# ثني — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%86%D9%8A/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: ثني

* ث ن ي * * الثِّنَى * مقصورا الأمر يعاد مرتين وفي الحديث ﴿لا ثنى في الصدقة﴾ أي لا تؤخذ في السنة مرتين و * الثُّنْيا * بالضم اسم من * الاستِثناءِ * وكذلك * الثَّنْوَى * بالفتح وجاءوا * مَثْنَى مَثْنَى * أي اثنين اثنين و * مَثْنَى وثُنَاءَ * غير مصروفين كمثلث وثلاث وقد سبق تعليله في ث ل ث وفي الحديث ﴿من أشراط الساعة أن توضع الأخيار وترفع الأشرار وأن تقرأ * المَثْنَاةُ * على رءوس الناس فلا تغير﴾ قيل هي التي تسمى بالفارسية دو بيتي وهو الغناء وكان أبو عبيد يذهب في تأويله إلى غير هذا قلت ذكر في التهذيب أن الحديث عن عبد الله بن عمر رضي الله تعالى عنهما وفسره لما سئل عنه بما استكتب من غير كتاب الله تعالى وقال أبو عبيدة قيل أن الأحبار والرهبان بعد موسى عليه السلام وضعوا كتابا فيما بينهم على ما أرادوا من غير كتاب الله تعالى فهو المثناة فكأن عبد الله بن عمر رضي الله عنهما كره الأخذ عن أهل الكتاب ولم يرد به النهي عن حديث رسول الله ]ص[ وسنته وكيف ينهى عن ذلك وهو من أكثر أصحابه حديثا عنه و * ثَنَى * الشيء عطفه وبابه رمى و * ثناهُ * أيضا كفه وثناه صرفه عن حاجته وثناه صار له ثانيا و * ثَنَّاهُ تَثْنِيَةً * جعله اثنين و * الثَّنِيَّةُ * واحدة * الثَّنَايَا * من السن وهي أيضا طريق العقبة و * الثَّنِيُّ * الذي يلقى ثنيته ويكون ذلك من الظلف والحافر في السنة الثالثة وفي الخف في السنة السادسة والجمع * ثُنْيانٌ * و * ثِنَاءٌ * والأنثى * ثَنِيَّةٌ * والجمع * ثَنِيَّاتٌ * و * اثْنانِ * من عدد المذكر و * اثْنَتَان * للمؤنث و * ثِنْتَانِ * أيضا بحذف الألف وألفهما ألف وصل وقد تقطع في الشعر و * يوم الاثْنَيْنِ * لا يثنى ولا يجمع لأنه مثنى فإن جمعته قلت * أثَانِينَ * وقولهم هو * ثانِي اثنينِ * أي أحد الإثنين وكذا ثالث ثلاثة بالإضافة إلى العشرة ولا ينون فان اختلفا فإن شئت أضفت وإن شئت نونت فقلت هذا ثاني واحد وثان واحدا وكذا الباقي و * انْثَنَى * انعطف و * أثْنَى * عليه خيرا والاسم * الثَّناءُ * و * أثْنَى * ألقى ثنيته و * تَثَنَّى * في مشيه و * المَثَانِي * من القرآن ما كان أقل من المئين وتسمى فاتحة الكتاب * مَثَانِيَ * لأنها تثنى في كل ركعة ويسمى جميع القرآن * مَثَانِيَ * أيضا لإقتران آية الرحمة بآية العذاب

### Türkçe

* ث ن ي * * **الثِّنَى** * maksûr olarak: iş iki kere iade edilir; ve hadiste: ﴿sadakada **ثنى** yoktur﴾ yani senede iki kere alınmaz. Ve * **الثُّنْيا** * zamme ile, * **الاستِثناءِ** *dan bir isimdir; ve yine * **الثَّنْوَى** * fetha ile. Ve geldiler: * **مَثْنَى مَثْنَى** * yani ikişer ikişer. Ve * **مَثْنَى وثُنَاءَ** * gayr-i munsarif olarak, مثلث ve ثلاث gibi; ve onun ta‘lîli ث ل ث’de geçmişti. Ve hadiste: ﴿kıyametin alâmetlerindendir: hayırlıların konulması, şerlilerin yükseltilmesi; ve insanların başları üzerinde **المَثْنَاةُ**’nin okunması, sonra değiştirmemesi﴾ denildi ki: o, Farsça ile دو بيتي diye adlandırılan şeydir; ve o, şarkıdır. Ve Ebû Ubeyd, onun te’vilinde buna gitmezdi. Dedim: تهذيب’de zikredildi ki hadis, Abdullah b. Ömer’den—Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun—(rivayet)tir; ve ondan sorulduğunda onu, Allah Teâlâ’nın kitabından başka bir şeyden yazdırılmış olanla tefsir etti. Ebû Ubeyde dedi: denildi ki ahbâr ve ruhbân, Mûsâ عليه السلام’dan sonra, Allah Teâlâ’nın kitabından başka olarak, aralarında istedikleri üzere bir kitap vaz‘ ettiler; işte o **المثناة**’dir. Sanki Abdullah b. Ömer—Allah ondan razı olsun—Ehl-i kitaptan almayı kerih gördü; ve bununla Resûlullah’ın hadisini ve sünnetini nehyetmeyi murad etmedi; ve nasıl bundan nehyetsin ki o, onun hakkında hadisi en çok olan ashabındandır. ]ص[ Ve * **ثَنَى** * şeyi: onu büktü; ve bâbı رمى’dır. Ve * **ثناهُ** * da: onu men etti. Ve ثناه: onu ihtiyacından çevirdi. Ve ثناه: ona ikinci oldu. Ve * **ثَنَّاهُ تَثْنِيَةً** *: onu iki yaptı. Ve * **الثَّنِيَّةُ** *: dişten * **الثَّنَايَا** *’dan bir tanedir; ve o, ayrıca akabe yoludur. Ve * **الثَّنِيُّ** *: ثنيته’sini (ikinci dişini) düşüren kimsedir; ve bu, ظلف ve حافر’de üçüncü senede olur; ve خف’de altıncı senede. Ve cem‘i: * **ثُنْيانٌ** * ve * **ثِنَاءٌ** *’dır. Ve dişisi: * **ثَنِيَّةٌ** *; ve cem‘i: * **ثَنِيَّاتٌ** *’tır. Ve * **اثْنانِ** *: müzekker sayısındandır. Ve * **اثْنَتَان** *: müennes içindir. Ve * **ثِنْتَانِ** * da, elifi hazf ile. Ve ikisinin elifi, وصل elifidir; ve şiirde قطع edilebilir. Ve * **يوم الاثْنَيْنِ** *: tesniye edilmez ve cem‘ edilmez; çünkü o, tesniyedir. Eğer onu cem‘ edersen: * **أثَانِينَ** * dersin. Ve onların sözü: o, * **ثانِي اثنينِ** *’dir; yani iki kişiden biri. Ve كذلك: ثالث ثلاثة, ona kadar izafetle; ve tenvinlenmez. Eğer ikisi ihtilaf ederse, istersen izafet yaparsın, istersen tenvinlersin; böylece: هذا ثاني واحدٍ ve ثانٍ واحدًا dersin; ve kalan da böyledir. Ve * **انْثَنَى** *: büküldü. Ve * **أثْنَى** * عليه خيرا: ona hayırla övdü; ve isim: * **الثَّناءُ** *’dır. Ve * **أثْنَى** *: ثنيته’sini düşürdü. Ve * **تَثَنَّى** *: yürüyüşünde salındı. Ve * **المَثَانِي** *: Kur’ân’dan, مئين’den daha az olan şeydir. Ve Fâtiha-i kitap * **مَثَانِيَ** * diye adlandırılır; çünkü her rek‘atta iki kere okunur. Ve bütün Kur’ân da * **مَثَانِيَ** * diye adlandırılır; ayrıca, rahmet âyetinin azap âyetiyle birlikte gelmesinden dolayı.
