# ثط (ث-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الطاء والثاء
طث ، ثط : مستعملات
طث : قال الليث : الطّثُّ : لعبةٌ للصبيان يَرمون بخشبةٍ مستديرةٍ تسمَّى المطثّة .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : المِطَثّةُ : القُلَة . والمِطَثُّ : اللعب بها .
قلت : هكذا رواه أبو عُمَر ، والصواب : الطّثُّ : اللّعِب بها .
ثط : قال الليث : الثّطُّ والنَّطُّ لغتان ، والثَّطُّ أكثر وأصوب . قال : والثَّطَطُ مصدرُ الأثطّ ، يقال : ثَطّ يَثُطُّ ثَطَطاً .
قال : ومن قال رجلٌ ثَطٌّ ، قال : ثَطّ يَثِطّ ثطّاً وثُطُوطاً .
قال : والثَّطّاء مِن النِّساء : الّتي لا إِسْبَ لها ؛ يعني شِعْرةَ رَكَبِها .
أبو العبّاس عن ابن الأعرابي : الأَثَطّ الرّقيق الحاجِبَين . قال : والثُّطَطُ والزُّطَطُ : الكَوْسَج .
ورَوَى عمرو عن أبيه أنه قال : الثَّطّة :
خُشَيْبة الغال .
وقال أبو زيد : يقال : رَجُلٌ ثَطٌّ من قَوْم ثُطّان وثِطط وثِطاطٍ ، بيّن الثُّطوطة والثُّطاطة ، وهو الكَوْسَج .
قال : ورجلٌ ثَطَّ الحاجِبَين ، وامرأة ثَطّة الحاجِبين ؛ لا يُستغنَى فيه عن ذِكر الحاجبين ، وكذلك رَجُلٌ أَطرَط الحاجِبَين ، ورجل أَمرَط وامرأة مَرْطاء الحاجبين ، لا يُستغنَى عن ذِكر الحاجبين .
قال : ورجل أَنْمَص : وهو الّذي ليس له حاجبان ، وامرأة نَمْصاء ، يُستغنَى في الأنْمص والنَّمصاء عن ذِكر الحاجبين .

##### Türkçe

باب **الطاء** و**الثاء**
**طث** ، **ثط** : kullanılanlar

**طث** : **الليث** dedi: **الطّثُّ**: çocuklar için bir oyundur; **المطثّة** denilen yuvarlak bir tahta parçasıyla atış yaparlar.
**أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den rivayet etti ki o dedi: **المِطَثّةُ**: **القُلَة**. **المِطَثُّ**: onunla oynamaktır.
Ben dedim: **أبو عُمَر** bunu böyle rivayet etti; doğrusu: **الطّثُّ**: onunla oynamaktır.

**ثط** : **الليث** dedi: **الثّطُّ** ve **النَّطُّ** iki lehçedir; **الثَّطُّ** daha çoktur ve daha doğrudur. Dedi: **الثَّطَطُ** **الأثطّ**’ın mastarıdır; denir ki: **ثَطّ** **يَثُطُّ** **ثَطَطاً**.
Dedi: Kim “**رجلٌ ثَطٌّ**” derse, (o) dedi: **ثَطّ** **يَثِطّ** **ثطّاً** ve **ثُطُوطاً**.
Dedi: kadınlardan **الثَّطّاء**: **إِسْب**’i olmayan; yani dizinin kılı.
**أبو العبّاس** **ابن الأعرابي**’den: **الأَثَطّ**: iki kaşı ince olan. Dedi: **الثُّطَطُ** ve **الزُّطَطُ**: **الكَوْسَج**.
**عمرو** babasından rivayet etti ki o dedi: **الثَّطّة**:
**خُشَيْبة الغال**.
**أبو زيد** dedi: denir ki: **رَجُلٌ ثَطٌّ**; **قَوْم**dan **ثُطّان** ve **ثِطط** ve **ثِطاطٍ**; **الثُّطوطة** ve **الثُّطاطة**’sı açık; o, **الكَوْسَج**’dur.
Dedi: ve **رجلٌ ثَطَّ الحاجِبَين**; ve **امرأة ثَطّة الحاجِبين**; onda kaşları zikretmekten müstağni olunmaz; aynı şekilde **رَجُلٌ أَطرَط الحاجِبَين**; ve **رجل أَمرَط** ve **امرأة مَرْطاء الحاجبين**; kaşları zikretmekten müstağni olunmaz.
Dedi: ve **رجل أَنْمَص**: o, kaşları olmayan kimsedir; ve **امرأة نَمْصاء**; **الأنْمص** ve **النَّمصاء**’da kaşları zikretmekten müstağni olunur.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الكلام الذي أوله ثاء في المضاعف والمطابق والأصم)
(ثج) الثاء والجيم أصلٌ واحد، وهو صبُّ الشيء. يقال ثَجَّ الماءَ إذا صَبَّه؛ وماءٌ ثَجّاجٌ أي صَبّابٌ. قال الله تعالى: ﴿وَأَنْزَلْنَا مِنَ المُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجاً﴾ [النبأ 14]، يقال اكتظَّ الوادي بثجيج الماء، إذا بلغ ضَرِيرَيْه([1]). قال أبو ذؤيب:
سقى أمَّ عَمرٍو كلَّ آخِرِ لَيلةٍ *** حَناتِمُ مُزْنٍ ماؤُهُنَّ ثَجيجُ([2])وفي الحديث: "أفضَلُ الحَجِّ العجُّ والثَّجّ" فالعجُّ رفْعُ الصّوتِ بالتَّلبية. والثّجُّ سَيَلانُ دِماءِ الهَدْي. ومنه الحديثُ في المستحاضة: "إني أثُجُّه ثَجّاً".
(ثر) الثاء والراء قياسٌ لا يُخْلِف، وهو غُزر الشيءِ الغزير. يقال سحاب ثَرٌّ أي غزير. وعينٌ ثَرَّةٌ، وهي سحابةٌ تنشأُ من قِبَل القِبْلة([3]). قال عنترة:
جادَتْ عليه كلُّ عَيْنٍ ثَرّةٍ *** فتركْن كلّ قَرارةٍ كالدّرهم([4])
 ويقال ثَرَّرْتُ الشيءَ وثَرّيْتُه، أي ندَّيتُة. وناقةٌ ثَرَّةٌ غزيرة. وطعنة ثَرّةٌ، إذا دَفَعَت الدّم دَفْعاً بغُزْرٍ وكَثْرة. والثَّرثار الرّجُل الكثير الكلام. وفي الحديث: "*أبْغَضُكم إليَّ الثَّرثارُونَ المتَفَيْهِقُون". والثّرثار: وادٍ بعينه. قال الأخطل:
لَعمرِي لقد لاقَتْ سُلَيمٌ وعامرٌ *** على جانِبِ الثَّرثارِ راغِيةَ البَكْرِ([5])(ثط) الثاء والطاء كلمةٌ واحدة، فالثّطَطُ خِفّة اللحية. والرجلُ ثَطٌّ.
(ثع) الثاء والعين كلمة واحدة: الثّعُّ القيء، يقال ثَعَّ ثَعَّةً، إذا قاءَ قَيئةً.
(ثل) الثاء واللام أصلانِ متباينان: أحدهما التجمُّع، والآخر السُّقوط والهَدْم والذُّلّ.
فالأوّل: الثَّلَّة الجماعة من الغَنَم. وقال: بعضهم يخصّ بهذا الاسم الضَّأن، ولذلك قالوا: حبلُ ثَلَّةٍ أي صوفٍ، وقالوا: كساء جيِّد الثَّلَّة. قال:
قد قَرَنوني بامرئٍ قِثْوَلِّ  *** رثٍّ كحبل الثلَّة المبْتَلِّ([6])والثُّلَّة: الجماعة من الناس، قال الله تعالى: ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ وَثُلَّةٌ مِنَ الآخِرِينَ([7])﴾.
والثاني: ثَلَلْتُ البيتَ هدمتُه. والثلَّة تُراب البِئر. والثَّلَل الهَلاك. قال لبيد:
فصَلَقْنَا في مُرادٍ صَلْقَةً *** وصُدَاءًٍ ألحقتهُمْ بالثَّلَلْ([8])ويقال ثُلَّ عرشُه، إذا ساءَتْ حالُه. قال زُهير:
تداركتُما الأحلافَ قد ثُلَّ عرشُها  *** وذُبْيانَ إذْ زَلَّتْ بأقدامها النَّعْل([9])وقال قوم: ثُلَّ عَرْشُه وعُرْشه، إذا قُتِل. وأنشَدوا:
وعَبْدُ يَغُوثٍَ تحْجُِلُ الطّيرُ حَولَه *** وقد ثَلَّ عُرْشَيْهِ الحُسامُ المذَكَّرُ([10])والعُرْشانِ: مَغْرِز العُنُق في الكاهل.
(ثم) الثاء والميم أصلٌ واحد، هو اجتماعٌ في لِينٍ. يقال ثَمَمْتُ الشيءَ ثمّاً، إذا جمعتَه. وأكثرُ ما يُستعمل في الحشيش. ويقال للقَُبْضَة من الحشيش الثُّمَّة. والثُّمام: شجرٌ ضعيف، وربما سُمِّي به الرّجل. وقال:
جعلَتْ لها عُودَيْنِ مِنْ  *** نَشَمٍ وآخَرَ من ثُمامَهْ([11])
وقال قوم: الثُّمام ما كُسِر من أغْصان الشَّجَر فوُضِع لنَضَد الثّياب([12])، فإذا يَبِس فهو ثُمام. ويقال ثَمَمْتُ الشيءَ أثُمُّه ثَمّاً، إذا جمعتَه ورمَمْتَه. ويُنشَد بيتٌ والله أعلَمُ بصحّته.
ثمَمْتُ حَوائجي وَوَذَأْتُ بِشْراً *** فبئس مُعَرَّسُ الرّكبِ السِّغابِ([13])وثَمَّتِ الشاةُ النَّبْتَ بفِيها قلعَتْه. ومنه الحديث: "كُنّا أهْلَ ثَمِّهِ ورَمِّهِ([14])" أي كنا نَثُمُّه ثَمّاً، أي نَجْمعُه جمعا.
(ثن) الثاء والنون أصلٌ واحد، وهو نباتٌ من شعرٍ أو غيره. فأمّا الشَّعر فالثُّنَّةُ الشَّعر المشْرِفُ على رُسْغِ الدابة من خَلْف. والثِّنُّ من غير الشَّعر: حُطام اليَبيس. وأنشد:
فَظَلْنَ يخبِطْنَ هَشِمَ الثِّنِّ  *** بَعْدَ عميم الرّوضةِ المُغِنِّ([15])فأمّا الثُّنّة فما دون السّرّة من أسفل البطن من الدابة، ولعله بشُعَيرات يكون ثَمّ.
(ثأ) الثاء والهمزة، كلمتان ليستا أصلاً، يقال: ثأثأت بالإبل صِحْتُ بها، ولقيتُ فلاناً فثأثأتُ منه([16])، أي هِبْتُه.
(ثب) الثاء والباء كلمةٌ ليست في الكتابين([17])، وإن صحّت فهي تدلُّ على تناهي الشيء. يقال ثَبَّ الأمْرُ إذا تمَّ، ويقال إنّ الثَّابَّة: المرأةُ الهَرمة، ويقولون: أشَابّةٌ أم ثابّة؟
 --------------ـــ
([1]) الضريران: جانبا الوادي. وفي الأصل: "صريرته"، تحريف.
([2]) القسم الأول من ديوان الهذليين 51 واللسان (ثجج، حنتم).
([3]) أي قبلة أهل العراق. كما في اللسان (ثرر).
([4]) البيت من معلقته المشهورة. وانظر اللسان (ثرر).
([5]) ديوان الأخطل 133 واللسان (ثرر). وفي الديوان 216 كذلك:
وإن يذكروها في معد فإنما  *** أصابك بالثرثار راغية البكر
 ([6]) البيتان في اللسان (قثل، ثلل).
([7]) هاتان الآيتان 39-40 من الوقعة، وأما 13 و 14 من الواقعة فهما: {ثلة من الأولين. وقليل من الآخرين.
([8]) ديوان لبيد 16 طبع 1881، واللسان (ثلل، صلق). ويروى: "بالثلل" بكسر الثاء، وخرجها الرواة على أنه أراد "الثلال" جمع ثلة من الغنم، فقصرها للشعر.
([9]) ديوان زهير 109 واللسان (ثلل). وسيأتي في (عرش).
([10]) في "جنى الجنتين" للمحبي 78: "قد احتز عرشيه". والبيت في اللسان (ثلل). وسيأتي في (عرش) منسوباً إلى ذي الرمة. انظر ديوانه 236.
([11]) البيت لعبيد بن الأبرص في ديوانه 78 والحيوان (3: 189) وعيون الأخبار (2: 72) وثمار القلوب 369 وأمثال الميداني (1: 234) وأدب الكاتب 55.
([12]) نص اللسان: "والثمام ما يبس من الأغصان التي توضع تحت النضد". والنضد بالتحريك: الثياب التي تنضد. والسرير التي تنضد عليه يسمى نضداً أيضاً.
([13]) البيت لأبي سلمة المحاربي، كما في اللسان (وذأ، ثمم) .
([14]) انظر الخبر وتحقيق لفظه في اللسان (رمم 146).
([15]) البيتان في اللسان (16: 234).
([16]) الذي في اللسان والقاموس: "فتثأثأت منه". وما في المقاييس يطابق ما في المجمل.
([17]) في الأصل: "الكتابتين". وقد سبق نظير هذا في مادة (أسك)، وسيأتي مثله في مادة (ثغم). ومبلغ الظن أنه يعني بها كتاب الخليل وكتاب ابن دريد، ويعزز هذا قوله في مادة (أهر): "كلمة واحدة ليست عند الخليل ولا ابن دريد". وانظر مادتي: (بغ، بق).

ـ

##### Türkçe

(İlk harfi **ثاء** olan, مضاعف, مطابق ve أصم’da bulunan الكلام babı)
(**ثج**) **الثاء** ve **الجيم** tek bir asıldır; o da şeyin dökülmesidir. **ثَجَّ الماءَ** denir; onu döktüğü zaman. Ve **ماءٌ ثَجّاجٌ**: yani dökücü. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وَأَنْزَلْنَا مِنَ المُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجاً﴾ [النبأ 14]; **اكتظَّ الوادي بثجيج الماء** denir; suyun iki yanına ulaştığı zaman. Ebû Züeyb dedi ki:
سقى أمَّ عَمرٍو كلَّ آخِرِ لَيلةٍ *** حَناتِمُ مُزْنٍ ماؤُهُنَّ ثَجيجُ
Ve hadiste: "أفضَلُ الحَجِّ العجُّ والثَّجّ" (vardır); **العجُّ** telbiye ile sesin yükseltilmesidir. Ve **الثّجُّ** kurbanlıkların kanlarının akmasıdır. Ve ondan, müstahâza hakkında hadistir: "إني أثُجُّه ثَجّاً".

(**ثر**) **الثاء** ve **الراء** şaşmayan bir قياس’tır; o, bol olan şeyin bolluğudur. **سحاب ثَرٌّ** denir; yani bol. Ve **عينٌ ثَرَّةٌ**; o, kıble tarafından meydana gelen bir buluttur. Antere dedi ki:
جادَتْ عليه كلُّ عَيْنٍ ثَرّةٍ *** فتركْن كلّ قَرارةٍ كالدّرهم
Ve **ثَرَّرْتُ الشيءَ** ve **ثَرّيْتُه** denir; yani onu çiylendirdim. Ve **ناقةٌ ثَرَّةٌ**: bol (sütlü). Ve **طعنة ثَرّةٌ**: kanı bol ve çoklukla iterek ittiği zaman. Ve **الثَّرثار** çok konuşan adamdır. Ve hadiste: "أبْغَضُكم إليَّ الثَّرثارُونَ المتَفَيْهِقُون". Ve **الثّرثار**: belirli bir vadidir. Ahtal dedi ki:
لَعمرِي لقد لاقَتْ سُلَيمٌ وعامرٌ *** على جانِبِ الثَّرثارِ راغِيةَ البَكْرِ

(**ثط**) **الثاء** ve **الطاء** tek bir kelimedir; **الثّطَطُ** sakalın hafifliğidir. Ve adam **ثَطٌّ**dur.

(**ثع**) **الثاء** ve **العين** tek bir kelimedir: **الثّعُّ** kusmaktır; **ثَعَّ ثَعَّةً** denir; bir kusma kustuğu zaman.

(**ثل**) **الثاء** ve **اللام** birbirinden ayrı iki asıldır: birisi toplanma, diğeri düşme, yıkma ve zillet.
Birincisi: **الثَّلَّة** koyunlardan olan topluluktur. Ve dedi ki: bazısı bu isimle özellikle **الضَّأن**’ı tahsis eder; bu yüzden **حبلُ ثَلَّةٍ** dediler; yani yün. Ve **كساء جيِّد الثَّلَّة** dediler. Dedi ki:
قد قَرَنوني بامرئٍ قِثْوَلِّ  *** رثٍّ كحبل الثلَّة المبْتَلِّ
Ve **الثُّلَّة**: insanlardan olan topluluktur. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ وَثُلَّةٌ مِنَ الآخِرِينَ﴾.
İkincisi: **ثَلَلْتُ البيتَ**: onu yıktım. Ve **الثلَّة**: kuyunun toprağıdır. Ve **الثَّلَل** helâktir. Lebîd dedi ki:
فصَلَقْنَا في مُرادٍ صَلْقَةً *** وصُدَاءًٍ ألحقتهُمْ بالثَّلَلْ
Ve **ثُلَّ عرشُه** denir; hâli kötüleştiği zaman. Züheyr dedi ki:
تداركتُما الأحلافَ قد ثُلَّ عرشُها  *** وذُبْيانَ إذْ زَلَّتْ بأقدامها النَّعْل
Ve bir kavim dedi ki: **ثُلَّ عَرْشُه** ve **عُرْشه**; öldürüldüğü zaman. Ve şu beyti inşâd ettiler:
وعَبْدُ يَغُوثٍَ تحْجُِلُ الطّيرُ حَولَه *** وقد ثَلَّ عُرْشَيْهِ الحُسامُ المذَكَّرُ
Ve **العُرْشانِ**: boynun kürekteki saplanma yeridir.

(**ثم**) **الثاء** ve **الميم** tek bir asıldır; o, yumuşaklık içinde bir toplanmadır. **ثَمَمْتُ الشيءَ ثمّاً** denir; onu topladığın zaman. En çok ot hakkında kullanılır. Ve ottan bir avuca **الثُّمَّة** denir. Ve **الثُّمام**: zayıf bir ağaçtır; bazen onunla adam adlandırılır. Ve dedi ki:
جعلَتْ لها عُودَيْنِ مِنْ  *** نَشَمٍ وآخَرَ من ثُمامَهْ
Ve bir kavim dedi ki: **الثُّمام** ağaç dallarından kırılan şeydir; elbiselerin yığılması için konulur; kuruduğu zaman o **ثُمام**dır. Ve **ثَمَمْتُ الشيءَ أثُمُّه ثَمّاً** denir; onu topladığın ve onardığın zaman. Ve bir beyit inşâd olunur; Allah onun sıhhatini daha iyi bilir:
ثمَمْتُ حَوائجي وَوَذَأْتُ بِشْراً *** فبئس مُعَرَّسُ الرّكبِ السِّغابِ
Ve **ثَمَّتِ الشاةُ النَّبْتَ بفِيها**: onu ağzıyla söküp çıkardı. Ve ondan hadistir: "كُنّا أهْلَ ثَمِّهِ ورَمِّهِ" yani biz onu **نَثُمُّه ثَمّاً** idik; yani onu bir toplama ile toplarız.

(**ثن**) **الثاء** ve **النون** tek bir asıldır; o, kıldan veya başkasından olan bir bitkidir. Kıl olanına gelince: **الثُّنَّةُ** binek hayvanının arkasından bileğine doğru yükselen kıldır. Kıl olmayan **الثِّنُّ**: kuru kırıntıdır. Ve inşâd etti:
فَظَلْنَ يخبِطْنَ هَشِمَ الثِّنِّ  *** بَعْدَ عميم الرّوضةِ المُغِنِّ
**الثُّنّة**’ye gelince: binek hayvanında alt karından, göbeğin altından aşağıda olan yerdir; belki orada bulunan küçük kıllar iledir.

(**ثأ**) **الثاء** ve **الهمزة**: asıl olmayan iki kelimedir; **ثأثأت بالإبل** denir; onlarla bağırdım. Ve falanla karşılaştım da **ثأثأتُ منه**; yani ondan korktum.

(**ثب**) **الثاء** ve **الباء** iki kitapta olmayan bir kelimedir; eğer sahih ise, şeyin nihayetine delâlet eder. **ثَبَّ الأمْرُ** denir; tamam olduğu zaman. Ve denir ki **الثَّابَّة**: yaşlı kadındır. Ve derler: **أشَابّةٌ أم ثابّة؟**

--------------ـــ
([1]) **الضريران**: vadinin iki yanı. Asılda: "صريرته"، tahrif.
([2]) Hüzeylîler divanının birinci kısmı 51 ve **اللسان** (**ثجج**، **حنتم**).
([3]) Yani Irak ehlinin kıblesi. **اللسان** (**ثرر**)’de olduğu gibi.
([4]) Beyit, meşhur muallakasındandır. Ve **اللسان** (**ثرر**)’a bak.
([5]) Ahtal divanı 133 ve **اللسان** (**ثرر**). Divanda 216’da da şöyle:
وإن يذكروها في معد فإنما  *** أصابك بالثرثار راغية البكر
([6]) İki beyit **اللسان** (**قثل**، **ثلل**)’dedir.
([7]) Bu iki âyet, Vâkıa’dan 39-40’tır; Vâkıa’dan 13 ve 14 ise şunlardır: {ثلة من الأولين. وقليل من الآخرين.
([8]) Lebîd divanı 16, 1881 baskısı, ve **اللسان** (**ثلل**، **صلق**). Rivayet olunur: "بالثلل" **الثاء**’ın kesresiyle; râviler onu, koyunlardan olan **ثلة**’nin çoğulu **الثلال**’ı kastettiği şeklinde çıkardılar; şiir için onu kısalttı.
([9]) Züheyr divanı 109 ve **اللسان** (**ثلل**). Ve (عرش)’ta gelecektir.
([10]) Muhibbî’nin "جنى الجنتين"inde 78: "قد احتز عرشيه". Beyit **اللسان** (**ثلل**)’dedir. Ve (عرش)’ta, Zî’r-Rumme’ye nispet edilmiş olarak gelecektir. Divanına bak: 236.
([11]) Beyit, Ubeyd b. el-Ebras’ındır; divanında 78 ve **الحيوان** (3: 189) ve **عيون الأخبار** (2: 72) ve **ثمار القلوب** 369 ve **أمثال الميداني** (1: 234) ve **أدب الكاتب** 55.
([12]) **اللسان**’ın metni: "والثمام ما يبس من الأغصان التي توضع تحت النضد". Ve **النضد** harekeli olarak: yığılan elbiselerdir. Ve üzerine yığılan sedire de **نضداً** denir.
([13]) Beyit, Ebû Seleme el-Muhâribî’nindir; **اللسان** (**وذأ**، **ثمم**)’de olduğu gibi.
([14]) Habere ve lafzının tahkikine bak: **اللسان** (**رمم** 146).
([15]) İki beyit **اللسان**’da (16: 234).
([16]) **اللسان** ve **القاموس**’ta olan: "فتثأثأت منه". **المقاييس**’te olan, **المجمل**’de olana mutabıktır.
([17]) Asılda: "الكتابتين". Bunun benzeri (أسك) maddesinde geçti; (ثغم) maddesinde de benzeri gelecektir. Zannın ulaştığı yer: bununla Halîl’in kitabını ve İbn Düreyd’in kitabını kastediyor; bunu, (أهر) maddesindeki şu sözü güçlendirir: "كلمة واحدة ليست عند الخليل ولا ابن دريد". Ve iki maddeye bak: (بغ، بق).

ـ

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ثَطَّ
1 ثَطَّ ثط , aor. ثَطَ٣َ ; (Lth, TA;) [app. accord. to him who says رَجُلٌ أَثَطُّ; for Lth adds,] and, accord. to him who says رَجُلٌ ثَطٌ, (Lth, TA,) ثَطَّ, aor. ثَطِ٣َ and ثَطُ٣َ ; (Lth, K;) inf. n. [of ثَطَّ of which the aor. is ثَطَ٣َ ,] ثَطَطٌ, (Lth, IDrd, S, K,) and [of the verb of which the aor. is ثَطِ٣َ ,] ثَطٌّ, and [of that of which the aor. is ثَطُ٣َ , the second pers. of the pret. being app. ثَطُطْتَ,] ثَطَاطَةٌ and ثُطُوطَةٌ; (Lth, K;) or the last two, accord. to IDrd, are simple substs., and ISd approves of this distinction; (TA;) He (a man, Lth, S) was, or became, such as is termed ثَطٌّ and أَثَطُّ [explained below]. (Lth, IDrd, S, K.)

ثَطٌّ
ثَطٌّ ثط and ↓ أَثَطُّ, (Lth, S, K,) but the former is the more correct and the more common, (Lth,) or the former only, (IDrd, and IB on the authority of Ibn-El-Jawلleekee, and K,) the latter being vulgar, (IDrd, K,) but AZ asserted his having heard the latter, (AHلt, cited in the Jm,) [and the latter only is mentioned in the Mgh,] A man (S, Mgh) having no hair upon the sides of his face, but only upon his chin; syn. كَوْسَجٌ: (S, Mgh, K:) or having a scanty beard: (IDrd:) or the former signifies having little hair in the beard, and in the eyebrows: (K:) or [when you mean the latter] you say رَجُلٌ ثَطُّ الحَاجِبَيْنِ, (K,) a man having thin, or scanty, eyebrows; as also الحَاجِبَيْنِ ↓ أَثَطُّ; (TA;) the mention of the eyebrows being indispensable; (IAar, K;) and اِمْرَأَةٌ ثَطَّةُ الحَاجِبَيْنِ [a woman having thin, or scanty, eyebrows]: (S TA:) pl. (of pauc., TA) أَثْطَاطٌ (Kr, K) and (of mult., TA) ثُطَّانٌ and ثِطَطَةٌ (AZ, K) and ثُطُطٌ, (IAar,) [all of which may be of either sing.,] and ثِطَاطٌ, (AZ, S, K,) which is of the former sing., (S,) and ثُطٌّ, (AZ, S, K,) which is of the latter. (S.) You say also اِمْرَأَةٌ ↓ ثَطَّآءُ A woman having no اـِسْب, (Lth, TA,) i. e. hair on the pubes; in the copies of the K incorrectly written اِسْت. (TA.) And ↓ عَارِضٌ أَثَطُّ A side of the cheek, or of the face, having the hair falling off. (Mgh.) ― -b2- Also, the former, Heavy in the belly; (K, TA;) slow; applied to a man. (TA.) -A2- The former also signifies Human excrement or ordure; or thin human excrement or ordure; syn. سَلْحٌ. (Sgh, K.) [See also ثَلْطٌ.]

أَثَطُّ
أَثَطُّ ذ , and its fem. ثَطَّآءُ: see ثَطٌّ, in four places. ― -b2- الثَّطَّآءُ also signifies The spider: or another creeping thing, that stings, or bites, vehemently: (K:) this is from Lth, as in the O and L: but in the Tekmileh we find الثَّطَّآءُ, like شَفَّآء, [app. a mistake for الثِّطَآءُ, like شِفَآء,] a certain small creeping thing: or, as some say, it is الثَّطَا, of the measure of قَفًا. (TA.)

##### Türkçe

**ثَطَّ**
1 **ثَطَّ** ثط, muzâri‘ **ثَطَ٣َ**; (Lth, TA;) [görünüşe göre **رَجُلٌ أَثَطُّ** diyen kimseye göre; zira Lth ilâve eder,] ve **رَجُلٌ ثَطٌ** diyen kimseye göre, (Lth, TA,) **ثَطَّ**, muzâri‘ **ثَطِ٣َ** ve **ثَطُ٣َ**; (Lth, K;) mastar [muzâri‘i **ثَطَ٣َ** olan **ثَطَّ**’ın,] **ثَطَطٌ**, (Lth, IDrd, S, K,) ve [muzâri‘i **ثَطِ٣َ** olan fiilin,] **ثَطٌّ**, ve [muzâri‘i **ثَطُ٣َ** olanın; mâzînin ikinci şahsı görünüşe göre **ثَطُطْتَ** olmak üzere,] **ثَطَاطَةٌ** ve **ثُطُوطَةٌ**; (Lth, K;) yahut son ikisi, IDrd’ye göre, basit isimlerdir ve ISd bu ayırımı uygun görür; (TA;) O (bir adam, Lth, S) **ثَطٌّ** ve **أَثَطُّ** diye adlandırılan (aşağıda açıklanan) nitelikte idi veya o nitelikte oldu. (Lth, IDrd, S, K.)

**ثَطٌّ**
**ثَطٌّ** ثط ve aşağıdaki **أَثَطُّ**, (Lth, S, K,) fakat birincisi daha sahih ve daha yaygındır, (Lth,) yahut yalnız birincisi, (IDrd, ve IB, İbn-El-Jawلleekee’den naklen, ve K,) ikincisi avamî olmak üzere, (IDrd, K,) fakat AZ ikincisini işittiğini ileri sürmüştür, (AHلt, Jm’de nakledilmiş olarak,) [ve Mgh’de yalnız ikincisi zikredilmiştir,] Yüzünün yanlarında kılı olmayan, fakat yalnız çenesinde olan adam; eş anlamlısı **كَوْسَجٌ**: (S, Mgh, K:) yahut seyrek sakallı: (IDrd:) yahut birincisi, sakalda ve kaşlarda az kıl bulunması demektir: (K:) yahut [ikincisini kastettiğinde] **رَجُلٌ ثَطُّ الحَاجِبَيْنِ** dersin, (K,) kaşları ince yahut seyrek olan adam; bunun gibi **الحَاجِبَيْنِ** aşağıdaki **أَثَطُّ**; (TA;) kaşların zikri zorunludur; (IAar, K;) ve **اِمْرَأَةٌ ثَطَّةُ الحَاجِبَيْنِ** [kaşları ince yahut seyrek olan kadın]: (S TA:) çoğulu (azlık için, TA) **أَثْطَاطٌ** (Kr, K) ve (çokluk için, TA) **ثُطَّانٌ** ve **ثِطَطَةٌ** (AZ, K) ve **ثُطُطٌ**, (IAar,) [bunların hepsi iki tekilden herhangi birinin çoğulu olabilir,] ve **ثِطَاطٌ**, (AZ, S, K,) ki bu birinci tekilin çoğuludur, (S,) ve **ثُطٌّ**, (AZ, S, K,) ki bu ikinci tekilin çoğuludur. (S.) Yine **اِمْرَأَةٌ** aşağıdaki **ثَطَّآءُ** dersin: **اـِسْب**’i olmayan kadın; (Lth, TA;) yani kasık üzerinde kıl; K nüshalarında yanlışlıkla **اِسْت** yazılmıştır. (TA.) Ve aşağıdaki **عَارِضٌ أَثَطُّ**: yanağın yahut yüzün yan tarafı; kılları dökülmüş olan. (Mgh.) ― -b2- Ayrıca, birincisi, karında ağır; (K, TA;) yavaş; bir adama uygulanır. (TA.) -A2- Birincisi ayrıca, insan dışkısı yahut pisliği; yahut ince insan dışkısı yahut pisliği demektir; eş anlamlısı **سَلْحٌ**. (Sgh, K.) [Ayrıca **ثَلْطٌ**’a da bak.]

**أَثَطُّ**
**أَثَطُّ** ذ, ve onun müennesi **ثَطَّآءُ**: dört yerde **ثَطٌّ**’a bak. ― -b2- **الثَّطَّآءُ** ayrıca örümcek demektir: yahut şiddetle sokan yahut ısıran başka bir sürüngen şey: (K:) bu, O ve L’de olduğu üzere, Lth’dendir: fakat Tekmileh’de **الثَّطَّآءُ**, **شَفَّآء** gibi, [görünüşe göre **شِفَآء** gibi **الثِّطَآءُ** için bir hatadır,] küçük bir sürüngen şey olarak buluruz: yahut bazılarına göre o, **قَفًا** vezninde **الثَّطَا**’dır. (TA.)
