# ثوب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%88%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ثوب

ثابَ الرَّجُلُ يَثُوبُ ثَوْباً وثَوَباناً: رجَع بعد ذَهابه. ويقال: ثابَ فلان إِلى اللّه، وتابَ، بالثاء والتاء، أَي عادَ ورجعَ إِلى طاعته، وكذلك: أَثابَ بمعناه. ورجلٌ تَوّابٌ أَوّابٌ ثَوّابٌ مُنيبٌ، بمعنى واحد. ورجل ثَوّابٌ: للذي يَبِيعُ الثِّيابَ. وثابَ الناسُ: اجْتَمَعُوا وجاؤُوا. وكذلك الماءُ إِذا اجْتَمَعَ في الحَوْضِ. وثابَ الشيءُ ثَوْباً وثُؤُوباً أَي رَجَعَ.قال: وزَعْتُ بِكالهِراوةِ أعْوَجِيٍّ، * إِذا وَنَتِ الرِّكابُ جَرَى وَثابا ويروى وِثابا، وهو مذكور في موضعه.
وثَوَّبَ كثابَ. أَنشد ثعلب لرجل يصف ساقِيَيْنِ:
إِذا اسْتَراحا بَعْدَ جَهْدٍ ثَوَّبا
والثَّوابُ: النَّحْلُ لأَنها تَثُوبُ. قالَ ساعِدةُ بن جُؤَيَّةَ: من كل مُعْنِقَةٍ وكُلِّ عِطافةٍ  * منها، يُصَدِّقُها ثَوابٌ يَرْعَبُ وثابَ جِسْمُه ثَوَباناً، وأَثابَ: أَقْبَلَ، الأَخيرة عن ابن قتيبة. وأَثابَ الرَّجلُ : ثابَ إِليه جِسْمُه وصَلَح بَدَنُهُ .التهذيب :ثابَ إِلى العَلِيلِ جِسْمُه إِذا حسُنَتْ حالُه بعْدَ تَحوُّلِه ورجَعَتْ إِليه صِحَّتُه. وثابَ الحَوْضُ يَثُوبُ ثَوْباً وثُؤُوباً: امْتَلأَ أَو قارَبَ، وثُبةُ الحَوْض ومَثابُه: وَسَطُه الذي يَثُوبُ إِليه الماءُ إِذا اسْتُفرِغَ حُذِفَتْ عَينُه. والثُّبةُ: ما اجْتَمع إِليه الماءُ في الوادي أَو في الغائِط. قال: وإِنما سميت ثُبةً لأَن الماءَ يَثُوبُ إِليها، والهاء عوض من الواو الذاهبة من عين الفعل كما عوّضوا من قولهم أَقام إِقامةً، وأَصله إِقْواماً. ومَثابُ البئر: وَسَطها. ومَثابُها: مقامُ السَّاقي من عُرُوشها على فَم البئر. قال القطامي يصف البِئر وتَهَوُّرَها: وما لِمَثاباتِ العُرُوشِ بَقِيَّةٌ،  * إِذا اسْتُلَّ، مِنْ تَحْتِ العُرُوشِ، الدَّعائُم ومَثابَتُها: مَبْلَغُ جُمُومِ مائِها. ومَثابَتُها: ما أَشْرَفَ من الحجارة حَوْلَها يَقُوم عليها الرَّجل أَحياناً كي لا تُجاحِفَ الدَّلْوَ الغَرْبَ، ومَثابةُ البِئْرِ أَيضاً: طَيُّها، عن ابن الأَعرابي. قال ابن سيده: لا أَدري أَعَنَى بطَيّها موضِعَ طَيِّها أَم عَنى الطَّيَّ الذي هو بِناؤُها بالحجارة. قال: وقَلَّما تكون الـمَفْعَلةُ مصدراً. وثابَ الماءُ: بَلَغ إِلى حاله الأَوّل بعدما يُسْتَقَى. التهذيب: وبِئْرٌ ذاتُ ثَيِّبٍ وغَيِّثٍ إِذا اسْتُقِيَ منها عادَ مكانَه ماءٌ آخَر. وثَيّبٌ كان في الأَصل ثَيْوِبٌ. قال: ولا يكون الثُّؤُوبُ أَوَّلَ الشيءِ حتى يَعُودَ مَرَّةً بعد أُخرى. ويقال: بِئْر لها ثَيْبٌ أَي يَثُوبُ الماءُ فيها. والـمَثابُ: صَخْرة يَقُوم السَّاقي عليها يثوب إِليها الماء، قال الراعي: مُشْرفة الـمَثاب دَحُولا.
قال الأَزهري: وسمعت العرب تقول: الكَلأُ بمَواضِعِ كذا وكذا مثل ثائِبِ البحر: يَعْنُون أَنه غَضٌّ رَطْبٌ كأَنه ماءُ البحر إِذا فاضَ بعد جزْرٍ.وثابَ أَي عادَ ورَجَع إِلى مَوْضِعِه الذي كان أَفْضَى إِليه. ويقال: ثابَ ماءُ البِئر إِذا عادَتْ جُمَّتُها. وما أَسْرَعَ ثابَتَها. والمَثابةُ: الموضع الذي يُثابُ إِليه أَي يُرْجَعُ إِليه مرَّة بعد أُخرى. ومنه قوله تعالى: وإِذ جَعَلْنا البيتَ مَثابةً للناسِ وأَمْناً. وإِنما قيل للمنزل مَثابةٌ لأَنَّ أَهلَه يَتَصَرَّفُون في أُمُورهم ثم يَثُوبون إِليه، والجمع الـمَثابُ. قال أَبو إِسحق: الأَصل في مَثابةٍ مَثْوَبةٌ ولكن حركةَ الواو نُقِلَت إِلى الثاء وتَبِعَت الواوُ الحركةَ، فانقَلَبَتْ أَلفاً. قال: وهذا إِعلال باتباع باب ثابَ، وأَصل ثابَ ثَوَبَ، ولكن الواو قُلبت أَلفاً لتحركها وانفتاح ما قبلها. قال: لا اختلاف بين النحويين في ذلك. والـمَثابةُ والـمَثابُ: واحد، وكذلك قال الفرَّاءُ. وأَنشد الشافعي بيت أَبي طالب: مَثاباً لأَفْناءِ القَبائِلِ كلِّها، *  تَخُبُّ إِليه اليَعْمَلاَتُ الذَّوامِلُ وقال ثعلب: البيتُ مَثابةٌ. وقال بعضهم: مَثُوبةٌ ولم يُقرأْ بها. ومَثابةُ الناسِ ومثابُهم: مُجتَمَعُهم بعد التَّفَرُّق. وربما قالوا لموضع حِبالة الصائد مَثابة. قال الراجز: مَتَى مَتَى تُطَّلَعُ الـمَثابا،   لَعَلَّ شَيْخاً مُهْتَراً مُصابَا يعني بالشَّيْخِ الوَعِلَ.
والثُّبةُ: الجماعةُ من الناس، من هذا. وتُجْمَعُ ثُبَةٌ ثُبًى، وقد اختلف أَهل اللغة في أَصلها، فقال بعضهم: هي من ثابَ أَي عادَ ورَجَعَ، وكان أَصلها ثَوُبةً، فلما ضُمت الثاءُ حُذفت الواو، وتصغيرها ثُوَيْبةٌ. ومن هذا أُخذ ثُبةُ الحَوْض. وهو وسَطُه الذي يَثُوب إِليه بَقِيَّةُ الماءِ. وقوله عز وجل: فانْفِرُوا ثُباتٍ أَو انْفروا جميعاً. قال الفرّاءُ: معناه فانْفِرُوا عُصَباً، إِذا دُعِيتم إِلى السَّرايا، أَو دُعِيتم لتَنْفِروا جميعاً. وروي أَنَّ محمد بن سلام سأَل يونس عن قوله عز وجل: فانْفِروا ثُباتٍ أَو انْفِرُوا جميعاً. قال: ثُبَةٌ وثُباتٌ أَي فِرْقةٌ وفِرَقٌ. وقال زهير: وقد أَغْدُو على ثُبَةٍ كِرامٍ، *  نَشاوَى، واجِدِينَ لِما نَشاءُ قال أَبو منصور: الثُّباتُ جَماعاتٌ في تَفْرِقةٍ، وكلُّ فِرْقةٍ ثُبةٌ، وهذا من ثابَ. وقال آخرون: الثُّبةُ من الأَسْماءِ الناقصة، وهو في الأَصل ثُبَيةٌ، فالساقط لام الفعل في هذا القول، وأَما في القول الأَوّل، فالساقِطُ عين الفعل. ومَن جعل الأَصل ثُبَيةً، فهو من ثَبَّيْتُ على الرجل إِذا أَثْنَيْتَ عليه في حياتِه، وتأْوِيلُه جَمْعُ مَحاسِنِهِ، وإِنما الثُّبةُ الجماعةُ. وثاب القومُ: أَتَوْا مُتواتِرِين، ولا يقالُ للواحد.
والثَّوابُ: جَزاءُ الطاعةِ، وكذلك الـمَثُوبةُ. قال اللّه تعالى: لَمَثُوبةٌ مِن عندِ اللّهِ خَيْرٌ. وأَعْطاه ثَوابَه ومَثُوبَتَهُ ومَثْوَبَتَه أَي جَزاءَ ما عَمِلَه. وأَثابَه اللّهُ ثَوابَه وأَثْوَبَه وثوَّبَه مَثُوبَتَه: أَعْطاه إِيّاها. وفي التنزيل العزيز: هل ثُوِّبَ الكُفَّارُ ما كانوا يَفْعلون. أَي جُوزُوا. وقال اللحياني: أَثابَهُ اللّهُ مَثُوبةً حَسَنَةً. ومَثْوَبةٌ، بفتح الواو، شاذ، منه. ومنه قراءة مَن قرأَ: لـمَثْوَبةٌ من عند اللّه خَيْرٌ. وقد أَثْوَبه اللّهُ مَثْوَبةً حسَنةً، فأَظْهر الواو على الأَصل. وقال الكلابيون: لا نَعرِف الـمَثْوبةَ، ولكن الـمَثابة.
وثَوَّبه اللّهُ مِن كذا: عَوَّضه، وهو من ذلك.
واسْتَثابَه: سأَله أَن يُثِيبَه.
وفي حديث ابن التَّيِّهانِ، رضي اللّه عنه: أَثِيبُوا أَخاكم أَي جازُوه على صَنِيعِهِ. يقال: أَثابَه يُثِيبه إِثابةً، والاسم الثَّوابُ، ويكون في الخير والشرِّ، إِلا أَنه بالخير أَخَصُّ وأَكثر استِعمالاً. وأَما قوله في حديث عمر، رضي اللّه عنه: لا أَعرِفَنَّ أَحداً انْتَقَص مِن سُبُلِ الناسِ إِلى مَثاباتِهم شيئاً. قال ابن شميل: إِلى مَثاباتِهم أَي إِلىمَنازِلهم، الواحد مَثابةٌ، قال: والـمَثابةُ الـمَرْجِعُ. والـمَثابةُ: الـمُجْتمَعُ والـمَنْزِلُ، لأَنَّ أَهلَه يَثُوبُون إِليه أَي يرجِعُون. وأَراد عُمر، رضي اللّه عنه، لا أَعْرِفَنَّ أَحداً اقْتَطع شيئاً من طُرُق المسلمين وأَدخله دارَه. ومنه حديث عائشة، رضي اللّه عنها، وقولُها في الأَحْنَف: أَبي كانَ يَسْتَجِمُّ مَثابةَ سَفَهِه. وفي حديث عَمْرو ابن العاص، رضي اللّه عنه، قِيلَ له في مَرَضِه الذي مات فيه: كَيْفَ تَجِدُكَ؟ قال: أَجِدُني أَذُوبُ ولا أَثُوبُ أَي أَضْعُفُ ولا أَرجِعُ إِلى الصِّحة. ابن الأَعرابي: يقال لأَساس البَيْتِ مَثاباتٌ. قال: ويقال لتُراب الأَساس النَّثِيل. قال: وثابَ إِذا انْتَبَه، وآبَ إِذا رَجَعَ، وتابَ إِذا أَقْلَعَ.
والـمَثابُ: طَيُّ الحجارة يَثُوبُ بَعْضُها على بعض من أَعْلاه إِلى أَسْفَلِه. والـمَثابُ: الموضع الذي يَثُوبُ منه الماءُ، ومنه بِئْر ما لها ثائِبٌ. والثَّوْبُ: اللِّباسُ، واحد الأَثْوابِ، والثِّيابِ، والجمع أَثْوُبٌ، وبعض العرب يهمزه فيقول أَثْؤُبٌ، لاستثقال الضمة على الواو، والهمزةُ أَقوى على احتمالها منها، وكذلك دارٌ وأَدْؤُرٌ وساقٌ وأَسْؤُقٌ، وجميع ما جاءَ على هذا المثال. قال معروف بن عبدالرحمن: لكُلِّ دَهْرٍ قد لَبِسْتُ أَثْؤُبـــــــــا،
حتى اكْتَسَى الرأْسُ قِناعاً أَشْيَبا،
أَمْلَـــــحَ لا لَـــذًّا، ولا مُحَبَّبـــــــا
وأَثْوابٌ وثِيابٌ. التهذيب: وثلاثةُ أَثْوُبٍ، بغير همز، وأَما الأَسْؤُقُ والأَدْؤُرُ فمهموزان، لأَنَّ صرف أَدْؤُرٍ على دار، وكذلك أَسْؤُق على ساقٍ، والأَثْوبُ حُمِل الصَّرْفُ فيها على الواو التي في الثَوْب نَفْسِها، والواو تحتمل الصرف من غير انهماز. قال: ولو طرح الهمز من أَدْؤُر وأَسْؤُق لجاز على أَن تردّ تلك الأَلف إِلى أَصلها، وكان أَصلها الواو، كما قالوا في جماعة النابِ من الإِنسان أَنْيُبٌ، همزوا لأَنَّ أَصل الأَلف في الناب ياء(1) (1 قوله «همزوا لأَن أصل الألف إلخ» كذا في النسخ ولعله
لم يهمزوا كما يفيده التعليل بعده.) ، وتصغير نابٍ نُيَيْبٌ، ويجمع أَنْياباً.
ويقال لصاحب الثِّياب: ثَوَّابٌ. وقوله عز وجل: وثيابَكَ فَطَهِّرْ. قال ابن عباس، رضي اللّه عنهما، يقول: لا تَلْبَسْ ثِيابَك على مَعْصِيةٍ، ولا على فُجُورِ كُفْرٍ، واحتجَّ بقول الشاعر: إِني بِحَمْدِ اللّهِ، لا ثَوْبَ غادِرٍ  * لَبِسْتُ، وَلا مِنْ خَزْيةٍ أَتَقَنَّعُ وقال أَبو العباس: الثِّيابُ اللِّباسُ، ويقال للقَلْبِ. وقال الفرَّاءُ: وثِيابَك فَطَهِّرْ: أَي لا تكن غادِراً فَتُدَنِّسَ ثِيابَك، فإِنَّ الغادِرَ دَنِسُ الثِّيابِ، ويقال: وثِيابَك فطَهِّرْ. يقول: عَمَلَكَ فأَصْلِحْ. ويقال: وثِيابَكَ فطهر أَي قَصِّرْ، فإِن تَقْصِيرها طُهْرٌ. وقيل: نَفْسَكَ فطَهِّر، والعرب تَكْني بالثِّيابِ عن النَفْسِ، وقال: فَسُلِّي ثيابي عن ثِيابِكِ تَنْسَلِي
وفلان دَنِسُ الثِّيابِ إِذا كان خَبيثَ الفِعْل والـمَذْهَبِ خَبِيثَ العِرْض. قال امْرُؤُ القَيْس:
ثِيابُ بَني عَوْفٍ طَهارَى، نَقِيّةٌ،  * وأَوْجُهُهُمْ بِيضُ الـمَسافِرِ، غُرّانُ وقال:
رَمَوْها بأَثْوابٍ خِفافٍ، ولا تَرَى *  لها شَبَهاً، الا النَّعامَ الـمُنَفَّرا. رَمَوْها يعني الرّكابَ بِأَبْدانِهِم. ومثله قول الراعي: فقامَ إِليها حَبْتَرٌ بِسلاحِه، *  وللّه ثَوْبا حَبْتَرٍ أَيّما فَتَى يريد ما اشْتَمَل عليه ثَوْبا حَبْتَرٍ من بَدَنِه.
وفي حديث الخُدْرِيِّ لَـمَّا حَضَره الـمَوتُ دَعا بِثيابٍ جُدُدٍ، فَلَبِسَها ثم ذكر عن النبي، صلى اللّه عليه وسلم، أَنه قال: إِن المَيّتَ يُبْعَثُ في ثِيابِه التي يَموتُ فيها. قال الخطابي: أَما أَبو سعيد فقد استعمل الحديث على ظاهرهِ، وقد رُوي في تحسين الكَفَنِ أَحاديثُ. قال: وقد تأَوّله بعضُ العلماء على المعنى وأَراد به الحالةَ التي يَمُوت عليها من الخَير والشرّ وعَمَلَه الذي يُخْتَم له به. يقال فلان طاهِرُ الثيابِ إِذا وَصَفُوه بِطَهارةِ النَّفْسِ والبَراءةِ من العَيْبِ. ومنه قوله تعالى: وثِيابَكَ فَطَهِّرْ. وفلان دَنِسُ الثّياب إِذا كان خَبِيثَ الفعل والـمَذْهبِ. قال: وهذا كالحديث الآَخَر: يُبْعَثُ العَبْدُ على ما مات عليه. قال الهَروِيُّ: وليس قَولُ من ذَهَبَ به إِلى الأَكْفانِ بشيءٍ لأَنَّ الإِنسان إِنما يُكَفَّنُ بعد الموت. وفي الحديث: مَن لَبِسَ ثَوْبَ شُهْرةٍ أَلْبَسَه اللّهُ تعالى ثَوْبَ مَذَلَّةٍ؛ أَي يَشْمَلُه بالذلِّ كما يشملُ الثوبُ البَدَنَ بأَنْ يُصَغِّرَه في العُيون ويُحَقِّرَه في القُلوب. والشهرة: ظُهور الشيء في شُنْعة حتى يُشْهِره الناسُ. وفي الحديث: المُتَشَبِّعُ بما لم يُعْطَ كلابِسِ ثَوْبَيْ زُورٍ. قال ابن الأَثير: الـمُشْكِلُ من هذا الحديث تثنية الثوب. قال الأَزهريّ: معناه أَن الرجل يَجعَلُ لقَميصِه كُمَّيْنِ أَحدُهما فوق الآخر لِيُرَى أَن عليه قَميصَين وهما واحد، وهذا إِنما يكونُ فيه أَحدُ الثَّوْبَيْن زُوراً لا الثَّوْبانِ. وقيل معناه أَن العرب أَكثر ما كانت تَلْبَسُ عند الجِدَّةِ والـمَقْدُرةِ إِزاراً ورداءً، ولهذا حين سُئل النبي، صلى اللّه عليه وسلم، عن الصلاة في الثوب الواحد قال: أَوكُلُّكُم يَجِدُ ثَوْبَيْنِ؟ وفسره عمر، رضي اللّه عنه، بإِزارٍ ورِداء، وإِزار وقميص، وغير ذلك. وروي عن إِسحق بن راهُويه قال: سأَلتُ أَبا الغَمْرِ الأَعرابيَّ، وهو ابنُ ابنةِ ذي الرُّمة، عن تفسير ذلك، فقال: كانت العربُ إِذا اجتَمَعوا في المحافِلِ كانت لهم جماعةٌ يَلْبَسُ أَحدُهم ثوبين حَسَنَيْن. فإِن احتاجوا إِلى شَهادةٍ شَهِدَ لهم بِزُور، فيُمْضُون شَهادتَه بثَوْبَيْهِ، فيقولون: ما أَحْسَنَ ثِيابَه، وما أَحسنَ هَيْئَتَه، فَيُجيزون شهادته لذلك.
قال: والأَحسن أَن يقال فيه إِنَّ المتشبّعَ بما لم يُعْطَ هو الذي يقول أُعْطِيتُ كذا لشيءٍ لم يُعْطَه، فأَمـّا أَنه يَتَّصِفُ بصِفاتٍ ليست فيه، يريدُ أَنَّ اللّه تعالى منَحَه إِيّاها، أَو يُريد أَنّ بعضَ الناسِ وصَلَهُ بشيءٍ خَصَّه به، فيكون بهذا القول قد جمع بين كذبين أَحدهما اتّصافُه بما ليس فيه، أَو أَخْذُه ما لم يأْخُذْه، والآخَر الكَذِبُ على الـمُعْطِي، وهو اللّهُ، أَو الناسُ. وأَراد بثوبي زُورٍ هذين الحالَيْن اللَّذَيْنِ ارْتَكَبَهما، واتَّصفَ بهما، وقد سبق أَن الثوبَ يُطلق على الصفة المحمودة والمذمومة، وحينئذ يصح التشبيه في التثنية لإِنه شَبَّه اثنين باثنين، واللّه أَعلم. ويقال: ثَوَّبَ الدَّاعِي تَثْوِيباً إِذا عاد مرَّة بعد أُخرى. ومنه تَثْوِيبُ المؤذّن إِذا نادَى بالأَذانِ للناس إِلى الصلاة ثم نادَى بعد (يتبع...)
(تابع... 1): ثوب: ثابَ الرَّجُلُ يَثُوبُ ثَوْباً وثَوَباناً: رجَع بعد ذَهابه.... ... التأْذين، فقال: الصلاةَ، رَحمكم اللّه، الصلاةَ، يَدْعُو إِليها عَوْداً بعد بَدْء. والتَّثْوِيبُ: هو الدُّعاء للصلاة وغيرها، وأَصله أَنَّ الرجلَ إِذا جاءَ مُسْتَصْرِخاً لوَّحَ بثوبه لِيُرَى ويَشْتَهِر، فكان ذلك كالدُّعاء، فسُمي الدعاء تثويباً لذلك، وكلُّ داعٍ مُثَوِّبٌ. وقيل: إِنما سُمِّي الدُّعاء تَثْوِيباً من ثاب يَثُوبُ إِذا رجَع، فهو رُجُوعٌ إِلى الأَمر بالـمُبادرة إِلى الصلاة، فإِنّ المؤَذِّن إِذا قال: حَيَّ على الصلاة، فقد دَعاهم إِليها، فإِذا قال بعد ذلك: الصلاةُ خيرٌ من النَّوْم، فقد رجَع إِلى كلام معناه المبادرةُ إِليها. وفي حديث بِلال: أَمرَني رسولُ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، أَنْ لا أُثَوِّبَ في شيءٍ من الصلاةِ، إِلاَّ في صلاةِ الفجر، وهو قوله: الصلاةُ خيرٌ من النَّوْم، مرتين. وقيل: التَّثْويبُ تثنية الدعاء. وقيل: التثويب في أَذان الفجر أَن يقول المؤَذِّن بعد قوله حيّ على الفلاح: الصلاةُ خير من النَّوْم، يقولها مرتين، كما يُثوِّب بين الأَذانين: الصلاةَ، رحمكم اللّه، الصلاةَ. وأَصلُ هذا كلِّه من تَثْوِيب الدعاء مرة بعدَ اخرى. وقيل: التَّثوِيبُ الصلاةُ بعدَ الفَريضة. يقال: تَثَوَّبت أَي تَطَوَّعْت بعد المكتُوبة، ولا يكون التَّثْوِيبُ إِلا بعد المكتوبة، وهو العود للصلاة بعد الصلاة. وفي الحديث: إِذا ثُوِّبَ بالصلاة فأْتُوها وعليكم السَّكِينةُ والوَقارُ. قال ابن الأَثير: التَّثْويبُ ههنا إِقامةُ الصلاة.
وفي حديث أُم سلمة أَنها قالت لعائشة، رضي اللّه عنها، حين أَرادت الخُروجَ إِلى البصرة: إِنَّ عَمُودَ الدِّين لا يُثابُ بالنساءِ إِنْ مالَ. تريد: لا يُعادُ إِلى اسْتِوائه، من ثابَ يَثُوبُ إِذا رجَع. ويقال: ذَهَبَ مالُ فلانٍ فاسْتَثابَ مالاً أَي اسْتَرْجَع مالاً. وقال الكميت: إِنّ العَشِيرةَ تَسْتَثِيبُ بمالِه، *  فتُغِيرُ، وهْوَ مُوَفِّرٌ أَمْوالَها وقولهم في المثلِ هو أَطْوَعُ من ثَوابٍ: هو اسم رجل كان يُوصَفُ بالطَّواعِيةِ. قال الأَخفش بن شهاب: وكنتُ، الدَّهْرَ، لَسْتُ أُطِيع أُنْثَى،  * فَصِرْتُ اليومَ أَطْوَعَ مِن ثَوابِ التهذيب: في النوادر أَثَبْتُ الثَّوْبَ إِثابةً إِذا كَفَفْتَ مَخايِطَه، ومَلَلْتُه: خِطْتُه الخِياطَة الأُولى بغير كَفٍّ.
والثائبُ: الرّيحُ الشديدةُ تكونُ في أَوّلِ الـمَطَر.
وثَوْبانُ: اسم رجل.

### Türkçe

**ثابَ** adam **يَثُوبُ** **ثَوْباً** ve **ثَوَباناً**: gidişinden sonra döndü.

Ve denir: falan Allah’a **ثابَ** etti, ve **تابَ** etti, **الثاء** ve **التاء** ile; yani O’na itaatine geri döndü ve rücu etti; aynı şekilde: **أَثابَ** da onun mânâsıyla.

Ve bir adam **تَوّابٌ** **أَوّابٌ** **ثَوّابٌ** **مُنيبٌ**: tek bir mânâ ile. Ve bir adam **ثَوّابٌ**: elbise satan kimse için.

Ve **ثابَ** insanlar: toplandılar ve geldiler. Aynı şekilde su, havuzda toplandığı zaman. Ve **ثابَ** şey **ثَوْباً** ve **ثُؤُوباً**: yani döndü. Dedi ki:
Ve ben, eğri birini, sopayla geri çevirdim, * binekler gevşediği zaman koştu ve **ثابا**
Ve **وِثابا** diye rivayet edilir; o, yerinde zikredilmiştir.

Ve **ثَوَّبَ**: **ثابَ** gibi. Sa‘leb, iki bacağı vasfeden bir adam için inşad etti:
İkisi, bir çabadan sonra dinlenince **ثَوَّبا**

Ve **الثَّوابُ**: arıdır; çünkü o **تَثُوبُ** eder. Sa‘ide b. Cu’eyye dedi ki:
Her bir boyun uzatandan ve her bir kıvrılıştan * ondan, onu doğrulayan, korkutan bir **ثَوابٌ**

Ve **ثابَ** bedeni **ثَوَباناً**, ve **أَثابَ**: yöneldi; sonuncusu İbn Kuteybe’dendir.

Ve **أَثابَ** adam: bedeni ona **ثابَ** etti ve bedeni düzeldi. **التهذيب**: **ثابَ** hastaya bedeni, hâli dönüşümünden sonra güzelleştiği ve sağlığı ona geri döndüğü zaman. Ve **ثابَ** havuz **يَثُوبُ** **ثَوْباً** ve **ثُؤُوباً**: doldu yahut yaklaştı; ve havuzun **ثُبةُ**’si ve **مَثابُ**’ı: su boşaltıldığı zaman suyun kendisine **يَثُوبُ** ettiği ortasıdır; gözü (fiilin **عين**’i) hazfedilmiştir. Ve **الثُّبةُ**: vadide yahut çukur yerde suyun kendisine toplandığı şey. Dedi ki: ancak ona **ثُبةً** denildi; çünkü su ona **يَثُوبُ** eder; ve **الهاء** fiilin **عين**’inden giden **الواو**’dan bedeldir; tıpkı “**أَقامَ** **إِقامةً**” sözlerinden bedel verdikleri gibi; aslı **إِقْواماً** idi.

Ve kuyunun **مَثابُ**’ı: ortasıdır. Ve onun **مَثابُ**’ı: kuyunun ağzında, onun çardaklarından, sakinin durduğu yerdir. Katamî, kuyuyu ve onun çöküşünü vasfederek dedi ki:
Çardakların **مَثاباتِ**’ında bir kalıntı yoktur, * çardakların altından direkler sökülünce

Ve onun **مَثابَتُ**’ı: suyunun kabarmasının ulaştığı miktardır. Ve onun **مَثابَتُ**’ı: etrafındaki taşlardan yükselen, adamın bazen üzerinde durduğu şeydir; kova, büyük kovayı yıpratmasın diye. Ve kuyunun **مَثابةُ**’si de: onun taşla örülmüş duvarı (**طَيُّها**)dır; İbnü’l-A‘râbî’den. İbn Sîde dedi ki: bilmiyorum, onun **طَيّ**’ı ile, onun **طَيّ** yerini mi kastetti, yoksa taşlarla inşası olan **الطَّيَّ**’ı mı kastetti. Dedi ki: ve **الـمَفْعَلةُ** pek az masdar olur. Ve **ثابَ** su: çekildikten sonra ilk hâline ulaştı.

**التهذيب**: ve bir kuyu **ذاتُ ثَيِّبٍ** ve **غَيِّثٍ**: ondan su çekilince yerine başka bir su döner. Ve **ثَيّبٌ** aslında **ثَيْوِبٌ** idi. Dedi ki: **الثُّؤُوبُ** şeyin başlangıcı olmaz; ta ki bir defadan sonra bir defa daha dönsün. Ve denir: bir kuyu, onda **ثَيْبٌ** vardır; yani su onda **يَثُوبُ** eder.

Ve **الـمَثابُ**: sakinin üzerinde durduğu bir kayadır; su ona **يثوب** eder,
Râ‘î dedi ki: **مُشْرفة الـمَثاب دَحُولا**.

Ezherî dedi ki: Arapların şöyle dediğini işittim: ot, falan falan yerlerde, denizin **ثائِبِ**’i gibidir; bununla, onun taze, yaş olduğunu, sanki cezirden sonra taştığı zaman denizin suyu gibi olduğunu kastederler. **ثابَ**: yani, kendisine ulaştığı yer olan, bulunduğu yerine geri döndü ve rücu etti. Ve denir: kuyunun suyu **ثابَ** etti; onun kabarması geri döndüğü zaman. Ve onun **ثابَتَها**’sı ne çabuk!

Ve **المَثابةُ**: kendisine **يُثابُ** olunan yer; yani bir defadan sonra bir defa daha kendisine dönülen yer. Ondandır, Allah Teâlâ’nın sözü: “Ve hani evi insanlar için bir **مَثابةً** ve bir emniyet kıldık.” Ancak menzile **مَثابةٌ** denildi; çünkü ehli işlerinde tasarruf ederler, sonra ona **يَثُوبون** ederler; cem‘i **الـمَثابُ**’dır.

Ebû İshak dedi ki: **مَثابةٍ**’de asl **مَثْوَبةٌ**’dir; fakat **الواو**’nun harekesi **الثاء**’ya nakledildi; **الواو** harekeye tâbi oldu; böylece **ألف**’e döndü. Dedi ki: bu, **ثابَ** babına tâbi kılmakla i‘lâldir; ve **ثابَ**’ın aslı **ثَوَبَ**’dır; fakat **الواو**, hareketli oluşu ve öncesinin fethalı oluşu sebebiyle **ألف**’e çevrildi. Dedi ki: bunda nahivciler arasında ihtilaf yoktur.

Ve **الـمَثابةُ** ile **الـمَثابُ**: birdir; Ferrâ da böyle dedi. Şâfiî, Ebû Tâlib’in beytini inşad etti:
Bütün kabilelerin avluları için bir **مَثاباً**, * yüklü dişi develer ona doğru hızlı yürür

Sa‘leb dedi ki: ev bir **مَثابةٌ**’dir. Bazıları dedi ki: **مَثُوبةٌ**; onunla okunmadı.

Ve insanların **مَثابةُ**’si ve **مثابُ**’ları: ayrılıktan sonra toplanma yerleridir. Bazen avcının tuzak ipinin yerine de **مَثابة** derler. Recez söyleyen dedi ki:
Ne zaman, ne zaman **الـمَثابا** görünür, belki bunamış, vurulmuş bir ihtiyar (vardır)
İhtiyar ile dağ keçisini kasteder.

Ve **الثُّبةُ**: insanlardan cemaat; bundan. **ثُبَةٌ** **ثُبًى** diye cem‘ edilir. Dil ehli aslında ihtilaf etti: bazısı dedi ki: o, **ثابَ**’dandır; yani döndü ve rücu etti; aslı **ثَوُبةً** idi; **الثاء** zamme alınca **الواو** hazfedildi; tasğîri **ثُوَيْبةٌ**’dir. Bundan alınmıştır havuzun **ثُبةُ**’si; o, ortasıdır; suyun kalanı ona **يَثُوب** eder.

Ve Aziz ve Celil olanın sözü: “Öyleyse **ثُباتٍ** olarak çıkın yahut hep birlikte çıkın.” Ferrâ dedi ki: mânâsı: seriyyelere çağrıldığınızda bölükler hâlinde çıkın; yahut hep birlikte çıkmaya çağrıldığınızda. Rivayet edildi ki Muhammed b. Selâm, Yunus’a Aziz ve Celil olanın sözü hakkında sordu: “**ثُباتٍ** olarak çıkın yahut hep birlikte çıkın.” Dedi ki: **ثُبَةٌ** ve **ثُباتٌ**: yani bir fırka ve fırkalar. Züheyr dedi ki:
Ve ben, kerim bir **ثُبَةٍ** üzerine sabahlarım, * sarhoşlar, dilediğimize erişenler

Ebû Mansûr dedi ki: **الثُّباتُ** ayrılık içinde cemaatlerdir; her bir fırka **ثُبةٌ**’dir; bu, **ثابَ**’dandır. Başkaları dedi ki: **الثُّبةُ** eksik isimlerdendir; aslında **ثُبَيةٌ**’dir; bu görüşte düşen, fiilin **لام**’ıdır; birinci görüşte ise düşen, fiilin **عين**’idir. Aslı **ثُبَيةً** yapan kimseye göre o, “adama **ثَبَّيْتُ**” (hayattayken onu övdün) sözündendir; te’vîli, onun güzelliklerini toplamaktır; ancak **الثُّبةُ** cemaat demektir.

Ve **ثاب** kavim: peş peşe geldiler; tekil için söylenmez.

Ve **الثَّوابُ**: itaate karşılık cezadır; aynı şekilde **الـمَثُوبةُ**. Allah Teâlâ dedi ki: “Allah katından bir **لَمَثُوبةٌ** daha hayırlıdır.” Ve ona **ثَوابَه**’ını ve **مَثُوبَتَهُ**’ni ve **مَثْوَبَتَه**’ini verdi: yani yaptığı şeyin cezasını.

Ve Allah ona **ثَوابَه**’ını verdi; ve **أَثْوَبَه** ve **ثوَّبَه** onun **مَثُوبَتَه**’ini: onu ona verdi. Ve Aziz tenzilde: “Kâfirler, yaptıkları şeyle **ثُوِّبَ** mi?” yani cezalandırıldılar. Lihyânî dedi ki: Allah ona güzel bir **مَثُوبةً** verdi. Ve **مَثْوَبةٌ**, **الواو**’nun fethiyle, ondan şâzdır. Ondandır, “Allah katından bir **لـمَثْوَبةٌ** daha hayırlıdır” diye okuyan kimsenin kıraati. Ve Allah ona güzel bir **مَثْوَبةً** verdi; böylece **الواو**’yu asl üzere izhar etti.

Ve Kilâbiyûn dedi ki: biz **الـمَثْوبةَ**’yi bilmeyiz; fakat **الـمَثابة**’yi (biliriz).

Ve Allah onu falandan **ثَوَّبه**: ona bedel verdi; bu, ondandır.

Ve **اسْتَثابَه**: ona, kendisine **يُثِيبَه** etmesini sordu.

Ve İbnü’t-Teyyihân hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Kardeşinizi **أَثِيبُوا**” yani onun iyiliğine karşılık verin. Denir: ona **أَثابَه** eder, **يُثِيبه** eder, **إِثابةً**; isim **الثَّوابُ**’dur; hayırda ve şerde olur; ancak hayırda daha hususîdir ve daha çok kullanılır. Ömer hadîsindeki, Allah ondan razı olsun, sözüne gelince: “İnsanların yollarından onların **مَثاباتِهم**’ına bir şeyi eksilten birini mutlaka tanıyayım (yakalarım).” İbn Şümeyl dedi ki: onların **مَثاباتِهم**’ına: yani menzillerine; tekili **مَثابةٌ**’dir. Dedi ki: ve **الـمَثابةُ** dönüş yeridir. Ve **الـمَثابةُ**: toplanma yeri ve menzildir; çünkü ehli ona **يَثُوبُون** ederler; yani dönerler. Ömer, Allah ondan razı olsun, şunu kastetti: Müslümanların yollarından bir şeyi kesip evine sokan birini mutlaka tanıyayım. Ondandır, Âişe hadîsi, Allah ondan razı olsun, ve Ahnef hakkında sözü: “Babam, sefihliğinin **مَثابةَ**’sını dinlendirirdi.” Ve Amr b. Âs hadîsinde, Allah ondan razı olsun, öldüğü hastalığında ona denildi: “Seni nasıl buluyorsun?” Dedi ki: “Kendimi eriyorum buluyorum ve **أَثُوبُ** etmiyorum”; yani zayıflıyorum ve sıhhate geri dönmüyorum.

İbnü’l-A‘râbî: evin temeline **مَثاباتٌ** denir. Dedi ki: ve temel toprağına **النَّثِيل** denir. Dedi ki: ve **ثابَ**: ayıldı; ve **آبَ**: döndü; ve **تابَ**: vazgeçti.

Ve **الـمَثابُ**: taşların dizilişidir; üstünden altına, bazısı bazısının üzerine **يَثُوبُ** eder. Ve **الـمَثابُ**: suyun kendisinden **يَثُوبُ** ettiği yerdir; ondandır: bir kuyu, onun **ثائِبٌ**’i yoktur. Ve **الثَّوْبُ**: giysidir; **الأَثْوابِ** ve **الثِّيابِ**’ın tekilidir; cem‘i **أَثْوُبٌ**’dur. Bazı Araplar onu hemzeler, **أَثْؤُبٌ** der; **الواو** üzerindeki zammeyi ağır buldukları için; hemze onu taşımaya ondan daha güçlüdür; aynı şekilde **دارٌ** ve **أَدْؤُرٌ**, **ساقٌ** ve **أَسْؤُقٌ**, ve bu misal üzere gelen her şey. Ma‘rûf b. Abdurrahman dedi ki:
Her bir dehr için **أَثْؤُبـــــــــا** giydim,
ta ki baş, aklaşmış bir örtü giydi,
tuzlu; ne lezzetli, ne de sevimli.

Ve **أَثْوابٌ** ve **ثِيابٌ**. **التهذيب**: ve üç **أَثْوُبٍ**, hemzesiz; **أَسْؤُقُ** ve **أَدْؤُرُ** ise hemzelidir; çünkü **أَدْؤُرٍ**’ün sarfı **دار** üzerine, ve aynı şekilde **أَسْؤُق** **ساقٍ** üzerine (yapılmıştır). **الأَثْوبُ**’da ise sarf, bizzat **الثَوْب**’daki **الواو** üzerine taşınmıştır; **الواو** hemzesiz sarfı taşır. Dedi ki: eğer **أَدْؤُر** ve **أَسْؤُق**’tan hemze atılsa, o **ألف**’i aslına döndürmek üzere câiz olurdu; aslı **الواو** idi; tıpkı insandaki **النابِ**’ın cem‘inde **أَنْيُبٌ** dedikleri gibi; hemzelediler; çünkü **الناب**’daki **ألف**’in aslı **ياء**dır(1). Ve **نابٍ**’ın tasğîri **نُيَيْبٌ**’dir; ve **أَنْياباً** diye cem‘ edilir.
(1 “hemzelediler çünkü elifin aslı…” sözü nüshalarda böyledir; belki “hemzelemediler”dir; nitekim ondan sonraki ta‘lîl bunu gerektirir.)

Ve elbise sahibine **ثَوَّابٌ** denir. Ve Aziz ve Celil olanın sözü: “Ve elbiseni temizle.” İbn Abbas, Allah ikisinden razı olsun, dedi ki: yani, elbiseni bir masiyet üzere, ne de küfür fücuru üzere giyme. Şairin sözüyle delil getirdi:
Ben, Allah’a hamd ile, hainin **ثَوْبَ**unu * giydim değilim; ne de bir rezillikten örtünürüm

Ebû’l-Abbas dedi ki: **الثِّيابُ** giysidir; ve kalp için de söylenir. Ferrâ dedi ki: “Ve elbiseni temizle”: yani hain olma da elbiseni kirletme; çünkü hain, kirli elbiselidir. Ve denir: “Ve elbiseni temizle”: yani amelini ıslah et. Ve denir: “Ve elbiseni temizle”: yani kısalt; çünkü onu kısaltmak temizliktir.

Ve denildi: nefsini temizle; Araplar nefisten kinaye olarak **الثِّيابِ** ile kinaye ederler. Ve dedi ki:
Öyleyse elbiselerimi senin elbisenden sıyır; sen de sıyrıl

Ve falan, fiili kötü, mezhebi kötü, ırzı kötü ise **دَنِسُ الثِّيابِ**’dır. İmruü’l-Kays dedi ki:
Benî Avf’un elbiseleri temiz, arı-durudur, * yüzleri yolcuların beyazı, parlaktır

Ve dedi ki:
Onları hafif **أَثْوابٍ** ile attılar; görmezsin * onlara bir benzer, ancak ürkütülmüş devekuşu (gibi)

“Onları attılar” ile binekleri, bedenleriyle (sürmeyi) kasteder. Bunun benzeri, Râ‘î’nin sözü:
Silahıyla ona doğru kalktı Habter; * Allah için, Habter’in **ثَوْبَ**u, ne yiğit!

Habter’in bedeninden **ثَوْبَ** olarak kuşandığı şeyi kasteder.

Ve Hudrî hadîsinde: ölüm ona geldiğinde yeni elbiseler çağırdı, onları giydi; sonra Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, şunu zikretti: “Şüphesiz ölü, öldüğü **ثِيابِ**’ında diriltilir.” Hattâbî dedi ki: Ebû Saîd hadisi zahiri üzere kullandı; kefeni güzelleştirmede hadisler rivayet edilmiştir. Dedi ki: bazı âlimler onu mânâya te’vil etti; bununla, hayır ve şerden öldüğü hâli ve kendisiyle mühürlendiği amelini kastetti. Denir: falan **طاهِرُ الثيابِ**’dır; onu nefsin temizliği ve ayıptan beri oluşla vasfettikleri zaman. Ondandır, Allah Teâlâ’nın sözü: “Ve elbiseni temizle.” Ve falan **دَنِسُ الثّياب**’dır; fiili ve mezhebi kötü ise. Dedi ki: bu, diğer hadis gibidir: “Kul, üzerinde öldüğü şey üzere diriltilir.” Herevî dedi ki: onu kefenlere götürenin sözü bir şey değildir; çünkü insan ancak ölümden sonra kefenlenir. Hadiste: “Kim şöhret elbisesi giyerse, Allah Teâlâ ona zillet elbisesi giydirir”; yani onu zilletle kuşatır; tıpkı elbisenin bedeni kuşatması gibi; gözlerde onu küçültmek ve kalplerde onu hakir kılmak suretiyle. Şöhret: şeyin çirkin bir görünüş içinde ortaya çıkmasıdır; ta ki insanlar onu meşhur etsin.

Hadiste: “Verilmediği şeyle doygun görünen, yalanın iki elbisesini giyen gibidir.” İbnü’l-Esîr dedi ki: bu hadisten müşkil olan, elbisenin tesniyesidir. Ezherî dedi ki: mânâsı: adam gömleğine iki kol yapar; biri diğerinin üstünde; üzerinde iki gömlek var sanılsın diye; hâlbuki o birdir. Bu durumda iki elbiseden yalnız biri yalandır, iki elbise değil. Ve denildi: mânâsı: Araplar bolluk ve kudret zamanında çoğunlukla izar ve rida giyerdi; bunun için Peygamber’e, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, tek elbisede namaz hakkında sorulunca dedi ki: “Hepiniz iki elbise mi buluyorsunuz?” Ömer, Allah ondan razı olsun, onu izar ve rida ile, izar ve gömlek ile ve başka şeylerle tefsir etti.

İshak b. Râhûye’den rivayet edildi: dedi ki: ben Ebû’l-Gamr el-A‘râbî’ye, o Zü’r-Rumme’nin kızının oğludur, bunun tefsirini sordum; dedi ki: Araplar meclislerde toplandıklarında, onlardan bir cemaat olurdu; birileri iki güzel elbise giyerdi. Şahitliğe ihtiyaç duyarlarsa, onlar için yalanla şahitlik ederdi; onun şahitliğini iki elbisesiyle geçirirlerdi; “Elbiseleri ne güzel, heyeti ne güzel” derlerdi; bu sebeple onun şahitliğini caiz görürlerdi.

Dedi ki: en güzeli, onda şöyle denmesidir: verilmediği şeyle doygun görünen, kendisine verilmemiş bir şey için “bana şu verildi” diyen kimsedir. Yoksa, kendisinde olmayan sıfatlarla vasıflanması; Allah Teâlâ’nın onu onlarla bağışladığını kastetmesi; yahut bazı insanların onu, kendisine mahsus kıldığı bir şeyle ulaştırdığını kastetmesi; böylece bu sözle iki yalanı birleştirmiş olur: biri, kendisinde olmayanla vasıflanması yahut almadığı şeyi alması; diğeri, verene yalan söylemesi; o da Allah yahut insanlardır. “Yalanın iki elbisesi” ile, işlediği ve kendisiyle vasıflandığı bu iki hâli kastetti. Daha önce geçti ki **الثوب** övülen ve yerilen sıfata da ıtlak olunur; o vakit tesniyede teşbih sahih olur; çünkü ikiyi ikiye benzetti. Ve Allah daha iyi bilir.

Ve denir: **ثَوَّبَ** çağıran **تَثْوِيباً**; bir defadan sonra bir defa daha döndüğü zaman. Ondandır, müezzinin **تَثْوِيبُ**’i: insanları namaza ezanla çağırdığı zaman, sonra **التأْذين**’den sonra “Namaz, Allah size rahmet etsin, namaz” diyerek ona tekrar çağırması; başlangıçtan sonra dönüşle ona çağırır. Ve **التَّثْوِيبُ**: namaza ve başkasına çağrıdır. Aslı: adam imdat ister olarak geldiğinde, görülsün ve meşhur olsun diye elbisesiyle işaret ederdi; bu, çağrı gibi idi; bu sebeple çağrıya **تثويباً** denildi; her çağıran **مُثَوِّبٌ**’dir. Ve denildi: çağrıya **تَثْوِيباً** denilmesi ancak **ثاب** **يَثُوبُ**’dan; yani döndü; o, namaza acele etmeyi emretmeye dönüş demektir. Çünkü müezzin “Hayye ale’s-salâh” dediğinde onları ona çağırmıştır; sonra “Namaz uykudan hayırlıdır” dediğinde, mânâsı ona acele etmeye olan bir sözle geri dönmüştür. Bilâl hadîsinde: Resûlullah, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, bana emretti ki, sabah namazı dışında namazın hiçbirinde **أُثَوِّبَ** etmeyeyim; o da “Namaz uykudan hayırlıdır” sözüdür; iki defa. Ve denildi: **التَّثْويبُ** çağrının tesniyesidir. Ve denildi: fecrin ezanında **التثويب**: müezzinin “Hayye ale’l-felâh” sözünden sonra “Namaz uykudan hayırlıdır” demesidir; onu iki defa söyler; tıpkı iki ezan arasında “Namaz, Allah size rahmet etsin, namaz” diye **يُثوِّب** ettiği gibi. Bunun hepsinin aslı, çağrının bir defadan sonra bir defa daha **تَثْوِيب** edilmesindendir. Ve denildi: **التَّثوِيبُ** farizadan sonra namazdır. Denir: **تَثَوَّبت**: yani farzdan sonra nafile kıldım. **التَّثْوِيبُ** ancak farzdan sonra olur; o, namazdan sonra namaza dönüş demektir. Hadiste: “Namazla **ثُوِّبَ** edilince ona gelin; üzerinize sükûnet ve vakar (olsun).” İbnü’l-Esîr dedi ki: buradaki **التَّثْويبُ**, namazın ikamesidir.

Ümmü Seleme hadîsinde: Âişe’ye, Allah ondan razı olsun, Basra’ya çıkmak istediğinde dedi ki: “Dinin direği, kadınlarla **لا يُثابُ** edilmez; eğilirse.” Kasteder: istikamet üzere oluşuna geri döndürülmez; **ثابَ** **يَثُوبُ**’dan; yani döndü. Ve denir: falanın malı gitti; sonra mal **فاسْتَثابَ** etti; yani malı geri aldı. Kümeyt dedi ki:
Şüphesiz aşiret, onun malıyla **تَسْتَثِيبُ** eder, * baskın yapar; o ise onların mallarını artırıcıdır

Ve meseldeki sözleri: “O, **ثَوابٍ**’dan daha itaatkârdır”: o, itaatkârlıkla vasfedilen bir adamın adıdır. Ahfeş b. Şihâb dedi ki:
Ve ben, dehr boyunca, bir dişiye itaat etmezdim, * bugün **ثَوابِ**’dan daha itaatkâr oldum

**التهذيب**: nevâdirde, **أَثَبْتُ** elbiseyi **إِثابةً**: dikişlerini kıvırdığın zaman. Ve onu **مَلَلْتُ**: ilk dikişle, kıvırmasız diktim.

Ve **الثائبُ**: yağmurun başında olan şiddetli rüzgârdır.

Ve **ثَوْبانُ**: bir adamın adıdır.
