# ثفل — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D9%84/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%81%D9%84/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D9%84.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: ثفل

ث ل ف
ثفل
اسْتُعمل من وجوهه : ثفل .
ثفل : قال اللَّيْثُ : الثَّفْل : نَثْرَك الشيء كُلّه بمَرّة .
والثُّفْلُ : ما رَسَب خُثارته وعَلا صَفْوه من الأشْياء كُلّها .
ثُفْل القِدْر ؛ وثُفْل الْحَبّ ، ونحوه .
قلت : وأهل البَدو إذا أصابوا من اللَّبن ما يَكْفيهم لقُوتهم فهم مُخْصبون لا يختارون عليه غِذَاء مِن تَمر وزَبيب أو حَبّ ؛ فإذا أَعوزهم اللّبَنُ وأصابوا من الحَبّ والتَّمر ما يَتَبَلّغون به فهم مُثافلون . ويُسمون كُل
َّ ما يُؤْكل من لَحم أو خُبز أو تمر ثُفْلاً .
ويُقال : بَنُو فلان مُثافلون ، وذلك أشَدّ ما تكون حالُ البدويّ .
أبو عُبَيد : وغيره : الثِّفَال : الجِلْد الذي يُبْسط تحت رَحَا اليَد لِيَقيَ الطَّحِينَ من التُّراب ؛ ومنه قولُ زُهير يَصف الْحَرب :
فَتَعْرككم عَرْكَ الرَّحَا بثِفَالِها
وتَلْقَح كِشَافاً ثم تُنْتَجْ فَتُتْئِم
أبو عُبيد : سَمِعْتُ الكِسائي يقول : بعير ثَفَالٌ : أي بَطِيء .
قلت : وفي حَديث حُذيفة أنه ذكر فتنةً فقال : تكون فيها مِثل الجَمل الثَّفَال الذي لا يَنْبَعث إلا كَرْهاً .
وفي حديث ابن عُمر : أنه أَكل الدَّجْرَ ، وهو اللُّوبِياء . ثم غَسَل يده بالثِّفَال .
قال ابن الأعرابيّ : الثِّفَال : الإبْريق .
أبو تُراب ، عن بعض بني سُليم : في الغِرارة ثُفْلة من تَمْر ، وثُمْلة مِن تَمْر ، أي بقيَّة منه .

### Türkçe

ث ل ف
**ثفل**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **ثفل**.

**ثفل**: el-Leys dedi: **الثَّفْل**: bir şeyi bütünüyle bir defada saçmandır.
**والثُّفْلُ**: bütün şeylerden, tortusu çöken ve safı üstte kalan şeydir.
**ثُفْل القِدْر**; **وثُفْل الْحَبّ** ve benzeri.

Dedim: Bedevîler sütten, azıklarına yetecek kadar elde ettiklerinde, onlar bolluk içindedirler; onun üzerine hurma, kuru üzüm veya hububattan bir gıda seçmezler; süt kendilerine yetmez olup da hububat ve hurmadan, onunla geçinecekleri kadar elde ettiklerinde ise onlar **مُثافلون**dur. Ve etten yahut ekmekten yahut hurmadan yenilen her şeye **ثُفْلاً** adını verirler.
Ve denilir: Falanın oğulları **مُثافلون**dur; bu, bedevînin hâlinin en şiddetli olduğu zamandır.

Ebû Ubeyd: ve başkası: **الثِّفَال**: el değirmeninin taşının altına serilen, unu topraktan korumak için olan deridir; ondan, Züheyr’in savaşı vasfederek sözü:
فَتَعْرككم عَرْكَ الرَّحَا بثِفَالِها
وتَلْقَح كِشَافاً ثم تُنْتَجْ فَتُتْئِم

Ebû Ubeyd: el-Kisâî’yi şöyle derken işittim: **بعير ثَفَالٌ**: yani yavaş.

Dedim: Huzeyfe’nin hadîsinde, bir fitneyi zikrettiği, şöyle dediği vardır: onda, ancak zorla harekete geçen **الجَمل الثَّفَال** gibi olursun.

İbn Ömer’in hadîsinde: **الدَّجْرَ** yedi; o, **اللُّوبِياء**dır. Sonra elini **الثِّفَال** ile yıkadı.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **الثِّفَال**: ibriktir.

Ebû Turâb, Benî Süleym’den bazısından: torbada hurmadan bir **ثُفْلة** ve hurmadan bir **ثُمْلة** vardır; yani ondan bir kalıntı.
