# ثلث — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%AB/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%84%D8%AB/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثلث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D8%AB.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: ثلث

ث ل ث
حبل مثلوث‏:‏ فتل على ثلاث قوًى‏.‏
ومزادة مثلوثة‏:‏ عملت من ثلاثة جلود‏.‏
قال‏:‏ هل لكم في سلعة نبيلهْ مـزادة مثلوثـة ثقيلهْ وقال أبو دؤاد‏:‏ فكـأن العين من مثلوثة نضـح المـاء كلاهـا فهمل وما مثلوث‏:‏ أخذ ثلثه‏.‏
تقول‏:‏ ثلثت التركة‏.‏
وأرض مثلوثة‏:‏ كربت ثلاث مرات ومثنية‏:‏ كربت مرتين وقد ثنيتها وثلثتها‏.‏
وفلـان يثنـي ولا يثلـث أي يعد من الخلفاء اثنين وهما الشيخان ويبطل غيرهما وفلان يثلث ولا يربع أي يعد منهم ثلاثـة ويبطـل الرابـع‏.‏
وهـذا شيـخ لا يثنـي ولا يثلـث أي لا يقـدر فـي المـرة الثانية ولا الثالثة أن ينهض‏.‏
وهو يسقى نخلة الثلث بالكسر أي مرة في ثلاثة أيام‏.‏
وهؤلاء بكرها وثنيها وثلثها أي ولدها الـأول والثانـي والثالـث وكذلـك إلـى العشـرة‏.‏
وثـوب ثلاثـي‏:‏ طولـه ثلـاث أذرع‏.‏
وناقـة ثلـوث‏:‏ تمـلأ ثلاثة آنية في حلبة وهي التي يبس ثلاثة من أخلافها‏.‏
ويقال‏:‏ خلف بناقته‏:‏ صر خلفاً واحداً من أخلافها وشطر بها‏:‏ صر خلفين وثلث بها‏:‏ صر ثلاثة وأجمع بها‏:‏ صر جمعها‏.‏
ومن المجاز‏:‏ التقت عرى ذي ثلاثها إذا ضمرت‏.‏
قال الممزق‏:‏ وقد ضمرت حتى التقى من نسوعها عرى ذي ثلاث لم تكن قبل تلتقي يريد عرى وضينها وذلك أن له ثلاث عـرى فـي طرفيـه ووسطـه وانطـوى ذو ثلاثهـا إذا لحـق بطنها والثلاث‏:‏ الخرصيان‏.‏
والجلد والكرش‏.‏
قال الطرماح‏:‏ طواها السرى حتى انطوى ذو ثلاثها إلى أبهري درماء شعب السناسن وروى‏:‏ حتـى ارتقـى ذو ثلاثهـا أي ولدهـا والثلاث السلى والسابياء والرحم أي صعد إلى الظهر وعليه ذو ثلاث أي كساء عمل من صوف ثلاث من الغنم‏.‏
قال‏:‏ وأبردنا لهفي عليها ونـدم من خير ما يعمل من صوف الغنم ذات ثلاث لونها لون الحمم صوف اللقـاع والبيهـم والفحـم وهي أعلام لشاءٍ‏.‏

### Türkçe

ث ل ث
**حبل مثلوث**: üç kuvvet üzerine bükülmüş (ip).
Ve **مزادة مثلوثة**: üç deriden yapılmış (su tulumu).
Dedi ki: “Sizde soylu bir mal var mı: ağır **مزادة مثلوثة**.” Ve Ebû Düâd dedi ki: “Sanki göz, **مثلوثة**’den; su sıçratması—ikisi de—bolca akıcıdır.” Ve **ما مثلوث**: onun üçte birini aldı.
Dersin ki: “**ثلثت التركة**.”
Ve **أرض مثلوثة**: üç defa sürüldü; ve **مثنية**: iki defa sürüldü; “onu ikiledin ve üçledin.”
Ve falan **يثني ولا يثلث**; yani halifelerden ikisini sayar—ve onlar iki şeyhtir—ve başkasını geçersiz kılar. Ve falan **يثلث ولا يربع**; yani onlardan üçünü sayar ve dördüncüyü geçersiz kılar.
Ve bu, ikinci ve üçüncü seferde kalkmaya güç yetiremediği için, “ne ikiler ne üçler” olan bir şeyhtir.
Ve o, kesre ile **الثلث** hurma ağacını sular; yani üç günde bir defa.
Ve bunlar onun **بكرها**’sı ve **ثنيها**’sı ve **ثلثها**’sıdır; yani onun birinci, ikinci ve üçüncü yavrusu; bunun gibi ona kadar.
Ve **ثوب ثلاثي**: uzunluğu üç arşındır.
Ve **ناقة ثلوث**: bir sağımda üç kabı doldurur; ve o, memelerinden üçünün kuruduğu (deve)dir.
Ve denir ki: “**خلف** ile devesinde”: memelerinden birini bağladı; “**شطر** ile”: ikisini bağladı; “**ثلث** ile”: üçünü bağladı; “**أجمع** ile”: hepsini bağladı.
Ve mecazdan: zayıfladığında **ذي ثلاثها**’nın halkaları birleşti.
El-Mumazzaq dedi ki: “Zayıfladı da, kayışlarından, daha önce birleşmezken, **ذي ثلاث**’ın halkaları birleşti.” Onunla, semer takımının halkalarını kasteder; çünkü onun iki ucunda ve ortasında üç halka vardır. Ve karnı (içeri) çekildiğinde **ذو ثلاثها** dürülür; ve **الثلاث**: iki **الخرصيان**.
Ve deri ve işkembe.
Et-Tırmâh dedi ki: “Gece yürüyüşü onu dürdü de, **ذو ثلاثها** dürüldü; **أبهري**’ye, **درماء**’ya, **شعب السناسن**’e.” Ve rivayet edildi: “**ذو ثلاثها** yükselinceye kadar”; yani onun yavrusu. Ve **الثلاث**: **السلى** ve **السابياء** ve **الرحم**; yani sırta çıktı; ve onun üzerinde **ذو ثلاث** vardır; yani üç koyunun yününden yapılmış bir örtü.
Dedi ki: “Ona karşı içimiz serinledi; ona karşı ah! ve pişmanlık; koyun yününden yapılanın en hayırlısından: **ذات ثلاث**; rengi kor rengidir; **صوف اللقاع** ve **البيهـم** ve **الفحم**; ve bunlar koyunlar için özel adlardır.”
