# ثطط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%B7%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثطط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ثطط

الثط: السلح، نقله الصاغاني. والثط: الرجل الثقيل البطن البطيء. والثط: الكوسج الذي عري وجهه من الشعر إلا طاقات في أسفل حنكه، كالأثط، نقلهما الجوهري، أو هذه عامية، قاله ابن دريد، ونصه: لا يقال في الخفيف شعر اللحية: أثط، وإن كانت العامة قد أولعت به، إنما يقال: ثط، وأنشد لأبي النجم:
  كلحية الشيخ اليماني الثط

  وقال أبو حاتم: قال أبو زيد مرة: أثط، قلت: أتقول أثط? قال: قد سمعتها، كما في الجمهرة. وحكى ابن بري عن ابن الجواليقي، قال: رجل ثط لا غير، وأنكر أثط، وأورد بيت أبي النجم أيضا، قال: وصواب إنشاده: كهامة الشيخ. قال الليث: الثط، والأثط لغتان، والثط أصوب وأكثر. أو الثط: القليل شعر اللحية والحاجبين، وفي هذا القول زيادة عن معنى الكوسج. أو رجل ثط الحاجبين: رقيقهما، وكذلك أثط الحاجبين، لا بد من ذكر الحاجبين، عن ابن الأعرابي، قال: وكذلك رجل أطرط الحاجبين، لا يستغنى عن ذكرهما، والأنمص: الذي ليس له حاجبان. يستغنى عن ذكر الحاجبين. وفي الصحاح: امرأة ثطة الحاجبين، قال الشاعر:
  وما من هواي ولا شيمتي                      عركركة ذات لحـم زيم
  ولا ألقى ثطة الحاجـبـين                      محرفة الساق ظمأى القدم ج: أثطاط، وثط، وثطان، بضمهما، وثطاط، بالكسر، وثططة، كعنبة، ذكر الجوهري منها الثانية والرابعة والأولى عن كراع في القليل، وما عداه في الكثير، وما عداه نقله أبو زيد في الحديث:  ما فعل النفر الحمر الطوال الثطاط  ويروى: النطائط، قال الليث: وقد ثط يثط، أي بالفتح فيهما، قال: ومن قال: رجل ثط، قال ثط يثط، أي بالكسر، أو يثط، أي بالضم، ثطا وثططا، وثطاطة، وثطوطة، فالثطاطة، بالفتح: مصدر ثط يثط بالفتح فيهما في إيراد المصادر، كما يظهر بالتأمل. وقال ابن دريد: المصدر الثطط، والاسم: الثطاطة والثطوطة، قال ابن سيده: ولعمري إنه فرق حسن. وقال الليث: الثطاء: المرأة التي لا است لها، هكذا في سائر النسخ بالمثناة الفوقية، وهو غلط، والصواب: ولا إسب لها بالموحدة، كما هو نص العين، أي شعرة ركبها. والثطاء: العنكبوت، أو دويبة أخرى تلسع لسعا شديدا، وهذا عن الليث، كما في العباب واللسان، والذي في التكملة: الثطاء، مثال ثفاء: دويبة، وقيل: إنما هي الثطا، على وزن قفا، فانظر هذا مع قول الليث. ومما يستدرك عليه: الثطط، بضمتين: الكواسج، كالزطط، نقله عن ابن الأعرابي. ورجل ثط كعم، مقلوب عن ثئط، نقله الزمخشري في الأساس. والأثط: لقب أبي العلاء أحمد بن صالح الصوري المحدث.

### Türkçe

**الثط**: silah; bunu الصاغاني nakletti. Ve **الثط**: ağır karınlı, yavaş adam. Ve **الثط**: yüzü kıllardan soyulmuş, ancak çenesinin alt kısmında tutamlar bulunan **الكوسج**; **الأثط** gibi; ikisini de الجوهري nakletti; yahut bu avamîdir; bunu ابن دريد söyledi; metni şöyledir: sakal kılı hafif olana **أثط** denilmez; her ne kadar avam ona düşkün olmuşsa da; ancak **ثط** denilir. Ve Ebû’n-Necm’e ait olarak inşad etti:
  Yemenli ihtiyarın **الثط** sakalı gibi

  Ebû Hâtim dedi: Ebû Zeyd bir defa **أثط** dedi; dedim: **أثط** mı diyorsun? dedi: onu işittim; **الجمهرة**’de olduğu gibi. Ve İbn Berrî, İbnü’l-Cevâlikî’den hikâye etti; dedi: **رجل ثط** başka değil; ve **أثط**’ı inkâr etti; ve Ebû’n-Necm’in beytini de getirdi; dedi: ve onun inşadının doğrusu: “ihtiyarın başı gibi”dir. Leys dedi: **الثط** ve **الأثط** iki lugattır; ve **الثط** daha doğru ve daha çoktur. Yahut **الثط**: sakal ve kaş kılı az olan; ve bu sözde **الكوسج** manasına bir ziyade vardır. Yahut **رجل ثط الحاجبين**: ikisinin ince olması; ve كذلك **أثط الحاجبين**; kaşların zikredilmesi zorunludur; İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: ve كذلك **رجل أطرط الحاجبين**; ikisinin zikrinden müstağni olunmaz; ve **الأنمص**: kaşları olmayan kimsedir; kaşların zikrinden müstağni olunur. Ve **الصحاح**’ta: **امرأة ثطة الحاجبين**; şair dedi:
  Ve ne hevesimdendir ne de huyumdur                      etli, zayıf etli bir **عركركة**
  Ve iki kaşı **ثطة** olana rastlamam                      bacağı eğri, ayağı susuz

Çoğulu: **أثطاط** ve **ثط** ve **ثطان**, ikisinin de zammesiyle; ve **ثطاط**, kesre ile; ve **ثططة**, **عنبة** gibi; الجوهري bunlardan ikincisini ve dördüncüsünü zikretti; ve birincisini azlıkta كراع’dan; ve bunun dışındakileri çoklukta; ve bunun dışındakileri Ebû Zeyd hadiste nakletti:  “kızıl, uzun boylu, **الثطاط** olan topluluk ne yaptı?”  ve şöyle de rivayet olunur: **النطائط**. Leys dedi: ve gerçekten **ثط يثط**, yani ikisinde de fetha ile. Dedi: ve kim **رجل ثط** derse, **ثط يثط** der; yani ikisinde de kesre ile; yahut **يثط**, yani zamme ile; **ثطا** ve **ثططا**, ve **ثطاطة**, **ثطوطة**. Öyleyse **الثطاطة**, fetha ile: **ثط يثط**’ın ikisinde de fetha ile olan masdarıdır; masdarların sevkinde; teemmülle göründüğü üzere. İbn Düreyd dedi: masdar **الثطط**’tır; isim: **الثطاطة** ve **الثطوطة**. İbn Sîde dedi: andolsun ki o güzel bir ayırımdır. Leys dedi: **الثطاء**: makat deliği olmayan kadın; bütün nüshalarda üstten ikili (ت) ile böyledir; o yanlıştır; doğrusu: tekli (ب) ile “ve onun **إسب**’i yoktur”dur; **العين**’in nassı böyledir; yani üzerine binmiş bir kıl. Ve **الثطاء**: örümcek; yahut başka bir küçük canlı; şiddetli bir sokma ile sokar; bu Leys’tendir; **العباب** ve **اللسان**’da olduğu gibi. Ve **التكملة**’de olan: **الثطاء**, **ثفاء** misali: bir küçük canlı; ve denildi ki: o ancak **الثطا**’dır; **قفا** vezninde; şu hâlde bunu Leys’in sözüyle birlikte gör. Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **الثطط**, iki zamme ile: **الكواسج**; **الزطط** gibi; bunu İbnü’l-A‘râbî’den nakletti. Ve **رجل ثط** **كعم** gibi; **ثئط**’tan maklûbdur; bunu Zemahşerî **الأساس**’ta nakletti. Ve **الأثط**: muhaddis Sûrî Ebü’l-Alâ Ahmed b. Sâlih’in lakabıdır.
