# ثقل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%82%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%82%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثقل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%82%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ثقل

ثَقُلَ
1 ثَقُلَ ثقل , aor. ثَقُلَ , inf. n. ثِقَلٌ (S, Msb, K, &c.) and ثِقْلٌ, a contraction of the former, (Msb,) and ثَقَالَةٌ, (K, TA, in the CK ثِقالَة, but) like كَرَامَةٌ, (TA,) It (a thing, S, Msb) was, or became, heavy, weighty, or ponderous. (S, K.) [See ثِقَلٌ, below.] ― -b2- See also 4. ― -b3- [(assumed tropical:) It was, or became, heavy, weighty, or preponderant, ideally.] فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ, in the Kur ci. 5, means (assumed tropical:) And as to him whose good deeds shall be preponderant. (Bd, Jel.) [See also Kur vii. 7 and xxiii. 104.] ― -b4- [(assumed tropical:) It was, or became, heavy, or weighty, as meaning onerous, burdensome, oppressive, afflictive, grievous, or troublesome.] You say, ثَقُلَ القَوْلُ (tropical:) The saying was [heavy, or weighty, &c.; or] unpleasant to be heard. (TA.) And it is said in the Kur vii. 186, ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوَاتِ وَالأَرْضِ (assumed tropical:) It (the time of the resurrection) will be momentous, or formidable, [in the heavens and on the earth, or] to the inhabitants of the heavens and the earth, (Bd, Jel,) to the angels and men and genii; app. alluding to the wisdom shown in concealing it: (Bd:) or it means the knowledge thereof [is difficult]: (Ibn-'Arafeh, TA:) or it is occult, or hidden. (Kt, TA.) [ثَقُلَ is also said of a word, and of a sound, meaning (assumed tropical:) It was heavy, or not easy, of utterance; or heavy to the ear: see 2. And of an affair, or action, meaning (assumed tropical:) It was afflictive, grievous, troublesome, or difficult. In these and similar senses, it is trans. by means of عَلَى: you say, ثَقُلَ عَلَيْهِ (assumed tropical:) It was, or became, heavy, weighty, onerous, &c., to him. In like manner also it is said of food, meaning (assumed tropical:) It was, or became, heavy to the stomach; difficult of digestion.] You say also, ثَقُلَ سَمْعُهُ (tropical:) [His hearing was, or became, heavy; or] his hearing partially went. (K, TA.) ― -b5- (tropical:) He (a man) was, or became, heavy in sickness, or disease: [and in like manner, in his sleep:] the verb is thus, with damm to the ق; though said in the K to be ثَقِلَ, like فَرِحَ, as meaning his disease became violent; (Fet-h el-Bلree, TA;) not improbably through error or inadvertence. (MF.) ― -b6- [(assumed tropical:) He was, or became, heavy, slow, sluggish, indolent, lazy, dull, torpid, or drowsy; wanting in alacrity, activity, agility, animation, spirit, or intelligence; stupid.] You say, يَثْقُلُ عَنْ قُبُولِ مَا يُلْقَى اـِلَيْهِ (assumed tropical:) [He is averse from receiving, or accepting, or admitting, or is slow to receive, &c., what is said to him]. (TA.) ― -b7- Also, said of the عَرْفَج, and of the ثُمَام, (tropical:) Its shoots became luxuriant, or succulent, or sappy. (K, TA.) -A2- ثَقَلَهُ, (JK, S, K,) بِيَدِهِ, (K,) aor. ثَقُلَ , (TA,) inf. n. ثَقْلٌ, (K,) He tried the weight of it, (JK, S, K,) namely, a thing, (K,) or a sheep or goat, (S,) by lifting it [with his hand] to see if it were heavy or light. (S, TA.) ― -b2- ثَقَلَ الشَّىْءُ الشَّىْءَ فِى الوَزْنِ, aor. and inf. n. as above, (S,) The thing surpassed the thing in weight; outweighed it. (PS.) ― -b3- See also 2.

ثقّلهُ
2 ثقّلهُ ثقل ثقله ثقلة , inf. n. تَثْقِيلٌ, He, or it, made it, or him, ثَقِيل [i. e. heavy, properly and tropically]: (K:) تثقيل is the contr. of تَخْفِيفٌ; (S;) and signifies the making heavy in weight [&c.]; as also ثَقْلٌ [inf. n. of ↓ ثَقَلَهُ]. (KL.) ― -b2- [Hence, (assumed tropical:) He made it (a word or a sound) heavy, or not easy, of utterance; or heavy to the ear: and particularly a word by uttering hemzeh with its true, or proper, sound, which is commonly termed تَحْقِيقُ الهَمْزَةِ, and opposed to تَخْفِيفُهَا; and by making a single consonant double; and by making a quiescent consonant movent: often occurring in these senses in lexicons and grammars: opposed to خَفَّفَهُ.]

اثقلهُ
4 اثقلهُ أثقل أثقله اثقله اثقلة ثقل He, or it, (a load, S, or a thing, Msb,) [burdened him: or] burdened him heavily: (K:) or beyond his power; overburdened him. (JK, Msb, TA. *) ― -b2- (assumed tropical:) In the latter sense, said also of a debt: and of sickness, or a disease: (JK:) or, said of sickness, or a disease, and of sleep, and of meanness, or sordidness, (tropical:) it [burdened him,] overcame him, and rendered him heavy. (K, * TA, * TK.) -A2- اثقلت, said of a woman, She became gravid; her burden became heavy in her belly: (S:) or she had a burden, (Akh, S, and Bd in vii. 189,) by reason of the greatness of the child in her belly: (Bd, Jel:) or her pregnancy became apparent, or manifest; as also ↓ ثَقُلَتْ. (K.)

6 تَثَاْقَلَ [تثاقل عَلَى شَىْءٍ He pressed heavily, or bore his weight, upon a thing: see مُتَثَاقِلٌ.] ― -b2- تثاقلوا (assumed tropical:) [They were heavy, sluggish, or spiritless:] they did not rise and hasten to the fight when commanded to do so. (IDrd, K.) And تثاقل اـِلَى الأَرْضِ, (S and K in art. ارض, &c.,) and اِثَّاقَلَ الى الرض, the former being the original form of the verb, (Bd and Jel in ix. 38,) (assumed tropical:) He was, or became, heavy, slow, or sluggish, (Bd, Jel,) averse from warring against the unbelievers, (Jel,) and inclining to the earth, or ground; (Bd, Jel;) or propending thereto. (Bd.) And اِثَّاقَلَ اـِلَى الدُّنْيَا (assumed tropical:) He propended to the present world. (TA.) And تثاقل عَنْهُ (assumed tropical:) He was heavy, or sluggish, and held back from it. (K.)

استثقلهُ
10 استثقلهُ أستثقله استثقله استثقلة ٱستثقل ٱستثقله contr. of اِسْتَخَفَّهُ; (S and K and TA in art. خف;) He deemed it, or him, ثَقِيل [i. e. heavy, properly and tropically]. (TA in that art.) ― -b2- [Hence, (assumed tropical:) He deemed it (a word or a sound) heavy, or not easy, of utterance; or heavy to the ear: often occurring in this sense in lexicons and grammars.] ― -b3- اُسْتُثْقِلَ نَوْمًا (assumed tropical:) [He was overcome, and rendered heavy, by sleep: and in like manner, مَرَضًا, by sickness or disease: and لُؤْمًا, by meanness or sordidness: see its pass. part. n., below]. (JK.)

ثِقْلٌ
ثِقْلٌ ثقل Weight: or a weight: syn. وَزْنٌ: (S, Msb, KL:) pl. أَثْقَالٌ. (S.) So in the phrase أَعْطِهِ ثِقْلَهُ [Give thou him his, or its, weight]. (S, Msb.) See also مِثْقَالٌ. You say also, أَلْقَى عَلَيْهِ ثِقْلَهُ or ↓ ثِقَلَهُ [He threw upon him his weight: see مِثْقَالٌ, last sentence: and see جِرْمٌ]. (S in art. اوق &c., accord. to different copies.) ― -b2- And A load, or burden: (KL:) or a heavy load or burden: pl. as above. (K.) وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ, in the Kur xvi. 7, means And they carry your loads, or burdens; (Bd;) or your heavy loads or burdens. (TA.) ― -b3- أَثْقَالٌ (as pl. of ثِقْلٌ, K, or of ↓ ثَقَلٌ, Bd) also signifies (tropical:) The treasures, or buried treasures, of the earth: and its dead, or corpses. (K, TA, and Bd and Jel in xcix. 2.) ― -b4- Also (as pl. of ثِقْلٌ, K) (tropical:) Sins. (JK, K.) So in the saying in the Kur [xxix. 12], وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالًا مَعَ أَثْقَالِهِمْ (tropical:) [And they shall assuredly bear their sins, and sins (of others whom they have seduced) with their sins]. (TA.)

ثَقَلٌ
ثَقَلٌ ثقل A thing, or things, that a man has with him, of such things as burden him: (Ham p. 295:) [and particularly] the household-goods, or furniture and utensils, (El-Fلrلbee, JK, S, Mgh, Msb, K, Ham ubi suprà, and Bd in xcix. 2,) and (accord. to El-Fلrلbee, Msb) the household and kindred and party, or domestics, or servants, (JK, S, Mgh, Msb, K, and Ham,) of a man, (Ham,) or of a traveller: (JK, S, Mgh, Msb, K:) [or the travelling-apparatus and baggage and train, of a man:] pl. أَثْقَالٌ; (JK, S, Mgh, Msb, K; *) with which ↓ ثَقِلَةٌ is syn., (JK, S, K,) as are also ↓ ثَقَلَةٌ and ↓ ثِقْلَةٌ and ↓ ثَقْلَةٌ and ↓ ثِقَلَةٌ; (K;) as meaning all the household-goods or furniture and utensils of persons going on a journey. (S, K.) ― -b2- See also ثِقْلٌ. ― -b3- (assumed tropical:) The requisites and apparatus, instruments, tools, or the like, of a man: (Ham ubi suprà:) as, for instance, (tropical:) the books and writing-reeds of the learned man: every craftsman has what is thus termed. (TA.) By the saying
كِلَا ثَقَلَيْنَا طَامِعٌ بِغَنِيمَةٍ
the author thereof, Iyلs Et-Tل-ee, means Each of our two armies, the possessors of the ثَقَلَانِ [or apparatus, or weapons, &c., of war, is longing for spoil]: or an army may be termed ثَقَلٌ because it is heavy in assault. (Ham ubi suprà.) ― -b4- Anything held in high estimation, in much request, and preserved with care. (K, TA.) Hence the trad., اـِنِّى تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللّٰهِ وَعِتْرَتِى [Verily I am leaving among you the two objects of high estimation and of care, the Book of God, and my kindred, or near kindred]: (K:) or they are thus called because of the heaviness of acting in the manner required by them: (Th, TA:) or as being likened to the requisites and apparatus, instruments, tools, or the like, of a man. (Ham ubi suprà.) ― -b5- Also Eggs of the ostrich; because he who takes them rejoices in them, and they are food. (TA.) ― -b6- الثَّقَلَانِ Mankind and the jinn or genii; (S, Msb, K;) because, by the discrimination that they possess, they excel other animate beings. (TA.) It may also mean The Arabs and the foreigners: or mankind and other animate beings. (Ham ubi suprà.)

ثِقَلٌ
ثِقَلٌ ثقل Heaviness; weight, or weightiness; ponderousness; gravity; contr. of خِفَّةٌ: (S, K, and Er-Rلghib:) and preponderance: in its primary acceptation, relating to corporeal objects: then, to ideal objects. (Er-Rلghib, TA. [See ثَقُلَ, throughout.]) See also ثِقْلٌ. ― -b2- فِى أُذُنِهِ ثِقَلٌ (tropical:) [In his ear is a heaviness, or dulness,] is said of him whose hearing is not good; as though he were averse from receiving, or accepting, or admitting, or slow to receive, &c., what is said to him. (TA.)

ثَقْلَةٌ
ثَقْلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ. ― -b2- Also (assumed tropical:) A fit of drowsiness, or of slumber, that overcomes one: (JK, M, K:) and (tropical:) a heaviness experienced in the chest, (K, TA,) or in the body, (TA,) from food: as also ↓ ثَقَلَةٌ: (K, TA:) or the former, or ↓ the latter, (accord. to different copies of the S,) (assumed tropical:) a heaviness and languor in the body: (S:) and ↓ the latter, (assumed tropical:) a heaviness that is experienced on the heart. (JK.)

ثِقْلَةٌ
ثِقْلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ.

ثَقَلَةٌ
ثَقَلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ: ― -b2- and see ثَقْلَةٌ, in three places.

ثَقِلَةٌ
ثَقِلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ.

ثِقَلَةٌ
ثِقَلَةٌ ثقل ثقله ثقلة : see ثَقَلٌ.

ثَقَالٌ
ثَقَالٌ ثقال ثقيل : see ثَقِيلٌ, in two places. ― -b2- Also, applied to a woman, (JK, S, K,) Heavy; (S;) large in the hinder part, or posteriors: (JK, * S, * K, TA:) or heavy (K, TA) in an ideal sense. (TA.)

ثُقَالٌ
ثُقَالٌ ثقال ثقيل : see ثَقِيلٌ.

ثَقِيلٌ
ثَقِيلٌ ثقيل part. n. of ثَقُلَ; (S, Msb, K;) Heavy, weighty, or ponderous: (S, K, and Er-Rلghib:) and so in relation to another thing; preponderant: primarily applied to a corporeal thing: (Er-Rلghib, TA:) and ↓ ثَقَالٌ and ↓ ثُقَالٌ signify the same: (K:) pl. ثِقَالٌ and ثُقْلٌ and ثُقَلَآءُ [which last, however, seems to be applied only to rational beings, agreeably with analogy]. (K.) ― -b2- [Like its verb,] it is also applied to an ideal thing. (Er-Rلghib, TA.) [Thus it signifies (assumed tropical:) Heavy, or weighty, in the sense of onerous, burdensome, oppressive, afflictive, grievous, or troublesome: momentous, or formidable: difficult: heavy, or not easy, of utterance; or heavy to the ear; applied to a word and a sound; and particularly to a word in which a single consonant is made double, and to one in which a quiescent consonant is made movent, like ↓ مُثَقَّلٌ: heavy to the stomach; difficult of digestion: heavy applied to the hearing: see the verb.] قَوْلًا ثَقِيلًا, in the Kur [lxxiii. 5], means (assumed tropical:) A heavy, or weighty, saying. (TA.) النُّونُ الثَّقِيلَةُ means (assumed tropical:) [The heavy-sounding ن; as in يَفْعَلَنَّ &c.;] the contr. of الخَفِيفَةُ. (TA in art. خف.) ― -b3- It is also applied to a man, (JK,) meaning (tropical:) [Heavy in sickness, or disease; or] suffering a violent disease: (K:) [and (assumed tropical:) heavy, slow, sluggish, indolent, lazy, dull, torpid, or drowsy; wanting in alacrity, activity, agility, animation, spirit, or intelligence; stupid:] and so is ↓ مُسْتَثْقَلٌ: (JK:) which also means, particularly, (assumed tropical:) overcome, and rendered heavy, by sleep (نَوْمًا), (JK, * K, * TK,) and by sickness or disease (مَرَضًا), and by meanness or sordidness (لُؤْمًا). (K.) ثِقَالُ النَّاسِ [expressly said in the TA to be with kesr, but in the CK, erroneously, ثُقال,] and ثُقَلَآءُ الناس mean (assumed tropical:) Those men whose company is disliked; (K;) whom others deem heavy: each is pl. of ثَقِيلٌ. (TA.) One says, أَنْتَ ثَقِيلٌ عَلَى جُلَسَائِكَ (assumed tropical:) [Thou art heavy, or dull, or unwelcome, to thy companions with whom thou sittest]. (TA.) And (to him who is ثَقِيل, TA in art. نسم,) مَا أَنْتَ اـِلَّا ثَقِيلُ الظِّلِّ بَارِدُ النَّسِيمِ (assumed tropical:) [Thou art no other than one who casts a gloom upon others, and chills them: lit., heavy of shade, or shadow; cold of breeze]. (TA.) ثَقِيلٌ, applied to a man, is mostly used in dispraise: but sometimes, in praise: (Er-Rلghib, TA:) used in praise, it signifies (assumed tropical:) Grave, staid, steady, sedate, or calm. (Kull.) Applied to a horse, (assumed tropical:) Slow; (Kull;) and so ↓ ثَقَالٌ applied to a camel; (K;) a meaning also assigned to ثَفَالٌ, with ف; (TA;) and ↓ مُثْقَلٌ, applied to a horse or the like. (JK.) اِنْفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالًا, in the Kur [ix. 41], means (assumed tropical:) [Go ye forth to fight] prompt and not prompt: (Katلdeh, Bd, Jel, TA:) or whether moving be easy to you or difficult: (Bd, * TA:) or riding and walking: or lightly armed and heavily armed: or healthy and sick: (Bd:) or strong and weak: (Jel:) or rich and poor: (Jel, TA:) or young and old. (TA.)

ثَاقِلٌ
ثَاقِلٌ ثاقل A deenلr of full weight; (Z;) not deficient: (S, K:) pl. ثَوَاقِلُ. (S, Z, K.) ― -b2- أَصْبَحَ ثَاقِلًا (assumed tropical:) He became, or became in the morning, heavy by reason of sickness, or disease. (Aboo-Nasr, K, TA.)

أَثْقَلُ
أَثْقَلُ ذ More [and most] heavy. (TA.)

مُثْقَلٌ
مُثْقَلٌ مثقل Heavily burdened: (TA:) or burdened beyond his power; overburdened. (JK, TA.) ― -b2- (assumed tropical:) Weighed down, or oppressed, by sickness, or disease, (JK,) and by debt. (JK, Er-Rلghib.) ― -b3- See also ثَقِيلٌ.

مُثْقِلٌ
مُثْقِلٌ مثقل , applied to a woman, Gravid; whose burden has become heavy in her belly: (S:) or whose pregnancy has become apparent, or manifest. (K.)

مُثَقَّلٌ
مُثَقَّلٌ مثقل : see ثَقِيلٌ. ― -b2- Also (assumed tropical:) Ill received; disapproved; not rendered an object of love to hearts. (Ham p. 37.)

مُثَقَّلَةٌ
مُثَقَّلَةٌ مثقل مثقله مثقلة A stone of marble; (JK;) a piece of marble by which a carpet is made heavy: (K:) by rule it should be with kesr to the ق. (TA.)

مِثْقَالٌ
مِثْقَالٌ مثقال The weight (مِيزَان, JK, S, K, or وَزْن, Msb, TA, and Jel in iv. 44 and x. 62 and xxi. 48, or زِنَة, TA) of a thing, (JK, S, Msb, K,) of the like thereof (مِنْ مِثْلِهِ [but why this is added I do not see]); (S, Msb, K;) [i. e.] its equal in weight; (PS, and Bd in x. 62;) its quantity (مِقْدَار). (Bd in xxi. 48.) مَا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقَالِ ذَرَّةٍ, in the Kur x. 62, means There is not hidden from thy Lord aught of the weight of the smallest ant: (Jel:) or a thing equal in weight to a small ant; or to the motes that are seen in a ray of the sun that enters through an aperture. (Bd.) ― -b2- A thing with which one weights; as also ↓ ثِقْلٌ; i. e., any of the weights of the balance. (Er-Rلghib, TA.) ― -b3- A certain weight, of which the quantity is well known; (JK;) a dirhem and three sevenths of a dirhem; (Msb, and K in art. مك;) i. e., the seventh part of ten dirhems: (Msb:) or [a dirhem and a half; so in the present day; i. e.,] seventy-two sha'eerehs: (El-Karmلnee, TA:) or twenty keerلts. (Hidلyeh, TA.) ― -b4- [A certain coin;] i. q. دِينَارٌ, q. v.; (Msb in art. دنر;) a مِثْقَال of gold: pl. مَثَاقِيلُ. (S, K.) ― -b5- أَلْقَى عَلَيْهِ مَثَاقِيلَهُ He threw upon him his weight, or burden; syn. مَؤُونَتَهُ [perhaps meaning the burden of supporting him]. (Aboo-Nasr, S, K.) [See also ثِقْلٌ.]

مُتَثَاقِلٌ
مُتَثَاقِلٌ متثاقل Bearing one's weight upon a thing: whence the saying, وَطِئَهُ وَطْأَةَ المُتَثَاقِلِ [He trod upon him, or it, with the tread of him who bears his weight, or presses heavily]. (TA.)

مُسْتَثْقَلٌ
مُسْتَثْقَلٌ مستثقل : see ثَقِيلٌ.

### Türkçe

**ثَقُلَ**
1 **ثَقُلَ** ثقل, muzâri‘ **ثَقُلَ**, mastar ismi **ثِقَلٌ** (S, Msb, K, &c.) ve **ثِقْلٌ**, ilkinin bir kısaltmasıdır, (Msb,) ve **ثَقَالَةٌ**, (K, TA, CK’de **ثِقالَة**, fakat) **كَرَامَةٌ** gibi, (TA,) O (bir şey, S, Msb) ağır, tartılı, yahut hantal idi veya oldu. (S, K.) [Aşağıda **ثِقَلٌ**’e bak.] — -b2- 4’e de bak. — -b3- [(farzedilen mecaz:) O, ideâl olarak ağır, tartılı, yahut baskın idi veya oldu.] Kur’ân’da, **فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ**, (farzedilen mecaz:) “İyi amelleri baskın gelecek kimseye gelince” demektir. (Bd, Jel.) [Kur vii. 7 ve xxiii. 104’e de bak.] — -b4- [(farzedilen mecaz:) O, külfetli, yükleyici, ezici, elem verici, ağır yahut sıkıntı verici mânâsında ağır idi veya oldu.] Sen dersin ki, **ثَقُلَ القَوْلُ** (mecaz:) Söz [ağır, tartılı, &c.; yahut] işitilmesi hoş olmayan oldu. (TA.) Ve Kur vii. 186’da şöyle denilmiştir: **ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوَاتِ وَالأَرْضِ** (farzedilen mecaz:) O (kıyametin vakti) göklerde ve yerde, yahut göklerin ve yerin sakinlerine göre, büyük bir iş, yahut dehşet verici olacaktır, (Bd, Jel,) meleklere ve insanlara ve cinlere; görünüşe göre onu gizlemede gösterilen hikmete işaret eder: (Bd:) yahut bunun mânâsı, onun bilgisi [zordur]: (Ibn-‘Arafeh, TA:) yahut o, gizlidir, yahut saklıdır. (Kt, TA.) [**ثَقُلَ** bir kelime ve bir ses hakkında da söylenir; (farzedilen mecaz:) O, söylenmesi kolay olmayan ağır oldu; yahut kulağa ağır geldi; 2’ye bak. Ve bir iş yahut fiil hakkında da söylenir; (farzedilen mecaz:) O, elem verici, ağır, sıkıntı verici, yahut zor oldu. Bu ve benzeri mânâlarda, **عَلَى** vasıtasıyla müteaddî olur: sen dersin ki, **ثَقُلَ عَلَيْهِ** (farzedilen mecaz:) O, ona ağır, tartılı, külfetli, &c. oldu. Aynı şekilde yemek hakkında da söylenir; (farzedilen mecaz:) O, mideye ağır oldu; hazmı zor oldu.] Sen ayrıca dersin ki, **ثَقُلَ سَمْعُهُ** (mecaz:) [Onun işitmesi ağırlaştı; yahut] işitmesi kısmen gitti. (K, TA.) — -b5- (mecaz:) O (bir adam) hastalıkta ağırlaştı yahut ağır oldu: [ve aynı şekilde, uykusunda:] fiil böyledir, **ق** üzerine damme ile; her ne kadar K’da, hastalığı şiddetlendi mânâsında, **فَرِحَ** gibi **ثَقِلَ** olduğu söylenmişse de; (Fet-h el-Bلree, TA;) muhtemelen hata yahut gaflet yoluyla. (MF.) — -b6- [(farzedilen mecaz:) O, ağır, yavaş, uyuşuk, tembel, donuk, durgun, yahut uykulu idi veya oldu; çeviklik, faaliyet, atiklik, canlılık, ruh, yahut zekâdan yoksun; ahmak.] Sen dersin ki, **يَثْقُلُ عَنْ قُبُولِ مَا يُلْقَى اـِلَيْهِ** (farzedilen mecaz:) [O, kendisine söylenen şeyi kabul etmekten hoşlanmaz; yahut onu almada yavaştır, &c.]. (TA.) — -b7- Ayrıca, **عَرْفَج** ve **ثُمَام** hakkında söylenir; (mecaz:) Onun sürgünleri gürleşti, yahut sulu, yahut özlü oldu. (K, TA.)

-A2- **ثَقَلَهُ**, (JK, S, K,) **بِيَدِهِ**, (K,) muzâri‘ **ثَقُلَ**, (TA,) mastar ismi **ثَقْلٌ**, (K,) O, onun ağırlığını denedi, (JK, S, K,) yani bir şeyi, (K,) yahut bir koyunu veya keçiyi, (S,) ağır mı hafif mi diye görmek için onu [eliyle] kaldırarak. (S, TA.) — -b2- **ثَقَلَ الشَّىْءُ الشَّىْءَ فِى الوَزْنِ**, muzâri‘ ve mastar ismi yukarıdaki gibi, (S,) Şey, ağırlıkta şeyi geçti; ondan daha ağır geldi. (PS.) — -b3- 2’ye de bak.

**ثقّلهُ**
2 **ثقّلهُ** ثقل ثقله ثقلة, mastar ismi **تَثْقِيلٌ**, O, onu yahut onu (kimseyi) **ثَقِيل** yaptı [yani ağır; hakikî ve mecazî]: (K:) **تثقيل**, **تَخْفِيفٌ**’in zıddıdır; (S;) ve ağırlıkça ağır yapmayı [&c.] ifade eder; aynı şekilde **ثَقْلٌ** de [↓ **ثَقَلَهُ**’nun mastar ismi]. (KL.) — -b2- [Bundan dolayı, (farzedilen mecaz:) O, onu (bir kelimeyi yahut bir sesi) söylenmesi kolay olmayan ağır yaptı; yahut kulağa ağır yaptı: ve özellikle bir kelimeyi, hemzeyi hakikî yahut aslî sesiyle söyleyerek; buna genellikle **تَحْقِيقُ الهَمْزَةِ** denir ve **تَخْفِيفُهَا**’ya karşıttır; ve tek bir ünsüzü çift yaparak; ve sâkin bir ünsüzü harekeli yaparak: sözlüklerde ve nahiv kitaplarında bu mânâlarda çokça geçer: **خَفَّفَهُ**’ya karşıttır.]

**اثقلهُ**
4 **اثقلهُ** أثقل أثقله اثقله اثقلة ثقل O, yahut o (bir yük, S, yahut bir şey, Msb,) onu yükledi: yahut onu ağırca yükledi: (K:) yahut gücünün ötesinde; onu aşırı yükledi. (JK, Msb, TA. *) — -b2- (farzedilen mecaz:) Bu son mânâda, borç hakkında da söylenir: ve hastalık yahut maraz hakkında: (JK:) yahut, hastalık yahut maraz, ve uyku, ve alçaklık yahut cimrilik hakkında, (mecaz:) o [onu yükledi,] ona galip geldi ve onu ağırlaştırdı. (K, * TA, * TK.) -A2- **اثقلت**, bir kadın hakkında söylenir: O gebe oldu; karnındaki yük ağırlaştı: (S:) yahut karnındaki çocuğun büyüklüğü sebebiyle bir yük taşıdı, (Akh, S, ve Bd vii. 189’da,) (Bd, Jel:) yahut hamileliği belirgin yahut açık oldu; aynı şekilde ↓ **ثَقُلَتْ**. (K.)

6 **تَثَاْقَلَ** [**تثاقل عَلَى شَىْءٍ** O, bir şeyin üzerine ağır bastı, yahut ağırlığını ona verdi: **مُتَثَاقِلٌ**’e bak.] — -b2- **تثاقلوا** (farzedilen mecaz:) [Onlar ağırlaştılar, uyuştular, yahut isteksiz oldular:] kendilerine emredildiğinde savaşa kalkıp acele etmediler. (IDrd, K.) Ve **تثاقل اـِلَى الأَرْضِ**, (S ve K’da “ارض” maddesinde, &c.,) ve **اِثَّاقَلَ الى الرض**, birincisi fiilin aslî şekli olmak üzere, (Bd ve Jel ix. 38’de,) (farzedilen mecaz:) O, ağırlaştı, yavaşladı, yahut uyuştu, (Bd, Jel,) kâfirlere karşı savaşmaktan hoşlanmayarak, (Jel,) ve yere yahut toprağa meylederek; (Bd, Jel;) yahut ona yönelerek. (Bd.) Ve **اِثَّاقَلَ اـِلَى الدُّنْيَا** (farzedilen mecaz:) O, dünya hayatına meyletti. (TA.) Ve **تثاقل عَنْهُ** (farzedilen mecaz:) O, ağırlaştı yahut uyuştu ve ondan geri kaldı. (K.)

**استثقلهُ**
10 **استثقلهُ** أستثقله استثقله استثقلة **ٱستثقل** **ٱستثقله** **اِسْتَخَفَّهُ**’nun zıddıdır; (S ve K ve TA’da “خف” maddesinde;) O, onu yahut onu (kimseyi) **ثَقِيل** saydı [yani ağır; hakikî ve mecazî]. (TA o maddede.) — -b2- [Bundan dolayı, (farzedilen mecaz:) O, onu (bir kelimeyi yahut bir sesi) söylenmesi kolay olmayan ağır saydı; yahut kulağa ağır saydı: sözlüklerde ve nahiv kitaplarında bu mânâda çokça geçer.] — -b3- **اُسْتُثْقِلَ نَوْمًا** (farzedilen mecaz:) [O, uykuyla ağırlaştırıldı ve ona galip gelindi: ve aynı şekilde, **مَرَضًا**, hastalık yahut maraz ile: ve **لُؤْمًا**, alçaklık yahut cimrilik ile: aşağıda onun ism-i mef‘ûlüne bak]. (JK.)

**ثِقْلٌ**
**ثِقْلٌ** ثقل Ağırlık: yahut bir ağırlık; eş anlamlısı **وَزْنٌ**: (S, Msb, KL:) çoğulu **أَثْقَالٌ**. (S.) **أَعْطِهِ ثِقْلَهُ** ibaresinde böyledir [Ona onun, yahut onun (şeyin) ağırlığını ver]. (S, Msb.) **مِثْقَالٌ**’a da bak. Sen ayrıca dersin ki, **أَلْقَى عَلَيْهِ ثِقْلَهُ** yahut ↓ **ثِقَلَهُ** [O, onun üzerine ağırlığını attı: **مِثْقَالٌ**’ın son cümlesine bak: ve **جِرْمٌ**’a bak]. (S, “اوق” maddesinde, &c., nüshalara göre.) — -b2- Ve bir yük, yahut yükümlülük: (KL:) yahut ağır bir yük yahut yükümlülük: çoğulu yukarıdaki gibidir. (K.) Kur xvi. 7’de, **وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ**, “Onlar sizin yüklerinizi yahut yükümlülüklerinizi taşırlar” demektir; (Bd;) yahut sizin ağır yüklerinizi yahut yükümlülüklerinizi. (TA.) — -b3- **أَثْقَالٌ** (K’ya göre **ثِقْلٌ**’ün çoğulu, yahut Bd’ye göre ↓ **ثَقَلٌ**’ün) ayrıca (mecaz:) Yerin hazineleri, yahut gömülü hazineleri: ve onun ölüleri, yahut cesetleri demektir. (K, TA, ve Bd ve Jel xcix. 2’de.) — -b4- Ayrıca (K’ya göre **ثِقْلٌ**’ün çoğulu olarak) (mecaz:) Günahlar. (JK, K.) Kur’da [xxix. 12], **وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالًا مَعَ أَثْقَالِهِمْ** (mecaz:) [“Ve elbette günahlarını ve günahlarıyla beraber (saptırdıkları başkalarının) günahlarını taşıyacaklardır”] demektir. (TA.)

**ثَقَلٌ**
**ثَقَلٌ** ثقل Bir adamın yanında bulunan, onu yükleyen şeylerden bir şey yahut şeyler: (Ham s. 295:) [ve özellikle] ev eşyası, yahut döşeme ve kap-kacak, (El-Fلrلbee, JK, S, Mgh, Msb, K, Ham a.g.y., ve Bd xcix. 2’de,) ve (El-Fلrلbee, Msb’ye göre) bir adamın, (Ham,) yahut bir yolcunun, (JK, S, Mgh, Msb, K:) ev halkı ve akrabası ve taifesi, yahut hizmetlileri, yahut uşakları, (JK, S, Mgh, Msb, K, ve Ham:) [yahut bir adamın yolculuk takımı ve bagajı ve kafilesi:] çoğulu **أَثْقَالٌ**; (JK, S, Mgh, Msb, K; *) bununla ↓ **ثَقِلَةٌ** eş anlamlıdır, (JK, S, K,) aynı şekilde ↓ **ثَقَلَةٌ** ve ↓ **ثِقْلَةٌ** ve ↓ **ثَقْلَةٌ** ve ↓ **ثِقَلَةٌ** de; (K;) yolculuğa çıkan kimselerin bütün ev eşyası yahut döşeme ve kap-kacağı mânâsında. (S, K.) — -b2- **ثِقْلٌ**’e de bak. — -b3- (farzedilen mecaz:) Bir adamın gerekleri ve takımı, âletleri, edevatı, yahut benzeri: (Ham a.g.y.: ) meselâ, (mecaz:) âlimin kitapları ve kalemleri: her zanaatkârın böyle adlandırılan şeyi vardır. (TA.) Şu sözle:
كِلَا ثَقَلَيْنَا طَامِعٌ بِغَنِيمَةٍ
bunun sahibi, Iyلs Et-Tل-ee, şunu kasteder: İki ordumuzdan her biri, **ثَقَلَانِ**’in [yahut savaşın takımı, yahut silahları, &c.] sahipleri, ganimet ummaktadır: yahut bir orduya, hücumda ağır olduğu için **ثَقَلٌ** denebilir. (Ham a.g.y.) — -b4- Yüksek değer verilen, çok aranan ve özenle korunan her şey. (K, TA.) Bundan dolayı hadis: **اـِنِّى تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللّٰهِ وَعِتْرَتِى** [“Şüphesiz ben aranızda iki değerli ve özen gösterilen şeyi bırakıyorum: Allah’ın Kitabı ve soyum, yahut yakın akrabam”]: (K:) yahut onlara göre davranmanın ağırlığı sebebiyle böyle adlandırılmışlardır: (Th, TA:) yahut bir adamın gerekleri ve takımı, âletleri, edevatı, yahut benzerine benzetilerek. (Ham a.g.y.) — -b5- Ayrıca devekuşunun yumurtaları; çünkü onları alan onlarla sevinir ve onlar yiyecektir. (TA.) — -b6- **الثَّقَلَانِ** İnsanlar ve cinler; (S, Msb, K;) çünkü sahip oldukları temyiz sebebiyle diğer canlıları aşarlar. (TA.) Ayrıca Araplar ve yabancılar mânâsına gelebilir: yahut insanlar ve diğer canlılar. (Ham a.g.y.)

**ثِقَلٌ**
**ثِقَلٌ** ثقل Ağırlık; ağırlık olma; hantallık; ağırlık (ciddiyet); **خِفَّةٌ**’nin zıddı: (S, K, ve Er-Rلghib:) ve baskınlık: aslî kabulünde cisimlere ilişkin: sonra, ideâl şeylere. (Er-Rلghib, TA. [Baştan sona **ثَقُلَ**’e bak.]) **ثِقْلٌ**’e de bak. — -b2- **فِى أُذُنِهِ ثِقَلٌ** (mecaz:) [Onun kulağında bir ağırlık yahut donukluk vardır,] işitmesi iyi olmayan kimse hakkında söylenir; sanki kendisine söylenen şeyi almaktan, yahut kabul etmekten, yahut benimsemekten hoşlanmıyor, yahut onu almada yavaş, &c. imiş gibi. (TA.)

**ثَقْلَةٌ**
**ثَقْلَةٌ** ثقل ثقله ثقلة: **ثَقَلٌ**’e bak. — -b2- Ayrıca (farzedilen mecaz:) İnsana galip gelen bir uyuklama yahut uyku basması: (JK, M, K:) ve (mecaz:) yemekten dolayı göğüste hissedilen bir ağırlık, (K, TA,) yahut bedende, (TA,) aynı şekilde ↓ **ثَقَلَةٌ**: (K, TA:) yahut birincisi, yahut ↓ ikincisi, (S’nin farklı nüshalarına göre,) (farzedilen mecaz:) bedende bir ağırlık ve bitkinlik: (S:) ve ↓ ikincisi, (farzedilen mecaz:) kalpte hissedilen bir ağırlık. (JK.)

**ثِقْلَةٌ**
**ثِقْلَةٌ** ثقل ثقله ثقلة: **ثَقَلٌ**’e bak.

**ثَقَلَةٌ**
**ثَقَلَةٌ** ثقل ثقله ثقلة: **ثَقَلٌ**’e bak: — -b2- ve üç yerde **ثَقْلَةٌ**’ye bak.

**ثَقِلَةٌ**
**ثَقِلَةٌ** ثقل ثقله ثقلة: **ثَقَلٌ**’e bak.

**ثِقَلَةٌ**
**ثِقَلَةٌ** ثقل ثقله ثقلة: **ثَقَلٌ**’e bak.

**ثَقَالٌ**
**ثَقَالٌ** ثقال ثقيل: iki yerde **ثَقِيلٌ**’e bak. — -b2- Ayrıca, bir kadına uygulanarak, (JK, S, K,) Ağır; (S;) arka tarafı yahut kalçaları iri: (JK, * S, * K, TA:) yahut (K, TA) ideâl mânâda ağır. (TA.)

**ثُقَالٌ**
**ثُقَالٌ** ثقال ثقيل: **ثَقِيلٌ**’e bak.

**ثَقِيلٌ**
**ثَقِيلٌ** **ثَقُلَ**’ün ism-i fâili; (S, Msb, K;) Ağır, tartılı, yahut hantal: (S, K, ve Er-Rلghib:) ve başka bir şeye nispetle de; baskın: öncelikle cisimsel bir şeye uygulanır: (Er-Rلghib, TA:) ve ↓ **ثَقَالٌ** ve ↓ **ثُقَالٌ** aynı mânâyı ifade eder: (K:) çoğulu **ثِقَالٌ** ve **ثُقْلٌ** ve **ثُقَلَآءُ**’dur [sonuncusu ise, bununla birlikte, kıyasa uygun olarak yalnız akıllı varlıklara uygulanıyor görünür]. (K.) — -b2- [Fiili gibi,] ideâl bir şeye de uygulanır. (Er-Rلghib, TA.) [Böylece (farzedilen mecaz:) külfetli, yükleyici, ezici, elem verici, ağır yahut sıkıntı verici mânâsında ağır; büyük bir iş yahut dehşet verici; zor; söylenmesi kolay olmayan ağır yahut kulağa ağır; kelime ve ses hakkında; ve özellikle tek bir ünsüzün çift yapıldığı kelimeye ve sâkin bir ünsüzün harekeli yapıldığı kelimeye, ↓ **مُثَقَّلٌ** gibi; mideye ağır; hazmı zor; işitmeye ağır: fiile bak.] Kur’da [lxxiii. 5], **قَوْلًا ثَقِيلًا**, (farzedilen mecaz:) “ağır, yahut tartılı bir söz” demektir. (TA.) **النُّونُ الثَّقِيلَةُ** (farzedilen mecaz:) [**ن**’nin ağır seslisi; **يَفْعَلَنَّ** &c. gibi;] **الخَفِيفَةُ**’nin zıddıdır. (TA, “خف” maddesinde.) — -b3- Bir adama da uygulanır, (JK,) (mecaz:) [hastalıkta ağır; yahut] şiddetli bir hastalığa uğramış mânâsında: (K:) [ve (farzedilen mecaz:) ağır, yavaş, uyuşuk, tembel, donuk, durgun, yahut uykulu; çeviklik, faaliyet, atiklik, canlılık, ruh, yahut zekâdan yoksun; ahmak:] ve ↓ **مُسْتَثْقَلٌ** da böyledir: (JK:) bu da ayrıca özellikle, (farzedilen mecaz:) uyku ile (**نَوْمًا**), (JK, * K, * TK,) ve hastalık yahut maraz ile (**مَرَضًا**), ve alçaklık yahut cimrilik ile (**لُؤْمًا**) galip gelinmiş ve ağırlaştırılmış mânâsına gelir. (K.) **ثِقَالُ النَّاسِ** [TA’da açıkça kesra ile olduğu söylenmiştir; fakat CK’de hatalı olarak **ثُقال**], ve **ثُقَلَآءُ الناس** (farzedilen mecaz:) Sohbeti sevilmeyen adamlar demektir; (K;) başkalarının ağır saydığı kimseler: her biri **ثَقِيلٌ**’ün çoğuludur. (TA.) Bir kimse der ki, **أَنْتَ ثَقِيلٌ عَلَى جُلَسَائِكَ** (farzedilen mecaz:) [Sen, birlikte oturduğun arkadaşlarına ağır, yahut donuk, yahut istenmeyensin]. (TA.) Ve (TA’da “نسم” maddesinde, **ثَقِيل** olana), **مَا أَنْتَ اـِلَّا ثَقِيلُ الظِّلِّ بَارِدُ النَّسِيمِ** (farzedilen mecaz:) [Sen, başkalarının üzerine bir kasvet çöktüren ve onları üşüten kimseden başka bir şey değilsin: lafzen, gölgesi ağır; esintisi soğuk]. (TA.) **ثَقِيلٌ**, bir adama uygulanınca çoğunlukla yergide kullanılır: fakat bazen övgüde de: (Er-Rلghib, TA:) övgüde kullanıldığında, (farzedilen mecaz:) Vakur, ağırbaşlı, sağlam, sakin, yahut dingin demektir. (Kull.) Bir ata uygulanınca, (farzedilen mecaz:) Yavaş; (Kull;) ve ↓ **ثَقَالٌ** deveye uygulanınca da böyledir; (K;) ve ف ile **ثَفَالٌ**’a da bu mânâ verilmiştir; (TA;) ve ↓ **مُثْقَلٌ**, ata yahut benzerine uygulanınca. (JK.) Kur’da [ix. 41], **اِنْفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالًا**, (farzedilen mecaz:) [Savaşa çıkın] atik ve atik olmayan demektir: (Katلdeh, Bd, Jel, TA:) yahut hareket etmek size kolay da olsa zor da olsa: (Bd, * TA:) yahut binekli ve yaya: yahut hafif silahlı ve ağır silahlı: yahut sağlıklı ve hasta: (Bd:) yahut güçlü ve zayıf: (Jel:) yahut zengin ve fakir: (Jel, TA:) yahut genç ve yaşlı. (TA.)

**ثَاقِلٌ**
**ثَاقِلٌ** ثاقل Tam ağırlıkta bir dinar; (Z;) eksik olmayan: (S, K:) çoğulu **ثَوَاقِلُ**. (S, Z, K.) — -b2- **أَصْبَحَ ثَاقِلًا** (farzedilen mecaz:) O, hastalık yahut maraz sebebiyle ağırlaştı, yahut sabahleyin ağırlaştı. (Aboo-Nasr, K, TA.)

**أَثْقَلُ**
**أَثْقَلُ** ذ Daha ağır [ve en ağır]. (TA.)

**مُثْقَلٌ**
**مُثْقَلٌ** مثقل Ağır yüklenmiş: (TA:) yahut gücünün ötesinde yüklenmiş; aşırı yüklenmiş. (JK, TA.) — -b2- (farzedilen mecaz:) Hastalık yahut maraz ile, (JK,) ve borç ile, (JK, Er-Rلghib,) ezilmiş yahut baskı altında kalmış. — -b3- **ثَقِيلٌ**’e de bak.

**مُثْقِلٌ**
**مُثْقِلٌ** مثقل, bir kadına uygulanarak, Gebe; karnındaki yük ağırlaşmış: (S:) yahut hamileliği belirgin yahut açık olmuş. (K.)

**مُثَقَّلٌ**
**مُثَقَّلٌ** مثقل: **ثَقِيلٌ**’e bak. — -b2- Ayrıca (farzedilen mecaz:) Kötü karşılanmış; hoş görülmemiş; kalplere sevdirilmemiş. (Ham s. 37.)

**مُثَقَّلَةٌ**
**مُثَقَّلَةٌ** مثقل مثقله مثقلة Bir mermer taşı; (JK;) bir halının ağırlaştırıldığı mermer parçası: (K:) kaide gereği **ق** üzerine kesra ile olmalıydı. (TA.)

**مِثْقَالٌ**
**مِثْقَالٌ** مثقال Bir şeyin ağırlığı (**مِيزَان**, JK, S, K, yahut **وَزْن**, Msb, TA, ve Jel iv. 44 ve x. 62 ve xxi. 48’de, yahut **زِنَة**, TA) (JK, S, Msb, K,) onun benzerinin ağırlığı (مِنْ مِثْلِهِ [fakat bunun niçin eklendiğini görmüyorum]); (S, Msb, K;) [yani] ağırlıkça ona eşit olan; (PS, ve Bd x. 62’de;) onun miktarı (**مِقْدَار**). (Bd xxi. 48’de.) Kur x. 62’de, **مَا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقَالِ ذَرَّةٍ**, “Rabbin’den en küçük karıncanın ağırlığı kadar bir şey bile gizli kalmaz” demektir: (Jel:) yahut küçük bir karıncaya ağırlıkça eşit bir şey; yahut bir delikten giren güneş ışınında görülen zerreler. (Bd.) — -b2- Kişinin ağırlık koyduğu şey; aynı şekilde ↓ **ثِقْلٌ**; yani terazinin ağırlıklarından herhangi biri. (Er-Rلghib, TA.) — -b3- Miktarı iyi bilinen belirli bir ağırlık; (JK;) bir dirhem ve bir dirhemin yedide üçü; (Msb, ve K “مك” maddesinde;) yani on dirhemin yedide biri: (Msb:) yahut [bir buçuk dirhem; günümüzde böyle; yani] yetmiş iki **sha'eereh**: (El-Karmلnee, TA:) yahut yirmi **keerلt**. (Hidلyeh, TA.) — -b4- [Belirli bir sikke;] **دِينَارٌ** ile aynı; bkz.; (Msb “دنر” maddesinde;) altından bir **مِثْقَال**: çoğulu **مَثَاقِيلُ**. (S, K.) — -b5- **أَلْقَى عَلَيْهِ مَثَاقِيلَهُ** O, onun üzerine ağırlığını yahut yükünü attı; eş anlamlısı **مَؤُونَتَهُ** [muhtemelen onu geçindirmenin yükü mânâsında]. (Aboo-Nasr, S, K.) [**ثِقْلٌ**’e de bak.]

**مُتَثَاقِلٌ**
**مُتَثَاقِلٌ** متثاقل Bir şeyin üzerine ağırlığını veren: buradan şu söz: **وَطِئَهُ وَطْأَةَ المُتَثَاقِلِ** [O, onun yahut onun (şeyin) üzerine, ağırlığını veren kimsenin basışıyla bastı]. (TA.)

**مُسْتَثْقَلٌ**
**مُسْتَثْقَلٌ** مستثقل: **ثَقِيلٌ**’e bak.
