# ثكن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%83%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%83%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%83%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ثكن

( الثُّكْنَةُ ، بالضَّمِّ : القِلادَةُ ) ؛ ) قالَ طرَفَةُ :
ناطَتْ سِخاباً وناطَتْ فوْقَه ثُكَنا ( و ) أَيْضاً : ( الرَّايَةُ ) ؛ ) وبه فَسَّر ابنُ الأَعْرابيِّ الحَدِيْثَ : ( يُحْشَرُ الناسُ على ثُكَنِهم ) ؛ أَي على رَاياتِهم في الخَيْرِ وفي الشَّرِّ ؛ كذا في التَّهْذِيبِ .
ونَصُّ المُحْكَمِ عن ابنِ الأَعْرابيِّ : أَي على رَاياتِهم ومُجْتَمعِهِم على لِواءِ صاحِبِهِم .
( و ) الثُّكْنَةُ : ( القَبْرُ ) ؛ ) عن ابنِ الأَعْرابيِّ .
( و ) أَيْضاً : ( الإرَةُ ، وهي ( بئْرُ النارِ ) ؛ ) عنه أَيْضاً .
( و ) أَيْضاً : ( حُفْرَةٌ قدرَ ما يُواري الشَّيءَ ) ؛ ) نَقَلَهُ الأَزْهرِيُّ عن النَّضْرِ .
( و ) أَيْضاً : ( السِّرْبُ من الحَمامِ ) وغيرِهِ ؛ كما في الصِّحاحِ .
وفي المُحْكَم : الثُّكْنَةُ الجماعَةُ ، وخَصَّ بعضُهم بها الطَّيْرَ ؛ قالَ الأَعْشَى يَصِفُ صَقْراً :
يُسافِعُ وَرْقاءَ غَوْرِيَّةًلِيُدْرِكَها في حَمامٍ ثُكَنْأَي مُجْتَمِعَة .
( و ) الثُّكْنَةُ : ( النِّيَّةُ من إيمانٍ أَو كُفْرٍ ) ؛ ) وبه فُسِّر الحَدِيْثُ أَيْضاً : ( على ما ماتوا عليه مِن إيمانِهم أَو كُفْرِهم فأُدْخِلوا قُبورَهُم ) .

وقالَ النَّضْرُ : ( و ) أَيْضاً ( عِهْنٌ يُعَلَّق في أَعْناقِ الإِبِلِ ) ؛ ) كذا في التَّهْذيبِ .
( و ) قالَ اللَّيْثُ : الثُّكْنَةُ ( مَرْكَزُ الأَجْنادِ ) على رَاياتِهم ( ومُجْتَمَعُهم على لِواءِ صاحِبِهم ) وعَلَمِهِم ، ( وإنْ لم يكنْ هُناكَ لِواءٌ ولا عَلَمٌ ، ج ) ثُكَنٌ ، ( كصُرَدٍ ) .
( وفي المُحْكَم : ثُكَنُ الجُنْدِ : مَراكِزُهم ، واحِدُها ثُكْنَة ، فارِسِيَّة .
( وثَكَنٌ ، محرَّكَةً : جَبَلٌ ) مَعْروفٌ ؛ نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ وابنُ سِيْدَه .
وقالَ النَّضْرُ : أَحْسَبُهُ نَجْدِيًّا .
( والأُثْكونُ ، بالضَّمِّ ) ، لُغَةٌ في الأُثْكولِ باللامِ ، وهو ( العُرجونُ والشَّماريخُ ) .
( قالَ ابنُ سِيْدَه : وعسَى أَنْ يكونَ بَدَلاً .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
ثُكْنُ الطَّريقِ : سَنَنُه ومحجَّتُه ؛ كما في المُحْكَمِ .
وفي الصِّحاحِ : ويقالُ : خَلِّ عن ثُكْنِ الطَّرِيقِ أَي عن سُجْعِه .
وقالَ ابنُ الأَعْرابيِّ : الثُّكْنَةُ : الجماعَةُ مِن الناسِ والبَهائِمِ .

### Türkçe

( **الثُّكْنَةُ** , ötre ile: **القِلادَةُ** )؛ ) Ṭarafe dedi:
Süḫāb’ı astı ve onun üstüne **ثُكَنا** astı. ( Ve ) yine: ( **الرَّايَةُ** )؛ ) ve onunla İbnü’l-Aʿrābī hadisi tefsir etti: ( İnsanlar **ثُكَنِهم** üzere haşrolunur )؛ yani hayırda ve şerde bayrakları üzere; Tehzîb’de böyledir.
Ve el-Muḥkem’in İbnü’l-Aʿrābī’den naklettiği metin: yani bayrakları üzere ve sahiplerinin livâsı üzerinde toplanmaları üzere.
( Ve ) **الثُّكْنَةُ**: ( **القَبْرُ** )؛ ) İbnü’l-Aʿrābī’den.
( Ve ) yine: ( **الإرَةُ** , ve o ( **بئْرُ النارِ** )؛ ) ondan yine.
( Ve ) yine: ( bir çukur; şey’i örtecek kadar )؛ ) onu el-Ezherî en-Naḍr’dan nakletti.
( Ve ) yine: ( güvercin sürüsü ) ve başkası; Ṣıḥāḥ’ta olduğu gibi.
Ve el-Muḥkem’de: **الثُّكْنَةُ** cemaat(tir); ve bazısı onu kuşa tahsis etti; el-Aʿşā bir şahini vasfederek dedi:
Gavrî bir kumruya saldırır,
Onu bir güvercin içinde **ثُكَنْ**’de yakalasın diye, yani toplanmış.
( Ve ) **الثُّكْنَةُ**: ( imandan veya küfürden niyet )؛ ) ve onunla hadis de tefsir edildi: ( imanlarından veya küfürlerinden üzere öldükleri şey üzere; sonra kabirlerine sokuldular ).

Ve en-Naḍr dedi: ( Ve ) yine ( develerin boyunlarına asılan yün )؛ ) Tehzîb’de böyledir.
( Ve ) el-Leys dedi: **الثُّكْنَةُ** ( askerlerin merkezi ) bayrakları üzerinde ( ve sahiplerinin livâsı ve sancakları üzerinde toplanmaları ) ve alametleri; ( orada ne livâ ne de alamet olmasa da, çoğulu ) **ثُكَنٌ** , ( **صُرَدٍ** gibi ).
( Ve el-Muḥkem’de: **ثُكَنُ الجُنْدِ**: onların merkezleridir; tekili **ثُكْنَة**; Farsçadır.
( Ve **ثَكَنٌ** , harekeli: bilinen bir dağdır )؛ onu el-Cevherî ve İbn Sîde nakletti.
Ve en-Naḍr dedi: onu Necdî sanıyorum.
( **الأُثْكونُ** , ötre ile ), **الأُثْكولِ**’de (lam ile) bir lugattır; ve o ( **العُرجونُ** ve **الشَّماريخُ** )’tir.
( İbn Sîde dedi: ve umulur ki bir bedel olsun.
Ve ona istidrâk olunanlardandır:
**ثُكْنُ الطَّريقِ**: onun yolu ve ana yolu; el-Muḥkem’de olduğu gibi.
Ve Ṣıḥāḥ’ta: ve denir: **خَلِّ عن ثُكْنِ الطَّرِيقِ** yani onun secʿinden uzak dur.
Ve İbnü’l-Aʿrābī dedi: **الثُّكْنَةُ**: insanlardan ve hayvanlardan cemaat.
