# ثعجر (ث-ع-ج-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B9%D8%AC%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%B9%D8%AC%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - ع - ج - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B9%D8%AC%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

ثعجر:
الثَّعْجَرَةُ: انصباب الدَّمْعِ المتتابع. واثْعَنْجَرَت العينُ دمعاً، واثْعَنْجَر دمعها. واثْعَنْجَرَ السَّحابُ بالمطَر، واثْعَنْجَرَ المطر تشبيه كأنّه ليس له مسلك ولا حِباسٌ يَحْبِسُه، ولو وصَفْتَ به فعل غيره لقلت ثَعْجَرَه كذا قال امرؤ القيس عند موته:
رُب جَفْنةٍ مُتْعَنْجِره
وطَعْنةٍ مُسْحَنفِره
تَبقَى غداً بأَنْقَره
أي يكون ثَمَّ قَتْلى. ويعني بالمُثْعَنْجِره المملوءة ثَريداً تَفيضُ إهالتُه.

##### Türkçe

ثعجر:
**الثَّعْجَرَةُ**: peş peşe gelen gözyaşının dökülmesi. Ve göz, gözyaşı olarak **اثْعَنْجَرَت**; ve onun gözyaşı **اثْعَنْجَرَ**. Ve bulut, yağmur ile **اثْعَنْجَرَ**; ve yağmur **اثْعَنْجَرَ**: benzetme olarak, sanki onun için ne bir yol vardır ne de onu tutan bir tutma vardır. Ve eğer onunla başkasının fiilini vasfetseydin, “onu şöyle **ثَعْجَرَه**” derdin. İmru’ul-Kays, ölümü sırasında şöyle dedi:
Rُb جَfْnَةٍ مُتْعَنْجِره
وَطَعْnَةٍ مُسْحَnfِره
تَبْqَى غَdاً بِأَنْqَره
Yani orada öldürülmüşler olur. Ve **المُثْعَنْجِره** ile, içine ثريد doldurulmuş, onun yağı taşan (kap)ı kasteder.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B9%D8%AC%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

ثَعْجَرْتُ الدم وغيرَه فاثْعَنْجَرَ، أي صببته فانصبَّ. وتصغير المُثْعَنْجِرُ مُثَيْعِجٌ ومُثَيْعيجٌ.

##### Türkçe

**ثَعْجَرْتُ** kanı ve başkasını; böylece **فاثْعَنْجَرَ**; yani onu döktüm de o da döküldü. Ve **المُثْعَنْجِرُ**’in küçültmesi **مُثَيْعِجٌ** ve **مُثَيْعيجٌ**’dir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B9%D8%AC%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الثَّعْجَرَةُ: انْصباب الدمعِ. ثَعْجَرَ الشيءَ والدمَ وغيره فاثْعَنْجَرَ: صَبّه فانصبَّ؛ وقيل: المُثْعَنْجِرُ السائل من الماء والدمع. وجَفْنَةٌ مُثْعَنْجِرَةٌ: ممتلئة ثريداً؛ واثْعَنْجَر دمعه، واثْعَنْجَرت العين دمعاً؛ قال امرؤ القيس حين أَدركه الموت: رُبَّ جَفْنَة مُثْعَنْجِرَة، وطَعْنَةٍ مُسْحَنْفِرَة، تبقى غداً بِأَنْقِرَة؛ والمُثْعَنْجِرَةُ: المَلأَى تُفِيضُ ودَكَها. والمُثْعَنْجِرُ والمُسْحَنْفِرُ: السيل الكثير؛ واثْعَنْجَرَتِ السحابة بِقَطْرها واثْعَنْجَرَ المطر نفسه يَثْعَنْجِرُ اثْعِنْجاراً. ابن الأَعرابي: المُثْعَنْجَرُ والعَرانِيَةُ وسط البحر؛ قال ثعلب: ليس في البحر ما يشبهه كثرة. وتصغير المُثْعَنْجِر مُثَيْعِجٌ ومُثَيْعيجٌ؛ قال ابن بري: هذا خطأٌ وصوابه ثُعَيْجِر وثُعَيْجِيرٌ، تسقط الميم والنون لأَنهما زائدتان، والتصغير والتكثير والجمع يرد الأَشياء إِلى أُصولها. وفي حديث علي، رضوان الله عليه: يحملها الأَخْضَرُ المُثْعَنْجِرُ؛ هو أَكثر موضع في البحر ماء، والميم والنون زائدتان. وفي حديث ابن عباس: فإِذا علمي بالقرآن في علم عليّ كالقَرارَة في المُثْعَنْجِر؛ والقَرارَةُ: الغَدِيرُ الصغير.

##### Türkçe

**الثَّعْجَرَةُ**: gözyaşının akması. **ثَعْجَرَ** şeyi, kanı ve başkasını
da; böylece **اثْعَنْجَرَ**: onu döktü de aktı; ve denildi ki: **المُثْعَنْجِرُ** su ve gözyaşından akan sıvıdır.
Ve **جَفْنَةٌ مُثْعَنْجِرَةٌ**: tiritle dolu; ve **اثْعَنْجَر** onun gözyaşı,
ve **اثْعَنْجَرت** göz, gözyaşı olarak; İmru’ul-Kays, ölüm ona yetiştiği zaman dedi: Nice **جَفْنَة**
**مُثْعَنْجِرَة** ve **طَعْنَةٍ مُسْحَنْفِرَة** vardır ki, yarın **بِأَنْقِرَة**’de kalır;
ve **المُثْعَنْجِرَةُ**: dolu olup yağını taşırandır. Ve **المُثْعَنْجِرُ** ile **المُسْحَنْفِرُ**: çok
sel; ve bulut, damlasıyla **اثْعَنْجَرَت** ve yağmurun kendisi **اثْعَنْجَرَ**
**يَثْعَنْجِرُ** **اثْعِنْجاراً**. İbnü’l-A‘râbî: **المُثْعَنْجَرُ** ve **العَرانِيَةُ** orta
denizdir; Sa‘leb dedi: denizde, çokluk bakımından ona benzeyen bir şey yoktur. Ve **المُثْعَنْجِر**’in küçültmesi
**مُثَيْعِجٌ** ve **مُثَيْعيجٌ**’dir; İbn Berrî dedi: bu bir hatadır ve doğrusu **ثُعَيْجِر**
ve **ثُعَيْجِيرٌ**’dur; **الميم** ve **النون** düşer, çünkü ikisi fazladandır; küçültme, çoğaltma ve cem‘, şeyleri
köklerine geri döndürür. Ali’nin hadîsinde, Allah ondan razı olsun: onu **الأَخْضَرُ
المُثْعَنْجِرُ** taşır; o, denizde su bakımından en çok olan yerdir; **الميم** ve **النون** fazladandır. Ve
İbn Abbâs’ın hadîsinde: Kur’ân’daki ilmimin Ali’nin ilmindeki (yeri), **القَرارَة**’nin
**المُثْعَنْجِر**’deki (yeri) gibidir; ve **القَرارَةُ**: küçük gölcüktür.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B9%D8%AC%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

ثعجره، أي الشيء والدم وغيره: صبه، فاثعنجر: انصب. والمثعنجرة من الجفان: المستلئة ثريدا، والتي يفيض ودكها، قال امرؤ القيس حين أدركه الموت:
  رب جفنة مثعنجره.
  وطعنة مسحنفـره.
  تبقى غدا بأنقـره. والمثعنجر: السائل من ماء أو دمع، وقد اثعنجر دمعه. واثعنجرت العين دما. والمثعنجر والمسحنفر: السيل الكثير. واثعنجرت السحابة بقطرها، واثعنجر المطر نفسه يثعنجر اثعنجارا.

  عن ابن الأعرابي: المثعنجر بفتح الجيم والعرانية: وسط البحر. قال الليث: وليس في البحر ما يشبهه كثرة، ويوجد في النسخ هنا ماء يشبهه، والصواب ما ذكرنا، وهو وارد في حديث علي رضي الله عنه:  يحملها الأخضر المثعنجر  . قال ابن الأثير: هو أكثر موضع في البحر ماء، والميم والنون زائدتان. وقول الجوهري، وتبعه الصغاني في العباب: إن تصغيره، أي المثعنجر، مثيعج ومثيعيج، قال ابن بري: هذا غلط والصواب ثعيجر وثعيجير، كما تقول في محرنجم: حريجم. تسقط الميم والنون لأنهما زائدتان، والتصغير والتكسير والجمع يرد الأشياء إلى أصولها. وقول ابن عباس، وقد ذكر أمير المؤمنين عليا رضي الله تعالى عنهما وعمن أحبهما وأثنى عليه، فقال: علمي إلى علمه كالقرارة في المثعنجر، أي مقيسا إلى علمه كالقرارة، أو موضوعا في جنب علمه، وموضوعة في جنب المثعنجر، والجار والمجرور في محل الحال. والقرارة: الغدير الصغير. والرواية التي ذكرها أئمة الغريب: فإذا علمي بالقرآن في علم علي كالقرارة في المثعنجر. وهكذا نقله صاحب اللسان.

##### Türkçe

**ثعجره**; yani şey ve kan ve başkası: onu döktü; böylece **فاثعنجر**: aktı. Ve çanaklardan **المثعنجرة**: ثريد ile dolu olan ve yağı taşan; İmru’ul-Kays, ölüm ona yetiştiği vakit dedi:
  Nice **جفنة مثعنجره**.
  Ve bir **طعنة مسحنفـره**.
  Yarın **بأنقـره** ile kalır. Ve **المثعنجر**: su veya gözyaşından akan; ve onun gözyaşı **اثعنجر** oldu. Ve göz **اثعنجرت** kan oldu. Ve **المثعنجر** ve **المسحنفر**: çok sel. Ve bulut, damlasıyla **اثعنجرت**; ve yağmurun kendisi **اثعنجر** olur, **يثعنجر اثعنجارا**.

  İbnü’l-A‘râbî’den: **المثعنجر** (جيم’in fethiyle) ve **العرانية**: denizin ortası. el-Leys dedi: Denizde ona benzer bir şey çoklukça yoktur; ve nüshalarda burada “ona benzer su” bulunur; doğru olan, bizim zikrettiğimizdir; ve o, Ali رضي الله عنه hadîsinde vârid olmuştur:  “Onu yeşil **المثعنجر** taşır.”  İbnü’l-Esîr dedi: O, denizde suca en çok olan yerdir; ve **الميم** ve **النون** ziyadedir. Ve el-Cevherî’nin sözü, ve es-Sağânî ona el-‘Ubâb’da tâbi oldu: Onun tasğîri, yani **المثعنجر**’in, **مثيعج** ve **مثيعيج**’dir; İbn Berî dedi: Bu yanlıştır; doğru olan **ثعيجر** ve **ثعيجير**’dir; nitekim **محرنجم** hakkında **حريجم** dersin. **الميم** ve **النون** düşer; çünkü ikisi ziyadedir; ve tasğîr ve teksîr ve cem‘, şeyleri asıllarına döndürür. Ve İbn Abbâs’ın sözü: Mü’minlerin emîri Ali’yi رضي الله تعالى عنهما ve onları seveni zikretmiş ve onu övmüşken dedi ki: “Benim ilmim, onun ilmine nispetle, **المثعنجر** içindeki **القرارة** gibidir”; yani onun ilmine kıyasla **القرارة** gibidir; yahut onun ilminin yanında konulmuş; ve **المثعنجر**’in yanında konulmuş; ve câr ile mecrûr, hâl mahallindedir. Ve **القرارة**: küçük gölcük. Ve garîb imamlarının zikrettiği rivayet: “O hâlde benim Kur’ân ile ilmim, Ali’nin ilminde, **المثعنجر** içindeki **القرارة** gibidir.” Lisân sahibi onu böyle nakletti.
