# ثفأ (ث-ف-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%81%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - ف - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D8%A3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الثاء والفاء و و ا ي ء معهما
ث ف ي، ث ف أ، ف ث أ، أ ث ف مستعملات
ثفي:
الأُثْفيّة: أُفْعُولة من ثَفَّيْتُ: حجارةٌ تُنصَبُ عليها القُدُور، ويُقال: فُعْلُوية من أَثَّفتُ. يقال: قِدْرٌ مُؤَثَّفة ومُثَفَّاةٌ أَعْرَفُ وأَعَمُّ.. ويُقال: قِدْرٌ مُؤَثفاةٌ بوزن مُفَعْلاةٌ، وإنّما هي مُؤَفّعَلةٌ، لأنّ أَثفَى يُثْفِي: أَفْعَلَ يُفْعِلُ، ولكنّهم ربّما تركوا أَلِفَ أَفْعَلَ ثابتةً في يُؤَفعِلُ، لأنّ أَفَعَلَ أُخْرِجَتْ من حَدِّ فِعْلِ الثُّلاثيّ فَجُعِلت بوَزْنِ الرُّباعيّ، وكذلك: فَعَّلَ وفاعَلَ كأنّها صارت عندهم بوزن فُوْعَل وفَعيَلَ وأشباه ذلك فأتمّوها في يَفْعل بتمام ما كان فيها من الفعل الماضي. وفي بعض الأشعار: كُرَاتُ غُلامٍ من كساء مُؤَرْنَبِ أثبتوا الألفَ التي كانت في أرنب وهي أفعل فتركوها في مُؤَفعل.
ويُقال: رجل مُؤَنْمَلٌ، أي: غليظ الأنامل، وقال: وصالياتٍ كَكَما يُؤْثَفَيْنْ أي: كما يدعين أثافيّ. ويقال: أنتَ كَكَزيدٍ، أي كرجلٍ مثل زيد، ولكنّ العَرَبَ لما حذفوا هَمزَةَ يُؤَفْعِل كان في ضَمِّه بيانٌ، وفصل بين غابر فَعَل و أَفْعَل بضَمّةِ الياءِ وفَتحِها فأَمِنوا اللَّبْسَ، واسْتَخَفُّوا ذلك فتركُوا الهَمزة.
ويقال: رجل مُثَفٍّ وامرأة مُثَفِّيةٌ، أي: مات لها ثلاثةُ ازواجٍ، وقيل: رجلٌ مُثَفَّى وامرأة مُثَفّاةٌ.
ثفأ:
الثُّفاء: الخَرْدَلُ، بلغة أهل الغَوْر، والواحدة بالهاء. وقيل: بل الخُرْدل المُعالَج بالصِّباغ، والمدّةُ فيها أصلية. وقيل: الثُّفاءُ: الحُرْفُ.
قثأ:
فثأتِ الشَّمْسُ الماء: كَسَرتْ من بَرْدِهِ. وفثأتُ عنكَ فُلاناً: كسرته عنك بقولٍ وغيره.
أثف:
أَثَفْتُه آثِفُه أثفاً: تَبِعْتُه، والآثِفُ: التّابع.
وتأثَّفناه: صرنا حواليه كالأثافيّ.
والأثفيّة: معروفة وهي: فُعْليّة في قول من قال: أَثَّفتُ. وهي: أُفعُولة فيمن قال: ثَفَّيْتُ.

##### Türkçe

باب **الثاء** و**الفاء** و**و** و**ا** و**ي** و**ء** معهما
**ث ف ي**، **ث ف أ**، **ف ث أ**، **أ ث ف** مستعملات

**ثفي**:
**الأُثْفيّة**: **أُفْعُولة** vezninde, **ثَفَّيْتُ**’tan: üzerine tencerelerin dikildiği taşlar; ve denilir: **فُعْلُوية** vezninde, **أَثَّفتُ**’tan. Denilir: **قِدْرٌ مُؤَثَّفة** ve **مُثَفَّاةٌ** daha bilinir ve daha geneldir.. Ve denilir: **قِدْرٌ مُؤَثفاةٌ** **مُفَعْلاةٌ** vezninde; hâlbuki o ancak **مُؤَفّعَلةٌ**’dir; çünkü **أَثفَى يُثْفِي**: **أَفْعَلَ يُفْعِلُ** (babındandır); fakat onlar bazen **أَفْعَلَ**’ın **أَلِف**’ini **يُؤَفعِلُ**’de sabit bırakmışlardır; çünkü **أَفَعَلَ** üçlü fiilin sınırından çıkarılmış, dörtlünün vezni üzerine kılınmıştır; ve bunun gibi: **فَعَّلَ** ve **فاعَلَ** sanki onların yanında **فُوْعَل** ve **فَعيِلَ** ve bunun benzerleri vezninde olmuş da, onları **يَفْعل**’de, mâzî fiilde bulunanın tamamıyla tamamlamışlardır. Ve bazı şiirlerde: **كُرَاتُ غُلامٍ من كساء مُؤَرْنَبِ**; **أرنب**’te bulunan ve o **أفعل** olan **الألف**’i ispat ettiler de onu **مُؤَفعل**’de bıraktılar.
Ve denilir: **رجل مُؤَنْمَلٌ**; yani: parmak boğumları kalın. Ve dedi: **وصالياتٍ كَكَما يُؤْثَفَيْنْ** yani: **أثافيّ** diye çağırdıkları gibi. Ve denilir: **أنتَ كَكَزيدٍ**; yani Zeyd gibi bir adam gibi; fakat Araplar **يُؤَفْعِل**’in hemzesini hazfettiklerinde, onun dammelenmesinde bir açıklama vardı; ve **فَعَل**’ın kalanı ile **أَفْعَل** arasında **الياء**’ın dammesi ve fethasıyla bir ayırım oldu da karışmayı emniyete aldılar; bunu hafif gördüler de hemzeyi terk ettiler.
Ve denilir: **رجل مُثَفٍّ** ve **امرأة مُثَفِّيةٌ**; yani: ona üç koca ölmüştür. Ve denildi: **رجلٌ مُثَفَّى** ve **امرأة مُثَفّاةٌ**.

**ثفأ**:
**الثُّفاء**: hardal; **الغَوْر** ehlinin dilinde; tekili **الهاء** iledir. Ve denildi: bilakis o, boya ile muamele edilmiş hardaldır; ve ondaki uzatma aslîdir. Ve denildi: **الثُّفاءُ**: **الحُرْفُ**.

**قثأ**:
**فثأتِ الشَّمْسُ الماء**: onun soğuğundan kırdı. Ve **فثأتُ عنكَ فُلاناً**: onu senden sözle ve başkasıyla kırdım.

**أثف**:
**أَثَفْتُه آثِفُه أثفاً**: ona tâbi oldum; ve **الآثِفُ**: tâbi olan.
Ve **تأثَّفناه**: **الأثافيّ** gibi onun çevresinde olduk.
Ve **الأثفيّة**: bilinir; ve o, **أَثَّفتُ** diyenin sözüne göre **فُعْليّة**’dir. Ve o, **ثَفَّيْتُ** diyen kimseye göre **أُفعُولة**’dur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D8%A3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الثُفَّاء الخردل ويقال: هو الحُرْفُ، الوادة ثُفَّاءَة.

##### Türkçe

**الثُفَّاء**: hardal; ve denilir ki: o **الحُرْفُ**tur; **الوادة**: **ثُفَّاءَة**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ثَفَأَ القِدْرَ: كَسَرَ غَلَيانَها.
والثُّفَّاءُ على مثال القُرَّاء: الخَرْدل، ويقال الحُرْف، وهو فُعّال، واحدته ثُفَّاءة بلغة أَهل الغَوْر، وقيل بل هو الخَرْدَلُ الـمُعالَجُ بالصِّباغ، وقيل: الثُّفَّاء: حَبُّ الرَّشاد؛ قال ابن سيده: وهمزته تحتمل أَن تكون وضعاً وأن تكون مُبْدلة من ياءٍ أَو واو، إِلا أَنَّا عامَلْنا اللفظ إِذْ لم نجد له مادّة. وفي الحديث: أَن النبي صلى اللّه عليه وسلم قال: ماذا في الأَمَرَّيْن مِن الشِّفاءِ الصَّبرِ والثُّفَّاءِ، هو مِن ذلك. الثُّفَّاءُ: الخَرْدَلُ، وقيل الحُرْفُ، ويسمِّيه أَهْلُ العِراق حَبَّ الرَّشادِ، والواحدةُ ثُفَّاءة، وجعلَهُ مُرًّا للحُروفة التي فيه ولَذْعِه اللّسانَ.

##### Türkçe

**ثَفَأَ** **القِدْرَ**: onun kaynamasını kırdı.

Ve **الثُّفَّاءُ** ( **القُرَّاء** örneği üzere): hardal; ve **الحُرْف** denir; ve o **فُعّال**’dır. Tekili, **أَهل الغَوْر** dilinde **ثُفَّاءة**’dır. Ve denildi ki: bilakis o, boya ile muamele edilmiş **الخَرْدَلُ**’dür. Ve denildi ki: **الثُّفَّاء**: **حَبُّ الرَّشاد**; İbn Sîde dedi ki: onun hemzesi, vaz‘ (aslî konuluş) olmayı da, bir **ياء** yahut **واو**’dan بدل (değiştirilmiş) olmayı da ihtimal eder; ancak biz, onun için bir madde bulmadığımızdan lafızla muamele ettik. Ve hadiste: Peygamber صلى اللّه عليه وسلم dedi ki: “İki acıda şifadan ne vardır: **الصَّبر** ve **الثُّفَّاءِ**”; o, bundandır. **الثُّفَّاءُ**: hardaldır; ve denildi ki **الحُرْف**’tur; ve **أَهْلُ العِراق** onu **حَبَّ الرَّشادِ** diye adlandırır; tekili **ثُفَّاءة**’dır. Ve onu, içindeki keskinlik sebebiyle ve dili yakması sebebiyle acı kıldı.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D8%A3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ث ف أ * * الثُّفَّاءُ * هلى مثال القراء الخردل الواحدة * ثُفَّاءَةٌ * وقيل حب الرشاد

##### Türkçe

* ث ف أ * * **الثُّفَّاءُ** * **القراء** vezni üzere: hardal; bunun bir tanesi: **ثُفَّاءَةٌ**. Ve denildi ki: **حب الرشاد**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الثفاء كقراء ومثله في الصحاح والعباب، وجزم الفيومي في المصباح أنه بالتخفيف، كغراب: الخردل المعالج بالصباغ أو الحرف، وهي لغة أهل الغور، وهو حب الرشاد بلغة أهل العراق واحدته بهاء، ومنه الحديث  ماذا في الأمرين من الشفاء: الصبر والثفاء  قال ابن سيده: وهمزته يحتمل أن تكون وضعا وأن تكون مبدلة من ياء أو واو، وفي العباب: ذكر بعض أهل اللغة الثفاء في باب الهمز، وعندي أنه معتل اللام، وسمي بذلك لما يتبع مذاقه من لذع اللسان لحدته، من قولهم ثفاه يثفوه ويثفيه إذا اتبعه، وتسميتهم إياه بالحرف لحرافته، ومنه بصل حريف، وهمزته منقلبة من واو أو ياء، على مقتضى اللغتين. وثفأ القدر كمنع: كسر غليانها، أي فورانها.

##### Türkçe

**الثفاء**; **كقراء** ve onun gibisi **الصحاح** ve **العباب**’dadır; **الفيومي** **المصباح**’da onun hafifletme ile olduğuna kesin hükmetti; **كغراب**: boyayla işlenmiş hardal yahut **الحرف**; ve o, **أهل الغور**’un dilidir; ve o, **حب الرشاد**’dır **بلغة أهل العراق**; onun bir tanesi **بهاء** iledir; ve ondan hadis: “İki şeyde şifadan ne vardır: sabır ve **الثفاء**.”

**ابن سيده** dedi: Hemzesi, vaz‘ (aslî konuluş) olmayı da, **ياء** yahut **واو**’dan بدل edilmiş olmayı da ihtimal eder. Ve **العباب**’da: Dil ehlinden bazısı **الثفاء**’yı hemze بابında zikretti; ve benim yanımda o, **معتل اللام**’dır; ve onunla adlandırıldı; çünkü onun tadından sonra dilin yakıcılığı, keskinliği sebebiyle, takip eder; onların sözü: **ثفاه يثفوه ويثفيه**; onu takip ettiğinde. Ve onların onu **الحرف** ile adlandırmaları, onun keskinliğinden dolayıdır; ve ondan: **بصل حريف**. Ve hemzesi, iki lugatin مقتضasına göre, **واو** yahut **ياء**’dan dönmüş olandır.

Ve **ثفأ القدر**; **كمنع**: onun kaynamasını kırdı; yani onun taşmasını.
