# ثهل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%87%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%87%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%87%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ثهل

ثهلان: جبل في بلاد بني تميم، كذا وقع في العباب، والصواب لبني نمير، كما في كتاب نصر، وسيأتي، قال الفرزدق:

  فادفع بكفك إن أردت بنـاءنـا                      ثهلان ذا الهضبات هل يتحلحل وقال جحدر اللص:
  ذكرت هندا وما يغني تذكـرهـا                      والقوم قد جاوزوا الثهلان والنيرا وقال نصر: ثهلان: جبل لبني نمير، بناحية الشريف، به ماء ونخل لنمير بن عامر بن صعصعة. ثهلان: رجل، قال الأحمر: يقال: هو الضلال بن ثهلل، ممنوعا من الصرف كجعفر، زاد غيره: مثل قنفذ وجندب وكذلك بهلل، بالموحدة، على ما تقدم، ويروى بالفاء أيضا، كما سيأتي: الذي لا يعرف، أو من أسماء الباطل قاله أبو عبيدة. وقال شيخنا: لا موجب لمنعه، والعلمية الجنسية وحدها ليست مما يمنع، وأوزان لغاته كلها ليست من خواص الأفعال، بل ولا من أوزانها، ولا عجمة، ولا داعي للمنع، فليحرر، فالظاهر أنه غلط، كما وقع له في أمثاله. قلت: الذي صرح به الصاغاني وغيره من أئمة اللغة في بهلل ثهلل أنهما ممنوعان من الصرف، ونقل ذلك عن الأحمر وغيره من الأئمة، فلا يقال في مثله وأمثاله إنه غلط، فتأمل. قال ابن دريد: الثهل، محركة الانبساط على وجه الأرض والذي في الجمهرة: الثهل بالفتح. وثهلل، كجعفر: ع قرب سيف كاظمة قال مزاحم العقيلي:
  نواعم لم يأكلن بطيخ قرية                      ولم يتجنين العرار بثهلل

### Türkçe

**ثهلان**: Benî Temîm diyarında bir dağ; **العباب**’da böyle vâki olmuştur; doğrusu Benî Numeyr’indir, Nasr’ın kitabında olduğu üzere; ve gelecektir. el-Ferazdak dedi:

  “Öyleyse elinle it, eğer binâmızı istersen;
  **ثهلان** — tepecikler sahibi — hiç yerinden oynar mı?”

Cuhder el-Hırsız dedi:

  “Hind’i andım; onu anmak ne fayda verir ki,
  kavim **الثهلان**’ı ve **النيرا**’yı aşmışken.”

Nasr dedi: **ثهلان**: Benî Numeyr’e ait bir dağdır; eş-Şerîf tarafında; onda su ve hurmalık vardır; Numeyr b. Âmir b. Sa‘saa’ya aittir.

**ثهلان**: bir adamdır. el-Ahmer dedi: Denilir ki o, **الضلال بن ثهلل**’dir; **جعفر** gibi gayr-i munsariftir. Başkası ekledi: **قنفذ** ve **جندب** gibi; ve yine **بهلل** de böyledir; **الموحدة** ile, daha önce geçtiği üzere; **بالفاء** ile de rivayet olunur, geleceği üzere: “bilmeyen”; yahut bâtılın isimlerindendir; bunu Ebû Ubeyde söyledi.

Şeyhimiz dedi: Onun men‘ine bir mûcib yoktur; cinsî ‘alemlik tek başına men‘ eden şeylerden değildir; lugatlarının vezinlerinin hepsi fiillerin hâssalarından değildir; bilakis onların vezinlerinden de değildir; ve ‘ucme de yoktur; men‘e bir dâî de yoktur; öyleyse tahkik edilsin; zâhir olan, onun bir hatâ olduğudur; benzerlerinde ona vâki olduğu gibi.

Ben dedim: Sâgânî ve lugat imamlarından başkalarının **بهلل ثهلل** hakkında açıkça belirttiği şudur ki ikisi de gayr-i munsariftir; bunu el-Ahmer ve imamların başkalarından nakletti; bunun gibisinde ve benzerlerinde “hatâdır” denilmez; öyleyse düşün.

İbn Düreyd dedi: **الثهل** — harekeli — yer yüzü üzerinde yayılmadır. **الجمهرة**’de olan: **الثهل** fetha iledir.

**ثهلل** — **جعفر** gibi — Kâzıme’nin yakınında bir yer adıdır. Muzâhim el-Ukaylî dedi:

  “Nâimeler; bir köyün karpuzunu yememişlerdir,
  ve **ثهلل**’de **العرار**’ı devşirmemişlerdir.”
