# ثعد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B9%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%B9%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%B9%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ثعد

الثَّعْدُ: الرُّطَبُ، وقيل: البُسْرُ الذي غلبه الإِرطاب؛ قال: لَشَتَّانَ ما بيني وبين رُعاتِها،
إِذا صَرْصَرَ العصفورُ في الرُّطَبِ الثَّعْدِ
الواحدة ثَعْدَةٌ. ورطبة ثَعْدَةٌ مَعْدَةٌ: طرية؛ عن ابن الأَعرابي. قال الأَصمعي: إِذا دخل البسرةَ الإِرْطابُ وهي صُلبة لم تنهضم بعدُ فهي خَمْسة، فإِذا لانت فهي ثَعْدَةٌ، وجمعها ثُعْدٌ. وفي حديث بَكَّار بن داود قال: مر رسول الله، صلى الله عليه وسلم، بقوم ينالون من الثَّعْد والحُلْقان وأَشْلٍ من لحم وينالون من أَسقية لهم قد علاها الطُّحْلُبُ، فقال: ثكلتكم أُمهاتكم أَلهذا خلقتم أَو بهذا أُمرتم؟ ثم جاز عنهم فنزل الروح الأَمين وقال: يا محمد، ربك يقرئك السلام ويقول: إِنما بعثتك مؤلفاً لأُمتك ولم أَبعثك منفراً، ارجع إِلى عبادي فقل لهم: فليعملوا وليسددوا ولييسروا؛ الثَّعد: الزُّبْدُ. والحُلْقان: البسرُ الذي قد أَرْطَبَ بعضه. وأَشل: من لحم الخروف المشوي؛ قال ابن الأَثير: كذا فسره إِسحق ابن إِبراهيم القرشي أَحد رواته، فأَما الثَّعْدُ في اللغة فهو ما لان من البُسر. وبقل ثَعْدٌ مَعْدٌ: غَضٌّ رَطْبٌ رَخْصٌ، والمعد إِتباع لا يفرد وبعضهم يفرده؛ وقيل: هو كالثَّعْدِ من غير إِتباع. وحكى بعضهم: اثْمَعَدَّ الشيءُ لانَ وامتدّ، فإِما أَن يكون من باب قُمارِص فيكون هذا بابه؛ قال ابن سيده: ولا ينبغي أَن يُهجم على هذا من غير سماع، وإِما أَن تكون الميم أَصلية فيكون في الرباعي. وما لَهُ ثَعْدٌ ولا مَعْدٌ
(* قوله «وما له ثعد ولا
معد إلخ» كذا أورده صاحب القاموس بالعين المهملة. قال الشارح وهو تصحيف وضبطه الصاغاني باعجام الغين فيهما.) أَي قليل ولا كثير. وثَرىً ثَعْدٌ وجَعْدٌ إِذا كان ليناً.

### Türkçe

**الثَّعْدُ**: yaş hurma; ve denildi ki: olgunlaşmanın galip geldiği **البُسْرُ**; dedi ki:

Lâ-şettâne mâ beynî ve beyne ru‘âtihâ,
İzâ sarsara’l-‘usfûru fi’r-rutabi **الثَّعْدِ**

Tekili **ثَعْدَةٌ**’dir. Ve **رطبة ثَعْدَةٌ مَعْدَةٌ**: taze; İbnü’l-A‘râbî’den.

El-Asma‘î dedi: **البسرة**’ye olgunlaşma girdiğinde ve o sert iken, henüz hazmolunmamışken, o **خَمْسة**’dir; yumuşadığında ise o **ثَعْدَةٌ**’dir; çoğulu **ثُعْدٌ**’dur. Ve Bekkâr b. Dâvûd hadîsinde dedi: Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, bir kavme uğradı; **الثَّعْد**’den ve **الحُلْقان**’dan ve etten **أَشْلٍ**’den alıyorlardı; ve kendilerine ait, üzerine **الطُّحْلُبُ** yükselmiş tulumlardan alıyorlardı; bunun üzerine dedi ki: “Anneleriniz sizi yitirsin; bunun için mi yaratıldınız yahut bununla mı emrolundunuz?” Sonra onların yanından geçti; derken **الروح الأَمين** indi ve dedi ki: “Ey Muhammed, Rabbin sana selâm okuyor ve diyor ki: Ben seni ancak ümmetin için ülfet ettirici olarak gönderdim; seni nefret ettirici olarak göndermedim; kullarıma dön de onlara de ki: Çalışsınlar, doğrultsunlar, kolaylaştırsınlar.” **الثَّعد**: **الزُّبْدُ**’dür. Ve **الحُلْقان**: bir kısmı olgunlaşmış olan **البسرُ**’dür. Ve **أَشل**: kızartılmış koyun etinden (bir şey); İbnü’l-Esîr dedi: İshak b. İbrâhîm el-Kureşî, onun râvilerinden biri, onu böyle tefsir etti; fakat **الثَّعْدُ** dilde, **البُسر**’dan yumuşamış olan şeydir.

Ve **بقل ثَعْدٌ مَعْدٌ**: körpe, yaş, ucuz; ve **المعد** tâbidir, tek başına kullanılmaz; bazıları onu tek başına kullanır; ve denildi ki: o, tâbi olmaksızın **الثَّعْدِ** gibidir. Bazıları nakletti: **اثْمَعَدَّ الشيءُ**: yumuşadı ve uzadı; artık ya **قُمارِص** bâbından olur da bu onun bâbı olur; İbn Sîde dedi: işitme olmaksızın buna atılmak uygun değildir; yahut da **الميم** aslî olur da dörtlüde olur. Ve onun ne **ثَعْدٌ**’ü vardır ne **مَعْدٌ**’ü
(* “Ve onun ne **ثَعْدٌ**’ü vardır ne **مَعْدٌ**’ü, ilh.” sözü: Kâmûs sahibi bunu **العين** (mu‘cemsiz) ile böyle zikretti. Şârih dedi ki: bu bir tashîftir; es-Sâğânî onu ikisinde de **الغين**’in i‘câmıyla ضبط etti.) yani az da değil çok da değil. Ve **ثَرىً ثَعْدٌ** ve **جَعْدٌ**: yumuşak olduğunda.
