# ثني — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%86%D9%8A/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: ثني

ث ن ي
دمه في ثني ثوبه‏.‏
وكل شـيء ثنـي بعضـه علـى بعـض أطواقـاً‏.‏
فكـل طـاق مـن ذلـك ثنـي‏.‏
حتـى يقـال‏:‏ إذا ما الثريا في السماء تعرضت تعـرض أثنـاء الوشـاح المفصل وأخذوا في ثني الجبـل والـوادي أي فـي منعطفـه‏.‏
وليـس هـذا مـن فعلاتـه ببكـر ولا ثنـي‏.‏
وقبـض بنثـي الحبـل وهـو مـا فضـل فـي كفـه إذا قبـض عليـه‏.‏
وعقـل البعيـر بثناييـن وهـو أن يعقـل يديـه جميعاً بطرفي حبل‏.‏
وعقد المثناة في الخشاش والمثاني في الأخشة وهي طرف الزمام وثنى العود فانثنى وتثنى الغصن وقوام الجارية وثنى وسادته فجلس عليها وثنى رجله فنزل‏.‏
وهما بدء قومهما وثنيانهـم أي أولهـم فـي السـادة والـذي يليـه‏.‏
ونحـر الجـزّار الناقـة وأخـذ الثنيا وهي ما يستثنيه لنفسه من الرأس والأطراف وأبيعك هذه الشاة ولي ثنياها‏.‏
وهذه هبة ليس فيها منوية وثنيـا أي استثناء‏.‏
وهو ثنيتي من القوم أي خاصتي وهؤلاء ثناياي‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ تئن إذا ما النسع بعد اعوجاجها تحدر في حيزومهـا وتصعـدوا أنين الفتى المسلول أبصـر حولـه على جهد حال من ثناياه عوداً ومن المجاز‏:‏ ثنيت فلاناً على وجهه إذا رجعته إلى حيث جاء وثنى عنانه عنّي ولوى عذاره إذا أعـرض وجـاء ثانيـاً مـن عنانـه إذا جـاء ظافـراً ببغيته‏.‏
وفلان تثنى به الخناصر أي يبدأ به‏.‏
ولا تثنى به الخناصـر أي لا يؤبـه بـه‏.‏
وعرفـت ذلـك فـي أثنـاء كلامـه‏.‏
وثنـى فلـان رجلـه أي جلـس‏.‏
وهـو طلاع الثنايا أي ركاب الميثاق‏.‏
وتثنّى في صدري كذا أي تردد‏.‏

### Türkçe

ث ن ي
Kanını elbisesinin **ثني**’sinde (kıvrımında) sakladı.
Her şey, bir kısmı bir kısmı üzerine katlanarak halkalar hâlinde olursa (bu) **ثني**’dir.
Ondan her bir halka **ثني**’dir.
Hatta şöyle denir: “Şüphesiz Süreyya gökte göründüğü vakit, eklemli kuşağın **أثناء**’ları (katları) gibi görünür.” Ve dağın ve vadinin **ثني**’sine (kıvrımına) girdiler; yani onun dönemeç yerine.
Bu, onun fiillerinden değildir; ne **بكر** ne de **ثني**.
İpin **نثي**’siyle (artığıyla) kavradı; o, onu kavradığı zaman avucunda artan şeydir.
Deveyi iki **ثنايين** ile bağladı; o, iki ucuyla bir ip parçasıyla iki elini birden bağlamasıdır.
Ve **المثناة**’yi **الخشاش**’ta, **المثاني**’yi **الأخشة**’lerde düğümledi; o, yuların ucudur. Ve değneği büktü de büküldü; dalı ve cariyenin endamını büktü. Ve minderini iki kat yaptı da üzerine oturdu. Ve bacağını büktü de indi.
Ve onlar, kavimlerinin başlangıcı ve onların **ثنيانهم**’idir; yani efendilikte onların ilki ve onu izleyen.
Kasap deveyi boğazladı ve **الثنيا**’yı aldı; o, baştan ve uçlardan kendisi için ayırdığı şeydir. “Bu koyunu sana sattım; **ثنياها** (ayrılan payı) benimdir.”
Ve bu, içinde niyet edilmiş bir şey bulunmayan bir hibedir; ve **ثنيا** yani istisna.
Ve o, kavimden benim **ثنيتي**’mdir; yani haslarım. Ve bunlar benim **ثناياي**’dır.
Zû’r-Rumme dedi ki:
“İnler; kayış, eğriliğinden sonra,
göğsünde aşağı kayıp yukarı çıktığında;
kılıçla yaralanmış delikanlının inleyişi (gibi); çevresine bakar,
**ثناياه**’ından (kıvrımlarından) bir dönüşle, hâlinin güçlüğü üzere.”
Ve mecazdandır: Birini yüzü üzerine **ثنيت**; onu geldiği yere geri çevirdiğin zaman. Ve dizginini benden **ثنى** etti ve yularını büktü; yüz çevirdiği zaman. Ve dizgininden **ثاني** olarak geldi; maksadına erişmiş olarak geldiği zaman.
Ve falan kimse, onunla parmak uçları **تثنى** edilir; yani onunla başlanır.
Ve onunla parmak uçları **تثنى** edilmez; yani ona aldırış edilmez.
Bunu, sözünün **أثناء**’sında (aralarında) bildim.
Falan, bacağını **ثنى** etti; yani oturdu.
Ve o, **طلاع الثنايا**’dır; yani ahdin binekleri.
Ve göğsümde şu, **تثنّى** etti; yani gidip geldi.
