# ثنت (ث-ن-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%86%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - ن - ت
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

ثَنِتَ اللحم بالكسر، أي أَنْتَنَ. ونَثِتَ مثله بتقديم النون.

##### Türkçe

**ثَنِتَ** et (lahm) kesre ile; yani **أَنْتَنَ**. Ve **نَثِتَ** de onun gibidir; **النون**’u öne almakla.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ت ث ن
ثنت
استعمل من وجوهها : ( ثنت ) .
ثنت : أبو عبيد عن الأموي : الثنيت : المُنْتِنُ وقد ثَنِت ثَنَتاً .
وقال غيره : ثَتِن ثَتَناً إذا أنتن .
وأنشد :
وثَتِنٌ لِثَاتُهُ تِئبَاية

##### Türkçe

ت **ث** **ن**
**ثنت**
Şekillerinden (veçhlerinden) kullanılmıştır: (**ثنت**).

**ثنت**: Ebû Ubeyd, el-Emavî’den: **الثنيت**: kokmuş olan; ve **ثَنِت** **ثَنَتاً** (yani) koktu.

Başkası dedi ki: **ثَتِن** **ثَتَناً**; koktuğu zaman.

Şiir olarak okundu:
Ve **ثَتِنٌ**; **لِثَاتُهُ** **تِئبَاية**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D8%AA/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الثاء والنون وما يثلثهما)
(ثني) الثاء والنون والياء أصلٌ واحد، وهو تكرير الشّيء مرّتين، أو جعلُه شيئين متوالييَن أو متباينين، وذلك قولك ثَنَيْت الشّيءَ ثَنْياً. والاثنان في العدد معروفان. والثِّنَى والثنْيانُ الذي يكون بعد السّيِّد، كأنّه ثانِيهِ. قال:
تَرَى ثِنَانا إذا ما جاءَ بَدْأَهُمُ  *** وبَدْؤُهُم إنْ أتانا كان ثُنْيانا([1])يروى: "ثُنْيانُنا إن أتاهُمْ كانَ بَدْأَهُم". والثِّنَى: الأمْرُ يعادُ مرّتين. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "لاثِنَى في الصَّدَقَة" يعني لا تُؤخذ في السّنَة مرَّتين". وقال معن([2]):
أفي جَنْبِ بَكْرٍ قطَّعَتْنِي مَلامةً *** لَعَمْري لقد كانت مَلامَتُها ثِنَى
وقال النّمر بن تَولَب:
فإذا ما لم تُصِب رشداً *** كان بعضُ اللَّومُ ثُنْيانا
ويقال امرأةٌ ثِنْيٌ ولدت اثنين، ولا يقال ثِلْثٌ ولا فَوقَ ذلك. والثِّنَاية: حبلٌ من شَعَرٍ أو صوف. ويحتملُ أنّه سمّي بذلك لأنّه يُثْنَى أو يُمكن أن يُثْنَى. قال:
* [و] الحَجَرُ الأَخْشَنُ والثِّنَايهْ([3]) *
والثُّنْيَا من الجَزُور: الرأسُ أو غيرُه إذا استثناه صاحبُه.
ومعنى الاستثناء من قياس الباب، وذلك* أنّ ذكره يثنَّى مرّةً في الجملة ومرّةً في التفصيل؛ لأنّك إذا قلت: خَرَجَ الناسُ، ففي الناس زيدٌ وعمروٌ، فإذا قلتَ: إلا زيداً، فقد ذكرتَ به زيداً مرةً أخرى ذكراً ظاهراً. ولذلك قال بعضُ النحويِّين: إنّه خرج مما دخل فيه، فعمل فيه ما عمل عشرون في الدِّرْهم. وهذا كلامٌ صحيحٌ مستقيم.
والمِثْناةُ: طَرَف الزِّمام في الخِشاش، كأنّه ثاني الزّمام. والمَثْناة: ما قُرِئ من الكتاب وكرِّر. قال الله تعالى: ﴿ولَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعاً مِنَ المَثَانِي﴾ [الحجر 87] أراد أنّ قراءَتها تثَنَّى وتُكَرَّرُ.
(ثنت) الثاء والنون والتاء كلمةٌ واحدة. ثَنِتَ اللّحمُ تغيّرَتْ رائحتهُ. وقد يقولون ثَتِن([4]). قال:
* وثتِنَتْ لِثاتُه دِرْحايَهْ([5]) *

--------------ــــ
([1]) لأوس بن مغراء، كما في اللسان (بدأ، ثني).
([2]) كذا وردت النسبة هنا وفي المجمل. ونسب في اللسان (ثني) إلى كعب بن زهير، قال: "وكانت امرأته لامته في بكر نحره". وهذه النسبة هي الصحيحة، إذ البيت لم يرو في ديوان معن المطبوع في ليبسك 1903، بل هو في قصيدة معروفة لكعب بن زهير في ديوانه، مخطوطة دار الكتب. وقبله -وهو مطلع القصيدة-:
ألا بكرت عرسي توائم من لحا *** وأقرب بأحلام النساء من الردى
 ([3]) الرجز في اللسان (ثني). وزيادة الواو من المجمل واللسان.
([4]) ويقولون أيضاً "نثت" بتقديم النون.
([5]) الدرحاية: فعلاية من درح، والدرحاية الكثير اللحم القصير السمين الضخم البطن، اللئيم الخلقة. وأنشد نظيره في اللسان (ثتن):
* وثتن لثاته تئبايه *
          وقال: "تئبايه، أي يأبى كل شيء".

ـ

##### Türkçe

(ثâ ve **النون** ve onları üçleyen şeyin bâbı)
(**ثني**) **الثاء** ve **النون** ve **الياء** tek bir asıldır; o da şeyin iki defa tekrarıdır; yahut onu peş peşe iki şey kılmaktır veya birbirinden ayrı iki şey kılmaktır. Bu, senin “**ثَنَيْت** şeyi **ثَنْياً**” demendir. Ve sayıdaki iki, bilinen (şey)dir. Ve **الثِّنَى** ve **الثنْيانُ** efendiden sonra olan (kimsedir); sanki o, onun ikincisidir. Dedi ki:
Görürsün bizim **ثِنَانا**’mızı, onların başlangıcı geldiği vakit  *** ve onların başlangıcı, bize gelirse, **ثُنْيانا** olur([1])
Şöyle rivayet olunur: “Bizim **ثُنْيانُنا** onlara gelirse, onların başlangıcı olur.” Ve **الثِّنَى**: işin iki defa iade edilmesidir. Allah’ın Resûlü صلى الله عليه وآله وسلم dedi ki: “**لاثِنَى** في الصَّدَقَة” yani “senede iki defa alınmaz.” Ve Ma‘n([2]) dedi:
Bekr’in yanında beni kınama parçaladı  *** ömrüme yemin olsun, onun kınaması **ثِنَى** idi
Ve en-Nemir b. Tevleb dedi:
Eğer bir doğru yola isabet etmezsen  *** kınamanın bir kısmı **ثُنْيانا** olur
Ve denir: **ثِنْيٌ** bir kadın; iki doğurdu. Ve **ثِلْثٌ** denmez ve onun üstü (de denmez). Ve **الثِّنَاية**: kıldan veya yünden bir iptir. Ve muhtemeldir ki bununla adlandırıldı; çünkü o **يُثْنَى** (katlanır/ikiye bükülür) yahut **يُمكن أن يُثْنَى** (katlanması mümkün olur). Dedi ki:
* [ve] kaba taş ve **الثِّنَايهْ**([3]) *
Ve **الثُّنْيَا** (deveden): baştır veya onun dışındaki (bir şey)dir; sahibi onu istisna ettiği vakit.
Ve istisnanın mânası, bâbın kıyasındandır; ve bu, şudur ki: onun zikri bir defa cümlede ve bir defa tafsilde ikiye katlanır; çünkü sen “insanlar çıktı” dediğin vakit, insanların içinde Zeyd ve Amr vardır; sonra “Zeyd hariç” dediğin vakit, onunla Zeyd’i bir defa daha, açık bir zikirle zikretmiş olursun. Bunun için bazı nahivciler dedi ki: o, içine girdiği şeyden çıktı; böylece onda, yirmi’nin dirhemde yaptığı (amel) gibi amel etti. Ve bu söz, doğru ve düzgün (bir söz)dür.
Ve **المِثْناةُ**: **الخِشاش**’taki yuların ucu; sanki yuların ikincisidir. Ve **المَثْناة**: kitaptan okunan ve tekrar edilen şeydir. Allah تعالى dedi ki: ﴿ولَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعاً مِنَ المَثَانِي﴾ [الحجر 87] onunla, onun kıraatinin **تثَنَّى** (ikiye katlanıp) ve **تُكَرَّرُ** (tekrar edilip) durduğunu murad etti.
(**ثنت**) **الثاء** ve **النون** ve **التاء** tek bir kelimedir. **ثَنِتَ** et; kokusu değişti. Ve **ثَتِن** de derler([4]). Dedi ki:
* ve **ثتِنَتْ** onun diş etleri **دِرْحايَهْ**([5]) *

--------------ــــ
([1]) Evs b. Muğarrâ’ya aittir; lisân’da (بدأ، ثني) olduğu üzere.
([2]) Nisbet burada ve el-Mücmel’de böyle vârid olmuştur. Lisân’da (ثني) Ka‘b b. Zuheyr’e nisbet edildi; dedi ki: “ve karısı onu, kestiği bir deve hakkında Bekr’de kınamıştı.” Bu nisbet doğrudur; zira beyit, 1903 Leipzig’te basılan Ma‘n divanında rivayet edilmemiştir; bilakis Ka‘b b. Zuheyr’in divanında, Dârü’l-Kütüb yazmasında, ona ait meşhur bir kasidededir. Ondan önce—ki kasidenin matla‘ıdır—:
ألا بكرت عرسي توائم من لحا *** وأقرب بأحلام النساء من الردى
([3]) Recez, lisân’da (ثني)’dedir. Vav ziyadesi el-Mücmel ve lisân’dandır.
([4]) **نثت** de derler; **النون**’u öne almakla.
([5]) **الدرحاية**: **درح**’tan **فعلاية** veznindedir; ve **الدرحاية** çok etli, kısa, şişman, iri göbekli, yaratılışı aşağı (olan)dır. Lisân’da (ثتن) onun benzerini inşad etti:
* وثتن لثاته تئبايه *
Ve dedi ki: “**تئبايه**; yani her şeyi reddeder.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الثَّنِتُ: المُنْتِنُ.
ثَنِتَ اللحمُ، بالكسر، ثَنَتاً: تغَيَّرَ وأَنْتَنَ، وكذلك الجُرْحُ. ولِثَةٌ ثَنِتَةٌ مسْتَرخِية دامِيَة، وكذلك الشَّفَةُ، وقد ثَنِتَتْ. ولَحْمٌ ثَنِتٌ: مُسْترْخٍ؛ ونَثِتَ مثلُه، بتقديم النون.

##### Türkçe

**الثَّنِتُ**: kokmuş olan.

Et **ثَنِتَ**, kesre ile, **ثَنَتاً** (olarak): değişti ve koktu; yara da böyledir.

**ولِثَةٌ ثَنِتَةٌ**: gevşek, kanlı; dudak da böyledir; ve o **ثَنِتَتْ**.

**ولَحْمٌ ثَنِتٌ**: gevşek; **ونَثِتَ** de onun gibidir, **النون**’u öne almakla.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

ثنت اللحم، كفرح، ثنتا: إذا تغير وأنتن. ثنتت الشفة، وكذلك اللثة: إذا استرخت ودميت، فهي أي اللثة ثنتة. ولحم ثنت: مسترخ، ونثت مثله بتقديم النون. ورجل ثنتاية، بالكسر: أي فحاش سيئ الخلق بذيء اللسان، نقله الصاغاني.

##### Türkçe

**ثنت** eti, **كفرح** (vezninde), **ثنتا**: değişip kokuştuğu ve koktuğu zaman.

**ثنتت** dudak, aynı şekilde **اللثة**: gevşediği ve kanadığı zaman; o, yani **اللثة**, **ثنتة**’dir.

Ve **ثنت** et: gevşek.

Ve **نثت** de onun gibidir; **النون**’u öne almakla.

Ve **ثنتاية** adam, kesre ile: yani küfürbaz, kötü huylu, dili edepsiz; bunu الصاغاني nakletti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

ثَنِتَ
ثَنِتَ A ( n. ac. ثَنَت 4 ),
a.  Was bad, putrid ( meat ).

##### Türkçe

**ثَنِتَ**
**ثَنِتَ** A (isim-iş. **ثَنَت** 4),
a. Kötü oldu, kokuştu (et).
