# ثلب (ث-ل-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%84%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - ل - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الثاء واللام والباء معهما
ل ب ث، ث ل ب، ب ل ث مستعملات
لبث:
اللَّبْث: المُكْثُ، ولَبِثَ لَبْثاً.
واللَّبِثُ: البطيءُ.
ثلب:
الثِّلْبُ: البعيرُ الهَرِمُ.
والثِّلْبُ: الشِّيْخ، هُذَلية.
والأَثْلْبُ: التُّرابُ، وفي لغةٍ: فُتاتُ الحِجارة.
وفي الحديث: وللعاهر الأَثْلَبُ.
والثَّلبُ: شِدَّة اللَّوْمِ، والأخْذُ باللسانِ.
وهو المِثْلَبُ يَجري في العُقوبات.
بلث:
البَلث: الحرك، الواحدة بَلْثة.

##### Türkçe

باب **الثاء** ve**اللام** ve**الباء** onlarla birlikte
**ل ب ث**، **ث ل ب**، **ب ل ث** kullanımdadırlar.

**لبث**:
**اللَّبْث**: kalma (durma); ve **لَبِثَ** **لَبْثاً**.
Ve **اللَّبِثُ**: yavaş olan.

**ثلب**:
**الثِّلْبُ**: yaşlı deve.
Ve **الثِّلْبُ**: ihtiyar; Hüzeylî (lehçesi).
Ve **الأَثْلْبُ**: toprak; ve bir dilde: taş kırıntısı.
Ve hadiste: “Ve zinakâra **الأَثْلَبُ** vardır.”
Ve **الثَّلبُ**: kınamanın şiddeti ve dille alma (dil ile yakalama).
Ve o, cezalar içinde cereyan eden **المِثْلَبُ**dur.

**بلث**:
**البَلث**: hareket; bir tanesi **بَلْثة**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

ثَلَبَهُ ثَلْباً، إذا صَرَّحَ بالعيب وتنقّصَهُ. قال الراجز: لا يُحْسِنُ التعريضَ إلاَّ ثَلْبا والمثالبُ: العيوبُ، الواحدة مَثْلَبَةٌ. والأَثْلَبُ والإِثْلِبُ: فُتاتُ الحجارةِ والتراب. وقيل: بِفِيهِ الأَثْلَبُ والإِثْلِبُ: فُتاتُ الحجارةِ والتراب. وقيل: بِفِيهِ الأَثْلَبُ والإِثْلِبُ. والثِلْبُ بالكسر: الجمل الذي انكسرَتْ أنيابُهُ من الهَرَمِ وتناثر هُلْبُ ذَنَبِهِ، والأنثى ثِلْبَةٌ، والجمع ثِلَبَةٌ. تقول منه: ثَلَّبَ البعيرُ تَثْليباً. ورُمْحٌ ثَلِبٌ، أي مُتَثَلِّمٌ. قال أبو العيال الهُذَليّ: ومُطَّرِدٌ من الخَطّيّ لا عارٍ ولا ثَلِبُ ومنه امرأةٌ ثالِبَةُ الشَوى، أي مُتَشَقِّقة القدَمين.

##### Türkçe

**ثَلَبَهُ ثَلْباً**: ayıbı açıkça söyleyip onu küçümsediği zaman. Râciz dedi ki: Ta‘rîzi ancak **ثَلْبا** olarak güzel yapar.

**المثالبُ**: ayıplar; teki **مَثْلَبَةٌ**.

**الأَثْلَبُ** ve **الإِثْلِبُ**: taş ve toprağın kırıntısı.

Ve denildi: Ağzında **الأَثْلَبُ** ve **الإِثْلِبُ** vardır: taş ve toprağın kırıntısı.

Ve denildi: Ağzında **الأَثْلَبُ** ve **الإِثْلِبُ** vardır.

**الثِلْبُ** (kesre ile): yaşlılıktan köpekdişleri kırılmış ve kuyruğunun **هُلْبُ**’u dökülmüş deve; dişisi **ثِلْبَةٌ**, çoğulu **ثِلَبَةٌ**. Ondan şöyle dersin: **ثَلَّبَ البعيرُ تَثْليباً**.

Ve **رُمْحٌ ثَلِبٌ**: yani yontulmuş/çentiklenmiş. Ebû’l-‘Iyâl el-Huzelî dedi ki:
Ve **مُطَّرِدٌ** Hatṭî’den; ne çıplak ne de **ثَلِبُ**.

Ve ondan: **امرأةٌ ثالِبَةُ الشَوى**: yani ayakları çatlamış.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ث ل ب
ثلب ، ثبل ، بثل ، لبث .
ثلب : قال اللَّيْثُ : الثِّلْب البَعيرُ الهَرِم .
والثِّلْب : الشَّيخ ، بلغة هُذَيل .
أبو عُبيد : الأَثْلب : الْحَجر .
وقال شَمِرٌ : الأَثْلبُ ، بلغة أهل الحجاز : الحجر ؛ وبلُغة بني تميم : التّراب .
وقال الفرَّاء : يُقال : بفِيه الإثْلبُ .
والكلامُ الكثير : الأَثْلب ، وهو التراب والحجارة ؛ قال رُؤبة :
وإن تُنَاهبه تَجدْه مِنْهَبا
تَكْسُو حُروفَ حاجِبَيْه الأثْلَبا
وهو التُّراب تَرْمي به قوائمُها على حاجبَيْه .
أبو عُبيد ، عن الفَرّاء : ثَلَبْتُه أَثْلِبه ثَلْباً ، إذا عِبْتَه وقُلتَ فيه .
وقال غيره : المثَالِبُ ، منه .
ويُقال : مَثالِبُ الأمِير والقاضي : معايِبُه .
ويُقال : ثَلَبْت الرَّجُل ، أي طَرَدْتُه .
وقال اللَّيْثُ : الثّلْب : شِدَّة اللّوْم والأخْذ باللِّسان .
وهو المِثْلَب يَجْري في العُقُوبات ونحوها .
سَلَمة ، عن الفَرَّاء : ثَلِب جِلْدُه ثَلَباً ، ورَدِن يَرْدَن رَدَناً ، إذا تَقَبَّض ولانَ ؛ وقَفَل يَقْفُل ، إذا يَبِس .
أبو عُبَيد : الثَّلِبُ : الرُّمْح المُتَثلِّم ؛ وقال أبو العِيَال :
ومُطَّرِدٌ مِن الخَطِّ
يّ لا عارٍ ولا ثَلِبُ
ثبل بثل : أهملهما اللَّيْثُ .
ورَوى أبو العبّاس ، عن ابن الأعْرابي أنه قال : الثُّبْلَة : البَقِيَّة ؛ والبُثْلة : الشُّهْرة .
قلت : وهما حَرفان عربيَّان ، جعل الثَّبلة بمنزلة ( الثُّملة ) .
لبث : قال اللَّيْثُ : اللَّبْثُ : المُكث .
والفِعل : لَبِث ، قال الله تعالى : ( مَئَاباً لَّابِثِينَ فِيهَآ ) ( النبأ : 23 ) .
سَلَمة ، عن الفَرَّاء : والناسُ يَقْرَؤون ) مَئَاباً ( .
ورُوي عن عَلْقمة أنه قرأها ( لَبِثين ) .
قال : وأجود الوَجْهين ) مَئَاباً ( لأن ) مَئَاباً ( إذا كانت في مَوضِع تقع فتَنْصب كانت بالألف ، مثل : الطامع والباخِل .
قال : واللَّبِث : البَطيء .
وهو جائز ، كما يقال : رجُلٌ طامِعٌ وطَمِع ، بمعنًى واحد ؛ ولو قلت : هو طَمِع فيما قِبَلَك ، كان جائزاً .
قلت : يُقال : لَبث لُبْثاً ولَبْثاً ولُبَاثاً ، كل ذلك جائز ، وتَلَبَّث تَلَبُّثاً ، فهو مُتَلَبِّث .

##### Türkçe

ث ل ب
**ثلب** , **ثبل** , **بثل** , **لبث** .
**ثلب** : **اللَّيْثُ** dedi: **الثِّلْب** yaşlı deve(dir).
Ve **الثِّلْب**: yaşlı adam(dır), **هُذَيل** lehçesinde.
**أبو عُبيد**: **الأَثْلب**: taş(tır).
Ve **شَمِرٌ** dedi: **الأَثْلبُ** , Hicaz ehlinin lehçesinde: taş; **بني تميم** lehçesinde: toprak.
Ve **الفرَّاء** dedi: denilir: **بفِيه الإثْلبُ**.
Ve çok söz: **الأَثْلب**(dir); ve o, toprak ve taşlar(dır); **رُؤبة** dedi:
Ve eğer onu yağmalarsan, onu yağmalanmış bulursun
İki kaşının harflerini **الأثْلَبا** giydirir
Ve o, toprak(tır); onun ayakları iki kaşının üzerine onunla atar.
**أبو عُبيد** , **الفَرّاء**’dan: **ثَلَبْتُه أَثْلِبه ثَلْباً**; onu ayıpladığın ve onun hakkında söylediğin zaman.
Ve başkası dedi: **المثَالِبُ** , ondandır.
Ve denilir: **مَثالِبُ الأمِير والقاضي**: onun ayıpları.
Ve denilir: **ثَلَبْت الرَّجُل**; yani onu kovdum.
Ve **اللَّيْثُ** dedi: **الثّلْب**: kınamanın şiddeti ve dille yakalama.
Ve o, cezalarda ve benzerlerinde cereyan eden **المِثْلَب**’dir.
**سَلَمة** , **الفَرَّاء**’dan: **ثَلِب جِلْدُه ثَلَباً**; ve **رَدِن يَرْدَن رَدَناً**; büzüşüp yumuşadığı zaman; ve **قَفَل يَقْفُل**; kuruduğu zaman.
**أبو عُبَيد**: **الثَّلِبُ**: gedikli mızrak; ve **أبو العِيَال** dedi:
Ve hat(tan) bir düzgün giden
ne çıplak ne de **ثَلِبُ**
**ثبل بثل** : ikisini **اللَّيْثُ** ihmal etti.
Ve **أبو العبّاس** , **ابن الأعْرابي**’den rivayet etti ki o dedi: **الثُّبْلَة**: bakiye; ve **البُثْلة**: şöhret.
Dedim: ve ikisi Arapça iki harftir; **الثَّبلة**’yi (**الثُّملة**) menzilesinde kıldı.
**لبث** : **اللَّيْثُ** dedi: **اللَّبْثُ**: kalma.
Ve fiil: **لَبِث**; Allah Teâlâ dedi: ( **مَئَاباً لَّابِثِينَ فِيهَآ** ) ( **النبأ** : 23 ) .
**سَلَمة** , **الفَرَّاء**’dan: ve insanlar **مَئَاباً** okurlar.
Ve **عَلْقمة**’den rivayet olundu ki onu (**لَبِثين**) okudu.
Dedi: ve iki vecih(in) en iyisi **مَئَاباً**(dır); çünkü **مَئَاباً** bir mevzide vâki olup nasb ederse elif ile olur; مثل: **الطامع** ve **الباخِل**.
Dedi: ve **اللَّبِث**: yavaş.
Ve o caizdir; كما denilir: **رجُلٌ طامِعٌ** ve **طَمِع**; tek bir mânâ ile; ve eğer desen: o, senin katında olana dair **طَمِع**(dır), caiz olurdu.
Dedim: denilir: **لَبث** **لُبْثاً** ve **لَبْثاً** ve **لُبَاثاً**; bunların hepsi caizdir; ve **تَلَبَّث** **تَلَبُّثاً**; o hâlde o **مُتَلَبِّث**(tir).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الثاء واللام وما يثلثهما)
(ثلم) الثاء واللام والميم أصلٌ واحد، وهو تَشَرُّم يقَع في طَرَف الشيء، كالثُّلْمة تكون في طَرَف الإناء. وقد يسمَّى الخَلَل أيضاً ثُلْمة وإن لم يكن في الطَّرَف. وإناءٌ مُنْثَلمٌ ومُتَثَلِّمٌ.
(ثلب) الثاء واللام والباء كلمةٌ صحيحة مُطَّردةُ القِياسِ في خَوَر الشّيء وتشعُّثِه. فالثَّلِبُ الرُّمْح الخوّار. قال الهذليّ([1]):
ومُطَّرِدٌ من الخَطِّ *** يِّ لا عارٍ ولا ثَلِبُ
والثِّلْب: الهِمُّ الكبير. وقد ثَلِبَ ثَلباً. ويقال ثَلبْتُه إذا عِبْتَهُ. وهو ذو ثلبةٍ([2]) أي عَيْب. والقياس ذاك، لأنه يصع منه ويشعِّثه([3]). وامرأةٌ ثالِبةُ الشَّوَى، أي منْشقّة
القدَمين([4]). قال:
لقد ولَدَتْ غَسَّانَ ثالبَةُ الشَّوَى	*** عَدُوس السُّرَى لا يعرف الكَرْمَ جِيدُها([5])والثَّلَب: الوَسَخ، يقال إنه لَثَلِبُ الجِلْد، وذاك هو القَشَف. والقياسُ واحد.
(ثلث) الثاء واللام والثاء كلمةٌ واحدة، وهي في العدد، يقال اثنانِ وثلاثة. والثَُّلاثاءُ من الأيام. قال:
[قالوا] ثَُلاثاؤهُ مالٌ وَمَأدُبَةٌ *** وكلُّ أيّامِه يومُ الثُّلاثاءِ([6])وثالثة الأثافي: الحَيْدُ النّادِر من الجبل، يجمع إليه صخرتانِ ثم تُنْصَبُ عليها القِدْر. وهو الذي أراده الشماخُ:
أقامتْ على رَبْعَيهما جارتَا صَفاً  *** كُمَيْتا الأعالي جَوْنَتَا مُصْطَلاهما([7])والثَّلُوث من الإبل: التي تملأ ثلاثةَ آنِية إذا حُلِبت. والمثلوثة: المزادة تكون من ثلاثة جُلودٍ. وحَبْلٌ مَثْلوثٌ، إذا كان على ثلاثِ قُوىً.
(ثلج) الثاء واللام والجيم أصلٌ واحد، وهو الثَّلْج المعروف. ومنه تتفرع الكلمات المذكورة في بابه. يقال أرضٌ مثلوجة إذا أصابَها الثّلْج. فإذا قالوا رجلٌ مثلوج الفؤاد فهو البليد العاجز. وهو من ذلك القياس، والمعنى أنّ فؤادَه كأنّه ضُرِب بثَلْجٍ فَبَرَدَتْ حرارتُه وتبلَّد. قال:
* تنَبَّهَ مَثْلُوجَ الفؤادِ مُوَرَّما([8]) *
وإذا قالوا ثَلِجَ بخبرٍ أتاه، إذا سُرَّ بهِ، فهو من الباب أيضاً؛ وذلك أنّ الكرب إذا جَثَمَ على القلْب كانت لـه لَوعةٌ وحَرارة، فإذا وَرَدَ ما يُضادُّه جاءَ بَرْدُ السُّرور. وهذا شائعٌ في كلامهم. ألا تراهم يقولون في الدعاء عليه: أسخَنَ اللهُ عينَه. فإذا دَعوْا له قالوا: أقرّ الله عينَه. ويحملون على هذا فيقولون: حفَر حتى أثْلَجَ، إذا بَلَغ الطِّين المجتمع مع نُدُوَّتِه بالثَّلج.
(ثلط) الثاء واللام والطاء كلمةٌ واحدة، وهو ثَلْطُ البعير والبقرة.
(ثلغ) الثاء واللام والغين كلمةٌ واحدة، وهو شَدْخُ الشيء. يقال ثَلَغْت رأسَه أي شدَخْته. ويقولون لما سقط من الرُّطَبِ فانشدخ مثَلَّغ.
--------------ـــ
([1]) هو أبو العيال الهذلي، كما في شرح السكري لأشعار الهذليين 141 ومخطوطة الشنقيطي 95 واللسان (ثلب). وقبل البيت:
وقد ظهر السوابغ فو *** قهم والبيض واليلب
([2]) ضبطت في المجمل بفتح الثاء وكسرها.
([3]) يقال: شعثت من فلان: إذا غضضت منه وتتقصته، من الشعث، وهو انتشار الأمر. وفي الأصل: "ويشعبه"، تحريف.
 ([4])وكذا في المجمل. وفي اللسان:"متشققة القدمين".
([5]) لجرير، يهجو غسان بن ذهيل السليطي. ديوانه 127 والمجمل، واللسان (ثلب، عدس، كرم). وقد روي في اللسان (عدس): "ثالثة الشوى" يعني أنها عرجاء فكأنها على ثلاث قوائم. ويروى أيضاً: "بالية الشوى".
([6]) الكلمة الأولى ساقطة من البيت، وإثباتها من الأزمنة والأمكنة للمرزوقي (1: 272). وروايته فيها: "خصب ومأدبة".
([7]) ديوان الشماخ 86 وسيبويه (1: 102).
([8]) لحاتم الطائي في ديوانه 109. وصدره: *ينام الضحى حتى إذا ليله استوى*

ـ

##### Türkçe

(ثاء, لام ve onlara üçüncü olanlar babı)

(**ثلم**) **الثاء** ve **اللام** ve **الميم** tek bir asıldır; o da bir şeyin ucunda vuku bulan bir parçalanmadır; kabın ucunda bulunan **الثُّلْمة** gibi. Ve **الخَلَل** de, uçta olmasa bile, **ثُلْمة** diye adlandırılabilir. Ve **مُنْثَلمٌ** ve **مُتَثَلِّمٌ** bir kap.

(**ثلب**) **الثاء** ve **اللام** ve **الباء**; şeyin gevşekliğinde ve dağınıklığında sahih bir kelimedir, kıyasa muttariddir. Şu hâlde **الثَّلِبُ**: gevşek mızraktır. Hüzeli dedi ki([1]):

ومُطَّرِدٌ من الخَطِّ *** يِّ لا عارٍ ولا ثَلِبُ

Ve **الثِّلْب**: büyük kederdir. Ve **ثَلِبَ** **ثَلباً**. Ve “Onu ayıpladım” mânasında **ثَلبْتُه** denir. Ve o, **ثلبةٍ**([2]) sahibidir; yani ayıp. Ve kıyas odur; çünkü onu gevşetir ve onu dağıtır([3]). Ve bir kadın **ثالِبةُ الشَّوَى**; yani iki ayağı yarılmış([4]). Dedi ki:

لقد ولَدَتْ غَسَّانَ ثالبَةُ الشَّوَى	*** عَدُوس السُّرَى لا يعرف الكَرْمَ جِيدُها([5])والثَّلَب: pisliktir; “O, derisi **ثَلِبُ**tur” denir; ve o, **القَشَف**tir. Ve kıyas birdir.

(**ثلث**) **الثاء** ve **اللام** ve **الثاء** tek bir kelimedir; o da sayıda(dır); “iki ve üç” denir. Ve günlerden **الثَُّلاثاءُ**. Dedi ki:

[قالوا] ثَُلاثاؤهُ مالٌ وَمَأدُبَةٌ *** وكلُّ أيّامِه يومُ الثُّلاثاءِ([6])وثالثة الأثافي: dağdan nadir bir çıkıntı olan **الحَيْدُ**dur; ona iki kaya toplanır, sonra üzerine tencere dikilir. Ve Şemmâh’ın kastettiği odur:

أقامتْ على رَبْعَيهما جارتَا صَفاً  *** كُمَيْتا الأعالي جَوْنَتَا مُصْطَلاهما([7])Ve develerden **الثَّلُوث**: sağıldığında üç kabı dolduran(deve)dir. Ve **المثلوثة**: üç deriden olan kırbadır. Ve **حَبْلٌ مَثْلوثٌ**: üç kat kuvvet üzere olduğunda.

(**ثلج**) **الثاء** ve **اللام** ve **الجيم** tek bir asıldır; o da bilinen **الثَّلْج**dir. Ve ondan, babında zikredilen kelimeler dallanır. **أرضٌ مثلوجة** denir; ona **الثّلْج** isabet ettiğinde. “**رجلٌ مثلوج الفؤاد**” dediklerinde ise o, ahmak âcizdir. Ve o, o kıyastandır; mânâ: sanki onun gönlüne **ثَلْج** vurulmuş da harareti soğumuş ve ahmaklaşmıştır. Dedi ki:

* تنَبَّهَ مَثْلُوجَ الفؤادِ مُوَرَّما([8]) *

Ve “Ona gelen bir haberle sevindi” mânasında **ثَلِجَ** denildiğinde, o da babdandır; çünkü keder kalbin üzerine çöktüğünde onun için bir yanma ve hararet vardır; ona zıt olan geldiğinde sevinç serinliği gelir. Bu, onların sözünde yaygındır. Görmez misin, ona beddua ederken: “Allah onun gözünü ısıtsın” derler. Ona dua ettiklerinde: “Allah onun gözünü serin kılsın” derler. Ve bunu buna hamlederler de derler ki: “Kazdı, ta ki **أثْلَجَ**”; yani, ıslaklığıyla birlikte toplanmış çamura **الثَّلج** ile (karışmış olana) ulaştığında.

(**ثلط**) **الثاء** ve **اللام** ve **الطاء** tek bir kelimedir; o da devenin ve ineğin **ثَلْطُ**udur.

(**ثلغ**) **الثاء** ve **اللام** ve **الغين** tek bir kelimedir; o da şeyin ezilip yarılmasıdır. “Başını ezip yardım” mânasında **ثَلَغْت** **رأسَه** denir. Ve **الرُّطَبِ**dan düşüp de ezilip yarılan şeye **مثَلَّغ** derler.

--------------ـــ
([1]) O, Ebu’l-İyâl el-Hüzelî’dir; es-Sukkerî’nin “Eş‘âru’l-Hüzeliyyîn” şerhinde 141’de, eş-Şenkîtî yazmasında 95’te ve “el-Lisân”da (**ثلب**) (böyle)dir. Beyitten önce:

وقد ظهر السوابغ فو *** قهم والبيض واليلب

([2]) “el-Mücmel”de **الثاء**ın fethası ve kesresiyle ضبط edilmiştir.

([3]) Denir ki: “Falandan **شعثت**”; yani onu küçülttüm ve onu eksilttim; **الشعث**tan (gelir); o da işin dağılmasıdır. Asılda: “**ويشعبه**”, tahriftir.

([4]) “el-Mücmel”de de böyledir. “el-Lisân”da: “iki ayağı çatlamış”.

([5]) Cerîr’indir; Gassân b. Zuheyl es-Suleytî’yi hicveder. Dîvânı 127 ve “el-Mücmel” ve “el-Lisân” (**ثلب**، **عدس**، **كرم**). “el-Lisân”da (**عدس**) rivayet edilmiştir: “**ثالثة الشوى**”; yani o topaldır; sanki üç ayak üzerindedir. Yine rivayet edilir: “**بالية الشوى**”.

([6]) İlk kelime beyitten düşmüştür; ispatı el-Merzûkî’nin “el-Ezmine ve’l-Emkine”sindendir (1: 272). Oradaki rivayeti: “**خصب** ومأدبة”.

([7]) eş-Şemmâh Dîvânı 86 ve Sîbeveyh (1: 102).

([8]) Hâtim et-Tâî’nindir; Dîvânında 109. Ve صدرُه: *ينام الضحى حتى إذا ليله استوى*

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ث ل ب
ما ثلبت مسلماً قط‏.‏
ومالك تثلب الناس وتثلم أعراضهم وما اشتهـى الثلـب إلا مـن أشبـه الكلب‏.‏
وما عرفت في فلان مثلبة‏.‏
وفلان مثلوب وذو مثالب‏.‏
وما أنت إلا مثلب أي عادتك الثلب‏.‏
وبعير ثلب‏:‏ هرم ورمح ثلب‏:‏ خوار‏.‏
وقد ثلب ثلباً‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ مـا هـو إلا ثلب أي شيخ هرم‏.‏
استعيرت للرجل صفة الجمل‏.‏
تقول رأيت ثلباً على ثلب بيده ثلب‏.‏

##### Türkçe

ث ل ب
**ما ثلبت مسلماً قط‏.‏**
Hiçbir zaman bir Müslümanı **ثلبت** etmedim.

**ومالك تثلب الناس وتثلم أعراضهم وما اشتهـى الثلـب إلا مـن أشبـه الكلب‏.‏**
Sana ne oluyor da insanları **تثلب** ediyor ve onların ırzlarını **تثلم** ediyorsun; **الثلـب**i ancak köpeğe benzeyen kimse arzuladı.

**وما عرفت في فلان مثلبة‏.‏**
Falan kimse hakkında bir **مثلبة** tanımadım (bilmedim).

**وفلان مثلوب وذو مثالب‏.‏**
Falan **مثلوب**dur ve **مثالب** sahibidir.

**وما أنت إلا مثلب أي عادتك الثلب‏.‏**
Sen ancak **مثلب**sin; yani âdetin **الثلب**dir.

**وبعير ثلب‏:‏ هرم ورمح ثلب‏:‏ خوار‏.‏**
**وبعير ثلب**: yaşlandı. **ورمح ثلب**: zayıf.

**وقد ثلب ثلباً‏.‏**
Ve **ثلب** etti, **ثلباً**.

**ومـن المجـاز‏:‏ مـا هـو إلا ثلب أي شيخ هرم‏.‏**
Mecazdan: O ancak bir **ثلب**dir; yani yaşlı bir ihtiyar.

**استعيرت للرجل صفة الجمل‏.‏**
Devenin sıfatı erkek için ödünç alınmıştır.

**تقول رأيت ثلباً على ثلب بيده ثلب‏.‏**
Şöyle dersin: “Elinde bir **ثلب** olduğu hâlde, bir **ثلب** üzerinde bir **ثلب** gördüm.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ثَلَبَه يَثْلِبُه ثَلْباً: لامَه وعابَه وصَرَّحَ بالعيب وقالَ فيه وتَنَقَّصَه. قال الراجز:
لا يُحْسِنُ التَّعْرِيضَ إِلاّ ثَلْبا
غيره: الثَّلْبُ: شِدّةُ اللَّوْمِ والأَخْذُ باللِّسان، وهو المِثْلَبُ يَجْري في العُقُوباتِ، والثَّلْب. ومَثَل: لا يُحْسِنُ التَّعْرِيضَ إِلاَّ ثلابا(1) (1 قوله «إلا ثلابا» كذا في النسخ فان يكن ورد ثالب فهو مصدره والا فهو تحريف ويكون الصواب ما تقدم أعلاه كما في الميداني والصحاح.) . والـمَثالِبُ منه. والـمَثالِبُ: العُيُوبُ، وهي الـمَثْلَبةُ والـمَثْلُبةُ. ومَثالِبُ الأَمِيرِ والقاضِي: مَعايِبُه ورَجلٌ ثِلْبٌ وثَلِبٌ: مَعِيبٌ. وثَلَبَ الرَّجُلَ ثَلْباً: طَرَدَهُ. وثَلَبَ الشيءَ: قَلَبَه. وثَلَبَه كَثَلَمَه على البدل.
ورمْحٌ ثَلِبٌ: مُتَثَلِّمٌ. قال أَبو العِيال الهُذَلِي: وقد ظَهَرَ السَّوابِغُ فِيـ  * ـهِمُ والبَيْضُ واليَلَبُ ومُطَّرِدٌ. مِنَ الخَطِّيِّ،  * لا عــــــارٍ، ولا ثَلِبُ اليَلَبُ: الدُّرُوعُ الـمَعْمُولةُ مِنْ جُلود الإِبل، وكذلك البَيْضُ تُعْمَلُ أَيضاً من الجُلُود. وقوله: لا عارٍ أَي لا عارٍ مِنَ القِشْر ومنه امْرأَةٌ ثالبِةُ الشَّوَى أَي مُتَشَقِّقةُ القَدَمَيْنِ، قال جرير: لَقَدْ ولَدَتْ غَسَّانَ ثالِبةُ الشَّوَى، *  عَدُوسُ السُّرَى، لا يَعْرِفُ الكَرْمَ جِيدُها ورجل ثِلْبٌ: مُنْتَهي الهَرَمِ مُتَكَسِّرُ الأَسْنانِ،
\<ص:242>
والجمع أَثْلابٌ، والأُنثى ثِلْبةٌ، وأَنكرها بعضُهم، وقال: إِنما هي ثِلْبٌ. وقد ثَلَّبَ تَثْلِيباً. والثِّلْبُ: الشَّيخ، هُذَلِيَّةٌ. قال ابن الأَعرابي: هو الـمُسِنُّ، ولم يَخُصَّ بهذه اللغة قَبِيلةً من العرب دون أُخرى. وأَنشد:
إِمـَّا تَرَيْنِي اليَوْمَ ثِلْباً شاخِصاً
الشاخِصُ: الذي لا يُغِبُّ الغَزْوَ. وبعير ثِلْبٌ إِذا لم يُلْقِحْ. والثِّلْبُ، بالكسر: الجمل الذي انْكَسَرَتْ انيابُه مِن الهَرَمِ، وتَناثَر هُلْبُ ذَنَبِه، والأُنثى ثِلْبةٌ، والجمع ثِلَبةٌ، مثلُ قِرْدٍ وقِرَدةٍ. تقول منه: ثَلَّبَ البعيرُ تَثْلِيباً، عن الأَصمعي قاله في كتاب الفَرْق؛ وفي الحديث: لهم من الصَّدَقةِ الثِّلْبُ والنَّابُ. الثِّلْبُ من ذُكور الإِبِل: الذي هَرِمَ وتكسَّرَتْ أَسنانُه. والنابُ: الـمُسِنَّةُ من إِناثِها . ومنه حديث ابن العاص كتب إِلى معاويةَ رضي اللّه عنهما: إِنك جَرَّبْتَني فوجَدْتَني لستُ بالغُمْرِ الضَّرَعِ ولا بالثِّلْبِ الفاني. الغُمْرُ: الجاهلُ. والضَّرَعُ: الضعيف.
وَثَلِبَ جِلْدُه ثَلَباً، فهو ثَلِبٌ، إِذا تَقَبَّض.
والثَّلِيبُ: كَلأُ عامَيْنِ أَسْوَدُ، حكاه أَبو حنيفة عن أَبي عمرو، وأَنشد:
رَعَيْنَ ثَلِيباً ساعةً، ثم إِنَّنا  * قَطَعْنا علَيْهِنَّ الفِجاجَ الطَّوامِسا والإِثْلِبُ والأَثْلَبُ: التُّرابُ والحجارة. وفي لغةٍ: فُتاتُ الحِجارةِ والترابُ. قال شمر: الأَثْلَبُ، بلغة أَهل الحجاز: الحَجَر، وبلغة بني تميم: التراب. وبفيه الإِثْلِبُ، والكلامُ الكثير الأَثْلَبُ، أَي الترابُ والحجارة. قال: ولكِنَّما أُهْدي لقَيْسٍ هَدِيَّةً،  * بِفِيَّ، مِنِ اهْداها لَه، الدَّهْرَ، إِثْلِبُ بِفِيَّ متصل بقوله أُهْدي ثم استأْنف، فقال له: الدهرَ، إِثْلِبُ، من إِهدائي إِياها. وقال رؤبة:
وإِنْ تُناهِبْهُ تَجِدْه مِنْهَبا،  * تَكْسُو حُروفَ حاجِبَيْه الأَثْلَبا أَراد تُناهِبْه العَدْوَ، والهاء للعَير، تَكْسُو حُروفَ حاجِبَيْه الأَثْلَبَ، وهو التراب تَرمي به قوائمُها على حاجبَيْه. وحكى اللحياني: الإِثْلِبَ لكَ والترابَ. قال: نصبوه كأَنَّه دعاء، يريد: كأَنه مصْدَرٌ مَدْعُوٌّ به، وإِن كان اسماً كما سنذكره لك في الحِصْحِصِ والتُّراب، حين قالوا: الحِصْحِصَ لك والترابَ لك. وفي الحديث: الوَلَدُ للفِراش وللعاهِر الإِثْلِبُ. الإِثْلِبُ بكسر الهمزة واللام وفتحهما والفتح أَكثر: الحجر. والعاهرُ: الزاني.
كما في الحديث الآخر: وللعاهِرِ الحجَرُ، قيل: معناه الرَّجْمُ، وقيل: هو كنايةٌ عن الخَيْبةِ، وقيل: الأَثْلَبُ: الترابُ، وقيل: دُقاقُ الحِجارة، وهذا يُوَضِّحُ أَن معناه الخَيْبةُ إِذ ليس كل زانٍ يُرْجَمُ، وهمزته زائدة. والأَثْلَمُ، كالأَثْلَبِ، عن الهجَريّ. قال: لا أَدْري أَبَدَلٌ أَم لغة. وأَنشد: أَحْلِفُ لا أُعْطِي الخَبيثَ دِرْهَما،  * ظُلْماً، ولا أُعْطِيهِ إِلاّ الأَثْلَما والثَلِيبُ: القَدِيمُ من النَّبْتِ. والثَّلِيبُ: نَبْتٌ وهو مِن نَجِيلِ السِّباخِ، كلاهما عن كراع. والثِّلْبُ: لَقَبُ رَجل. \<ص:243>
 والثَّلَبُوتُ: أَرضٌ. قال لبيد:
بأَحِزَّةِ الثَّلَبُوتِ، يَرْبَأُ، فَوْقَها، *  قَفْرَ الـمَراقِبِ، خَوْفُها آرامُها وقال أَبو عبيد: ثَلَبُوتٌ: أَرض، فاسقط منه الأَلف واللام ونوّن، ثم قال: أرضٌ ولا أَدري كيف هذا. والثَّلَبُوتُ: اسم وادٍ بين طَيِّئٍ وذُبْيانَ.

##### Türkçe

**ثَلَبَه يَثْلِبُه ثَلْباً**: onu kınadı ve ayıpladı; ayıbı açıkça söyledi ve onun hakkında (bunu) söyledi ve onu eksiltti. Râciz dedi ki:
لا يُحْسِنُ التَّعْرِيضَ إِلاّ **ثَلْبا**

Başkası: **الثَّلْبُ**: kınamanın şiddeti ve dil ile yakalama; ve o, cezalar içinde yürüyen **المِثْلَبُ**’dir; ve **الثَّلْب**. Ve (bir) mesel: لا يُحْسِنُ التَّعْرِيضَ إِلاَّ **ثلابا**(1)
(1) “إلا ثلابا” sözü: nüshalarda böyle(ce)dir; eğer **ثالب** vârid olmuşsa o onun masdarıdır; yoksa o bir tahriftir ve doğru olan, yukarıda önce geçen(şey)dir; Meydânî’de ve Sıhâh’ta olduğu gibi.

Ve ondan **الـمَثالِبُ**. Ve **الـمَثالِبُ**: ayıplar; ve o **الـمَثْلَبةُ** ve **الـمَثْلُبةُ**’dir. Ve **مَثالِبُ الأَمِيرِ** ve **القاضِي**: onun kusurlarıdır. Ve bir adam **ثِلْبٌ** ve **ثَلِبٌ**: ayıplı. Ve **ثَلَبَ الرَّجُلَ ثَلْباً**: onu kovdu.
Ve **ثَلَبَ الشيءَ**: onu çevirdi. Ve **ثَلَبَه**: bedel olarak **كَثَلَمَه** gibi.

Ve bir mızrak **ثَلِبٌ**: gedikli. Ebû’l-İyâl el-Hüzelî dedi ki:
وقد ظَهَرَ السَّوابِغُ فِيـ  * ـهِمُ والبَيْضُ واليَلَبُ
ومُطَّرِدٌ. مِنَ الخَطِّيِّ،  * لا عــــــارٍ، ولا **ثَلِبُ**

**اليَلَبُ**: deve derilerinden yapılmış zırhlardır; ve كذلك **البَيْضُ** da derilerden yine yapılır. Ve onun sözü: **لا عارٍ** yani kabuktan (soyulmuş) çıplak yok; ve ondan: bir kadın **ثالبِةُ الشَّوَى** yani ayakları çatlamış. Cerîr dedi ki:
لَقَدْ ولَدَتْ غَسَّانَ **ثالِبةُ الشَّوَى**، *  عَدُوسُ السُّرَى، لا يَعْرِفُ الكَرْمَ جِيدُها

Ve bir adam **ثِلْبٌ**: ihtiyarlığın sonu, dişleri kırılmış,
\<ص:242>
ve cem‘i **أَثْلابٌ**; dişisi **ثِلْبةٌ**; bazıları onu inkâr etti ve dedi: ancak o **ثِلْبٌ**’dür. Ve gerçekten **ثَلَّبَ تَثْلِيباً**. Ve **الثِّلْبُ**: ihtiyar; Hüzelîce. İbnü’l-A‘râbî dedi: o yaşlıdır; ve bu lugat ile Araplardan bir kabileyi diğerinden ayırmadı.

Ve inşâd etti:
إِمـَّا تَرَيْنِي اليَوْمَ **ثِلْباً** شاخِصاً

**الشاخِصُ**: gazveyi aksatmayan kimsedir. Ve bir deve **ثِلْبٌ**: döllemeyince.
Ve **الثِّلْبُ** (kesre ile): ihtiyarlıktan köpekdişleri kırılmış ve kuyruğunun kılları dökülmüş olan erkek deve; dişisi **ثِلْبةٌ**; cem‘i **ثِلَبةٌ**, **قِرْدٍ** ve **قِرَدةٍ** gibi. Ondan dersin: **ثَلَّبَ البعيرُ تَثْلِيباً**; Asma‘î’den; onu **كتاب الفَرْق**’ta söyledi. Ve hadiste: لهم من الصَّدَقةِ **الثِّلْبُ** و**النَّابُ**. **الثِّلْبُ** erkek develerden: ihtiyarlamış ve dişleri kırılmış olan. Ve **النابُ**: onun dişilerinden yaşlı olan. Ve ondan: İbnü’l-Âs hadisi; Muâviye’ye (Allah ikisinden de razı olsun) yazdı: إِنك
جَرَّبْتَني فوجَدْتَني لستُ بالغُمْرِ الضَّرَعِ ولا ب**الثِّلْبِ** الفاني.
**الغُمْرُ**: cahil. Ve **الضَّرَعُ**: zayıf.

Ve **ثَلِبَ جِلْدُه ثَلَباً**; o halde o **ثَلِبٌ**’dir; büzüşünce.
Ve **الثَّلِيبُ**: iki yılın otu, siyah; Ebû Hanîfe, Ebû Amr’dan hikâye etti. Ve inşâd etti:
رَعَيْنَ **ثَلِيباً** ساعةً، ثم إِنَّنا  * قَطَعْنا علَيْهِنَّ الفِجاجَ الطَّوامِسا

Ve **الإِثْلِبُ** ve **الأَثْلَبُ**: toprak ve taşlar. Ve bir lugatta: taş kırıntısı ve toprak. Şemmer dedi: **الأَثْلَبُ**, Hicaz ehlinin lugatında: taş; Benî Temîm’in lugatında: toprak. Ve “ağzında **الإِثْلِبُ** var” (denir); ve çok söz **الأَثْلَبُ**; yani toprak ve taşlar. Dedi ki:
ولكِنَّما أُهْدي لقَيْسٍ هَدِيَّةً،  * بِفِيَّ، مِنِ اهْداها لَه، الدَّهْرَ، **إِثْلِبُ**

**بِفِيَّ** “أُهْدي” sözüne muttasıldır, sonra istînâf etti; ona dedi ki: “zaman boyunca, **إِثْلِبُ**”, onu ona hediye edişimden. Ve Ru’be dedi:
وإِنْ تُناهِبْهُ تَجِدْه مِنْهَبا،  * تَكْسُو حُروفَ حاجِبَيْه **الأَثْلَبا**

“تُناهِبْه” ile düşmanı kastetti; ve هاء, yaban eşeği içindir; “تَكْسُو حُروفَ حاجِبَيْه **الأَثْلَبَ**”: o topraktır; ayakları onun iki kaşına onunla atar. Lihyânî hikâye etti:
**الإِثْلِبَ** لكَ والترابَ.
Dedi: onu, sanki bir dua imiş gibi nasb ettiler; ister: sanki onunla dua edilen bir masdar imiş gibi; her ne kadar bir isim olsa da; sana onu **الحِصْحِصِ** ve **التُّراب**’da zikredeceğimiz gibi; حين قالوا: **الحِصْحِصَ** لك والترابَ لك. Ve hadiste: الوَلَدُ للفِراش وللعاهِر **الإِثْلِبُ**. **الإِثْلِبُ**: hemzenin ve lâmın kesresiyle ve ikisinin fethasıyla; ve fetha daha çoktur: taş.
Ve **العاهرُ**: zina eden.

Diğer hadiste olduğu gibi: وللعاهِرِ الحجَرُ. Denildi: manası recmdir; ve denildi: o, hüsrana kinayedir; ve denildi: **الأَثْلَبُ**: topraktır; ve denildi: taş kırıntılarıdır; ve bu, manasının hüsran olduğunu açıklar; zira her zina eden recmedilmez; ve onun hemzesi zâiddir. Ve **الأَثْلَمُ**, **كالأَثْلَبِ** gibi; Hecerî’den. Dedi: bilmiyorum, bedel midir yoksa lugat mı. Ve inşâd etti:
أَحْلِفُ لا أُعْطِي الخَبيثَ دِرْهَما،  * ظُلْماً، ولا أُعْطِيهِ إِلاّ **الأَثْلَما**

Ve **الثَلِيبُ**: bitkiden eski olan. Ve **الثَّلِيبُ**: bir bitkidir; ve o, tuzlalıkların çiminden(dendir); ikisi de Kurâ‘dan. Ve **الثِّلْبُ**: bir adamın lakabıdır.
\<ص:243>
Ve **الثَّلَبُوتُ**: bir arazidir. Lebîd dedi ki:
بأَحِزَّةِ **الثَّلَبُوتِ**، يَرْبَأُ، فَوْقَها، *  قَفْرَ الـمَراقِبِ، خَوْفُها آرامُها

Ebû Ubeyd dedi: **ثَلَبُوتٌ**: bir arazi; ondan elif ve lâmı düşür ve tenvinle, sonra dedi: “bir arazi”; ve bunun nasıl olduğunu bilmiyorum. Ve **الثَّلَبُوتُ**: Tayy ile Zübyân arasında bir vadinin adıdır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ث ل ب * * ثَلَبَهُ * صرح بالعيب فيه وتنقصه وبابه ضرب و * المَثَالِبُ * العيوب الواحدة * مَثْلَبَةٌ * بفتح اللام

##### Türkçe

* ث ل ب * **ثَلَبَهُ**: onda ayıbı açıkça söyledi ve onu küçülttü; babı **ضرب**’dır. Ve **المَثَالِبُ**: tekil ayıplar. **مَثْلَبَةٌ**: **اللام**’ın fethiyle.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

ثلبه يثلبه ثلبا من باب ضرب: لامه وعابه وصرح بالعيب، وقال فيه، وتنقصه، قال الراجز:
  لا يحسن التعريض إلا ثلبا وقيل: الثلب: شدة اللوم والأخذ باللسان وهي المثلبة بفتح اللام وتضم اللام وجمعها المثالب وهي العيوب، وما ثلبت مسلما قط، ومالك تثلب الناس وتثلم أعراضهم، وما اشتهى الثلب، إلا من أشبه الكلب، وما عرفت في فلان مثلبة، وفلان مثلوب وذو مثالب، وما أنت إلا مثلب، أي عادتك الثلب: ومثالب الأمير والقاضي: معايبه وثلب الرجل ثلبا: طرده، وثلب الشيء: قلبه، وثلبه ثلمه، على البدل.
 والثلب بالكسر: الجمل الذي تكسرت أنيابه هرما وتناثر هلب ذنبه أي الشعر الذي فيه ج أثلاب وثلبة، كقردة وقرد وهي ثلبة بهاء، تقول منه: ثلب البعير تثليبا، عن الأصمعي قاله في كتاب الفرق، وفي الحديث  لهم من الصدقة الثلب والناب  الثلب من ذكور الإبل الذي هرم وتكسرت أنيابه، والناب: المسنة من إناثها. ومن المجاز: الثلب بالكسر بمعنى الشيخ، هذلية، قال ابن الأعرابي: هو المسن، ولم يخص بهذه اللغة قبيلة من العرب دون أخرى وأنشد:
  إما تريني اليوم ثلبا شاخصا ورجل ثلب: منتهى الهرم متكسر الأسنان، والجمع أثلاب والأنثى ثلبة، وأنكرها بعضهم وقال: إنما هي ثلب، وقد ثلب تثليبا، وفي حديث ابن العاص كتب إلى معاوية: إنك جربتني فوجدتني لست بالغمر الضرع ولا بالثلب الفاني والثلب البعير إذا لم يلقح وهو حقيقة فيه، وفي الشيخ الهرم مجاز، والثلب: لقب رجل وهو أيضا صحابي أو هو بالتاء الفوقية وقد تقدم الكلام عليه، حكي ذلك عن شعبة، ورأيت في طرة كتاب المعجم لابن فهد أن شعبة كان ألثغ، فعلى هذا قلب التاء ثاء هنا لثغة لا لغة.
 والثلب ككتف: المتثلم من الرماح قال أبو العيال الهذلي:
  وقد ظهر السوابغ فيهم والبيض واليلب
  ومطرد من الخطي لا عار ولا ثلـب ومن سجعات الأساس: ثلب على ثلب وبيده ثلب.
 والثلب بالتحريك: التقبض قال الفراء: يقال: ثلب جلده، كفرح إذا تقبض، والثلب أيضا: الوسخ، يقال: إنه لثلب الجلد، عن الفراء.
 والأثلب، ويكسر: التراب والحجارة أو فتاتها أي الحجارة، وكذا فتات التراب، فالأولى تثنية الضمير، وقال شمر: الأثلب بلغة أهل الحجاز: الحجر وبلغة بني تميم: التراب، وبفيه الإثلب أي التراب والحجارة، قال رؤبة:
  وإن تناهبه تجده منهـبـا
  يكسو حروف حاجبيه الأثلبا

  وهو التراب، وحكى اللحياني: الأثلب لك أي التراب، نصبوه كأنه دعاء، يريد كأنه مصدر مدعو به وإن كان اسما، وفي الحديث  الولد للفراش وللعاهر الإثلب  الإثلب بكسر الهمزة واللام وفتحهما، والفتح أكثر: الحجر، وقيل: هو التراب، وقيل دقاق الحجارة، والأثلم كالأثلب، عن الهجري قال: لا أدري أبدل أم لغة وأنشد:
  أحلف لا أعطي الخبيث درهما
  ظلما ولا أعطيه إلا الأثلما والثليب كأمير: الكلأ الأسود القديم، عن كراع أو كلأ عامين أسود، وهو الدرين، حكاه أبو حنيفة عن أبي عمرو، وأنشد لعبادة العقيلي:
  رعين ثليبا سـاعة ثـم إنـنـا                      قطعنا عليهن الفجاج الطوامسا والثليب: نبت وهو من نجيل بالجيم السباخ عن كثراع، وبرذون مثالب: يأكله أي النبت المذكور.
 والثلبوت كحلزون إشارة إلى أن التاء أصلية، وقال شيخنا في شرح المعلقات: الثلبوت محركة كما في القاموس والمراصد وغيرهما، وقول الفاكهي في شرحه: إن اللام ساكنة غلط، انتهى، وأجاز ابن جني زيادة تائها حملا على جبروت وإخوته لفقد مادة  ثلبت  دون  ثلب  قال أبو حيان: وهو الصحيح، وهو رأي ابن عصفور في الممتع، فموضع ذكرها التاء، قال شيخنا ولكن المصنف جرى على رأي أبي علي الفارسي، وهو مختار أبي حيان: واد كذا في الصحاح أو أرض كذا في لسان العرب، واستشهد بقول لبيد:
  بأحزة الثلبوت يربأ فوقهـا                      قفر المراقب خوفها آرامها وقال أبو عبيدة: ثلبوت: أرض، أسقط الألف واللام، ونون، وقيل: الثلبوت: اسم واد بين طيىء وذبيان كذا في المراصد، وقيل لبني نصر بن قعين فيه مياه كثيرة، وقيل لبني نصر بن قعين فيه مياه كثيرة، وقيل لبني قرة من بني أسد، وقيل: مياه لربيعة بن قريط بظهر نملى، ومن قولهم: رمح ثلب امرأة ثالبة الشوى أي متشققة القدمين قال جرير:
  لقد ولدت غسان ثالبة الشوىعدوس السرى لا يعرف الكرم جيدها ورجل ثلب بالكسر وثلب ككتف أي معيب، وهو مجاز.

##### Türkçe

**ثلبه** **يثلبه** **ثلبا** (باب **ضرب**’dan): onu ayıpladı ve onu kınadı ve ayıbı açıkça söyledi; onun hakkında söyledi; onu eksiltti. Râciz dedi ki:
  Ta‘rîz (üstü kapalı dokundurma) ancak **ثلبا** olarak güzel olur.
Ve denildi ki: **الثلب**: kınamanın şiddeti ve dil ile yakalama (dil uzatma)dır; o da **المثلبة**’dir; **اللام**’ın fethiyle ve **اللام**’ın zammıyla (okunur); çoğulu **المثالب**’dir; ve onlar ayıplardır. “Ben hiçbir Müslümanı asla **ثلبت** etmedim.” Ve “Sana ne oluyor ki insanları **تثلب** ediyorsun ve onların ırzlarını **تثلم** ediyorsun?” Ve “**الثلب**’i arzulamadı; ancak köpeğe benzeyen kimse (arzuladı).” Ve “Falan kimsede bir **مثلبة** tanımadım.” Ve falan **مثلوب**’dur ve **ذو مثالب**’dir. Ve “Sen ancak **مثلب**’sin”; yani âdetin **الثلب**’dir. Ve **مثالب**’i (ayıpları) emîrin ve kâdînin: onların ayıplarıdır. Ve **ثلب** adamı **ثلبا**: onu kovdu. Ve **ثلب** şeyi: onu ters çevirdi. Ve **ثلبه**: onu **ثلمه** etti; bedel üzere.

Ve **الثلب** (kesra ile): yaşlılıktan azı dişleri kırılmış deve; ve kuyruğunun **هلب**’i, yani onda bulunan kıl; çoğulu **أثلاب** ve **ثلبة**’dir; “**قردة** ve **قرد**” gibi; ve o, **ثلبة**’dir (sonunda **هاء** ile). Ondan dersin ki: **ثلب** deve **تثليبا**; **الأصمعي**’den. Onu **كتاب الفرق**’ta söyledi. Ve hadiste: “Onlara sadakadan **الثلب** ve **الناب** vardır.” **الثلب**, erkek develerden yaşlanmış ve azı dişleri kırılmış olandır; **الناب** ise, dişli (yaşlı) olan dişilerindendir. Mecazdan: **الثلب** (kesra ile) **الشيخ** manasınadır; **هذلية** (lehçesi). **ابن الأعرابي** dedi ki: o, yaşlı olandır; bu lugatta Araplardan bir kabileyi diğerine tahsis etmedi. Ve şu beyti okudu:
  “Bugün beni **ثلبا** (olarak) dikilmiş görürsen…”
Ve **رجل ثلب**: yaşlılığın sonu, dişleri kırık; çoğulu **أثلاب**; dişisi **ثلبة**. Bazıları onu inkâr etti ve dedi ki: ancak o **ثلب**’dir. Ve **ثلب** **تثليبا** etti. Ve **حديث ابن العاص**’ta: Muâviye’ye yazdı: “Sen beni denedin de beni ne sütü bol ahmak ( **الغمر الضرع** ) ne de yok olup giden **الثلب** ( **الفاني** ) buldun.” **الثلب**, döl tutmayan deve (manasında) hakikattir; çok yaşlı ihtiyarda ise mecazdır. Ve **الثلب**: bir adamın lakabıdır; o da ayrıca sahâbîdir; yahut o, üstten **التاء** iledir; onun hakkında söz daha önce geçti. Bu, **شعبة**’den nakledildi. Ve **ابن فهد**’in **المعجم** kitabının başlığında gördüm ki **شعبة** peltek idi; buna göre burada **التاء**’yı **ثاء**’ya çevirmesi, lugat değil pelteklik sebebiyledir.

Ve **الثلب** ( **كتف** gibi): mızraklardan çatlamış olan. **أبو العيال الهذلي** dedi ki:
  “Onların içinde zırhlar, kılıçlar ve **اليلب** ortaya çıktı;
  Ve **الخطي**’den bir mızrak: ne ayıp var ne de **ثلب**.”
Ve **سجعات الأساس**’tan: “**ثلب** üzerine **ثلب**; ve elinde **ثلب** vardır.”

Ve **الثلب** (hareke ile): büzülme. **الفراء** dedi ki: “**ثلب** derisi” denir; **فرح** gibi (yani fiil kalıbı olarak), büzüldüğü zaman. Ve **الثلب** ayrıca: pisliktir; “O, derinin **ثلب**’idir” denir; **الفراء**’dan.

Ve **الأثلب**, ve kesra ile de (okunur): toprak ve taşlar yahut onların kırıntısı, yani taşlar; ve aynı şekilde toprağın kırıntısı. Birincide zamirin tesniyesi gerekir. **شمر** dedi ki: **الأثلب** Hicaz ehlinin lugatında: taş; Benî Temîm’in lugatında: toprak. Ve “Ağzında **الإثلب** var” yani toprak ve taşlar. **رؤبة** dedi ki:
  “Ve eğer onu yağmalarsan, onu yağmalanmış bulursun;
  Kaşlarının kenarlarını **الأثلبا** ile örter.”

O, topraktır. **اللحياني** nakletti: “**الأثلب** sana!” yani toprak; onu nasb ettiler, sanki bir dua imiş gibi; isterler ki sanki kendisiyle dua edilen bir masdar gibidir, her ne kadar isim olsa da. Ve hadiste: “Çocuk döşeğindir; zinakâra ise **الإثلب**.” **الإثلب**: **الهمزة** ve **اللام**’ın kesriyle ve onların fethiyle (okunur); fetih daha çoktur: taş. Ve denildi ki: o topraktır. Ve denildi ki: küçük taşlardır. Ve **الأثلم** **الأثلب** gibidir; **الهجري**’den. Dedi ki: bilmiyorum, bedel midir yoksa lugat mıdır? Ve şu beyti okudu:
  “Yemin ederim, habîse bir dirhem vermem;
  Zulümle (değil); ona ancak **الأثلما** veririm.”
Ve **الثليب** ( **أمير** gibi): eski siyah ot; **كراع**’dan. Yahut iki senelik siyah ot; o, **الدرين**’dir. Onu **أبو حنيفة** **أبو عمرو**’dan nakletti. Ve **عبادة العقيلي**’nin şu beyti:
  “Bir saat **ثليبا** otladılar; sonra biz
  Onların üzerinde silinmiş geçitleri kestik.”
Ve **الثليب**: bir bitkidir; ve o, **نجيل**’dendir; **الجيم** ile; tuzlalık (bitkisi); **كثراع**’dan. Ve **برذون مثالب**: onu yer; yani zikredilen bitkiyi.

Ve **الثلبوت** ( **حلزون** gibi): **التاء**’nın aslî olduğuna işarettir. Şeyhimiz **شرح المعلقات**’ta dedi ki: **الثلبوت** harekeli (okunur); **القاموس**’ta ve **المراصد**’da ve başkalarında olduğu gibi. **الفاكهي**’nin şerhindeki “**اللام** sâkindir” sözü hatadır; bitti. **ابن جني**, **جبروت** ve kardeşlerine hamlen, **تاء** ziyadesini caiz gördü; çünkü **ثلبت** maddesi, **ثلب**’in dışında yoktur. **أبو حيان** dedi ki: bu doğrudur; ve bu, **ابن عصفور**’un **الممتع**’daki görüşüdür. Öyleyse onun zikredilme yeri **التاء**’dır. Şeyhimiz dedi ki: fakat musannif, **أبو علي الفارسي**’nin görüşü üzere yürüdü; ve bu, **أبو حيان**’ın tercihidir: **الصحاح**’ta “böyle bir vadi” yahut **لسان العرب**’da “böyle bir arazi”. Ve **لبيد**’in sözüyle istişhâd etti:
  “**الثلبوت**’un **أحزة**’lerinde, onun üstünde yükselir;
  Gözetleme yerlerinin ıssızı; onun korkusu ceylanlarıdır.”
Ve **أبو عبيدة** dedi ki: **ثلبوت**: bir arazidir; **الألف** ve **اللام**’ı düşürdü ve tenvinledi. Ve denildi ki: **الثلبوت**: **طيىء** ile **ذبيان** arasında bir vadinin adıdır; **المراصد**’da böyledir. Ve denildi ki: **نصر بن قعين** oğullarınındır; onda çok sular vardır. Ve denildi ki: **نصر بن قعين** oğullarınındır; onda çok sular vardır. Ve denildi ki: **قرة** oğullarınındır; **بني أسد**’dendir. Ve denildi ki: **ربيعة بن قريط**’in sularıdır; **نملى**’nın sırtındadır. Ve onların sözünden: “**رمح ثلب**”; “**امرأة ثالبة الشوى**” yani ayakları çatlamış. **جرير** dedi ki:
  “Gassân, ayakları çatlamış ( **ثالبة الشوى** ) birini doğurdu;
  Gece yürüyüşünün düşmanı; onun boynu keremi bilmez.”
Ve **رجل ثلب** (kesra ile) ve **ثلب** ( **كتف** gibi): ayıplı; ve o, mecazdır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ثَلَبَهُ
1 ثَلَبَهُ ثلب ثلبه ثلبة , (S, M, A, Msb, K,) aor. ثَلِبَ , (M, Msb, K,) inf. n. ثَلْبٌ (T, S, M, A, Msb) and مَثْلَبٌ, (T,) He blamed him; reprehended him; found fault with him; imputed to him, or charged him with, a fault, vice, or the like: (M, A, Msb, K:) or he charged him plainly, or openly, with a fault, vice, or the like; (S;) spoke against him; (TA;) censured him, reproached him, detracted from his reputation, or impugned his character: (S, Msb:) or he blamed him severely; and assailed him with his tongue; as is done in punishings and the like. (Lth, T.) ― -b2- ثَلَبَهُ, (M, K,) inf. n. ثَلْبٌ, (M,) also signifies He drove him (a man, M) away; expelled him; or put him at a distance, away, or far away. (M, Msb, K.) ― -b3- And He turned it (a thing, M) upside down, or over, or inside out; or changed its manner of being, or state. (M, K.) ― -b4- And I. q. ثَلَمَهُ: (M, K:) formed from the latter by substitution of ب for م. (M.) -A2- ثَلِبَ, (M,) inf. n. ثَلَبٌ, (M, K,) It (one's skin, M, or a garment, TK) was, or became, dirty, or filthy: (M, K:) and it (a thing, TK) was, or became, contracted. (K, TK.) ― -b2- Also It was, or became, broken in the edge or middle, [like ثَلِمَ,] and split, or cracked. (KL.)

ثلّب
2 ثلّب ثلب , (As, S, M,) inf. n. تَثْلِيبٌ, (S,) He (a camel) became such as is termed ثِلْب. (As, S, M.)

ثِلْبٌ
ثِلْبٌ ثلب Blamed; reprehended; found fault with; charged with a fault, vice, or the like; as also ↓ ثَلِبٌ; applied to a man. (M, K.) ― -b2- Also A camel extremely old, or old and weak, (M, A,) and having his teeth much broken: (M:) or a camel whose canine teeth are broken (S, K) much (K) by reason of extreme old age, or age and weakness, and the hair of whose tail has fallen off by degrees: (S, K:) fem. with ة; (S, M, K;) but some disallow this, and say that the female is termed نَابٌ: (M:) pl. [of pauc.] أَثْلَابٌ (M, K) and [of mult.] ثِلَبَةٌ. (S, K.) ― -b3- Hence, (A,) (tropical:) A man extremely old, or old and weak, (A, TA,) whose teeth are much broken: (TA:) or an aged man; a man advanced in years: (IAar, M, K:) [said to be] of the dial. of Hudheyl; but IAar mentions it without assigning it to the dial. of any particular tribe of the Arabs. (M.) ― -b4- Also A camel that does not impregnate. (M, K. *) ― -b5- See also what next follows.

ثَلِبٌ
ثَلِبٌ ثلب : see ثِلْبٌ. ― -b2- Also, applied to a spear, (S, M, A, K, but in a copy of the A written ↓ ثِلْبٌ,) Much notched, or broken in the edges [of the head]: (S, M, K:) or weak, or weak and soft. (A.) You say ثِلْبٌ عَلَى ثِلْبٍ وَبِيَدِهِ ثَلِبٌ [An extremely old, or old and weak, man, whose teeth are much broken, upon a camel in the like condition, and having in his hand a spear that is much notched, or weak, or weak and soft]. (A, TA.)

ثَالِبَةٌ الشَّوَى
ثَالِبَةٌ الشَّوَى ذ A woman having cracked, or chapped, feet: (S, K:) from ثَلبٌ as an epithet applied to a spear. (S.)

أَثْلَبٌ
أَثْلَبٌ ذ and اـِثْلِبٌ, (Fr, T, S, M, K,) the former of which is the more common, (Fr, T,) Dust, or earth; and stones: (Fr, T, M, K:) or small fragments, or particles, of stones, (S, K,) and of dust or earth: (S:) or stone (A' Obeyd, Sh, T) in the dial. of El-Hijلz: and dust, or earth, in the dial. of Temeem: (T:) and El-Hejeree says, الأَثْلَمُ is like الأَثْلَبُ; but [ISd says,] whether it be formed by substitution or be a dial. var., I know not. (M, TA.) One says, بِفِيهِ الأَثْلَبُ and الاـِثْلِبُ In his mouth are, or be, dust, or earth, and stones; (Fr, T;) or, particles of stones and of dust or earth. (S.) Lh mentions the phrase الأَثْلَبَ لَكَ or الاـِثْلِبَ [Dust, or earth, and stones, be thy lot]; and التُّرَابَ: and he says that the noun is thus put in the accus. case, as though the phrase were an imprecation [of the ordinary kind]: he means, as though the noun were an inf. n. used in an imprecation; though it is a simple subst. (M.) لِلْعَاهِرِ الاـِثْلِبُ or الأَثْلَبُ, occurring in a trad., means For the adulterer, or fornicator, stone (الحَجَرُ [but see this word, and see also art. عهر]): or dust, or earth: or small stones. (TA.)

مِثْلَبٌ
مِثْلَبٌ مثلب Accustomed to blame, reprehend, or find fault. (A, TA.)

مَثْلَبَةٌ
مَثْلَبَةٌ مثلبه مثلبة (S, M, Msb, K) and مَثْلُبَةٌ (M, K) A fault, vice, or the like: (S, M, * K: *) or [properly] a cause of [blame or] reviling: (Msb:) pl. مَثَالِبُ. (S, A, Msb.) You say, مَا عَرَفْتُ فِى فُلَانٍ مَثْلَبَةً [I have not known in such a one a fault, or vice, or cause of blame, &c.]. (A, TA.)

##### Türkçe

**ثَلَبَهُ**
1 **ثَلَبَهُ** ثلب ثلبه ثلبة, (S, M, A, Msb, K,) muzâri‘i **ثَلِبَ**, (M, Msb, K,) mastarı **ثَلْبٌ** (T, S, M, A, Msb) ve **مَثْلَبٌ**, (T,) Ona sövdü; onu ayıpladı; onda kusur buldu; ona bir kusur, bir ayıp, yahut bunun benzerini isnat etti, yahut onu bununla itham etti: (M, A, Msb, K:) yahut ona bir kusur, bir ayıp, yahut bunun benzerini açıkça, yahut alenen, yükledi; (S;) onun aleyhinde konuştu; (TA;) onu kınadı, azarladı, şöhretinden eksiltti, yahut karakterine dil uzattı: (S, Msb:) yahut onu şiddetle ayıpladı; ve diliyle ona saldırdı; cezalandırmalarda ve benzerlerinde yapıldığı gibi. (Lth, T.) ― -b2- **ثَلَبَهُ**, (M, K,) mastarı **ثَلْبٌ**, (M,) ayrıca şu mânaya gelir: Onu (bir adamı, M) uzaklaştırdı; kovdu; yahut onu uzak bir yere, uzağa, yahut pek uzağa koydu. (M, Msb, K.) ― -b3- Ve onu (bir şeyi, M) altüst etti, yahut ters çevirdi, yahut içini dışına çevirdi; yahut onun oluş tarzını, yahut hâlini değiştirdi. (M, K.) ― -b4- Ve **ثَلَمَهُ** gibidir: (M, K:) ikincisinden, **م** yerine **ب** ikamesiyle türetilmiştir. (M.) -A2- **ثَلِبَ**, (M,) mastarı **ثَلَبٌ**, (M, K,) O (birinin derisi, M, yahut bir elbise, TK) kirliydi, yahut kirlendi: (M, K:) ve o (bir şey, TK) büzüldü, yahut büzüldü hâle geldi. (K, TK.) ― -b2- Ayrıca, o, kenarında yahut ortasında kırıldı, [**ثَلِمَ** gibi,] ve yarıldı, yahut çatladı. (KL.)

**ثلّب**
2 **ثلّب** ثلب, (As, S, M,) mastarı **تَثْلِيبٌ**, (S,) O (bir deve) **ثِلْب** diye adlandırılan türden oldu. (As, S, M.)

**ثِلْبٌ**
**ثِلْبٌ** ثلب Ayıplanmış; kınanmış; onda kusur bulunmuş; bir kusur, bir ayıp, yahut bunun benzeriyle itham edilmiş; bunun gibi ↓ **ثَلِبٌ** de; bir adama uygulanır. (M, K.) ― -b2- Ayrıca, pek yaşlı, yahut yaşlı ve zayıf, (M, A,) ve dişleri çok kırılmış bir deve: (M:) yahut köpekdişleri kırılmış (S, K) çokça (K) aşırı ihtiyarlık, yahut yaşlılık ve zayıflık sebebiyle, ve kuyruğunun kılları derece derece dökülmüş bir deve: (S, K:) müennesi ة ile; (S, M, K;) fakat bazıları bunu kabul etmez ve dişinin **نَابٌ** diye adlandırıldığını söyler: (M:) cem‘ [kıllet] **أَثْلَابٌ** (M, K) ve [kesret] **ثِلَبَةٌ**. (S, K.) ― -b3- Bundan dolayı, (A,) (mecaz:) pek yaşlı, yahut yaşlı ve zayıf, (A, TA,) dişleri çok kırılmış bir adam: (TA:) yahut yaşlı bir adam; yaşça ilerlemiş bir adam: (IAar, M, K:) [denilmiştir ki] Huzeyl lehçesindendir; fakat IAar onu, Arapların herhangi bir kabilesinin lehçesine nisbet etmeksizin zikreder. (M.) ― -b4- Ayrıca, döllemeyen bir deve. (M, K. *) ― -b5- Bundan sonra gelen şeye de bak.

**ثَلِبٌ**
**ثَلِبٌ** ثلب: **ثِلْبٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca, bir mızrağa uygulanarak, (S, M, A, K, fakat A’nın bir nüshasında ↓ **ثِلْبٌ** yazılmıştır,) çok kertikli, yahut [ucunun] kenarları çok kırık: (S, M, K:) yahut zayıf, yahut zayıf ve yumuşak. (A.) Şöyle dersin: **ثِلْبٌ عَلَى ثِلْبٍ وَبِيَدِهِ ثَلِبٌ** [Dişleri çok kırılmış pek yaşlı, yahut yaşlı ve zayıf bir adam, aynı hâldeki bir devenin üzerinde, ve elinde çok kertikli, yahut zayıf, yahut zayıf ve yumuşak bir mızrak olduğu hâlde]. (A, TA.)

**ثَالِبَةٌ الشَّوَى**
**ثَالِبَةٌ الشَّوَى** ذ Ayakları çatlamış, yahut yarılmış bir kadın: (S, K:) bir mızrağa sıfat olarak uygulanan **ثَلبٌ**’den. (S.)

**أَثْلَبٌ**
**أَثْلَبٌ** ذ ve **اـِثْلِبٌ**, (Fr, T, S, M, K,) bunların birincisi daha yaygındır, (Fr, T,) Toz, yahut toprak; ve taşlar: (Fr, T, M, K:) yahut taşların (S, K) ve tozun yahut toprağın (S:) küçük kırıntıları, yahut parçacıkları: (S:) yahut Hicaz lehçesinde taş (A' Obeyd, Sh, T): ve Temîm lehçesinde toz, yahut toprak: (T:) ve el-Hejeree der ki, **الأَثْلَمُ** **الأَثْلَبُ** gibidir; fakat [ISd der ki,] ikame yoluyla mı türetilmiştir yoksa lehçe farklılığı mıdır, bilmem. (M, TA.) Şöyle denir: **بِفِيهِ الأَثْلَبُ** ve **الاـِثْلِبُ** Onun ağzında toz, yahut toprak, ve taşlar vardır; (Fr, T;) yahut taş parçacıkları ve toz yahut toprak. (S.) Lh, **الأَثْلَبَ لَكَ** yahut **الاـِثْلِبَ** [Toz, yahut toprak, ve taşlar, senin payın olsun] ibaresini; ve **التُّرَابَ**’ı zikreder: ve ismin böylece mansûb hâlde getirildiğini, sanki ibare alışılmış türden bir beddua imiş gibi, söyler: demek ister ki, sanki isim, bedduada kullanılan bir mastar imiş gibi; hâlbuki o, basit bir isimdir. (M.) Bir rivayette geçen **لِلْعَاهِرِ الاـِثْلِبُ** yahut **الأَثْلَبُ**, Zina eden, yahut fuhuş yapan için taş ( **الحَجَرُ** [fakat bu kelimeye bak, ve ayrıca عهر maddesine de bak]): yahut toz, yahut toprak: yahut küçük taşlar demektir. (TA.)

**مِثْلَبٌ**
**مِثْلَبٌ** مثلب Ayıplamaya, kınamaya, yahut kusur bulmaya alışkın. (A, TA.)

**مَثْلَبَةٌ**
**مَثْلَبَةٌ** مثلبه مثلبة (S, M, Msb, K) ve **مَثْلُبَةٌ** (M, K) Bir kusur, bir ayıp, yahut bunun benzeri: (S, M, * K: *) yahut [asıl olarak] [ayıplamanın yahut] sövmenin bir sebebi: (Msb:) cem‘i **مَثَالِبُ**. (S, A, Msb.) Şöyle dersin: **مَا عَرَفْتُ فِى فُلَانٍ مَثْلَبَةً** [Falanda bir kusur, yahut ayıp, yahut ayıplama sebebi, vb. bilmedim]. (A, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

ثَلَبَ
ثَلَبَ I ( n. ac. ثَلْب 1 ),
a.  Blamed, found fault with; spoke against, slandered.

ثَلِبَ
ثَلِبَ A ( n. ac. ثَلَب 4 ),
a.  Was cracked, notched.

b.  Was dirty, filthy.

ثَلْب
ثَلْب 1 ,
a.  Detraction, calumny, slander.

ثِلْب
ثِلْب 2 , ( pl. أَثْلَاْب 38 ),
a.  Decrepit, feeble, old.

b.  Blamed.

أَثْلَبُ
أَثْلَبُ 14 ,
a.  Loose earth or stones.

ثَاْلِب
ثَاْلِب 21 ,  ثَلَّاْب 28 ,
a.  Fault-finder, slanderer, reviler; back-biter.

##### Türkçe

**ثَلَبَ**
**ثَلَبَ** I ( mastar **ثَلْب** 1 ),
a. Kınadı, ayıp buldu; aleyhinde konuştu, iftira etti.

**ثَلِبَ**
**ثَلِبَ** A ( mastar **ثَلَب** 4 ),
a. Çatlamış, çentiklenmiş oldu.

b. Kirli, pis oldu.

**ثَلْب**
**ثَلْب** 1 ,
a. Çekiştirme, iftira, karalama.

**ثِلْب**
**ثِلْب** 2 , ( çoğulu **أَثْلَاْب** 38 ),
a. Çökmüş, zayıf, yaşlı.

b. Kınanmış.

**أَثْلَبُ**
**أَثْلَبُ** 14 ,
a. Gevşek toprak veya taşlar.

**ثَاْلِب**
**ثَاْلِب** 21 ,  **ثَلَّاْب** 28 ,
a. Kusur arayıcı, iftiracı, sövücü; gıybetçi.
