# ثن (ث-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الثاء والنون
ثن ، نث : ( مستعملان ) .
ثن : أبو عُبَيد ، عن الأَصْمعي : إذا انْكَسر اليَبَس فهو حُطَام ، فإذا ارْتكب بَعْضُه على بَعْض فهو الثِّنّ ، فإذا اسْوَدّ من القِدَم فهو الدِّنْدِنُ ؛ وأَنْشد الباهليّ :
تَكْفِي اللَّقُوحَ أَكْلَةٌ من ثِنّ
أبو عُبيدة ، عن أبي الجَرّاح : الثُّنّةُ مِن الفَرس : مُؤَخَّرُ الرُّسْغ .
قلتُ : وجَعل امْرؤ القَيس الثُّنَن : الشَّعَر النابت في ذلك المَوْضع ، فقال :
لها ثُنَنٌ كخَوَافِي العُقَا
بِ سُودٌ يَفين إذا تَزْبَئِرّ
وقال أبو عُبَيدة : في وَظِيفَي الفَرس ثُنَّتان ، وهو الشَعَرُ الذي يكون على مُؤَخَّر الرُّسْغ ، فإِن لم يكن ثَمَّ شَعَر فهو : أَمْرد ، وأَمْرَط .
شَمِرٌ ، عن ابن الأَعْرابي ، قال : الثُّنَّة من
الإنسان : ما دُون السُّرّة فوق العانَة أَسْفَلَ البطن .
وقال ابن الأعرابيّ : هو شَعَرُ العانَة .
وفي الحَديث : إن آمِنة قالتْ لما حَملت النبيَّ ( صلى الله عليه وسلم ) ما وجدتُه في قَطَن ولا ثُنّة ، وما وجدتُه إلاّ على ظَهر كَبِدي .
القَطَن : أَسْفل الظَهر ؛ والثُّنّة أسْفَل البَطْن .
وفي حَديث حَمزة سَيِّد الشُّهداء أنّ وَحْشِياً قال : سَدَّدْتُ حَرْبتي يوم أُحُد لثُنَّته فما أَخْطأتُها .
وهذان الحديثان يقوِّيان قول اللَّيْث في ( الثُّنَّة ) .
وقال ابن الأَعْرابيّ : الثِّنَانُ : النَّبَاتُ الكَثِير الملتف .
نث : في حديث عُمر : أنّ رَجُلاً أتاه يَسأَله فقال : هَلَكْتُ . فقال عُمَرُ : اسْكُتْ ، أَهَلَكْتَ وأَنْت تَنِثّ نَثيثَ الحَمِيت .
قال أبو عُبيد : النَّثِيث : أن يَعْرَق ويَرْشَح مِن عِظَمِه وكَثْرة لَحْمه .
يُقال منه : نَثّ الرَّجُلُ يَنِثّ نَثِيثاً .
وقال غيرُه : نَثَّ الحَمِيتُ ومَثّ ، بالنون والميم ، إذا رَشَح بما فيه من السِّمن . يَنِثّ ويَمِثّ ، نَثّاً ونَثِيثاً ، ومَثّاً ومَثِيثاً .
والإنسان يَنثّ ويَمِثّ ، إذا عَرِق مِن سِمَنِهِ .
وأمّا قولُك : نَثّ فلانٌ الحَدِيثَ يَنُثّه نَثّاً ، فهو بضم النّون لا غَير ، وذلك إذا أذَاعَه .
عَمرو ، عن أَبيه : النُّثَّاث : المُغْتابون للمُسْلِمين .
ثَعْلب ، عن ابن الأعْرابيّ : ثَنْثن ، إذا رَعَى الثِّنَّ .
ونَثْنَثَ ؛ إذا عَرِق عَرَقاً كَثِيراً .

##### Türkçe

باب **الثاء** ve **النون**
**ثن** ، **نث** : (ikisi de kullanımdadır).
**ثن** : Ebû ʿUbeyd, el-Asmaʿî’den: Kuruluk kırıldığı zaman o **حُطَام**dır; onun bir kısmı bir kısmının üzerine bindiği zaman o **الثِّنّ**dir; eskilikten karardığı zaman o **الدِّنْدِنُ**dür; el-Bâhilî’den şiir okudu:
تَكْفِي اللَّقُوحَ أَكْلَةٌ من **ثِنّ**
Ebû ʿUbeyde, Ebû’l-Cerrâh’tan: Attan **الثُّنّةُ**: **الرُّسْغ**un arkasıdır.
Dedim ki: İmruʾu’l-Kays **الثُّنَن**i, o yerde biten kıl yaptı; şöyle dedi:
لها **ثُنَنٌ** كخَوَافِي العُقَا
بِ سُودٌ يَفين إذا تَزْبَئِرّ
Ebû ʿUbeyde dedi: Atın iki **وَظِيف**inde iki **ثُنَّتان** vardır; o, **الرُّسْغ**un arkasında bulunan kıllardır; eğer orada kıl yoksa o: **أَمْرد** ve **أَمْرَط**tır.
Şemir, İbnü’l-Aʿrâbî’den, dedi ki: İnsandan **الثُّنَّة**: göbeğin altı, kasığın üstü, karnın aşağısıdır.
İbnü’l-Aʿrâbî dedi: O, kasık kıllarıdır.
Hadiste: Âmine, Peygamber’e (sallallahu aleyhi ve sellem) hamile kaldığında dedi ki: Onu ne **قَطَن**da ne **ثُنّة**de buldum; onu ancak ciğerimin sırtı üzerinde buldum.
**القَطَن**: belin aşağısıdır; **الثُّنّة** karnın aşağısıdır.
Şehitlerin efendisi Hamza’nın hadîsinde: Vahşî’nin dediği: Uhud günü mızrağımı onun **ثُنَّته**sine doğrulttum da onu ıskalamadım.
Bu iki hadis, Leys’in (**الثُّنَّة**) hakkındaki sözünü kuvvetlendirir.
İbnü’l-Aʿrâbî dedi: **الثِّنَانُ**: çok, birbirine dolaşmış bitkidir.
**نث** : Ömer’in hadîsinde: Bir adam ona gelip soruyordu; dedi ki: Helâk oldum. Ömer dedi: Sus; sen **الحَمِيت**in **نَثيث**i gibi **تَنِثّ** ederken mi helâk oldun?
Ebû ʿUbeyd dedi: **النَّثِيث**: büyüklüğünden ve etinin çokluğundan terlemesi ve sızmasıdır.
Bundan denir: Adam **نَثّ** etti, **يَنِثّ** eder, **نَثِيثاً**.
Başkası dedi: **الحَمِيت** **نَثَّ** etti ve **مَثّ** etti; **النون** ve **الميم** ile; içinde bulunan yağdan dolayı sızdığı zaman. **يَنِثّ** eder ve **يَمِثّ** eder; **نَثّاً** ve **نَثِيثاً**; ve **مَثّاً** ve **مَثِيثاً**.
İnsan da **يَنثّ** eder ve **يَمِثّ** eder; şişmanlığından terlediği zaman.
Ama senin “Falanca **نَثّ** etti hadisi, **يَنُثّه** **نَثّاً**” sözün ise, **النون**un dammesi iledir, başka değil; bu, onu yaydığı zaman olur.
ʿAmr, babasından: **النُّثَّاث**: Müslümanlara gıybet edenlerdir.
Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: **ثَنْثن**; **الثِّنَّ**i otladığı zaman.
Ve **نَثْنَثَ**; çok terlediği zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الكلام الذي أوله ثاء في المضاعف والمطابق والأصم)
(ثج) الثاء والجيم أصلٌ واحد، وهو صبُّ الشيء. يقال ثَجَّ الماءَ إذا صَبَّه؛ وماءٌ ثَجّاجٌ أي صَبّابٌ. قال الله تعالى: ﴿وَأَنْزَلْنَا مِنَ المُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجاً﴾ [النبأ 14]، يقال اكتظَّ الوادي بثجيج الماء، إذا بلغ ضَرِيرَيْه([1]). قال أبو ذؤيب:
سقى أمَّ عَمرٍو كلَّ آخِرِ لَيلةٍ *** حَناتِمُ مُزْنٍ ماؤُهُنَّ ثَجيجُ([2])وفي الحديث: "أفضَلُ الحَجِّ العجُّ والثَّجّ" فالعجُّ رفْعُ الصّوتِ بالتَّلبية. والثّجُّ سَيَلانُ دِماءِ الهَدْي. ومنه الحديثُ في المستحاضة: "إني أثُجُّه ثَجّاً".
(ثر) الثاء والراء قياسٌ لا يُخْلِف، وهو غُزر الشيءِ الغزير. يقال سحاب ثَرٌّ أي غزير. وعينٌ ثَرَّةٌ، وهي سحابةٌ تنشأُ من قِبَل القِبْلة([3]). قال عنترة:
جادَتْ عليه كلُّ عَيْنٍ ثَرّةٍ *** فتركْن كلّ قَرارةٍ كالدّرهم([4])
 ويقال ثَرَّرْتُ الشيءَ وثَرّيْتُه، أي ندَّيتُة. وناقةٌ ثَرَّةٌ غزيرة. وطعنة ثَرّةٌ، إذا دَفَعَت الدّم دَفْعاً بغُزْرٍ وكَثْرة. والثَّرثار الرّجُل الكثير الكلام. وفي الحديث: "*أبْغَضُكم إليَّ الثَّرثارُونَ المتَفَيْهِقُون". والثّرثار: وادٍ بعينه. قال الأخطل:
لَعمرِي لقد لاقَتْ سُلَيمٌ وعامرٌ *** على جانِبِ الثَّرثارِ راغِيةَ البَكْرِ([5])(ثط) الثاء والطاء كلمةٌ واحدة، فالثّطَطُ خِفّة اللحية. والرجلُ ثَطٌّ.
(ثع) الثاء والعين كلمة واحدة: الثّعُّ القيء، يقال ثَعَّ ثَعَّةً، إذا قاءَ قَيئةً.
(ثل) الثاء واللام أصلانِ متباينان: أحدهما التجمُّع، والآخر السُّقوط والهَدْم والذُّلّ.
فالأوّل: الثَّلَّة الجماعة من الغَنَم. وقال: بعضهم يخصّ بهذا الاسم الضَّأن، ولذلك قالوا: حبلُ ثَلَّةٍ أي صوفٍ، وقالوا: كساء جيِّد الثَّلَّة. قال:
قد قَرَنوني بامرئٍ قِثْوَلِّ  *** رثٍّ كحبل الثلَّة المبْتَلِّ([6])والثُّلَّة: الجماعة من الناس، قال الله تعالى: ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ وَثُلَّةٌ مِنَ الآخِرِينَ([7])﴾.
والثاني: ثَلَلْتُ البيتَ هدمتُه. والثلَّة تُراب البِئر. والثَّلَل الهَلاك. قال لبيد:
فصَلَقْنَا في مُرادٍ صَلْقَةً *** وصُدَاءًٍ ألحقتهُمْ بالثَّلَلْ([8])ويقال ثُلَّ عرشُه، إذا ساءَتْ حالُه. قال زُهير:
تداركتُما الأحلافَ قد ثُلَّ عرشُها  *** وذُبْيانَ إذْ زَلَّتْ بأقدامها النَّعْل([9])وقال قوم: ثُلَّ عَرْشُه وعُرْشه، إذا قُتِل. وأنشَدوا:
وعَبْدُ يَغُوثٍَ تحْجُِلُ الطّيرُ حَولَه *** وقد ثَلَّ عُرْشَيْهِ الحُسامُ المذَكَّرُ([10])والعُرْشانِ: مَغْرِز العُنُق في الكاهل.
(ثم) الثاء والميم أصلٌ واحد، هو اجتماعٌ في لِينٍ. يقال ثَمَمْتُ الشيءَ ثمّاً، إذا جمعتَه. وأكثرُ ما يُستعمل في الحشيش. ويقال للقَُبْضَة من الحشيش الثُّمَّة. والثُّمام: شجرٌ ضعيف، وربما سُمِّي به الرّجل. وقال:
جعلَتْ لها عُودَيْنِ مِنْ  *** نَشَمٍ وآخَرَ من ثُمامَهْ([11])
وقال قوم: الثُّمام ما كُسِر من أغْصان الشَّجَر فوُضِع لنَضَد الثّياب([12])، فإذا يَبِس فهو ثُمام. ويقال ثَمَمْتُ الشيءَ أثُمُّه ثَمّاً، إذا جمعتَه ورمَمْتَه. ويُنشَد بيتٌ والله أعلَمُ بصحّته.
ثمَمْتُ حَوائجي وَوَذَأْتُ بِشْراً *** فبئس مُعَرَّسُ الرّكبِ السِّغابِ([13])وثَمَّتِ الشاةُ النَّبْتَ بفِيها قلعَتْه. ومنه الحديث: "كُنّا أهْلَ ثَمِّهِ ورَمِّهِ([14])" أي كنا نَثُمُّه ثَمّاً، أي نَجْمعُه جمعا.
(ثن) الثاء والنون أصلٌ واحد، وهو نباتٌ من شعرٍ أو غيره. فأمّا الشَّعر فالثُّنَّةُ الشَّعر المشْرِفُ على رُسْغِ الدابة من خَلْف. والثِّنُّ من غير الشَّعر: حُطام اليَبيس. وأنشد:
فَظَلْنَ يخبِطْنَ هَشِمَ الثِّنِّ  *** بَعْدَ عميم الرّوضةِ المُغِنِّ([15])فأمّا الثُّنّة فما دون السّرّة من أسفل البطن من الدابة، ولعله بشُعَيرات يكون ثَمّ.
(ثأ) الثاء والهمزة، كلمتان ليستا أصلاً، يقال: ثأثأت بالإبل صِحْتُ بها، ولقيتُ فلاناً فثأثأتُ منه([16])، أي هِبْتُه.
(ثب) الثاء والباء كلمةٌ ليست في الكتابين([17])، وإن صحّت فهي تدلُّ على تناهي الشيء. يقال ثَبَّ الأمْرُ إذا تمَّ، ويقال إنّ الثَّابَّة: المرأةُ الهَرمة، ويقولون: أشَابّةٌ أم ثابّة؟
 --------------ـــ
([1]) الضريران: جانبا الوادي. وفي الأصل: "صريرته"، تحريف.
([2]) القسم الأول من ديوان الهذليين 51 واللسان (ثجج، حنتم).
([3]) أي قبلة أهل العراق. كما في اللسان (ثرر).
([4]) البيت من معلقته المشهورة. وانظر اللسان (ثرر).
([5]) ديوان الأخطل 133 واللسان (ثرر). وفي الديوان 216 كذلك:
وإن يذكروها في معد فإنما  *** أصابك بالثرثار راغية البكر
 ([6]) البيتان في اللسان (قثل، ثلل).
([7]) هاتان الآيتان 39-40 من الوقعة، وأما 13 و 14 من الواقعة فهما: {ثلة من الأولين. وقليل من الآخرين.
([8]) ديوان لبيد 16 طبع 1881، واللسان (ثلل، صلق). ويروى: "بالثلل" بكسر الثاء، وخرجها الرواة على أنه أراد "الثلال" جمع ثلة من الغنم، فقصرها للشعر.
([9]) ديوان زهير 109 واللسان (ثلل). وسيأتي في (عرش).
([10]) في "جنى الجنتين" للمحبي 78: "قد احتز عرشيه". والبيت في اللسان (ثلل). وسيأتي في (عرش) منسوباً إلى ذي الرمة. انظر ديوانه 236.
([11]) البيت لعبيد بن الأبرص في ديوانه 78 والحيوان (3: 189) وعيون الأخبار (2: 72) وثمار القلوب 369 وأمثال الميداني (1: 234) وأدب الكاتب 55.
([12]) نص اللسان: "والثمام ما يبس من الأغصان التي توضع تحت النضد". والنضد بالتحريك: الثياب التي تنضد. والسرير التي تنضد عليه يسمى نضداً أيضاً.
([13]) البيت لأبي سلمة المحاربي، كما في اللسان (وذأ، ثمم) .
([14]) انظر الخبر وتحقيق لفظه في اللسان (رمم 146).
([15]) البيتان في اللسان (16: 234).
([16]) الذي في اللسان والقاموس: "فتثأثأت منه". وما في المقاييس يطابق ما في المجمل.
([17]) في الأصل: "الكتابتين". وقد سبق نظير هذا في مادة (أسك)، وسيأتي مثله في مادة (ثغم). ومبلغ الظن أنه يعني بها كتاب الخليل وكتاب ابن دريد، ويعزز هذا قوله في مادة (أهر): "كلمة واحدة ليست عند الخليل ولا ابن دريد". وانظر مادتي: (بغ، بق).

ـ

##### Türkçe

(İlk harfi **ثاء** olan, ikizli, mutabık ve sağırda bulunan sözün babı)
(**ثج**) **الثاء** ve **الجيم** tek bir asıldır; o da şeyin dökülmesidir. **ثَجَّ الماءَ** denir; onu döktüğü zaman. Ve **ماءٌ ثَجّاجٌ**: yani dökücü. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَأَنْزَلْنَا مِنَ المُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجاً﴾ [en-Nebe’ 14]; **اكتظَّ الوادي بثجيج الماء** denir; suyun iki yanına ulaştığı zaman([1]). Ebû Züeyb dedi:
سقى أمَّ عَمرٍو كلَّ آخِرِ لَيلةٍ *** حَناتِمُ مُزْنٍ ماؤُهُنَّ ثَجيجُ([2])Ve hadiste: "أفضَلُ الحَجِّ العجُّ والثَّجّ" (vardır); **العجُّ** telbiye ile sesin yükseltilmesidir. Ve **الثَّجّ** kurbanlıkların kanlarının akmasıdır. Ondandır; müstahâza hakkında hadis: "إني أثُجُّه ثَجّاً".

(**ثر**) **الثاء** ve **الراء** şaşmayan bir kıyastır; o, bol olan şeyin bolluğudur. **سحاب ثَرٌّ** denir: yani bol. Ve **عينٌ ثَرَّةٌ**; o, kıble tarafından([3]) meydana gelen bir buluttur. Antere dedi:
جادَتْ عليه كلُّ عَيْنٍ ثَرّةٍ *** فتركْن كلّ قَرارةٍ كالدّرهم([4])
Ve **ثَرَّرْتُ الشيءَ** ve **ثَرّيْتُه** denir; yani onu çiylendirdim. Ve **ناقةٌ ثَرَّةٌ**: bol (sütlü). Ve **طعنة ثَرّةٌ**; kanı bolluk ve çoklukla iterek ittiği zaman. Ve **الثَّرثار** çok konuşan adamdır. Ve hadiste: "*أبْغَضُكم إليَّ الثَّرثارُونَ المتَفَيْهِقُون". Ve **الثّرثار**: bizzat bir vadidir. Ahtal dedi:
لَعمرِي لقد لاقَتْ سُلَيمٌ وعامرٌ *** على جانِبِ الثَّرثارِ راغِيةَ البَكْرِ([5])(**ثط**) **الثاء** ve **الطاء** tek bir kelimedir; **الثّطَطُ** sakalın hafifliğidir. Ve adam **ثَطٌّ**dur.

(**ثع**) **الثاء** ve **العين** tek bir kelimedir: **الثّعُّ** kusmaktır; **ثَعَّ ثَعَّةً** denir; bir kusma kustuğu zaman.

(**ثل**) **الثاء** ve **اللام** birbirinden ayrı iki asıldır: birisi toplanma, diğeri düşme ve yıkma ve zillet.
Birincisi: **الثَّلَّة** koyundan cemaat. Ve dedi: bazısı bu adla **الضَّأن**ı tahsis eder; bundan dolayı dediler: **حبلُ ثَلَّةٍ** yani yün; ve dediler: **كساء جيِّد الثَّلَّة**. Dedi:
قد قَرَنوني بامرئٍ قِثْوَلِّ  *** رثٍّ كحبل الثلَّة المبْتَلِّ([6])Ve **الثُّلَّة**: insanlardan cemaat; Allah Teâlâ dedi: ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ وَثُلَّةٌ مِنَ الآخِرِينَ([7])﴾.
İkincisi: **ثَلَلْتُ البيتَ**: onu yıktım. Ve **الثلَّة**: kuyunun toprağı. Ve **الثَّلَل**: helâk. Lebîd dedi:
فصَلَقْنَا في مُرادٍ صَلْقَةً *** وصُدَاءًٍ ألحقتهُمْ بالثَّلَلْ([8])Ve **ثُلَّ عرشُه** denir; hâli kötüleştiği zaman. Züheyr dedi:
تداركتُما الأحلافَ قد ثُلَّ عرشُها  *** وذُبْيانَ إذْ زَلَّتْ بأقدامها النَّعْل([9])Ve bir kavim dedi: **ثُلَّ عَرْشُه** ve **عُرْشه**; öldürüldüğü zaman. Ve şu beyti rivayet ettiler:
وعَبْدُ يَغُوثٍَ تحْجُِلُ الطّيرُ حَولَه *** وقد ثَلَّ عُرْشَيْهِ الحُسامُ المذَكَّرُ([10])Ve **العُرْشانِ**: boynun, küreğe (kâhile) giriş yeri.

(**ثم**) **الثاء** ve **الميم** tek bir asıldır; o, yumuşaklık içinde bir toplanmadır. **ثَمَمْتُ الشيءَ ثمّاً** denir; onu topladığın zaman. En çok ot hakkında kullanılır. Ve ottan bir avuca **الثُّمَّة** denir. Ve **الثُّمام**: zayıf bir ağaçtır; bazen onunla adam adlandırılır. Ve dedi:
جعلَتْ لها عُودَيْنِ مِنْ  *** نَشَمٍ وآخَرَ من ثُمامَهْ([11])
Ve bir kavim dedi: **الثُّمام** ağaç dallarından kırılan şeydir; elbise yığını için altlık yapılmak üzere konur([12]); kuruduğu zaman o **ثُمام**dır. Ve **ثَمَمْتُ الشيءَ أثُمُّه ثَمّاً** denir; onu topladığın ve onardığın zaman. Ve bir beyit okunur; Allah onun sıhhatini daha iyi bilir.
ثمَمْتُ حَوائجي وَوَذَأْتُ بِشْراً *** فبئس مُعَرَّسُ الرّكبِ السِّغابِ([13])Ve **ثَمَّتِ الشاةُ النَّبْتَ**: onu ağzıyla söküp çıkardı. Ondandır; hadis: "كُنّا أهْلَ ثَمِّهِ ورَمِّهِ([14])" yani biz onu **نَثُمُّه ثَمّاً** idik; yani onu bir toplama ile toplarız.

(**ثن**) **الثاء** ve **النون** tek bir asıldır; o, kıldan veya başkasından bir bitkidir. Kıl ise, **الثُّنَّةُ**: binek hayvanının arkasından bileğine yakın olan, yükselmiş kıldır. Kıl dışından **الثِّنُّ**: kurunun kırıntısıdır. Ve şu beyit okundu:
فَظَلْنَ يخبِطْنَ هَشِمَ الثِّنِّ  *** بَعْدَ عميم الرّوضةِ المُغِنِّ([15])**الثُّنّة** ise: binek hayvanında alt karından, göbeğin altından aşağıda olan yerdir; belki orada bulunan küçük kıllar sebebiyledir.

(**ثأ**) **الثاء** ve **الهمزة**: asıl olmayan iki kelimedir; **ثأثأت بالإبل** denir: onlarla bağırdım. Ve falanla karşılaştım da **ثأثأتُ منه**([16]); yani ondan korktum.

(**ثب**) **الثاء** ve **الباء** iki kitapta([17]) olmayan bir kelimedir; eğer sahihse, o şeyin nihayetine delâlet eder. **ثَبَّ الأمْرُ** denir; tamam olduğu zaman. Ve denir ki **الثَّابَّة**: yaşlı kadın. Ve derler: **أشَابّةٌ أم ثابّة؟**
 --------------ـــ
([1]) **الضريران**: vadinin iki yanı. Asılda: "صريرته"، tahrif.
([2]) Hüzeylîlerin divanının birinci kısmı 51 ve **اللسان** (**ثجج**، **حنتم**).
([3]) Yani Irak ehlinin kıblesi. **اللسان** (**ثرر**)da olduğu gibi.
([4]) Beyit, meşhur muallakasındandır. Ve **اللسان** (**ثرر**)a bak.
([5]) Ahtal divanı 133 ve **اللسان** (**ثرر**). Ve divanda 216’da da şöyle:
وإن يذكروها في معد فإنما  *** أصابك بالثرثار راغية البكر
([6]) İki beyit **اللسان**da (**قثل**، **ثلل**).
([7]) Bu iki âyet, Vâkıa’dan 39-40’tır; Vâkıa’dan 13 ve 14 ise şunlardır: {ثلة من الأولين. وقليل من الآخرين.
([8]) Lebîd divanı 16, 1881 baskısı; ve **اللسان** (**ثلل**، **صلق**). Rivayet edilir: "بالثلل" **الثاء**ın kesresiyle; râviler onu, koyundan bir cemaat olan **ثلة**nin çoğulu **الثلال**ı kastettiği, şiir için kısalttığı şeklinde çıkarmışlardır.
([9]) Züheyr divanı 109 ve **اللسان** (**ثلل**). Ve (عرش)’ta gelecektir.
([10]) Muhibbî’nin **جنى الجنتين**’inde 78: "قد احتز عرشيه". Beyit **اللسان**da (**ثلل**). Ve (عرش)’ta, Zü’r-Rumme’ye nispet edilmiş olarak gelecektir. Divanına bak: 236.
([11]) Beyit, Ubeyd b. el-Ebras’ındır; divanında 78; **الحيوان** (3: 189); **عيون الأخبار** (2: 72); **ثمار القلوب** 369; Meydânî’nin **أمثال**’i (1: 234); ve **أدب الكاتب** 55.
([12]) **اللسان**ın metni: "والثمام ما يبس من الأغصان التي توضع تحت النضد". **النضد** harekeli olarak: yığılan elbiselerdir. Üzerine yığılan sedire de **نضد** denir.
([13]) Beyit, Ebû Seleme el-Muhâribî’nindir; **اللسان**da (**وذأ**، **ثمم**) olduğu gibi.
([14]) Habere ve lafzının tahkikine **اللسان**da bak (**رمم** 146).
([15]) İki beyit **اللسان**da (16: 234).
([16]) **اللسان** ve **القاموس**’ta olan: "فتثأثأت منه". **المقاييس**’te olan, **المجمل**’de olana mutabıktır.
([17]) Asılda: "الكتابتين". Bunun benzeri (أسك) maddesinde geçti; (ثغم) maddesinde de benzeri gelecektir. Zannın ulaştığı yer şudur ki bununla Halîl’in kitabını ve İbn Düreyd’in kitabını kastediyor; bunu, (أهر) maddesinde şu sözü güçlendirir: "كلمة واحدة ليست عند الخليل ولا ابن دريد". Şu iki maddeye bak: (بغ، بق).

ـ

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ثنّن
2 ثنّن ثنن ثنة He (a horse) lifted his ثُنَّة [or fetlock] so that it did not touch the ground in his running, by reason of his briskness, or lightness: (M:) [or] his ثُنَّة touched the ground in consequence of his being ridden by a heavy person. (T.)

اثنّ
4 اثنّ أثن أثنى اثن ثنى He (a weak old man) became wasted and worn out. (K.)

تثنّن
5 تثنّن تثنن He pastured, or fed, upon ثِنّ [q. v.]. (T.)

ثِنٌّ
ثِنٌّ ثن Dry herbage: (S:) or dry herbage when it lies heaped together, one part upon another: (T:) or dry herbage, (K,) or what has become dried up of حَلِىّ and بُهْمَى and حَمْض, (M,) when it is much in quantity, and lies heaped together, one part upon another: or what has become black of any branches, or twigs; not consisting of بَقْل nor of عُشْب: (M, K:) or dry herbage broken in pieces: (IDrd, M:) or [simply] herbage, or pasture: (Th, M:) or herbage that is weak, and soft, or easily broken. (IJ.)

ثُنَّةٌ
ثُنَّةٌ ثنه ثنة , of a human being, (Lth, T,) The part below the navel, (Lth, T, M,) above, (Lth, T,) or extending to, (M,) the hair of the pubes, (Lth, T, M,) in the lower part of the belly; (Lth, T;) the part between the navel and the hair of the pubes: (S:) or the thin skin (مُرَيْطَآء) between the navel and the hair of the pubes: (M, K:) or the hair of the pubes, (T, M, K,) itself. (M.) ― -b2- And, of a horse (T, S, M, K) and the like, (T, S, K,) The fetlock; i. e. the hairs on the hinder part of the pastern-joint, (T, S, M, K,) hanging down (S, M) over the part called أُمُّ القِرْدَان so as nearly to reach the ground: (S:) pl. ثُنَنٌ. (S, M.) ― -b3- كُنَّا فِى ثُنَّةٍ مِنَ الكَلَامِ وَغُنَّةٍ (tropical:) [app. meaning We were engaged in light and confused talk] is a metaphorical saying, borrowed from the ثُنَّة of the horse and the singing [or humming or buzzing of the flies and other insects] of the meadow or garden. (A, TA.)

ثِنَانٌ
ثِنَانٌ ثنان Numerous, or abundant, and tangled, or luxuriant, plants or herbage. (T, K.)

##### Türkçe

ثنّن
2 **ثنّن** **ثنن** **ثنة** O (at) (bir at), çevikliği yahut hafifliği sebebiyle koşmasında **ثُنَّة**’sini [yahut bilek tüyünü] kaldırdı da yer(e) değmedi: (M:) [yahut] ağır bir kimse tarafından binilmesi neticesinde onun **ثُنَّة**’si yere değdi. (T.)

اثنّ
4 **اثنّ** **أثن** **أثنى** **اثن** **ثنى** O (zayıf yaşlı bir adam) zayıfladı ve yıprandı. (K.)

تثنّن
5 **تثنّن** **تثنن** O, **ثِنّ** üzerinde (otladı) yahut (yemlendi). (T.)

ثِنٌّ
**ثِنٌّ** **ثن** Kuru ot: (S:) yahut bir kısmı diğerinin üstüne olacak şekilde yığılmış durduğunda kuru ot: (T:) yahut kuru ot, (K,) yahut **حَلِىّ** ve **بُهْمَى** ve **حَمْض**’dan kurumuş olan şey, (M,) miktarı çok olduğunda ve bir kısmı diğerinin üstüne olacak şekilde yığılmış durduğunda: yahut herhangi dallardan yahut çubuklardan kararmış olan şey; **بَقْل**’den de değildir **عُشْب**’den de değildir: (M, K:) yahut parçalara kırılmış kuru ot: (IDrd, M:) yahut [sadece] ot, yahut mera: (Th, M:) yahut zayıf olan ve yumuşak olan, yahut kolay kırılan ot. (IJ.)

ثُنَّةٌ
**ثُنَّةٌ** **ثنه** **ثنة** , insan için, (Lth, T,) göbeğin altındaki kısım, (Lth, T, M,) üstündeki, (Lth, T,) yahut (M,) kasık kıllarına kadar uzanan, (Lth, T, M,) karnın alt kısmındaki; (Lth, T;) göbek ile kasık kılları arasındaki kısım: (S:) yahut göbek ile kasık kılları arasındaki ince deri (**مُرَيْطَآء**): (M, K:) yahut kasık kıllarının, (T, M, K,) kendisi. (M.) ― -b2- Ve, at için (T, S, M, K) ve benzeri için, (T, S, K,) bilek; yani incik ekleminin arka kısmındaki kıllar, (T, S, M, K,) sarkarak (S, M) **أُمُّ القِرْدَان** denilen kısım üzerine, yere neredeyse ulaşacak şekilde: (S:) çoğulu **ثُنَنٌ**. (S, M.) ― -b3- **كُنَّا فِى ثُنَّةٍ مِنَ الكَلَامِ وَغُنَّةٍ** (mecaz:) [görünüşe göre anlamı: Biz hafif ve karışık bir konuşma içinde idik] atın **ثُنَّة**’sinden ve çayırın yahut bahçenin şarkı söylemesinden [yahut vızıldamasından yahut uğultusundan yahut sineklerin ve diğer böceklerin vızıltısından] ödünç alınmış, mecazî bir sözdür. (A, TA.)

ثِنَانٌ
**ثِنَانٌ** **ثنان** Çok, yahut bol, ve dolaşık, yahut gür, bitkiler yahut ot. (T, K.)
