# ثغب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%BA%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D8%BA%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثغب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%BA%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ثغب

الثغب: هو الطعن والذبح نقله الصاغاني، والثغب: أكثر ما بقي من الماء في بطن الوادي وقيل: هو بقية الماء العذب في الأرض، وقيل: هو أخدود تحتفره المسايل من عل، فإذا انحطت حفرت أمثال القبور والدبار، فيمضي السيل عنها ويغادر الماء فيها فتصفقه الريح ويصفو ويبرد، فليس شيء أصفى منه ولا أبرد، فسمي الماء بذلك المكان، ويحرك، وهو الأكثر، ج ثغاب، بالكسر، وهو القياس في المفتوح والمحرك، وأثغاب جمع المتحرك، وثغبان بالكسر مثل شبث وشبثان والضم مثل حمل وحملان، قال الأخطل: وثالثة من العسل المصفى مشعشعة بثغبان البطاح ومنهم من يرويه: بثغبان، بالضم، وهو على لغة ثغب بالإسكان، كعبد وعبدان، وقيل: كل غدير ثغب، وعن الليث: الثغب: ما صار في مستنقع في صخرة، وفي حديث ابن مسعود  ما شبهت ما غبر من الدنيا إلا بثغب قد ذهب صفوه وبقي كدره  وعن أبي عبيد: الثغب، بالفتح والسكون: المطمئن من المواضع في أعلضى الجبل يستنقع فيه ماء المطر، قالض عبيد:
  ولقد تحل بها كأن مجاجها                      ثغب يصفق صفوه بمدام وقيل هو غدير في غلظ من الأرض أو على صخرة، ويكون قليلا، وفي حديث زياد  فثئت بسلالة من ماء ثغب  . وقال ابن الأعرابي: الثغب: ما استطال في الأرض مما يبقى من السيل إذا انحسر يبقى منه في حيد من الأرض فالماء بمكانه ذلك ثغب، قال واضطر شاعر إلى إسكان ثانيه فقال:
  وفشي يدي مثل ماء الثغب ذو شطبأني بحيث يهوس الليث والنمر شبه السيف بذلك الماء في رقته وصفائه، وأراد: لأني، وقال ابن السكيت: الثغب تحتفره المسايل من عل، فالماء ثغب والمكان ثغب وهما جميعا ثغب وثغب، قال الشاعر:
  وما ثغب باتت تصفقه الصبا                      قرارة نهي أتأقتها الروائح ومن المجاز تثغبت لثته بالدم سالت، والثغب محركة: ذوب الجمد والجمع ثغبان، كعثمان، وعن ابن الأعرابي: الثغبان: مجاري الماء، وبين كل ثغبين طريق، فإذا زادت المياه ضاقت المسالك فدقت، وأنشد:
  مدافع ثغبان أضر بها الوبل وقيل الثغب هو الغدير يكون في ظل جبل لا تصيبه الشمس فيبرد ماؤه وجمعه ثغبان.
 وفي الأساس: وثغب البعير شفته: أخرجها.
 ورضاب كالثغب وهو الماء المستنقع في صخرة. وقد تقدم في المهملة: أن الثعبان: اسم ماء.

### Türkçe

**الثغب**: o, saplama ve boğazlamadır; onu الصاغاني nakletti. Ve **الثغب**: vadi karnında sudan kalan en çoğudur. Ve denildi: o, yerdeki tatlı suyun bakiyesidir. Ve denildi: o, yukarıdan akıntıların kazdığı bir hendektir; sonra alçaldığında kabirler ve **الدبار** benzerlerini kazar; böylece sel onun üzerinden geçer ve içinde suyu bırakır; rüzgâr onu çarpar da durulur, berraklaşır ve soğur; ondan daha berrak ve daha soğuk hiçbir şey yoktur. Böylece su, o yer ile adlandırıldı. Ve harekelenir; ve o, daha çok olandır. Çoğulu **ثغاب**’dır, kesre ile; ve o, fethalı ve harekeli olan hakkında القياس’tır. Ve **أثغاب**, harekeli olanın çoğuludur. Ve **ثغبان**, kesre ile, **شبث** ve **شبثان** gibi; ve zamme ile, **حمل** ve **حملان** gibi. الأخطل dedi ki:
وثالثة من العسل المصفى مشعشعة بثغبان البطاح
Ve onlardan kimi onu şöyle rivayet eder: **بثغبان**, zamme ile; ve o, **ثغب**’in sükûn ile olduğu bir lugat üzerinedir; **عبد** ve **عبدان** gibi. Ve denildi: her gölcük **ثغب**’dır. Ve الليث’ten: **الثغب**: bir kayada birikintiye dönüşen şeydir. Ve İbn Mesعود hadîsinde: “Dünyadan geriye kalanı, berraklığı gitmiş ve bulanıklığı kalmış bir **ثغب**’a benzetmekten başka bir şeye benzetmedim.” Ve Ebû عبيد’den: **الثغب**, fetha ve sükûn ile: dağın engebeli yerlerinde, yağmur suyunun içinde biriktiği, yerlerin alçak olanıdır. عبيد dedi ki:
ولقد تحل بها كأن مجاجها                      ثغب يصفق صفوه بمدام
Ve denildi: o, yerin kalınlığında yahut bir kaya üzerinde bir gölcüktür; ve az olur. Ve زياد hadîsinde: “Bir **ثغب** suyundan bir süzüntü ile kustum.” Ve İbn الأعرابي dedi: **الثغب**: sel çekildiğinde ondan kalan, yerde uzayıp giden şeydir; yerin bir çıkıntısında ondan kalır; işte su, o yerinde **ثغب**’dır. Bir şair, ikincisini sükûna mecbur kaldı da dedi ki:
وفشي يدي مثل ماء الثغب ذو شطبأني بحيث يهوس الليث والنمر
Kılıcı, inceliği ve berraklığı sebebiyle o suya benzetti; ve muradı: “لأني”dir. Ve İbn السكيت dedi: **الثغب**, yukarıdan akıntıların kazdığı şeydir; böylece su **ثغب**’dır ve yer **ثغب**’dır; ve ikisi birlikte **ثغب** ve **ثغب**’dır. Şair dedi ki:
وما ثغب باتت تصفقه الصبا                      قرارة نهي أتأقتها الروائح
Ve mecazdan: **تثغبت** dişeti kan ile; aktı. Ve **الثغب** (harekeli): donmuş şeyin erimesidir; çoğulu **ثغبان**’dır; **عثمان** gibi. Ve İbn الأعرابي’den: **الثغبان**: su mecralarıdır; ve her iki **ثغبين** arasında bir yol vardır; sular arttığında geçitler daralır da incelir. Ve şu beyit okundu:
مدافع ثغبان أضر بها الوبل
Ve denildi: **الثغب**, bir dağın gölgesinde olup güneşin vurmadığı yerde bulunan gölcüktür; böylece suyu soğur; çoğulu **ثغبان**’dır.

Ve **الأساس**’ta: **وثغب** deve dudağını: onu çıkardı.

Ve **رضاب** **الثغب** gibidir; ve o, bir kayada birikmiş sudur. Ve المهملة’de geçti: **الثعبان**: bir suyun adıdır.
