةِ، وهو الكوسج. قال ابن دريد: لا يقال في الخفيف شعر اللحية أَثَطُّ، وإِن كانت العامة قد أُولِعَتْ به، إِنما يقال ثَطٌّ؛ وأَنشد لأَبي النجم:
كلِحْيةِ الشيْخِ اليَماني الثَّطِّ
وحكى ابن بري عن الجواليقي قال: رجل ثَطٌّ لا غير، وأَنكر أَثَطّ، وأَورد بيت أَبي النجم أَيضاً، قال: وصواب إِنشاده كَهامةِ الشيخ. وفي حديث عثمان: وجيءَ بعامر بن عبد قَيْس فرآه أَشْغَى ثَطّاً. وفي حديث أَبي رُهْمٍ: سأَله النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، عمن تخلَّف منِ غفار فقال: ما فعل النفَرُ الحُمْرُ الثَّطاطُ؟ هو جمع ثَطٍّ، وهو الكوْسَجُ الذي عَرِيَ وجهُه من الشعر إِلاَّ طاقاتٍ في أَسفل حَنَكِه. وروي هذا الحديث: ما فعل الحمْر النَّطانِطُ؟ جمع نَطْناطٍ وهو الطويل. قال أَبو حاتم: قال أَبو زيد مرة رجل أَثَطُّ، فقلت له: تقول أَثطّ؟ قال: سمعتها، وجمع الثَّطِّ أَثْطاطٌ؛ عن كراع، والكثير ثُطٌّ وثُطّانٌ وثِطاطٌ وثِطَطةٌ؛ وقد ثَطَّ يَثِطُّ ويَثُطُّ ثَطَطاً وثَطاطةً وثُطُوطةً فهو أَثَطُّ وثَطٌّ؛ قال ابن دريد: المصدر الثَّطَطُ والاسم الثَّطاطةُ والثُّطوطةُ. قال ابن سيده: ولعمري إِنه فرق حسن. وامرأَة ثَطّاء لا إِسْبَ لها يعني شِعْرةَ رَكَبِها.والثطّاء: دُوَيْبَّة تَلْسَعُ الناس، قيل هي العنكبوت.

##### Türkçe

**رجل ثَطٌّ**: karnı ağır, yavaş (olan). Ve **الثَّطُّ** ile **الأَثَطُّ**: **الكَوْسَجُ**; **رجل أَثَطُّ**: **الثَّطَطِ**’ı açık (belli) olan, **قوم ثُطٍّ**’dan; ve denildi ki: sakalının kılı az olandır; ve denildi ki: **العارِضَيْنِ**’den sakalı hafif olandır; ve denildi ki: o, ayrıca iki kaşın kılı az olandır; ve **رجل ثَطُّ الحاجبين** ve **امرأَة ثَطَّاء الحاجبين**; ve iki kaşı zikretmekten müstağni olunmaz. İbnü’l-A‘râbî: **الأَثَطّ** iki kaşı ince olandır, dedi: ve **الثُّطُطُ** ile **الزُّطُطُ** **الكَواسِجُ**’dir. **التهذيب**: ve **امرأَة ثَطَّةُ الحاجبين**; onda iki kaşı zikretmekten müstağni olunmaz; şair dedi ki:
وما من هوايَ ولا شِيمَتي،
عَرَكرَكةٌ ذاتُ لَحْمٍ زِيَمْ
ولا أَلَقَى ثَطَّةُ الحاجِبيْـ
ـنِ، مُحْرَفةُ السَّاقِ، ظَمْأَى القَدَمْ

Onun sözü **مُحْرفة**: yani zayıflatılmış (cılız). Ve **رجل ثَطٌّ**; fetha ile; **قوم ثُطَّانٍ** ve **ثِطَطةٍ** ve **ثِطاطٍ**’dan; **الثُّطُوطةِ** ve **الثَّطاطةِ**’ı açık (belli) (olan); ve o **الكوسج**’dur. İbn Düreyd dedi ki: sakal kılı hafif olana **أَثَطُّ** denilmez; her ne kadar avam ona tutulmuş olsa da; ancak **ثَطٌّ** denilir; ve Ebû’n-Necm’den inşad etti:
كلِحْيةِ الشيْخِ اليَماني الثَّطِّ

İbn Berrî, el-Cevâlikî’den nakletti, dedi ki: **رجل ثَطٌّ** başka değil; ve **أَثَطّ**’u inkâr etti; ve Ebû’n-Necm’in beytini de zikretti; dedi ki: ve onun inşadının doğrusu **كَهامةِ الشيخ** (şeklinde)dir. Osman hadîsinde: ve Âmir b. Abd Kays getirildi; onu **أَشْغَى ثَطّاً** gördü. Ebû Ruhm hadîsinde: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, ona Gıfâr’dan geri kalan kimse hakkında sordu; dedi ki: **النفَرُ الحُمْرُ الثَّطاطُ** ne yaptı? O, **ثَطٍّ**’ın cem‘idir; ve o, yüzü kıldan çıplak olan **الكوْسَجُ**’dur; ancak çenesinin alt kısmında tutamlar (vardır). Ve bu hadîs şöyle rivayet edildi: **الحمْر النَّطانِطُ** ne yaptı? **نَطْناطٍ**’ın cem‘idir; ve o uzun olandır. Ebû Hâtim dedi ki: Ebû Zeyd bir defa **رجل أَثَطُّ** dedi; ben ona dedim ki: **أَثطّ** mı diyorsun? dedi ki: onu işittim; ve **الثَّطِّ**’ın cem‘i **أَثْطاطٌ**’dır; Kırâ‘dan (naklen); ve çoğu **ثُطٌّ** ve **ثُطّانٌ** ve **ثِطاطٌ** ve **ثِطَطةٌ**’dır; ve (fiil olarak) **ثَطَّ يَثِطُّ ويَثُطُّ ثَطَطاً وثَطاطةً وثُطُوطةً**; o hâlde o **أَثَطُّ** ve **ثَطٌّ**’dur. İbn Düreyd dedi ki: masdar **الثَّطَطُ**’tır; isim ise **الثَّطاطةُ** ve **الثُّطوطةُ**’dır. İbn Sîde dedi ki: yemin olsun, o güzel bir ayırımdır. Ve **امرأَة ثَطّاء**: onun **إِسْبَ**’i yoktur; yani dizinin kılı. Ve **الثطّاء**: insanları sokan küçük bir canlıdır; denildi ki o örümcektir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7%D8%B7/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ث ط ط * رجل * أثطُّ * أي كوسج بين * الثَّطَطِ * من قوم * ثُطٍّ * بالضم ورجل * ثَطٌّ * بالفتح من قوم * ثِطَلطٍ * بالكسر

##### Türkçe

* ث ط ط * **رجل** * **أثطُّ** * yani, **الثَّطَطِ** arasında köse; **ثُطٍّ** kavminden (ضم ile) ve **رجل** * **ثَطٌّ** (فتح ile) **ثِطَلطٍ** kavminden (kesr ile)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الثط: السلح، نقله الصاغاني. والثط: الرجل الثقيل البطن البطيء. والثط: الكوسج الذي عري وجهه من الشعر إلا طاقات في أسفل حنكه، كالأثط، نقلهما الجوهري، أو هذه عامية، قاله ابن دريد، ونصه: لا يقال في الخفيف شعر اللحية: أثط، وإن كانت العامة قد أولعت به، إنما يقال: ثط، وأنشد لأبي النجم:
  كلحية الشيخ اليماني الثط

  وقال أبو حاتم: قال أبو زيد مرة: أثط، قلت: أتقول أثط? قال: قد سمعتها، كما في الجمهرة. وحكى ابن بري عن ابن الجواليقي، قال: رجل ثط لا غير، وأنكر أثط، وأورد بيت أبي النجم أيضا، قال: وصواب إنشاده: كهامة الشيخ. قال الليث: الثط، والأثط لغتان، والثط أصوب وأكثر. أو الثط: القليل شعر اللحية والحاجبين، وفي هذا القول زيادة عن معنى الكوسج. أو رجل ثط الحاجبين: رقيقهما، وكذلك أثط الحاجبين، لا بد من ذكر الحاجبين، عن ابن الأعرابي، قال: وكذلك رجل أطرط الحاجبين، لا يستغنى عن ذكرهما، والأنمص: الذي ليس له حاجبان. يستغنى عن ذكر الحاجبين. وفي الصحاح: امرأة ثطة الحاجبين، قال الشاعر:
  وما من هواي ولا شيمتي                      عركركة ذات لحـم زيم
  ولا ألقى ثطة الحاجـبـين                      محرفة الساق ظمأى القدم ج: أثطاط، وثط، وثطان، بضمهما، وثطاط، بالكسر، وثططة، كعنبة، ذكر الجوهري منها الثانية والرابعة والأولى عن كراع في القليل، وما عداه في الكثير، وما عداه نقله أبو زيد في الحديث:  ما فعل النفر الحمر الطوال الثطاط  ويروى: النطائط، قال الليث: وقد ثط يثط، أي بالفتح فيهما، قال: ومن قال: رجل ثط، قال ثط يثط، أي بالكسر، أو يثط، أي بالضم، ثطا وثططا، وثطاطة، وثطوطة، فالثطاطة، بالفتح: مصدر ثط يثط بالفتح فيهما في إيراد المصادر، كما يظهر بالتأمل. وقال ابن دريد: المصدر الثطط، والاسم: الثطاطة والثطوطة، قال ابن سيده: ولعمري إنه فرق حسن. وقال الليث: الثطاء: المرأة التي لا است لها، هكذا في سائر النسخ بالمثناة الفوقية، وهو غلط، والصواب: ولا إسب لها بالموحدة، كما هو نص العين، أي شعرة ركبها. والثطاء: العنكبوت، أو دويبة أخرى تلسع لسعا شديدا، وهذا عن الليث، كما في العباب واللسان، والذي في التكملة: الثطاء، مثال ثفاء: دويبة، وقيل: إنما هي الثطا، على وزن قفا، فانظر هذا مع قول الليث. ومما يستدرك عليه: الثطط، بضمتين: الكواسج، كالزطط، نقله عن ابن الأعرابي. ورجل ثط كعم، مقلوب عن ثئط، نقله الزمخشري في الأساس. والأثط: لقب أبي العلاء أحمد بن صالح الصوري المحدث.

##### Türkçe

**الثط**: silah; bunu الصاغاني nakletti. Ve **الثط**: ağır karınlı, yavaş adam. Ve **الثط**: yüzü kıllardan soyulmuş, ancak çenesinin alt kısmında tutamlar bulunan **الكوسج**; **الأثط** gibi; ikisini de الجوهري nakletti; yahut bu avamîdir; bunu ابن دريد söyledi; metni şöyledir: sakal kılı hafif olana **أثط** denilmez; her ne kadar avam ona düşkün olmuşsa da; ancak **ثط** denilir. Ve Ebû’n-Necm’e ait olarak inşad etti:
  Yemenli ihtiyarın **الثط** sakalı gibi

  Ebû Hâtim dedi: Ebû Zeyd bir defa **أثط** dedi; dedim: **أثط** mı diyorsun? dedi: onu işittim; **الجمهرة**’de olduğu gibi. Ve İbn Berrî, İbnü’l-Cevâlikî’den hikâye etti; dedi: **رجل ثط** başka değil; ve **أثط**’ı inkâr etti; ve Ebû’n-Necm’in beytini de getirdi; dedi: ve onun inşadının doğrusu: “ihtiyarın başı gibi”dir. Leys dedi: **الثط** ve **الأثط** iki lugattır; ve **الثط** daha doğru ve daha çoktur. Yahut **الثط**: sakal ve kaş kılı az olan; ve bu sözde **الكوسج** manasına bir ziyade vardır. Yahut **رجل ثط الحاجبين**: ikisinin ince olması; ve كذلك **أثط الحاجبين**; kaşların zikredilmesi zorunludur; İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: ve كذلك **رجل أطرط الحاجبين**; ikisinin zikrinden müstağni olunmaz; ve **الأنمص**: kaşları olmayan kimsedir; kaşların zikrinden müstağni olunur. Ve **الصحاح**’ta: **امرأة ثطة الحاجبين**; şair dedi:
  Ve ne hevesimdendir ne de huyumdur                      etli, zayıf etli bir **عركركة**
  Ve iki kaşı **ثطة** olana rastlamam                      bacağı eğri, ayağı susuz

Çoğulu: **أثطاط** ve **ثط** ve **ثطان**, ikisinin de zammesiyle; ve **ثطاط**, kesre ile; ve **ثططة**, **عنبة** gibi; الجوهري bunlardan ikincisini ve dördüncüsünü zikretti; ve birincisini azlıkta كراع’dan; ve bunun dışındakileri çoklukta; ve bunun dışındakileri Ebû Zeyd hadiste nakletti:  “kızıl, uzun boylu, **الثطاط** olan topluluk ne yaptı?”  ve şöyle de rivayet olunur: **النطائط**. Leys dedi: ve gerçekten **ثط يثط**, yani ikisinde de fetha ile. Dedi: ve kim **رجل ثط** derse, **ثط يثط** der; yani ikisinde de kesre ile; yahut **يثط**, yani zamme ile; **ثطا** ve **ثططا**, ve **ثطاطة**, **ثطوطة**. Öyleyse **الثطاطة**, fetha ile: **ثط يثط**’ın ikisinde de fetha ile olan masdarıdır; masdarların sevkinde; teemmülle göründüğü üzere. İbn Düreyd dedi: masdar **الثطط**’tır; isim: **الثطاطة** ve **الثطوطة**. İbn Sîde dedi: andolsun ki o güzel bir ayırımdır. Leys dedi: **الثطاء**: makat deliği olmayan kadın; bütün nüshalarda üstten ikili (ت) ile böyledir; o yanlıştır; doğrusu: tekli (ب) ile “ve onun **إسب**’i yoktur”dur; **العين**’in nassı böyledir; yani üzerine binmiş bir kıl. Ve **الثطاء**: örümcek; yahut başka bir küçük canlı; şiddetli bir sokma ile sokar; bu Leys’tendir; **العباب** ve **اللسان**’da olduğu gibi. Ve **التكملة**’de olan: **الثطاء**, **ثفاء** misali: bir küçük canlı; ve denildi ki: o ancak **الثطا**’dır; **قفا** vezninde; şu hâlde bunu Leys’in sözüyle birlikte gör. Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **الثطط**, iki zamme ile: **الكواسج**; **الزطط** gibi; bunu İbnü’l-A‘râbî’den nakletti. Ve **رجل ثط** **كعم** gibi; **ثئط**’tan maklûbdur; bunu Zemahşerî **الأساس**’ta nakletti. Ve **الأثط**: muhaddis Sûrî Ebü’l-Alâ Ahmed b. Sâlih’in lakabıdır.
