# ثلم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%84%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%84%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ثلم

باب الثاء واللام والميم معهما
م ث ل، ث م ل، ل ث م، ث ل م مستعملات
مثل:
المَثَلُ: الشيءُ يُضرَبُ للشيء فيُجْعَل مِثْلَه.
والمَثَلُ: الحديث نفسُه.
وأكثرُ ما جاءَ في القرآن نحوُ قوله- جَلَّ وعزَّ-: "مثل الجنَّةِ التي وُعِدَ المُتَّقُونَ" فيها أنهار، فمَثَلُها هو الخَبَرُ عنها.
وكذلك قوله تعالى: "ضُرِبَ مَثَلٌ فاستمِعوا له"، ثمّ أخبَرَ: أَنَّ الذين تَدعونَ من دونِ اللهِ، فصارَ خَبَرُه عن ذلك مَثَلاً، ولم تكن هذه الكلماتُ ونحوُها مَثَلاً ضُرِبَ لشيءٍ آخر كقوله تعالى: "كَمثَلِ الحِمارِ يَحمِلُ"، و"كَمَثلَ الكلْبِ".
والمِثلُ: شِبْهُ الشيءِ في المِثال والقَدْر ونحوِه حتى في المعنى.
ويقال: ما لهذا مَثيلٌ.
والمِثالُ: ما جُعِلَ مقداراً لغيره، وجمعُه مُثُل، وثلاثة أمثلةٍ.
والمُثُول: الانتِصابُ قائماً، والفعل: مَثَلَ يَمْثُلُ، قال لبيد:
ثم أَصدَرُنا هُما فـي وارِدٍ		صادِرٍ وَهْمٍ صُواهُ قد مَثَلْ
والتَّمثيل: تصويرُ الشيءِ كأنَّه تنظُر إليه.
والتِّمثال: اسْمٌ للشيءِ المُمَثَّل المُصَوَّر على خِلْقةِ غيره، كَسَرْتَ التاءَ حيث جَعَلت اسماً بمنزلةِ التِّجفافِ وشِبْهِهِ، ولو أرَدْتَ مصدراً لفَتَحتَ، وجاءتْ تِفعالٌ في حروف قليلةٍ نحو تِمراد وتِلقاء، وإنّما صارَ تِلقاءُ اسماً لأنّه صار في حال لدُن، وفي حال حِيال، وما كانَ مصدراً فالتّاء مفتوحةٌ يُجرَى مُجرَى المصدر في كلام العرب، لا يُجمَع ولا يُصَغَّرُ، وهذا أمثَلُ من ذلك، أي أفضَلُ.
ثمل:
الثَّميلةُ: الماءُ القليل الباقي في الحَوض والسِّقاء.
والثَّمَلةُ: خِرْقة الهِناء، وتكون ايضاً من الصوف ونحوِه.
والثَّمَل: الظِّلُّ.
والثَّمَل: السُّكْرُ.
والمُثَمَّلُ: السُّمُّ لأنه يُثَمِّلُ من يلجَأ إليه.
لثم:
اللَّثْمُ: وضعُكَ فاكَ على في آخَرَ، ومنه اللِّثامُ، أي شَدُّكَ الفَمَ بالمِقنَعةِ.
ثلم:
الثَّلمة معروفة، ثَلْمَةُ الحائط ونحوِه.
ملث:
مَلثُ الظلام ونحوِه أي اختِلاط السواد.

### Türkçe

باب **الثاء** و**اللام** و**الميم** bunlarla birlikte
**م ث ل**، **ث م ل**، **ل ث م**، **ث ل م** kullanımdadırlar
misal:
**المَثَلُ**: bir şey için bir şeye vurulan (misal getirilen) şeydir; böylece onun benzeri kılınır.
Ve **المَثَلُ**: hadisin kendisidir.
Ve Kur’ân’da en çok gelen, onun sözüne benzer—yüce ve aziz oldu—: “**مثل الجنَّةِ التي وُعِدَ المُتَّقُونَ**” onda ırmaklar vardır; böylece onun **مَثَلُ**’i, onun hakkında haberdir.
Ve yine Yüce Allah’ın sözü: “**ضُرِبَ مَثَلٌ فاستمِعوا له**”, sonra haber verdi: Allah’tan başka çağırdıklarınızın; böylece onun bu husustaki haberi bir **مَثَلاً** oldu; ve bu kelimeler ve benzerleri, Yüce Allah’ın sözü gibi başka bir şey için vurulmuş bir **مَثَلاً** değildi: “**كَمثَلِ الحِمارِ يَحمِلُ**”, ve “**كَمَثلَ الكلْبِ**”.
Ve **المِثلُ**: misalde, miktarda ve benzerinde, hatta manada, şeyin benzeridir.
Ve denilir: bunun için bir **مَثيلٌ** yoktur.
Ve **المِثالُ**: başkası için ölçü kılınan şeydir; çoğulu **مُثُل**’dür; ve üç **أمثلةٍ**.
Ve **المُثُول**: ayakta dikilmedir; fiil: **مَثَلَ يَمْثُلُ**; Lebîd dedi:
ثم أَصدَرُنا هُما فـي وارِدٍ		صادِرٍ وَهْمٍ صُواهُ قد مَثَلْ
Ve **التَّمثيل**: sanki ona bakıyormuşsun gibi şeyin tasvir edilmesidir.
Ve **التِّمثال**: başkasının yaratılışı üzere temsil edilmiş, tasvir edilmiş şey için bir isimdir; **التاء**’yı kesreledin; çünkü **التِّجفاف** ve benzeri menzilesinde bir isim kıldın; eğer bir mastar isteseydin açardın; ve **تِفعالٌ** az harflerde geldi; **تِمراد** ve **تِلقاء** gibi; ancak **تِلقاءُ** isim oldu; çünkü **لَدُن** hâlinde ve **حِيال** hâlinde bir hâl oldu; mastar olan ise **التّاء** fethalıdır; Arapların كلامında mastarın yürütüldüğü gibi yürütülür; cem‘ edilmez ve küçültülmez; ve bu, ondan daha **أمثَلُ**dür; yani daha faziletlidir.

**ثمل**:
**الثَّميلةُ**: havuzda ve kırbada kalan az su.
Ve **الثَّمَلةُ**: kına bezi; ve ayrıca yünden ve benzerinden olur.
Ve **الثَّمَل**: gölge.
Ve **الثَّمَل**: sarhoşluk.
Ve **المُثَمَّلُ**: zehirdir; çünkü ona sığınanı **يُثَمِّلُ**.

**لثم**:
**اللَّثْمُ**: ağzını bir başkasının ağzına koymandır; ondan **اللِّثامُ**; yani ağzı **بالمِقنَعةِ** ile bağlamandır.

**ثلم**:
**الثَّلمة** bilinir; duvarın ve benzerinin **ثَلْمَةُ**’si.

**ملث**:
**مَلثُ** karanlığın ve benzerinin; yani siyahlığın karışması.
