# ثنن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%86%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ثنن

الثِّنُّ، بالكسر: يَبِيسُ الحَلِيِّ والبُهْمَى والحَمْض إذا كثر ورَكِبَ بعضُه بعضاً، وقيل: هو ما اسْوَدَّ من جميع العِيدانِ ولا يكون من بَقْلٍ ولا عُشْبٍ. وقال ابن دريد: الثِّنُّ حُطامُ اليَبِيس؛ وأَنشد: فظَلْنَ يَخْبِطْنَ هَشِيم الثِّنِّ،
بَعْدَ عَمِيمِ الرَّوْضةِ المُغِنِّ.
الأَصمعي: إذا تَكَسَّرَ اليَبِيسُ فهو حُطامٌ، فإذا ارتكب بعضُه على بعضٍ فهو الثِّنُّ، فإذا اسوَدَّ من القِدَمِ فهو الدِّنْدِنُ. وقال ثعلب: الثِّنُّ الكَلأُ؛ وأَنشد الباهلي:
يا أَيُّها الفَصِيلُ ذَا المُعَنِّي،
إنَّكَ دَرْمانُ فصَمِّتْ عَنِّي،
تَكْفي اللَّقُوحَ أَكْلةٌ من ثِنِّ،
ولَمْ تَكُنْ آثَرَ عِندِي مِنِّي
ولَمْ تَقُمْ في المَأْتَمِ المُرِنِّ.
يقول: إذا شرب الأَضيافُ لَبَنَها عَلَفَها الثِّنِّ فعادَ لَبَنُها، وصَمِّت أَي اصْمُتْ، قال ابن بري: الشعر للأَخوص بن عبد الله الرِّياحي، والأَخوص بخاء معجمة، واسمه زيد بنُ عمرو بن قيس بن عَتّاب بن هرمي ابن رياح. ابن الأَعرابي: الثِّنانُ النّباتُ الكثير المُلْتَفُّ. وقال: ثَنْثَنَ إذا رَعَى الثِّنَّ، ونَثْنَثَ إذا عَرِقَ عَرَقاً كثيراً. الجوهري: الثُّنّة الشَّعَراتُ التي في مُؤَخَّرِ رُسْغِ الدَّابَّةِ التي أُسْبِلَتْ على أُمِّ القِرْدانِ تَكادُ تَبْلُغُ الأَرْضَ، والجمع الثُّنَنُ؛ وأَنشد ابن بري للأَغلب العجلي:
فبِتُّ أَمْريها وأَدنو للثُّنَنْ،
بِقاسِحِ الجلْدِ مَتينٍ كالرِّسَنْ.
والثُّنَّة من الفَرَس: مُؤَخَّر الرُّسْغ، وهي شعرات مُدَلاّةٌ مُشْرِفات من خَلْف؛ قال: وأَنشد الأَصمعي لربيعة بن جُشَم رجل من النَّمِر بن قاسِط، قال: وهو الذي يَخْلط بشعرِه شعرَ امرئ القيس، وقيل هو لامرئ القيس:
لَها ثُنَنٌ كخَوافي العُقَا
ب، سُودٌ يَفِينَ، إذا تَزْبَئِرّ.
قوله: يَفِين، غير مهموز، أَي يَكْثُرن. يقال: وَفَى شَعرُه، يقول: لَيْست بمُنْجَردة لا شعر عليها. وفي حديث فتح نُهاوَنْد: وبلَغَ الدمُ ثُنَنَ الخَيْل؛ قال: الثُّنَنُ شعَرات في مُؤَخَّر الحافر من اليَدِ والرِّجْل. وثَنَّن الفرسُ: رَفَع ثُنَّتَه أَن يَمَسَّ الأَرض في جَرْيه من خِفَّتِه. قال أَبو عبيد: في وَظِيفَي الفرس ثُنَّتان، وهو الشعر الذي يكون على مُؤخَّر الرُّسْغ، فإن لم يكن ثَمَّ شعرٌ
فهو أَمْرَدُ وأَمْرَطُ. ابن الأَعرابي: الثُّنَّة من الإنسان ما دون السرّة فوق العانة أَسفل البطن، ومن الدوابِّ الشعر الذي على مؤخَّر الحافِر في الرُّسْغ. قال: وثَنَّنَ الفرسُ إذا رَكِبَه الثقيلُ حتى تُصِيبَ ثُنَّتُه الأَرض، وقيل: الثُّنَّةُ شعرُ العانة. وفي الحديث: أَن آمِنةَ قالت لمَّا حملت بالنبيّ، صلى الله عليه وسلم، واللهِ ما وَجَدْتُه في قَطَنٍ ولا ثُنَّة وما وَجَدته إلاّ على ظهر كَبِدي؛ القَطَنُ: أَسفل الظَّهر، والثُّنَّة: أَسفل البطن. وفي مَقْتَل حمزة سيّد الشهداء، رضي الله عنه: أَن وَحْشياً قال سَدَّدْتُ حَرْبَتي يوم أُحُدٍ لثُنَّته فما أَخطأْتُها، وهذان الحديثان
(* قوله «وهذان الحديثان إلخ» هكذا في الأصل بدون
تقدم نسبة إلى الليث). يُقَوِّيان قول الليث في الثُّنَّة. وفي حديث فارِعَة أُخْت أُمَيَّة: فشَقَّ ما بين صَدْره إلى ثُنَّتِه. وثُنانُ: بُقْعة؛ عن ثعلب.

### Türkçe

**الثِّنُّ**، kesre ile: **الحَلِيِّ**’nin, **البُهْمَى**’nın ve **الحَمْض**’ın kurusu; çoğaldığı ve bir kısmı bir kısmının üzerine bindiği zaman; ve denildi ki: bütün çubukların tamamından kararan şeydir; ve **بَقْل**’den de **عُشْب**’ten de olmaz. İbn Düreyd dedi: **الثِّنُّ** kurunun kırıntısıdır; ve inşad etti:

فَظَلْنَ يَخْبِطْنَ هَشِيم **الثِّنِّ**،
بَعْدَ عَمِيمِ الرَّوْضةِ المُغِنِّ.

El-Asmaî: Kuru kırıldığı zaman o **حُطام**’dır; bir kısmı bir kısmının üzerine bindiği zaman o **الثِّنُّ**’dür; eskilikten karardığı zaman o **الدِّنْدِنُ**’dür. Sa‘leb dedi: **الثِّنُّ** **الكَلأُ**’dır; ve el-Bâhilî inşad etti:

يا أَيُّها الفَصِيلُ ذَا المُعَنِّي،
إنَّكَ دَرْمانُ فصَمِّتْ عَنِّي،
تَكْفي اللَّقُوحَ أَكْلةٌ من **ثِنِّ**،
ولَمْ تَكُنْ آثَرَ عِندِي مِنِّي
ولَمْ تَقُمْ في المَأْتَمِ المُرِنِّ.

Der ki: Misafirler onun sütünü içtiği zaman, ona **الثِّنِّ**’i yem olarak verdi; böylece onun sütü geri döndü; ve **صَمِّت** yani sus. İbn Berrî dedi: Şiir, el-Ahvas b. Abdullah er-Riyâhî’nindir; ve el-Ahvas, mu‘ceme **خاء** iledir; ve adı Zeyd b. Amr b. Kays b. Attâb b. Hirmî b. Riyâh’tır. İbnü’l-A‘râbî: **الثِّنانُ** çok, birbirine dolanmış bitkidir. Ve dedi: **ثَنْثَنَ**: **الثِّنَّ**’i otladığı zaman; ve **نَثْنَثَ**: çok terle terlediği zaman. El-Cevherî: **الثُّنّة** binek hayvanının bileğinin arkasında olan kıllardır; **أُمِّ القِرْدانِ** üzerine salıverilmiştir; neredeyse yere ulaşır; çoğulu **الثُّنَنُ**’dır; ve İbn Berrî el-Ağleb el-‘Aclî için inşad etti:

فبِتُّ أَمْريها وأَدنو لِ**لثُّنَنْ**،
بِقاسِحِ الجلْدِ مَتينٍ كالرِّسَنْ.

Ve attan **الثُّنَّة**: bileğin arkasıdır; o, arkadan sarkan, yukarıdan görünen kıllardır; dedi ki: ve el-Asmaî, en-Nemir b. Kâsıt’tan bir adam olan Rabîa b. Cuşem için inşad etti; dedi ki: o, kendi şiiriyle İmruülkays’ın şiirini karıştıran kimsedir; ve denildi ki o, İmruülkays’ındır:

لَها ثُنَنٌ كخَوافي العُقَا
ب، سُودٌ يَفِينَ، إذا تَزْبَئِرّ.

Sözü: **يَفِين** hemzesizdir; yani çoğalırlar. Denilir: **وَفَى** onun saçı; der ki: üzerinde saç olmayan, tüysüz değildir. Ve Nihâvend’in fethi hadîsinde: “Kan, atların **ثُنَنَ**’ına ulaştı”; dedi ki: **الثُّنَنُ** elin ve ayağın toynağının arkasında olan kıllardır. Ve **ثَنَّن** at: koşusunda hafifliğinden, yere değmesin diye **ثُنَّتَه**’ini kaldırdı. Ebû Ubeyd dedi: Atın iki **وَظِيف**’inde iki **ثُنَّة** vardır; o, bileğin arkasında bulunan kıldır; eğer orada kıl yoksa o **أَمْرَدُ** ve **أَمْرَطُ**tur. İbnü’l-A‘râbî: İnsandan **الثُّنَّة** göbeğin altı, kasığın üstü, karnın aşağısıdır; ve binek hayvanlarından, bilekte toynağın arkasında olan kıldır. Dedi ki: ve **ثَنَّنَ** at: ağır olan ona bindiği zaman, ta ki onun **ثُنَّتُه** yere değsin; ve denildi ki: **الثُّنَّةُ** kasık kılıdır. Ve hadîste: Âmine, Peygamber’e (sallallahu aleyhi ve sellem) hamile kaldığı zaman dedi: “Vallahi onu ne **قَطَنٍ**’da ne **ثُنَّة**’de buldum; onu ancak ciğerimin üstünde buldum”; **القَطَنُ**: sırtın aşağısı; ve **الثُّنَّة**: karnın aşağısı. Ve şehitlerin efendisi Hamza’nın (radıyallahu anh) öldürülmesi kıssasında: Vahşî dedi: “Uhud günü mızrağımı onun **ثُنَّتِه**’ine doğrulttum da onu ıskalamadım”; ve bu iki hadîs

(* Sözü “ve bu iki hadîs ilh.” asılda, Leys’e nisbetin öne geçirilmesi olmaksızın böyledir).

Leys’in **الثُّنَّة** hakkındaki sözünü kuvvetlendirir. Ve Ümeyye’nin kız kardeşi Fâri‘a hadîsinde: “Göğsü ile **ثُنَّتِه**’i arasını yardı.” Ve **ثُنانُ**: bir yer; Sa‘leb’den.
