# ثول (ث-و-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%88%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ث - و - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الثاء واللام و و ا ي ء معهما
ث و ل، و ث ل، ل و ث، و ل ث، ل ث ي، ث ي ل، ل ي ث، ث أ ل، أ ث ل
ثول:
الثَّوْل: الذَّكَرُ من النَّخل، ويُقال: الثَّوْلُ: جماعة النَّحْل، لا واحِدَ له.
والثَّوَلُ: شِبْه جُنُونٍ في الشّاء، يقال: شاةٌ ثَوْلاء، وقد ثَوِلَتْ تَثْوَلُ ثَوَلاً، والذَّكر: أثول.
وثل:
واثلة كلّ شيءٍ: أصله.. و واثلة: اسمُ رَجُلٍ.
لوث:
اللَّوْثُ: إدارة الإزارِ والعِمامةِ ونحوهما مرّتين، والكَوْرُ في العِمامةِ أَحسَنُ.
واللَّوْثُ: في ثِقَلِ الجِسْمِ لكثرة اللَّحْم.. ناقةٌ ذاتُ لَوث ولا يَمْنَعُها ذلك من السُّرْعة، قال:
بذاتِ لَوْثٍ عَفَرنـاةٍ إذا عَـثَـرَتْ		فالتَّعْسُ أَدْنَى لها من أَنْ أَقُولَ: لَعا
وأصابتنا ديمةٌ لَوْثاء، أي تُلوِّثُ النّبات بعضه على بعض كتلويثك التِّبن بالقتّ، وفي كلّ شيء، وكذلك التَلَوُّث في الأمر. واللاّئثُ من الشَّجر والنّبات: ما التبس بعضه على بعض. تقول العرب: لائث، ولاثٌ، على القلب، قال العجّاج: لاثٌ بها الأَشاءُ والعُبريُّ
ولث:
الوَلْثُ: عَقدُ العَهْدِ بينَ القَوْمِ، يقال: كان بينهم وَلْثٌ من العهد.
لثي:
اللَّثَى: ما سال من ساق الشَّجَر خاثراً.
واللَّثا: وطءُ الأَخْفاف، إذا كان معه ندى من ماءٍ أو دَمٍ.
ولَثِيَتِ الشَّجرة لَثىً إذا وقع فيها اللَّثَى، وأَلْثَتْ ما حَوْلها فهي مُلْثِيةٌ إذا لطّخته به.
ثيل:
الثَّيلُ: جراب قُنْبِ البعير، وقيل: بل هو قَضِيبُه، لا يقال القُنْب إلا للفرس.
جَمَلٌ أَثيَلُ: عظيم الثَّيل، وجمالٌ ثِيلٌ.
والثِّيل: نباتٌ يَشْتَبِكُ في الأرض. والثَّيِّلُ: حَشيشٌ.
ليث:
تَلَيَّثَ الرّجلُ، إذا صار لَيْثِيَّ الهَوَى، يعني: بني ليّث، وليّث مثلُه، قال رؤبة: دونَك مَدْحاً من أَخٍ مُلَيَّثِ ولا يَثتُ فلاناً، إذا زاولته مزاولةَ اللَّيْثِ من الشِّدَّة والممارسة، قال العجّاج: شَكْسٌ إذا لايَثْته، لَيْثِيُّ
ثال:
والثُّؤْلُولُ: خراج، ويُقالُ من الثُّؤْلُولِ: ثُؤلِلَ الرَّجُلُ، وقد تَثَأْلَلَ جَسَدُه بالثَّآليل.
أثل:
الأَثلُ: شَجَرٌ يُشْبِهُ الطَّرْفاء، إلاّ أنّه أَعظَمُ مِنْها وأَجْودُ منها عُودا، تُصْنَعُ منه الأَقداحُ الصُّفْر الجياد.
وتقول: أَثَّلَ اللهُ مالَهُ، أي: كَثَّره، وقد أُثِلَّ فُلانٌ تأثيلاً، إذا كَثُرَ مالُه.. وتَأَثَّل مُلْكُهُ وأموالُه.. وتأثَّل فلانٌ: في مَعْنى أَثَّل... قال: أثّل مُلْكاً خِندِفاً فَدَعَما وقد أَثَلَ يَأْثِلُ أُثُولاً، وهو آثل، قال رؤبة: رِبابةً رُبَّتْ ومُلْكاً آثِلا

##### Türkçe

ثاء, لâm ve onlarla birlikte و ا ي ء بابı
**ث و ل**، **و ث ل**، **ل و ث**، **و ل ث**، **ل ث ي**، **ث ي ل**، **ل ي ث**، **ث أ ل**، **أ ث ل**

**ثول**:
**الثَّوْل**: hurmadan erkek olan; ve denilir: **الثَّوْل**: arıların topluluğu; onun için tekil yoktur.
Ve **الثَّوَل**: koyunda bir çeşit delilik; denilir: **شاةٌ ثَوْلاء**; ve **ثَوِلَتْ تَثْوَلُ ثَوَلاً**; ve erkek: **أثول**.

**وثل**:
Her şeyin **واثلة**’si: onun aslıdır.. ve **و واثلة**: bir adamın adıdır.

**لوث**:
**اللَّوْث**: izârın, imâmenin ve benzerlerinin iki defa dolanması; ve imâmede **الكَوْر** daha güzeldir.
Ve **اللَّوْث**: etin çokluğundan bedenin ağırlığında.. **ناقةٌ ذاتُ لَوث**; ve bu onu süratten alıkoymaz, dedi ki:
بذاتِ لَوْثٍ عَفَرنـاةٍ إذا عَـثَـرَتْ		فالتَّعْسُ أَدْنَى لها من أَنْ أَقُولَ: لَعا
Ve bize **ديمةٌ لَوْثاء** isabet etti; yani bitkiyi, samanı yoncayla kirletmen gibi, bir kısmını bir kısmı üzerine kirletir; ve her şeyde; ve işte **التَلَوُّث** de böyledir. Ve ağaç ve bitkiden **اللاّئث**: bir kısmı bir kısmına karışmış olan şeydir. Araplar der: **لائث** ve **لاثٌ**, kalb üzere; el-Acçâc dedi: **لاثٌ بها الأَشاءُ والعُبريُّ**

**ولث**:
**الوَلْث**: kavim arasında ahdi bağlamak; denilir: aralarında ahidden bir **وَلْثٌ** vardı.

**لثي**:
**اللَّثَى**: ağacın sapından pıhtılaşmış olarak akan şeydir.
Ve **اللَّثا**: toynakların basmasıdır; yanında sudan veya kandan bir nem bulunduğu zaman.
Ve ağaç **لَثِيَتِ** **لَثىً**; onda **اللَّثَى** vuku bulduğu zaman; ve çevresini **أَلْثَتْ**; onunla kirlettiği zaman, o **مُلْثِيةٌ**’dir.

**ثيل**:
**الثَّيل**: devenin **قُنْب**’inin torbası; ve denildi: bilakis o, onun kamışıdır; **القُنْب** ancak at için söylenir.
**جَمَلٌ أَثيَلُ**: **الثَّيل**’i büyük olan; ve **جمالٌ ثِيلٌ**.
Ve **والثِّيل**: yerde birbirine dolaşan bir bitkidir. Ve **الثَّيِّل**: bir ottur.

**ليث**:
Adam **تَلَيَّثَ**; **لَيْثِيَّ الهَوَى** olduğu zaman; yani: Benî Leys; ve Leys de onun gibidir; Ru’be dedi:
دونَك مَدْحاً من أَخٍ مُلَيَّثِ
Ve falan kimseyi **لا يَثتُ**; onu şiddet ve mümarese bakımından aslanın müzâvelesi gibi müzâvele ettiğin zaman; el-Acçâc dedi:
شَكْسٌ إذا لايَثْته، لَيْثِيُّ

**ثال**:
Ve **الثُّؤْلُولُ**: bir çıbandır; ve **الثُّؤْلُولِ**’den denilir: adam **ثُؤلِلَ**; ve bedeni **تَثَأْلَلَ** **بالثَّآليل**.

**أثل**:
**الأَثل**: **الطَّرْفاء**’ya benzeyen bir ağaçtır; ancak o, ondan daha büyüktür ve ondan odunca daha iyidir; ondan iyi sarı kadehler yapılır.
Ve dersin: Allah onun malını **أَثَّلَ**; yani onu çoğalttı; ve falan kimse **أُثِلَّ** **تأثيلاً**; malı çoğaldığı zaman.. ve mülkü ve malları **تَأَثَّلَ**.. ve falan kimse **تأثَّل**: **أَثَّل** mânâsında... dedi ki:
أثّل مُلْكاً خِندِفاً فَدَعَما
Ve **أَثَلَ يَأْثِلُ أُثُولاً**; ve o **آثل**’dir; Ru’be dedi:
رِبابةً رُبَّتْ ومُلْكاً آثِلا

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الثَوْلُ: جماعة النحل. قال الأصمعي: لا واحد له لفظه. وقولهم: ثَويلَةٌ من الناس، أي جماعةٌ جاءت من بيوتٍ متفرّقةٍ وصبيانٍ ومالٍ. ويقال: تَثَوّلَ عليه القومُ، أي عَلَوْهُ بالشتْم والضرب. والثَوْلُ بالتحريك: جنونٌ يصيب الشاةَ فلا تتبع الغنم وتستديرُ في مرتعها. وشاةٌ ثَوْلاءُ وتيسٌ أَثْوَلُ. قال الشاعر:
تَلْقى الأَمانَ على حِياضِ محمّدٍ		ثَوْلاءُ مُخْرِفَةٌ وذئبٌ أطلـس
وانْثالَ عليه الترابُ، أي انصبَّ. يقال: انْثالَ عليه الناس من كلِّ وجهٍ، أي انصبُّوا.

##### Türkçe

**الثَوْلُ**: arıların topluluğu. el-Asmaʿî dedi: lafız olarak onun tekili yoktur. Onların sözü: **ثَويلَةٌ** insanlardan, yani ayrı ayrı evlerden, çocuklardan ve maldan gelmiş bir topluluk. Ve denir: **تَثَوّلَ** ona kavim, yani onu sövme ve dövme ile aştılar. Ve **الثَوْلُ** (harekeli olarak): koyuna isabet eden bir delilik; artık sürüyü takip etmez ve otlağında dönüp durur. Ve **شاةٌ ثَوْلاءُ** ve **تيسٌ أَثْوَلُ**. Şair dedi:
Muhammed’in havuzları üzerinde emniyeti bulursun		**ثَوْلاءُ** meyve devşiren ve tüysüz bir kurt
Ve **انْثالَ** onun üzerine toprak, yani döküldü. Denir: **انْثالَ** onun üzerine insanlar her yönden, yani döküldüler.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ث ل ( وايء )
ثول ، ولث ، وثل ، لثى ، أثل ، ليث ، لوث ، ثلا .
ثول : أبو عُبَيد : سَمِعْتُ الأصمعيّ يقول : الجماعةُ من النّحْل يُقال لها : الثَّوْلُ ، والدّبْر ؛ ولا واحد لشيء من هذا ، وكذلك الخَشْرم .
قال : الثَّوَّالةُ : الكثير من الجراد .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ ، قال : الثَّوْل : النَّخْل .
والثَّوْل : الجُنون .
والثوّالة : الجماعةُ من النّاس والجَرَاد .
قال : ويُقال : ثال فلانٌ يَثول ثَوْلاً . إذا بَدا فيه الجُنون ولم يَسْتحكم ، فإذا اسْتَحكم قيل : ثَوِلَ يَثْوَل ثَوَلاً .
وهكذا هو في جميع الحيوان .
وقال اللَّيثُ : الثَّوْل : الذَّكر من النّحل .
قلتُ : والصَّواب في ( الثَّوْل ) ما قال الأصمعيّ .
وقال اللَّيث : الثَّوَل : شِبْه جُنون في الشّاء .
يقال للذّكر : أَثْول ؛ وللأُنثى : ثَولاء .
قال : والثُّؤْلُول : خُرَاج .
يقال : ثُؤْلِل الرَّجُلُ .
وقد تَثَأْلَلَ جَسَدُه بالثَّآلِيل .
ثَعلب ، عن ابن الأعرابيّ : يُقال للرَّجُل : ثلْ ، إذا أمرته أن يَحْمَق ولا يَجْهل .
وقال الليث : الثَّيْل : جِرابُ قُنْب البَعِير .
ويُقال : بل هو قَضِيبه .
ولا يُقال : قُنْبٌ إلا للفَرس .
قال : والثِّيل : نبات يَشتبك في الأرْض .
وقال شَمِر : الثِّيل : شُجَيْرَة خَضْراء كأنّها أول بَذْر الحبّ حين تَخْرُج صِغاراً .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الثِّيل : ضربٌ مِن النّبات يُقال إنه لِحْية التَّيْس .
أبو عُبيد ، عن أبي زيد : الأثْيل : الجَمل العظيم الثّيل ، وهو وِعاء قَضِيبه .
وثل : ثَعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الوَثل : وَسخ الأَديم الذي يُلْقى منه . وهو ، الحَمُّ ، والتِّحْلِىء .
قال أبو عُبيد : الوَثَل : اللِّيف نَفسُه .
والحَبل من اللّيف يقال له : الوَثِيل .
وقال غيرُه : واثلة ، من الأسماء ، مَأْخُوذ من ( الوثيل ) .
ليث : ثَعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الألْيثُ : الشُّجَاع ، وجمعه : لِيثٌ .
واللَّيثُ : الأسَدُ ؛ وجمعه : لُيُوث .
وبنو لَيْث : حيّ من كِنانة .
وَتَليَّث فلانٌ ، إذا صار لَيْثِيّ الهوَى .
وكذلك : لَيّث . قاله ابنُ المُظَفَّر ؛ وأنشد قول رُؤْبة :
دُونك مَدْحاً مِن أخٍ مُلَيَّثِ
عنك بما أَوْلَيت في تأَنُّثِ
قال : ويُقال : لاَيَثْتُ فلاناً ، إذا زاوَلْته مُزاولة اللَّيث ؛ وأَنْشد :
شَكِسٌ إذا لايَثْتَه لَيثيّ
أبو عُبيد ، عن العَدَويّ : اللَّيث هو الذي يأخذ الذّباب ، وهو أصغر من العَنْكَبُوت .
وأمّا ( لَيث عِفِرِّين ) فقد مَرّ تَفسِيرُه .
ويُقال : يجمع ( اللَّيثَ ) : مَلْيَثة ، مِثل : مَسْيفة ومَشيخة ؛ وقال الهُذَليّ :
وأدْرَكتْ من خُثيْم ثَمَّ مَلْيثةٌ
مِثلُ الأُسُود على أكتافها اللِّبَدُ
وقيل : اللَّيث ، في لغة هذيل : اللَّسِنُ الجَدِل .
وقال عَمرو بن بحر : الليثُ : ضَربٌ مِن العَناكب .
قال : وليس شيءٌ من الدوابّ مثله في الحِذقْ والخَتْل وصَواب الوَثْبة والتَّسْديد وسُرعة الخَطْف والمُدَاراة ، لا الكَلب ولا عَنَاق الأَرْض ولا الفَهْد ولا شَيء من ذوات الأَرْبع ، وإذا عاين الذُّبابَ ساقطاً لَطَأ بالأرض وسَكّن جوارحَه ثم جَمع نفسه وأَخَّر الوَثْب إلى وقت الغِرّة ، وترى منه شيئاً لم تَره في فَهْد ، وإن كان موصوفاً بالخَتل للصَّيْد .
لوث : ثَعلب ، عن ابن الأعرابي : اللَّوْثُ : الطَّيُّ ، واللوْث : الليّ ، واللَّوْث : الشَّرّ ، واللَّوْثُ : الجِراحَات ، واللَّوْث : المُطَالباتُ بالأحْقَاد ، واللَّوْث : تَمْريغ اللُّقمة في الإهَالة .
سَلمة ، عن الفَرّاء ، قال : اللُّوَاثُ : الدَّقيق الذي يُذَرّ على الخِوان لئلاّ يَلْصَق به
العَجِينُ .
قلت : واللَّوْث ، عند الشافعي : شبه الدَّلالة ، ولا يكون بَيِّنة تامّة .
ثعلب ، عن ابن الأعرابي : اللَّوث : جمع الأَلْوث ، وهو الأَحْمق الجَبان .
أبو نصر ، عن الأَصْمعيِّ : اللَّوْثَة : الحَمْقة .
واللّوْثة : العزْمة بالعَقْل .
وقال ابن الأَعْرابيّ : اللَّوْثة ، واللّوْثَة : بمعنى الحَمقة ، فإذا أَردت عَزيمة العَقْل قلت : في فُلان لَوْثٌ ، أي حَزْم وقُوّة .
اللّيث : ناقةٌ ذات لَوْث ، وهي الضّخمة ، ولا يَمْنَعها ذلك من السُّرْعة .
وقال غيره : سَحابةٌ لَوْثَاء : فيها بُطْء .
ورَجُلٌ فيه لُوثة : أي استرخاء وحُمْق ؛ وهو رَجُلٌ أَلْوث .
وإذا كان السّحاب بَطِيئاً كان أَدوَم لِمَطَره ؛ وأَنْشد :
من لَفْح ساريةٍ لَوْثَاء تَهْميم
وقال اللّيث : اللَّوْثاء : التي تُلوِّث النبات بَعضه على بعض ، كما يلوّث التِّبن بالقَتّ ؛ وكذلك التّلوّث بالأَمر .
قلت : والسَّحابة اللَّوْثاء : البطيئة .
والذي قاله اللّيث في ( اللّوْثاء ) ليس بِصَحيح .
أنشد المازنيّ :
فالْتَاث مِن بعد البُزول عامَين
فاشْتَدّ ناباه وغَيْر النَّابَيْن
قال : ( التاث ) افتعل ، من ( اللوث ) وهو القُوّة .
رَجُلٌ ذو لَوْثٍ ، أي ذو قُوّة .
ورَجُلَ فيه لُوثة ، إذا كان فيه اسْترخاء ؛ وقال العَجّاج يَصف شاعراً غالَبه فَغَلَبه :
وقد أرى دُونِيَ من تَجَهُّمي
أُمّ الرُّبَيقِ والأرَيْقِ المُزْنَمِ
فلم يُلث شَيْطانهُ تَنَهُّمِي
يقول : رأى من تجهّمي دونه ما لا يستطيع أن يصل إليّ ، أي رأى دوني داهية فلم يُلث شيطانُه ، أي لم يلبث تنهمّي إياه ، أي انْتهاري .
وفي ( النّوادر ) : رأيت لُواثة ولَوِيثَة من النّاس ، وهُوَاشة ، أي جَماعة .
وقال اللّيث : يُقال : التاث فلانٌ في عَمَله ، أي أَبْطأ .
قال : واللاَّئث من الشجر والنبات : ما قد الْتَبس بعضُه على بَعض .
يَقول العرب : نَبات لاثث ، ولاثٍ ؛ على القلب ؛ وقال العجّاج :
لاث به الأَشاءُ والعُبْريّ
أبو عُبيد ، عن أبي زيد : مثل : لاثٍ به ، لاثث به ، في باب المقلوب ؛ وقال عديّ :
ويَأْكُلْن ما أَغْنى الوليُّ ولم يُلِث
كأن بحَافاتِ النِّهاءِ مَزارِعَا
أي لم يَجعله لائثا .
ويقال : لم يُلث ، أي لم يُلث بَعضه على بعض ، من ( اللوث ) وهو ( الليّ ) .
وقال التّوزيّ : لم يلتث : لم يُبطىء ؛ وقال ثمامة بن المخبر السَّدوسيّ :
ألا رُبّ مُلْتاثٍ يَجُرّ كِسَاءَه
نَفى عَنْه وُجْدَانَ الرَّقِين القَرَائِمَا
يقول : رُبّ أَحمق نَفى كثرةُ ماله أن يُحَمَّق ، أراد أنه أحمق قد زَيّنه ماله وجَعله عند عوامّ الناس عاقلاً .
وقال ابن الأعرابي : الأَلْوث : الأَحمق .
أبو عُبيد : لاثٍ ، بمعنى : لائِث ، وهو الذي بَعضه فوق بَعض .
وقال أبو عمرو : فلا يَلوث بي ، أي يَلُوذ بي .
وجاء رجل إلى أبي بَكْر الصّدّيق فوقف عليه ولاث لَوْثاً من كلام . فسأله عُمر ، فذكر أن ضَيْفاً نزل به فزَنى بابْنَته .
ومعنى : لاث ، أي لَوى كَلامه ولم يُبيِّنه .
ويقال : لاث بالشيء يَلُوث ، إذا طاف به .
ولاث فلانٌ عن حاجتي ، أي أبْطأ عنها .
أبو عُبيد ، عن الأصمعي : يُقال للسيد الشريف : مَلاَثٌ ، ومَلْوَثٌ ؛ وجمعه : مَلاَوث ؛ وأنشد :
هلاّ بكَيتَ مَلاَوِثاً
من آل عَبْدِ مَنَافِ
ولث : ثَعلب ، عن ابن الأَعرابيّ : الوَلْث : بقيّة العَجِين في الدَّسِيعة ، وبَقِيّة الماء في المُشَقّر ؛ والفَضْلة من النَّبِيذ تَبْقى في الإناء ؛ وهو البَسيل أيضاً .
والوَلْثُ : بقيّة العَهْد ؛ وفي الحديث : ( لولا وَلْث عَهْدٍ لهم لفعلتُ بهم كذا ) .
شَمِرٌ فيما قرأت بخطّه قال : قال أبو مُرّة القُشيري : الوَلْث من الضّرب ، الذي لَيس فيه جِرَاحة ، فوق الثّياب .
قال : وطَرق رَجُلٌ قَوماً يَطْلُب امْرأةً وَعَدَتْه فوقع على رَجُل ، فصَاح به ، فاجْتمع الحيُّ عليه فوَلثوه ، ثم أُفْلِت .
قال : وقال ابن شُميل : يُقال دَبَّرْتُ مَمْلُوكي ، إذا قُلتَ هو حُرٌّ بعد مَوْتِي ، إذا وَلَثْتَ له عِتْقاً في حياتك .
قال : والوَلْث : التَّوْجيه ، إذا قُلت : هو حُرٌّ بَعْدي ، فهو الوَلْث .
وقد وَلَث فلانٌ لنا من أَمْرنا وَلْثاً ، أي وَجَّه ؛ وقال رُؤبة :
وقلتُ إذا أَغْبَط دَيْنٌ والِثُ
قال ابن الأعرابي : أي دائم ، كما يَلِثُونه بالضَّرْب .
وقال أبو عمرو والأصمعيّ : وَلَثه ، أي ضَربه ضَرْباً قليلاً .
وقال أبو نَصر : الوَلْث : القلِيلُ مِن
المطر .
يُقال : وَلْثٌ مِن عَهْد ، أي شَيءٌ قَلِيل .
والوَلْث : عقد ليس بمُحْكم ، وهو الضَّعِيف .
ويقال : وَلَثْتُ لك أَلِثَ وَلْثاً ، أي وَعَدْتك عِدَةً ضَعِيفة .
ويقال : لهم وَلْثٌ ضَعِيف ؛ وقال المُسَيّب بن عَلَس في ( الولْث المحْكَم ) :
كما امْتَنَعت أولادُ يَقْدُمَ مِنْكُمُ
وكان لها وَلْثٌ من العَقْدِ مُحْكَمُ
وقال الأصمعيّ في قوله :
إذا أغبط دَيْنٌ والِثُ
أساء رُؤبة في هذا ، لأنه كان ينبغي أن يُؤَكد أَمْر الدَّين .
وقال غيره : يُقال : دَيْن والثٌ ، أي يتقلّده كما يتقلّد العَهد .
أثل : ثعلب ، عن ابن الأَعرابي : الأُثَيْل : مَنْبت الأَرَاك .
وفي حديث النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال في وصيّ اليَتيم : ( إنه يأكل مِن ماله غَير مُتأثِّل مالاً ) .
قال : المتأثّل : الجامع .
وكل شَيء له أصل قديم ، أو جُمع حتى يَصير له أصل ، فهو مُؤَثَّل ؛ قال لَبيد :
لله نافلة الأجلّ الأفْضل
وله العُلا وأَثيث كُلّ مُؤَثَّل
قال : وأَثْلة الشّيء : أصْلُه ؛ وأنشد للأعشى :
أَلَسْتَ مُنْتَهِياً عن نَحْت أَثْلِتنَا
ولَسْتَ ضائِرَها ما أَطَّتِ الإبِلُ
شمر ، عن ابن الأَعرابيّ : المُؤثَّل : الدَّائِم .
وأَثَّلْت الشيءَ : أَدَمْتُه .
وقال أبو عمرو : مُؤَثَّل : مُهَيَّأ .
قال : وتَأْثيل المجد : بناؤُه .
وتأثّل فلانٌ مالاً ، أي اتّخذه وثَمَّره .
وقال ابن شُميل في قول النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ( ولمن وَلِيها أن يَأْكُل ويُؤَكِّل صديقاً غيرَ مُتأَثِّل مالاً ) .
قال : ويقولون : هم يَتأثّلون الناس ، أي يَأْخذون منهم أَثالاً . والأَثال : المال .
ويقال : تأثّل فلانٌ بِئْراً ، إذا احْتفَرها لنفسه ؛ ومنه قول أبي ذُؤيب يصف قوماً حَفَروا قَبْراً شَبّهه بالبِئر :
وقد أَرْسَلُوا فُرَّاطَهم فتأثّلُوا
قَلِيباً سَفَاهاً كالإماء القواعِدِ
أراد أنّهم حَفروا له قبراً يُدْفَن فيه ، فسمّاه قَلِيباً على التّشْبيه .
ويقال : أَثّل الله مُلْكاً آثِلاً ، أي ثَبّته ؛ وقال رُؤبة :
أثّل مُلْكاً خِنْدِفاً فدعَمَا
وقال أيضاً :
رِبَابَةً رُبَّتْ ومُلْكاً آثِلاَ
أي مُلكاً ذا أَثْلة .
والأَثْل : شَجر يُشبه الطّرْفاء إلاّ أنه أكرم منها ، تُسوَّى منه الأَقْداح الصُّفْر الجِياد ، ومنه اتُّخذ مِنبَر النبيّ ( صلى الله عليه وسلم )
وللأَثل أُصول غليظة تُسَوَّى منها الأبواب وغيرها ، وَوَرَقُه عَبْلٌ كورق الطّرفاء .
أبو عبيد ، عن أبي عمرو : والأَثال : المَجْدُ ، وبه سُمِّي الرَّجُل .
وأُثال : اسْم جَبَل .
لثي : قال اللّيث : اللّثَى : ما سَال من الشّجر من ساقها خاثِراً .
وقال ابن السِّكّيت : اللَّثَى : شيءٌ يَنْضَحه الثُّمَامُ حُلوٌ ، فما سَقَط منه على الأَرض أُخذ وجُعل في ثوبٍ وصُبّ عليه الماءُ ، فإِذا سال من الثوب شُرب حُلْواً وربّما أَعْقَد .
قلت : اللثَى : يَسيل من الثُّمام وغيره ، وفي جبال هَراة شَجر يقال له : ( سِير ) وله لَثىً حُلْوٌ يُداوى به المَصْدور ، وهو جَيّد للسُّعال اليابس .
وللعُرْفُط لَثىً حُلْوٌ يقال له : المغَافِير .
وأَخبرني المُنذريّ ، عن أبي طالب ، عن سَلمة ، عن الفرّاء ، أنه قال : اللّثأ ، بالهمز : لِمَا يَسيل من الشَّجَر .
قال : واللَّثة : تُجمع : لِثات ، ولِثِين ، ولِثًى ، ولَثًى .
وقال أبو بكر : اللَّثَى : شَبِيه بالنَّدى .
يقال : قد أَلْثتِ الشجرة ما حولها لَثًى شديداً : نَدَّتْه .
قال : واللَّثَى : الصَّمْغ .
ابْنُ السِّكِّيت : هذا ثوبٌ لثٍ ، إذا ابْتَلَّ من العَرَق والوسَخ .
ويقال : لَثِيَتْ رِجْلِي من الطِّين تَلْثَى لثًى ، إذا تلطَّخَت به .
وامرأةٌ لَثِيَةٌ ، إذا كانت رطْبَة المكان .
ونساء العرب يتسابَبْنَ بذلك .
وإذا كانت يابسة المكان فهي الرّشُوف ، ويُحْمد ذلك منها .
ورَوَى أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ ، قال : لَثَا ، إذا شَرِبَ الماءَ قَليلاً .
ولَثَا أيضاً : إذا لَحِسَ القِدْرَ .
وقال : اللّثِيُّ : المُولع بأَكْل الصَّمغ .
وقال غيرُه : ألْثَت الشَّجرة تُلْثِي ، إذا سال منها اللّثى .
وحَكى سَلمة ، عن الفرّاء ، عن الدُّبَيْرِية ، قالت : لثا الكَلْب ، ولَجذَ ، ولَجَن ، واحْتَفَى ، إذا وَلغ في الإناء .
وقال أبو زيد : اللِّثة : مَراكز الأَسْنان .
وفي اللَّثة : الدُّرْدُرُ ، وهو مَخارج الأَسْنان ، وفيها العُمور ، وهو ما تَصَعَّد بين الأسْنان من اللِّثة .
قلت : وأصل اللّثة : اللِّثْيَة ، فنُقص .
والظاء والذال والثاء لثويّة ، لأن مبدأها من اللّثة .
ثلا : قال ابن الأعرابي : ثَلاَ ، إذا سافر .
قال : والثَّلِيّ : الكَثير المال .

##### Türkçe

ث ل ( **وايء** )
**ثول** ، **ولث** ، **وثل** ، **لثى** ، **أثل** ، **ليث** ، **لوث** ، **ثلا** .

**ثول** : Ebû Ubeyd: Asmaî’yi şöyle derken işittim: arıdan olan topluluğa **الثَّوْلُ** ve **الدّبْر** denilir; bunun hiçbirinde tekil yoktur; **الخَشْرم** de böyledir.
Dedi: **الثَّوَّالةُ**: çekirgenin çok olanı.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den, dedi: **الثَّوْل**: hurma ağaçlarıdır.
Ve **الثَّوْل**: deliliktir.
Ve **الثوّالة**: insanlardan ve çekirgelerden topluluktur.
Dedi: ve denilir: falan **ثال** eder, **يَثول ثَوْلاً**; onda delilik belirdiği ve sağlamlaşmadığı zaman; artık sağlamlaştığı zaman: **ثَوِلَ يَثْوَل ثَوَلاً** denilir.
Ve bütün hayvanda böyledir.
Ve Leys dedi: **الثَّوْل**: arının erkeğidir.
Dedim: **( الثَّوْل )** hakkında doğru olan, Asmaî’nin söylediğidir.
Ve Leys dedi: **الثَّوَل**: koyunda deliliğe benzer bir şeydir.
Erkeğe: **أَثْول**; dişiye: **ثَولاء** denilir.
Dedi: ve **الثُّؤْلُول**: çıbandır.
Denilir: adam **ثُؤْلِل** oldu.
Ve bedeni **بالثَّآلِيل** ile **تَثَأْلَلَ** olmuştur.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: adama **ثلْ** denilir; ona, ahmaklık etmesini emrettiğin ve cahillik etmesini (emretmediğin) zaman.
Ve Leys dedi: **الثَّيْل**: devenin **قُنْب**’unun torbasıdır.
Ve denilir: bilakis o, onun kamışıdır.
Ve **قُنْبٌ** ancak at için söylenir.
Dedi: ve **الثِّيل**: yerde birbirine dolaşan bir bitkidir.
Ve Şemir dedi: **الثِّيل**: yeşil bir küçük ağaççık; sanki tane tohumunun ilk hali, küçük olarak çıktığı zaman.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الثِّيل**: bitkiden bir türdür; denilir ki o, **لِحْية التَّيْس**’tir.
Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **الأثْيل**: büyük **الثّيل**’li devedir; o, onun kamışının kabıdır.

**وثل** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الوَثل**: deriden atılan (kazınan) derinin kiri/pasıdır. Ve o, **الحَمُّ** ve **التِّحْلِىء**’dür.
Ebû Ubeyd dedi: **الوَثَل**: lifin kendisidir.
Ve liften olan ipe **الوَثِيل** denilir.
Ve başkası dedi: **واثلة** isimlerdendir; **( الوثيل )**’den alınmıştır.

**ليث** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الألْيثُ**: yiğittir; çoğulu: **لِيثٌ**.
Ve **اللَّيثُ**: aslandır; çoğulu: **لُيُوث**.
Ve Benû Leys: Kinâne’den bir kabiledir.
Ve falan **وَتَليَّث** etti; Leysî hevesli olduğu zaman.
Ve aynı şekilde: **لَيّث**. Bunu İbnü’l-Muzaffer söyledi; ve Rü’be’nin sözünü inşâd etti:
دُونك مَدْحاً مِن أخٍ مُلَيَّثِ
عنك بما أَوْلَيت في تأَنُّثِ
Dedi: ve denilir: falanı **لاَيَثْتُ** ettim; onu, aslanın müzâvelesi gibi müzâvele ettiğim zaman; ve inşâd etti:
شَكِسٌ إذا لايَثْتَه لَيثيّ

Ebû Ubeyd, Adevî’den: **اللَّيث** o şeydir ki sinekleri alır; ve o, örümcekten daha küçüktür.
Ama **( لَيث عِفِرِّين )**’in tefsiri geçmişti.
Ve denilir: **( اللَّيثَ )** toplanır: **مَلْيَثة**; **مَسْيفة** ve **مَشيخة** gibi; ve Hüzeli dedi:
وأدْرَكتْ من خُثيْم ثَمَّ مَلْيثةٌ
مِثلُ الأُسُود على أكتافها اللِّبَدُ
Ve denildi: **اللَّيث** Hüzeyl dilinde: bükümlü/düğümlü dil (çok söz kıvıran, dili dolaşık olan)dır.
Ve Amr b. Bahr dedi: **الليثُ**: örümceklerden bir türdür.
Dedi: hünerde, hilede, sıçrayışın isabetinde, hedefe yöneltmede, kapışın süratinde ve gizlenip sakınmada, ne köpek ne **عَنَاق الأَرْض** ne pars ne de dört ayaklılardan hiçbir şey ona benzemez; sineği düşmüş olarak gördüğü zaman yere yapışır ve uzuvlarını sakinleştirir; sonra kendini toplar ve sıçrayışı gaflet vaktine erteler; ondan, parsta görmediğin bir şey görürsün; her ne kadar av için hile ile vasıflanmış olsa da.

**لوث** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **اللَّوْثُ**: katlama; ve **اللوْث**: bükme; ve **اللَّوْث**: kötülüktür; ve **اللَّوْثُ**: yaralardır; ve **اللَّوْث**: kinlerle taleplerdir; ve **اللَّوْث**: lokmayı içyağında yuvarlamaktır.
Seleme, Ferrâ’dan, dedi: **اللُّوَاثُ**: hamurun ona yapışmaması için sofra üzerine serpilen undur.
Dedim: ve **اللَّوْث** Şâfiî’ye göre: delâlete benzer (bir şey)dir; tam bir beyyine olmaz.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **اللَّوث**: **الأَلْوث**’un çoğuludur; o da ahmak korkaktır.
Ebû Nasr, Asmaî’den: **اللَّوْثَة**: ahmaklıktır.
Ve **اللّوْثة**: akılla azimdir.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **اللَّوْثة** ve **اللّوْثَة** ahmaklık manasınadır; aklın azmini istediğin zaman: “falanda **لَوْثٌ** var” dersin; yani sağlam tedbir ve kuvvet.

Leys: **ذات لَوْث** olan dişi deve: iri olandır; bu, onu süratten alıkoymaz.
Ve başkası dedi: **سَحابةٌ لَوْثَاء**: onda yavaşlık vardır.
Ve bir adamda **لُوثة** vardır: yani gevşeklik ve ahmaklık; o, **أَلْوث** bir adamdır.
Ve bulut yavaş olduğu zaman yağmuru için daha devamlı olur; ve inşâd etti:
من لَفْح ساريةٍ لَوْثَاء تَهْميم
Ve Leys dedi: **اللَّوْثاء**: bitkiyi bir kısmını bir kısmı üzerine bulaştırıp dolaştıran (şey)dir; samanı **القَتّ** ile dolaştırdığı gibi; işte de böyledir, iş ile **التّلوّث**.
Dedim: **السَّحابة اللَّوْثاء**: yavaş olandır.
Ve Leys’in **( اللّوْثاء )** hakkında söylediği doğru değildir.

Mâzenî inşâd etti:
فالْتَاث مِن بعد البُزول عامَين
فاشْتَدّ ناباه وغَيْر النَّابَيْن
Dedi: **( التاث )** ifti‘âl babındandır; **( اللوث )**’tan, o da kuvvettir.
**ذو لَوْثٍ** bir adam: yani kuvvet sahibi.
Ve bir adamda **لُوثة** vardır; onda gevşeklik olduğu zaman; ve Accâc, kendisiyle yarışıp onu yenen bir şairi vasfederek dedi:
وقد أرى دُونِيَ من تَجَهُّمي
أُمّ الرُّبَيقِ والأرَيْقِ المُزْنَمِ
فلم يُلث شَيْطانهُ تَنَهُّمِي
Diyor ki: benim çatık yüzlülüğümden, ona ulaşamayacağı bir şeyi önümde gördü; yani önümde bir felaket gördü; böylece şeytanı **لم يُلث** etti; yani benim onu azarlamamı ona geciktirmedi; yani onu azarlamam.

**( النّوادر )**’de: insanlardan **لُواثة** ve **لَوِيثَة** ve **هُوَاشة** gördüm; yani topluluk.
Ve Leys dedi: denilir: falan işinde **التاث** etti; yani yavaşladı.
Dedi: ağaç ve bitkiden **اللاَّئث**: bir kısmı bir kısmına karışmış olandır.
Araplar der: **نَبات لاثث** ve **لاثٍ**; kalb üzere; ve Accâc dedi:
لاث به الأَشاءُ والعُبْريّ
Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **لاثٍ به** misli, **لاثث به**; مقلوب بابında; ve Adî dedi:
ويَأْكُلْن ما أَغْنى الوليُّ ولم يُلِث
كأن بحَافاتِ النِّهاءِ مَزارِعَا
Yani onu **لائثا** kılmadı.
Ve denilir: **لم يُلث**; yani bir kısmını bir kısmı üzerine dolaştırmadı; **( اللوث )**’tan, o da **( الليّ )**’dir.
Ve Tevzi dedi: **لم يلتث**: yavaşlamadı; ve Semâme b. el-Muhbir es-Sedûsî dedi:
ألا رُبّ مُلْتاثٍ يَجُرّ كِسَاءَه
نَفى عَنْه وُجْدَانَ الرَّقِين القَرَائِمَا
Diyor ki: nice ahmak vardır ki malının çokluğu, onun ahmak sayılmasını ondan uzaklaştırdı; muradı: o, ahmaktır; malı onu süslemiş ve onu avamın yanında akıllı kılmıştır.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **الأَلْوث**: ahmaktır.
Ebû Ubeyd: **لاثٍ**; **لائِث** manasınadır; o da bir kısmı bir kısmı üstünde olandır.
Ve Ebû Amr dedi: “bana **يَلوث** etmesin”; yani bana sığınsın (**يَلُوذ**).
Ve bir adam Ebû Bekir es-Sıddîk’a geldi; onun yanında durdu ve sözden bir **لَوْثاً** **لاث** etti. Ömer ona sordu; o da, kendisine bir misafirin indiğini, sonra kızına zina ettiğini zikretti.
Ve **لاث**’ın manası: sözünü büktü ve onu açıklamadı.
Ve denilir: bir şeyle **لاث** eder, **يَلُوث**; onun etrafında dolaştığı zaman.
Ve falan benim ihtiyacımdan **لاث** etti; yani onda gecikti.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: efendi şerefliye **مَلاَثٌ** ve **مَلْوَثٌ** denilir; çoğulu: **مَلاَوث**; ve inşâd etti:
هلاّ بكَيتَ مَلاَوِثاً
من آل عَبْدِ مَنَافِ

**ولث** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الوَلْث**: **الدَّسِيعة**’de hamurun kalıntısı; ve **المُشَقّر**’de suyun kalıntısı; ve kapta kalan nebîz artığı; ve o, **البَسيل**’dir de.
Ve **الوَلْثُ**: ahdin kalıntısıdır; hadiste: “( لولا وَلْث عَهْدٍ لهم لفعلتُ بهم كذا )”.
Şemir, kendi hattıyla okuduğumda dedi: Ebû Murre el-Kuşeyrî dedi: **الوَلْث** vuruştandır; onda yara yoktur; elbisenin üstünden.
Dedi: bir adam bir kavme, kendisine söz veren bir kadını istemek için gece geldi; bir adama rastladı; ona bağırdı; mahalle onun üzerine toplandı; onu **فوَلثوه** ettiler; sonra salıverildi.
Dedi: ve İbn Şümeyl dedi: “kölemi **دَبَّرْتُ** ettim” denilir; “ölümümden sonra o hürdür” dediğin zaman; hayatında ona bir azatlık **وَلَثْتَ** ettiğin zaman.
Dedi: ve **الوَلْث**: yöneltmedir; “benden sonra o hürdür” dediğin zaman; işte o **الوَلْث**’tir.
Ve falan bizim işimizden bize bir **وَلْثاً** **وَلَث** etti; yani yöneltti; ve Rü’be dedi:
وقلتُ إذا أَغْبَط دَيْنٌ والِثُ
İbnü’l-A‘râbî dedi: yani daim; onları vuruşla **يَلِثُونه** ettikleri gibi.
Ebû Amr ve Asmaî dedi: onu **وَلَثه** etti; yani az bir vuruşla vurdu.
Ebû Nasr dedi: **الوَلْث**: yağmurdan az olandır.
Denilir: **وَلْثٌ مِن عَهْد**; yani az bir şey.
Ve **الوَلْث**: sağlam olmayan akittir; o, zayıftır.
Ve denilir: sana **وَلَثْتُ**; **أَلِثَ وَلْثاً**; yani sana zayıf bir vaadde bulundum.
Ve denilir: onlarda zayıf bir **وَلْثٌ** vardır; Müseyyeb b. Ales, **( الولْث المحْكَم )** hakkında dedi:
كما امْتَنَعت أولادُ يَقْدُمَ مِنْكُمُ
وكان لها وَلْثٌ من العَقْدِ مُحْكَمُ
Ve Asmaî, onun sözü hakkında dedi:
إذا أغبط دَيْنٌ والِثُ
Rü’be bunda kötü yaptı; çünkü borcun işini pekiştirmesi gerekirdi.
Ve başkası dedi: **دَيْن والثٌ** denilir; yani onu, ahdi boynuna takar gibi boynuna takar.

**أثل** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الأُثَيْل**: **الأَرَاك**’ın bittiği yerdir.
Ve Peygamberin ( صلى الله عليه وسلم ) hadisinde, yetimin vasîsi hakkında şöyle dediği (rivayet edilmiştir): “( إنه يأكل مِن ماله غَير مُتأثِّل مالاً )”.
Dedi: **المتأثّل**: toplayandır.
Ve her şey ki onun eski bir aslı vardır; yahut toplanır da onun için bir asıl olur; o, **مُؤَثَّل**’dir; Lebîd dedi:
لله نافلة الأجلّ الأفْضل
وله العُلا وأَثيث كُلّ مُؤَثَّل
Dedi: ve bir şeyin **أَثْلة**’si: onun aslıdır; ve A‘şâ’nın şu beytini inşâd etti:
أَلَسْتَ مُنْتَهِياً عن نَحْت أَثْلِتنَا
ولَسْتَ ضائِرَها ما أَطَّتِ الإبِلُ
Şemir, İbnü’l-A‘râbî’den: **المُؤثَّل**: daim olandır.
Ve bir şeyi **أَثَّلْت** ettim: onu devamlı kıldım.
Ebû Amr dedi: **مُؤَثَّل**: hazırlanmış.
Dedi: ve şerefin **تَأْثيل**’i: onun inşasıdır.
Ve falan malı **تأثّل** etti; yani onu edindi ve çoğalttı.
Ve İbn Şümeyl, Peygamberin ( صلى الله عليه وسلم ) sözü hakkında: “( ولمن وَلِيها أن يَأْكُل ويُؤَكِّل صديقاً غيرَ مُتأَثِّل مالاً )”.
Dedi: ve derler: onlar insanları **يَتأثّلون** ederler; yani onlardan **أَثالاً** alırlar. Ve **الأَثال**: maldır.
Ve denilir: falan bir kuyuyu **تأثّل** etti; onu kendisi için kazdığı zaman; Ebû Züeyb’in, bir kavmi vasfederek söylediği söz bundandır; bir kabir kazdılar, onu kuyuya benzetti:
وقد أَرْسَلُوا فُرَّاطَهم فتأثّلُوا
قَلِيباً سَفَاهاً كالإماء القواعِدِ
Muradı: onun için içine gömüleceği bir kabir kazdılar; benzetme üzere ona **قَلِيباً** adını verdi.
Ve denilir: Allah bir mülkü **آثِلاً** olarak **أَثّل** etti; yani onu sabitledi; ve Rü’be dedi:
أثّل مُلْكاً خِنْدِفاً فدعَمَا
Ve yine dedi:
رِبَابَةً رُبَّتْ ومُلْكاً آثِلاَ
Yani **أَثْلة** sahibi bir mülk.

Ve **الأَثْل**: **الطّرْفاء**’ya benzer bir ağaçtır; ancak ondan daha değerlidir; ondan iyi sarı kadehler düzeltilir; Peygamberin ( صلى الله عليه وسلم ) minberi ondan yapılmıştır.
Ve **الأَثل**’in kalın kökleri vardır; onlardan kapılar ve başkaları düzeltilir; yaprağı, **الطّرفاء** yaprağı gibi kalındır.
Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: ve **الأَثال**: şereftir; adam onunla adlandırılmıştır.
Ve **أُثال**: bir dağın adıdır.

**لثي** : Leys dedi: **اللّثَى**: ağaçtan, gövdesinden koyu olarak akan şeydir.
İbnü’s-Sikkît dedi: **اللَّثَى**: **الثُّمَام**’ın fışkırttığı tatlı bir şeydir; ondan yere düşen alınır, bir beze konur ve üzerine su dökülür; bezden akınca tatlı olarak içilir; bazen de koyulaşır.
Dedim: **اللثَى** **الثُّمام**’dan ve başkasından akar; ve Herat dağlarında **( سِير )** denilen bir ağaç vardır; onun tatlı bir **لَثىً**’sı vardır; göğsü rahatsız olana onunla tedavi edilir; kuru öksürüğe iyidir.
Ve **العُرْفُط**’un tatlı bir **لَثىً**’sı vardır; ona **المغَافِير** denilir.
Ve Münzirî bana haber verdi; Ebû Tâlib’den; Seleme’den; Ferrâ’dan; onun şöyle dediğini: **اللّثأ** hemze ile: ağaçtan akan şey içindir.
Dedi: ve **اللَّثة** toplanır: **لِثات** ve **لِثِين** ve **لِثًى** ve **لَثًى**.
Ebû Bekir dedi: **اللَّثَى**: çiye benzer.
Denilir: ağaç çevresini şiddetli bir **لَثًى** ile **أَلْثتِ** etti: onu çiylendirdi.
Dedi: ve **اللَّثَى**: zamktır.
İbnü’s-Sikkît: bu, **لثٍ** bir elbisedir; ter ve kirden ıslandığı zaman.
Ve denilir: ayağım çamurdan **لَثِيَتْ**; **تَلْثَى لثًى**; onunla bulaştığı zaman.
Ve **لَثِيَةٌ** bir kadın: yeri ıslak olduğu zaman.
Ve Arap kadınları bununla birbirlerine söverler.
Ve yeri kuru olduğu zaman o, **الرّشُوف**’tur; bu, ondan övülür.
Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti, dedi: **لَثَا**; suyu az içtiği zaman.
Ve **لَثَا** da: tencereyi yaladığı zaman.
Dedi: **اللّثِيُّ**: zamk yemeye düşkün olandır.
Ve başkası dedi: ağaç **ألْثَت** eder, **تُلْثِي**; ondan **اللّثى** aktığı zaman.
Seleme, Ferrâ’dan, Dübeyriyye’den nakletti; o dedi: köpek **لثا** etti, ve **لَجذَ** etti, ve **لَجَن** etti, ve **احْتَفَى** etti; kabın içinde yaladığı zaman.
Ebû Zeyd dedi: **اللِّثة**: dişlerin merkezleridir.
Ve **اللَّثة**’de **الدُّرْدُرُ** vardır; o, dişlerin çıkış yerleridir; ve onda **العُمور** vardır; o, dişler arasında **اللِّثة**’den yükselen şeydir.
Dedim: **اللّثة**’nin aslı **اللِّثْيَة**’dir; sonra eksiltildi.
Ve **الظاء** ve **الذال** ve **الثاء** **لثويّة**’dir; çünkü onların başlangıcı **اللّثة**’dendir.

**ثلا** : İbnü’l-A‘râbî dedi: **ثَلاَ**; yolculuk ettiği zaman.
Dedi: ve **الثَّلِيّ**: malı çok olandır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الثاء والواو وما يثلثهما)
(ثوي) الثاء والواو والياء كلمةٌ واحدة صحيحة تدلُّ على الإقامة. يقال ثَوَى يثْوِي فهو ثاوٍ. وقال:
آذَنَتْنَا بِبَيْنها أسماءُ  *** ربَّ ثاوٍ يُمَلّ منه الثَّواءُ([1])ويقال أثْوَى أيضاً. قال:
أَثْوَى وَقَصَّرَ لَيْلُه ليُزَوَّدا *** فَمضَى وأخلف من قُتَيْلَة مَوْعِدا([2])
والثَّوِيَّة والثَّايَة: مأوى الغَنَم. والثَّويَّة: مكان([3]). وأمُّ مَثْوَى الرّجلِ: صاحبةُ منزلهِ. والقياس كلُّه واحد. والثّايَة أيضاً: حِجارةٌ تُرفَع للرّاعي يَرجع إليها لَيْلاً، تكونُ علماً له.
(ثوب) الثاء والواو والباء قياسٌ صحيحٌ من أصلٍ واحد، وهو العَوْدُ والرُّجوع. يقال ثاب يثُوب إذا رَجَع. والمَثَابةُ: المكان يَثُوب إليه النّاس. قال الله تعالى: ﴿وَإذْ جَعَلْنَا البَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْناً﴾ [البقرة 125]. قال أهل التفسير: مثابة: يثُوبون إليه لا يَقْضُون منه وَطَراً أبداً. والمَثَابة: مَقام المُستَقِي على فَمِ البِئرْ. وهو مِنْ هذا، لأنّه يثُوب إليه، والجمع مَثَابات. قال:
وما لـمَثَاباتِ العُروشِ بَقيَّةٌ *** إذا استُلَّ من تحت العُرُوشِ الدَّعائمُ([4])وقال قَوم: المَثَابة العدد الكبير. فإنْ كان صحيحاً فهو من الباب، لأنهم الفئة التي يُثَابُ إليها. ويقال ثَابَ الحوضُ، إذا امتلأ. قال:
* إن لم يثُبْ حَوْضُك قَبْلَ الرِّيّ([5]) *
وهكذا كأنّه خلا ثم ثاب إليه الماء، أو عاد ممتلئاً بعد أنْ خلا. والثّوابُ من الأجْر والجزاء أمرٌ يُثابُ إليه. ويقال إنّ المَثابة حِبالةُ الصَّائد، فإن كان هذا صحيحاً فلأنّه مَثَابة الصَّيد، على معنى الاستعارة والتّشبيه. قال الراجز:
مَتَى مَتَى تُطَّلَعُ المَثَابَا *** لعلَّ شَيْخاً مُهْتَراً مُصابَا([6])يعني بالشّيخِ الوَعِلَ يَصِيدُه. ويقال إنّ الثَّوابَ العَسَلُ؛ وهو من الباب، لأنّ النّحلَ يثُوبُ إليه. قال:
فهو أحْلَى مِنَ الثَّوابِ إذا  *** ذُقْتَُ فَاهَا وبَارِئِ النَّسَمِ([7])قالوا: والواحدُ ثَوَابة. وثَوَابٌ: اسمُ رجلٍ كان يُضْرَب به المثل في الطَّوَاعِيَة، فيقال: "أطْوَعُ مِنْ ثواب". قال:
وكنتُ الدّهر لَستُ أُطِيعُ أنْثَى *** فصرْتُ اليومَ أطْوَعَ مِن ثَوابِ([8])والثوب الملبوس محتملٌ أن يكون من هذا القياس؛ لأنّه يُلْبَس ثم يُلبَس ويثاب إليه. وربَّما عبَّروا عن النفس بالثَّوب، فيقال هو طاهر الثِّياب.
(ثور) الثاء والواو والراء أصْلانِ قد يمكن الجمعُ بينهما بأدنَى نظَرٍ. فالأوّل انبعاثُ الشيء، والثاني جنسٌ من الحيوان.
فالأوّل قولُهم: ثار الشيءُ يَثُور ثَوْراً وثُؤُوراً وثَوَراناً. وثارت الحصْبة تثور. وثاوَرَ فلانٌ فلاناً، إذا وَاثَبَه، كأنَّ كلَّ واحدٍ منهما ثار إلى صاحبه. وَثَوَّر فلانٌ على فلانٍ شرّاً، إذا أظهره. ومحتملٌ أن يكون الثَّور فيمن يقول إنّه الطُّحلب من هذا، لأنّه شيءٌ قد ثارَ على مَتْن الماء.
والثاني الثَّور من الثِّيران، وجمع على* الأثْوار أيضاً. فأمَّا قولُهم للسيّد ثَوْرٌ فهو على معنَى التَّشبيه إن كانت العرب تستعمله. على أنّي لم أرَ به روايةً صحيحة. فأمّا قول القائل ([9]):
إنّي وقتلي سُليكاً ثمّ أعقلَهُ *** كالثَّور يضرَب لَمّا عافَتِ البَقَرُ
فقال قومٌ: هو الثّوار بعينه، لأنّهم يقولون إنّ الجنّيَّ يركب ظَهر الثَّور فيمتنع البقرُ من الشُّرب. وهو من قوله:
وَما ذَنْبُه أنْ عافَتِ الماءَ باقرٌ *** وما إنْ تَعافُ الماءَ إلاّ ليُضْربا([10])وقال قوم: هو الطُّحْلب. وقد ذكرناه. وثَوْر: جَبَل. وثور: قومٌ من العرب. وهذا على التَّشبيه. فأمَّا الثَّور فالقطعة من الأَقِطِ. وجائز أن يكون من ([11])...
(ثول) الثاء والواو واللام كلمةٌ واحدةٌ تدلُّ على الاضطراب، وإليها يرجع الفُروع. فالثَّوَلُ داءٌ يصيب الشّاةَ فتسترخي أعضاؤها، وقد يكون في الذُّكْرَانِ أيضاً، يقال تيسٌ أثْوَلُ، وربّما قالوا للأحمق البطيء الخَيْر أثْوَل؛ وهو من الاضطراب. والثَّول الجماعة من النَّحل من هذا، لأنّه إذا تجمَّع اضطراب فتردّدَ([12]) بعضُه على بعضٍ. ويقال تَثَوَّلَ القومُ على فُلان تَثوُّلاً، إذا تجمّعُوا عليه.
(ثوم) الثاء والواو والميم كلمةٌ واحدة، وهي الثُّومَة من النَّبات. وربَّما سمَّوا قبِيعة السّيف ثُومةً. وليس ذلك بأصل.
(ثوخ) الثاء والواو والخاء ليس أصلاً؛ لأن قولهم ثاخَت الإصبعُ إنّما هي مبدلة من سَاخت؛ وربّما قالوا بالتاء: تاخت. والأصل في ذلك كلِّه الواو. قال أبو ذُؤيب:
* فَهْيَ تَثُوخ فيها الإصْبَعُ([13]) *
 --------------ـــ
([1]) البيت مطلع معلقة الحارث بن حلزة اليشكري.
([2]) مطلع قصيدة للأعشى في ديوانه 150 واللسان (ثوى، خلف) وسيأتي في (خلف). وفي الديوان: "ليلة.. ومضى".
([3]) هو بقرب الكوفة. يقال بضم الثاء وفتح الواو، وبفتح الثاء وكسر الواو.
([4]) البيت للقطامي في ديوانه 48 واللسان(ثوب) وسيأتي في (عرش). وقبله:
فأصبح قومي قد تفقد منهم  *** رجال العوالي والخطيب المراجم
([5]) في وصف إبل، كما في المجمل. وفي الأصل: "الرأي"، صوابه في المجمل.
([6]) وكذا جاء إنشادهما في المجمل واللسان (ثوب). وفي الأصل: "حتى متى" صوابه فيهما. وأنشده في اللسان (شيخ) برواية: * متى متى تطلع الثنايا *
([7]) في المجمل: "ذقت فاها وحق باري النسم" وتقرأ بالتقييد.
([8]) البيت للأخنس بن شهاب، كما اللسان (ثوب) وقد جاء فيه محرفاً بلفظ "الأخفش" والأخنس بن شهاب من شعراء المفضليات.
([9]) هو أنس بن مدرك، كما في الحيوان (1: 18).
([10]) البيت للأعشى، كما سبق في حواشي (بقر).
([11])كذا وردت هذه العبارة مبتورة.
([12]) في الأصل "فترد".
([13]) ديوان أبي ذؤيب 16 والمفضليات (2: 221). والبيت بتمامه :
قصر الصبوح لها فشرج لحمها  *** بالنَّيِّ فهي تثوخ فيها الإصبع

ـ

##### Türkçe

(ثاء, واو ve onlara üçüncü olanlar bâbı)
(**ثوي**) **الثاء** ve **الواو** ve **الياء** tek bir sahih kelimedir; ikamete delâlet eder. Denir: **ثَوَى** **يثْوِي**; o hâlde o **ثاوٍ**’dır. Ve dedi:
**آذَنَتْنَا بِبَيْنها أسماءُ  *** ربَّ ثاوٍ يُمَلّ منه الثَّواءُ**([1])
Ve **أثْوَى** da denir. Dedi:
**أَثْوَى وَقَصَّرَ لَيْلُه ليُزَوَّدا *** فَمضَى وأخلف من قُتَيْلَة مَوْعِدا**([2])
Ve **الثَّوِيَّة** ve **الثَّايَة**: koyunun barınağı. Ve **الثَّويَّة**: yer([3]). Ve erkeğin **مَثْوَى**’sının annesi: evinin sahibi (kadın). Ve kıyasın hepsi birdir. Ve **الثّايَة** da: çobana geceleyin kendisine döndüğü, kendisi için bir alâmet olan, çobanın kaldırdığı taşlardır.

(**ثوب**) **الثاء** ve **الواو** ve **الباء** tek bir asıldan sahih bir kıyastır; o da dönme ve geri dönüştür. Denir: **ثاب** **يثُوب**; geri döndüğü zaman. Ve **المَثَابةُ**: insanların kendisine döndüğü yer. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَإذْ جَعَلْنَا البَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْناً﴾ [البقرة 125]. Tefsir ehli dedi: **مثابة**: ona dönerler; ondan hiçbir zaman bir ihtiyacı gidermezler. Ve **المَثَابة**: kuyunun ağzında su çekenin durduğu makamdır. Ve bu ondandır; çünkü ona döner; çoğulu **مَثَابات**. Dedi:
**وما لـمَثَاباتِ العُروشِ بَقيَّةٌ *** إذا استُلَّ من تحت العُرُوشِ الدَّعائمُ**([4])
Ve bir kavim dedi: **المَثَابة** büyük sayıdır. Şayet sahih ise o bâbdandır; çünkü onlar kendilerine dönülen fırkadır. Ve denir: **ثَابَ الحوضُ**, dolduğu zaman. Dedi:
**إن لم يثُبْ حَوْضُك قَبْلَ الرِّيّ**([5])
Ve böylece sanki boşaldı, sonra su ona döndü; yahut boşaldıktan sonra dolu olarak geri döndü. Ve **الثّوابُ** ecir ve ceza cinsindendir; kendisine dönülen bir şeydir. Ve denir ki **المَثابة** avcının tuzağıdır; şayet bu sahih ise, çünkü o avın **مَثَابة**’sıdır; istiâre ve teşbih mânâsı üzere. Recez söyleyen dedi:
**مَتَى مَتَى تُطَّلَعُ المَثَابَا *** لعلَّ شَيْخاً مُهْتَراً مُصابَا**([6])
**الشّيخ** ile, onu avladığı **الوَعِل**’i kastediyor. Ve denir ki **الثَّوابَ** baldır; ve o bâbdandır; çünkü arı ona döner. Dedi:
**فهو أحْلَى مِنَ الثَّوابِ إذا  *** ذُقْتَُ فَاهَا وبَارِئِ النَّسَمِ**([7])
Dediler: tekili **ثَوَابة**’dır. Ve **ثَوَابٌ**: itaatkârlıkta kendisiyle darb-ı mesel yapılan bir adamın adıdır; “**أطْوَعُ مِنْ ثواب**” denir. Dedi:
**وكنتُ الدّهر لَستُ أُطِيعُ أنْثَى *** فصرْتُ اليومَ أطْوَعَ مِن ثَوابِ**([8])
Ve giyilen **الثوب** bunun kıyasından olması muhtemeldir; çünkü giyilir, sonra giyilir ve ona dönülür. Ve bazen nefsi **الثَّوب** ile ifade ederler; denir: o, **طاهر الثِّياب**’dır.

(**ثور**) **الثاء** ve **الواو** ve **الراء** iki asıldır; en az bir nazarla ikisini birleştirmek mümkün olabilir. Birincisi şeyin fışkırıp çıkmasıdır; ikincisi hayvandan bir cinstir.
Birincisi onların sözü: **ثار** şey **يَثُور** **ثَوْراً** ve **ثُؤُوراً** ve **ثَوَراناً**. Ve kızamık **تثور**; fışkırıp çıkar. Ve falan, falanla **ثاوَرَ**, ona atıldığı zaman; sanki ikisinden her biri arkadaşına doğru fışkırıp çıktı. Ve falan, falanın üzerine bir kötülüğü **ثَوَّر**, onu ortaya çıkardığı zaman. Ve suyun yüzüne fışkırıp çıkmış bir şey olduğu için, **الثَّور**’un, onun **الطُّحلب** olduğunu söyleyen kimseye göre bundan olması muhtemeldir.
İkincisi, öküzlerden **الثَّور**’dur; **الأثْوار** üzerine de cem‘ edilmiştir. Ama efendiye **ثَوْرٌ** demeleri, eğer Arap bunu kullanıyorsa, teşbih mânâsı üzeredir. Şu var ki ben onunla sahih bir rivayet görmedim. Ama söyleyenin sözü ([9]):
**إنّي وقتلي سُليكاً ثمّ أعقلَهُ *** كالثَّور يضرَب لَمّا عافَتِ البَقَرُ**
Bir kavim dedi: o, bizzat **الثّوار**’dır; çünkü onlar derler ki cinnî **الثَّور**’un sırtına biner de sığırlar içmekten imtina eder. Ve o, onun sözündendir:
**وَما ذَنْبُه أنْ عافَتِ الماءَ باقرٌ *** وما إنْ تَعافُ الماءَ إلاّ ليُضْربا**([10])
Ve bir kavim dedi: o, **الطُّحْلب**’dır. Onu zikrettik. Ve **ثَوْر**: bir dağdır. Ve **ثور**: Araplardan bir kavimdir. Bu, teşbih üzeredir. Ama **الثَّور**: **الأَقِطِ**’ten bir parçadır. Ve ([11])’den olması câizdir...

(**ثول**) **الثاء** ve **الواو** ve **اللام** tek bir kelimedir; ıztıraba delâlet eder; fer‘ler ona döner. O hâlde **الثَّوَلُ**, koyuna isabet eden bir hastalıktır; organları gevşer; erkeklerde de olabilir; denir: **تيسٌ أثْوَلُ**. Ve bazen hayrı ağır olan ahmağa **أثْوَل** derler; o, ıztırabdandır. Ve **الثَّول** arıdan bir topluluktur; bu da ondandır; çünkü toplandığı zaman ıztırap olur da([12]) bir kısmı bir kısmı üzerinde gidip gelir. Ve denir: kavim, falanın üzerine **تَثَوَّلَ** **تَثوُّلاً**, onun üzerine toplandıkları zaman.

(**ثوم**) **الثاء** ve **الواو** ve **الميم** tek bir kelimedir; o da bitkiden **الثُّومَة**’dir. Ve bazen kılıcın kabzasının başını **ثُومةً** diye adlandırdılar. Bu ise asıl değildir.

(**ثوخ**) **الثاء** ve **الواو** ve **الخاء** asıl değildir; çünkü onların “parmak **ثاخَت**” sözleri ancak **سَاخت**’ten ibdâldir; ve bazen **التاء** ile dediler: **تاخت**. Bunun hepsinde asıl **الواو**’dur. Ebû Züeyb dedi:
**فَهْيَ تَثُوخ فيها الإصْبَعُ**([13])

--------------ـــ
([1]) Beyit, Hâris b. Hılleze el-Yeşkürî’nin muallakasının matla‘ıdır.
([2]) A‘şâ’nın divanında 150’de ve Lisân’da (**ثوى**، **خلف**) bir kasidenin matla‘ıdır; (**خلف**)’ta gelecektir. Divanda: “**ليلة.. ومضى**”.
([3]) Kûfe yakınındadır. **الثاء**’ın zammesi ve **الواو**’nun fethasıyla; ve **الثاء**’ın fethası ve **الواو**’nun kesresiyle denir.
([4]) Beyit, Kutâmî’nindir; divanında 48’de ve Lisân’da(**ثوب**)’dadır; (**عرش**)’ta gelecektir. Ondan önce:
**فأصبح قومي قد تفقد منهم  *** رجال العوالي والخطيب المراجم**
([5]) Mücmel’de olduğu üzere, develerin vasfında. Asılda: “**الرأي**”; doğrusu Mücmel’dedir.
([6]) Mücmel ve Lisân’da (**ثوب**) bunların inşadı böyle gelmiştir. Asılda: “**حتى متى**”; doğrusu ikisindedir. Lisân’da (**شيخ**) rivayetle inşad etti: **متى متى تطلع الثنايا**.
([7]) Mücmel’de: “**ذقت فاها وحق باري النسم**”; takyîd ile okunur.
([8]) Beyit, Ahnes b. Şihâb’ındır; Lisân’da (**ثوب**) olduğu üzere; onda “**الأخفش**” lafzıyla tahrifli gelmiştir. Ahnes b. Şihâb, Mufaddaliyât şairlerindendir.
([9]) Hayevân’da (1: 18) olduğu üzere, o Enes b. Mudrik’tir.
([10]) Beyit, A‘şâ’nındır; daha önce (**بقر**) hâşiyelerinde geçti.
([11]) Bu ibare böylece kopuk olarak vârid olmuştur.
([12]) Asılda “**فترد**”.
([13]) Ebû Züeyb divanı 16 ve Mufaddaliyât (2: 221). Beyit tamamıyla:
**قصر الصبوح لها فشرج لحمها  *** بالنَّيِّ فهي تثوخ فيها الإصبع**

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ث و ل
شاة ثولاء‏:‏ مجنونة‏.‏
قال‏:‏ نلقى الأمان على حياض محمد ثولاء مخرفة وذئب أطلس وانثالوا عليه وتثولوا‏:‏ اجتمعوا‏.‏

##### Türkçe

ث و ل
**شاة ثولاء**: deli.
Dedi ki: Muhammed’in havuzları üzerine emniyeti atarız; **ثولاء** (bir) **مخرفة** ve **ذئب أطلس**; ve onun üzerine **انثالوا عليه** ve **تثولوا**: toplandılar.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الثَّوْل: جماعة النَّحْل يقال لها الثَّوْل والدَّبْر ولا واحد لشيء من هذا من لفظه، وكذلك الخَشْرَم. وتَثَوَّلتِ النَّحْلُ: اجتمعت والْتَفَّتْ. والثَّوَّالة: الكَثِير من الجَرَاد، اسم كالجَمَّالة والجَبَّانة. وقولهم: ثَوِيلة من الناس أَي جَمَاعة جاءت من جُمْلة مُتَفرِّقة وصِبْيان ومال. الليث: الثَّوْل الذَّكَر من النَّحْل، والثَّوَّالة الجماعة من الناس والجَراد.
وتَثَوَّل عليه القومُ وانْثَالوا: عَلَوْه بالشَّتْم والضرب والقَهْر. وانثال عليه القَوْلُ: تتابع وكثر فلم يَدْرِ بأَيه يبدأْ. وانْثَال عليه التُّرابُ أَي انْصَبَّ؛ يقال: انْثَال عليه الناسُ من كل وجه أَي انْصَبُّوا. وفي حديث عبد الرحمن بن عوف: انْثَال عليه الناسُ أَي اجْتَمَعوا وانْصَبُّوا من كل وجه، وهو مطاوع ثَال يَثُول ثَوْلاً إِذا صَبَّ ما في الإِناء. والثَّوْل: الجماعة، والثَّوْل: شَجَر الحَمْضِ. والثَّوِيلة: مُجْتَمَع العُشْب؛ عن ثَعْلب. ابن الأَعرابي: الثَّوْل النَّحْل، والثَّوْل الجُنون، والأَثْوَل المَجْنون، والأَثْوَل الأَحْمَق. يقال: ثَالَ فلان يَثُول ثَوْلاً إِذا بَدا فيه الجُنُون ولم يَسْتَحْكم، فإِذا اسْتَحْكم قيل ثَوِل يَثْوَل ثَوَلاً، قال: وهكذا هو في جميع الحيوان، الليث: الثَّوَل، بالتحريك، شِبْه جُنون في الشاء، يقال للذكر أَثْوَل وللأُنثى ثَوْلاء؛ وقال الجوهري: هو جنون يصيب الشاة في تَتْبَع الغنم وتَسْتَدير في مَرْتَعِها؛ وشاة ثَوْلاءُ وتَيْسٌ أَثول؛ قال الكميت:
تَلْقَى الأَمَانَ على حِيَاض مُحَمَّدٍ،
ثَوْلاءُ مُخْرِفَةٌ، وذِئْبٌ أَطْلَسُ
وقال ابن سيده: الثَّوَل استرخاء في أَعضاء الشاة، وقيل: هو كالجنون يصيب الشاة، وقد ثَوِل ثَوَلاً واثْوَلَّ؛ حكى الأَخيرة سيبويه. وكبش أَثْوَل ونَعَم ثَوْلاء، وقد نُهِي عن التَّضْحِية بها. وفي حديث الحسن: لا بأْس أَن يُضَحَّى بالثَّوْلاء، قال: الثَّوَل داء يأْخذ الغنم كالجنون يلتوي منه عنقها، وقيل: هو داء يأْخذها في ظهورها ورؤوسها فَتَخِرُّ منه. والأَثْول: البطيء النُّصْرة والخَيْرِ والعَمَل والجدّ. وثَوَلُ الضِّباع: فحلها؛ قال الفرزدق:
فيستمرّ ثَوَل الضِّبَاع
وفي حديث ابن جريج: سأَل عطاء عن مس ثُول الإِبِل، قال: لا يُتَوَضأ منه؛ الثُّول لغة في الثِّيل وهو وِعاء قَضيب الجَمَل، وقيل: قَضِيبُه.

##### Türkçe

**الثَّوْل**: arıların topluluğu; ona **الثَّوْل** ve **الدَّبْر** denir; bunun hiçbir şeyinin lafzından bir teki yoktur; aynı şekilde **الخَشْرَم** da. Ve **تَثَوَّلتِ النَّحْلُ**: toplandı ve birbirine dolandı. Ve **الثَّوَّالة**: çekirgenin çoğu; **الجَمَّالة** ve **الجَبَّانة** gibi bir isimdir. Ve onların sözü: **ثَوِيلة** insanlardan; yani dağınık bir topluluktan gelmiş bir cemaat, ve çocuklar ve mal. **الليث**: **الثَّوْل** arıdan erkek olandır; **الثَّوَّالة** ise insanlardan ve çekirgelerden topluluktur.

Ve **تَثَوَّل عليه القومُ** ve **انْثَالوا**: ona sövme, vurma ve kahır ile üstün geldiler. Ve **انثال عليه القَوْلُ**: peş peşe geldi ve çoğaldı; öyle ki hangisiyle başlayacağını bilmedi. Ve **انْثَال عليه التُّرابُ** yani döküldü; denir: **انْثَال عليه الناسُ** her yönden, yani döküldüler. Ve Abdurrahman b. Avf hadîsinde: **انْثَال عليه الناسُ** yani toplandılar ve her yönden döküldüler; ve o, **ثَال يَثُول ثَوْلاً**’ün mutâviidir; kapta olanı döktüğü zaman. Ve **الثَّوْل**: topluluk; ve **الثَّوْل**: **الحَمْضِ** ağacı. Ve **الثَّوِيلة**: otun toplandığı yer; Sa‘leb’den. İbnü’l-A‘râbî: **الثَّوْل** arılar; ve **الثَّوْل** delilik; ve **الأَثْوَل** deli; ve **الأَثْوَل** ahmak. Denir: falan **ثَالَ يَثُول ثَوْلاً**; onda delilik belirdiği ve sağlamlaşmadığı zaman; artık sağlamlaştığı zaman **ثَوِل يَثْوَل ثَوَلاً** denir. Dedi: ve işte bu, bütün hayvanda böyledir. **الليث**: **الثَّوَل** (harekeli olarak): koyunda deliliğe benzer bir şey; erkeğe **أَثْوَل**, dişiye **ثَوْلاء** denir. Cevherî dedi: o, koyuna isabet eden bir deliliktir; koyunları takip eder ve otlağında döner durur. Ve **شاة ثَوْلاءُ** ve **تَيْسٌ أَثول**; Kümeyt dedi:
تَلْقَى الأَمَانَ على حِيَاض مُحَمَّدٍ،
ثَوْلاءُ مُخْرِفَةٌ، وذِئْبٌ أَطْلَسُ

İbn Sîde dedi: **الثَّوَل** koyunun uzuvlarında gevşekliktir; ve denildi: koyuna isabet eden delilik gibidir. Ve **ثَوِل ثَوَلاً** ve **اثْوَلَّ**; sonuncusunu Sîbeveyh nakletti. Ve **كبش أَثْوَل** ve **نَعَم ثَوْلاء**; ve onunla kurban kesmekten nehyedilmiştir. Hasan hadîsinde: **الثَّوْلاء** ile kurban kesilmesinde beis yoktur. Dedi: **الثَّوَل** koyunları delilik gibi tutan bir hastalıktır; ondan boynu bükülür; ve denildi: o, sırtlarında ve başlarında onları tutan bir hastalıktır; ondan dolayı yere yıkılır. Ve **الأَثْول**: yardımda, hayırda, amelde ve ciddiyette yavaş olandır. Ve **ثَوَلُ الضِّباع**: onların erkeği (damızlığı); Ferazdak dedi:
فيستمرّ ثَوَل الضِّبَاع

Ve İbn Cüreyc hadîsinde: Atâ’ya **ثُول الإِبِل**’e dokunmayı sordu; dedi: ondan abdest alınmaz. **الثُّول** **الثِّيل**’de bir lugattır; o, devenin kamışının kılıfıdır; ve denildi: onun kamışıdır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ث و ل * * الثَّوَلُ * بفتحتين جنون يصيب الشاة فلا تتبع الغنم وتستدير في مرتعها وشاة * ثَوْلاءُ * وتيس * أثْوَلُ

##### Türkçe

* ث و ل * * **الثَّوَلُ** * iki fetha ile: koyuna isabet eden bir deliliktir; böylece koyun sürüyü takip etmez ve otlağında dönüp durur. Ve **ثَوْلاءُ** koyun; ve **أثْوَلُ** teke.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الثول: جماعة النحل قال الأصمعي: لا واحد لها من لفظها، قال ساعدة بن جؤية الهذلي:
  فما برح الأسباب حتى وضعنه                      لدى الثول ينفي جثها ويؤومها أو الثول: ذكر النحل. الثول: شجر الحمض. الثول بالتحريك: استرخاء في أعضاء الشاء خاصة، أو كالجنون يصيبها فلا تتبع الغنم، وتستدير في مرتعها يقال: شاة ثولاء، قال يمدح محمد بن سليمان بن علي العباسي:
  تلقى الأمان على حياض محمد                      ثولاء مخرفة وذئب أطلـس وقد ثول، كفرح، واثول اثولالا: جن. وتثول عليه فلان: علاه بالشتم والقهر والضرب. تثولت النحل: اجتمعت والتفت. وانثال عليه التراب: انصب، انثال عليه القول: إذا تتابع وكثر، فلم يدر بأيه يبدأ والثويلة كسفينة: مجتمع العشب، أيضا: الجماعة تجيء من بيوت متفرقة وصبيان ومال، حكاه يعقوب، عن أبي صاعد، ومر مثل ذلك في ت - و - ل. والثوالة مشددة: الكثير من الجراد عن الأصمعي. هو اسم كالجبانة. والأثول: المجنون، قيل: الأحمق، أيضا: البطيء النصرة، والبطيء الخير والعمل، والبطيء الجري، ج: ثول بالضم. وثال فلان: حمق، أو بدا فيه الجنون ولم يستحكم الأخير عن الصاغاني. ثال الوعاء يثوله ثولا: صب ما فيه نقله الصاغاني. قال: وأشياخ أثاولة: أي بطاء الخير أو العمل، أو الجري، كأنه جمع أثول. ونعيم بن الثولاء النهشلي ولي شرطة البصرة لسليمان بن علي.
 ومما يستدرك عليه: الثول: الجماعة من الناس، عن ابن عباد. والثول، بالضم: لغة في الثيل، لوعاء قضيب الجمل، كما في النهاية. وانثال عليه الناس من كل وجه: انصبوا، وانثالوا وتثولوا: اجتمعوا. وثولان بن صحار، بالفتح: بطن من العرب، من بني عك بن عدثان، هكذا ضبطه ابن الجواني النسابة.

##### Türkçe

**الثول**: arıların topluluğu. el-Asmaʿî dedi: “Lafzından bir teki yoktur.” Sâʿide b. Cuʾeyye el-Hüzelî dedi:
  “Artık ipleri bırakmadı; nihayet onu koydular                      **الثول** yanında; onun cesedini uzaklaştırır ve ona işaret eder.”

Veya **الثول**: arının erkeği. **الثول**: **الحمض** ağacı. **الثول** (harekeli): özellikle koyunun uzuvlarında bir gevşeklik; yahut ona isabet eden, onu koyunları takip etmez kılan bir delilik gibidir; otlağında dönüp durur. “**شاة ثولاء**” denir. Muhammed b. Süleymân b. ʿAlî el-ʿAbbâsî’yi överken dedi:
  “Muhammed’in havuzları üzerinde emniyeti bulursun                      **ثولاء** (bir koyun), otlanıp duran; ve **ذئب أطلـس** (bir kurt).”

Ve **ثول** etti, **فرح** gibi; ve **اثول** **اثولالا**: delirdi. “Falanca ona karşı **تثول** etti”: ona sövme, kahretme ve dövme ile üstün geldi. “Arılar **تثولت**”: toplandı ve birbirine dolandı. “Toprak onun üzerine **انثال** etti”: döküldü. “Söz onun üzerine **انثال** etti”: ardı ardına geldiği ve çoğaldığı zaman; artık hangisiyle başlayacağını bilemedi.

**الثويلة** **كسفينة**: otun toplandığı yer; ayrıca: ayrı evlerden, çocuklardan ve maldan gelen topluluk; Yaʿkūb bunu Ebû Ṣâʿid’den nakletti; bunun benzeri **ت - و - ل**’de geçti.

**الثوالة** (şeddeli): çekirgenin çokluğu; el-Asmaʿî’den. O, **الجبانة** gibi bir isimdir.

**الأثول**: deli; denildi ki: ahmak; ayrıca: yardımı ağır olan, hayrı ve işi ağır olan, koşması ağır olan. Çoğulu: **ثول** (ötre ile).

“Falanca **ثال** etti”: ahmaklaştı; yahut onda delilik belirdi, fakat sonuncusu yerleşmedi; es-Sağânî’den. “Kap **ثال** eder, onu **يثوله** **ثولا**”: içindekini döktü; es-Sağânî bunu nakletti. Dedi: “**أشياخ أثاولة**”: yani hayrı yahut işi, yahut koşması ağır olanlar; sanki **أثول**’ün cemʿidir.

Ve Nuʿaym b. **الثولاء** en-Nehşelî, Süleymân b. ʿAlî için Basra’nın şurṭasını üstlendi.

Ve ona ek olarak kaydedilenlerdendir: **الثول**: insanlardan bir topluluk; İbn ʿAbbâd’dan. Ve **الثول** (ötre ile): **الثيل**’de bir lugat; devenin kamış kabı için, Nihâye’de olduğu gibi. “İnsanlar her taraftan onun üzerine **انثال** etti”: döküldüler. Ve **انثالوا** ve **تثولوا**: toplandılar.

Ve **ثولان** b. Ṣaḥḥâr, fetḥa ile: Araplardan bir batın; Benî ʿAkk b. ʿAdethân’dan; nesep âlimi İbnü’l-Cevânî onu böyle ضبط etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ثَالَ
1 ثَالَ ثال , (T, Sgh, K,) aor. يَثُولُ, inf. n. ثَوْلٌ, (T,) He (a man, T) was, or became, stupid, foolish, or disordered in his intellect: (K:) or he was, or became, affected with incipient madness or demoniacal possession, not such as had become confirmed. (T, Sgh, K.) You say to a man, when you order him to be stupid and ignorant, ثُلْ ثُلْ. (IAar, Th, T.) ― -b2- And ثَوِلَ, (T, M, Msb, K,) aor. يَثْوَلُ, (T,) inf. n. ثَوَلٌ, (T, M,) He (a man, and any animal,) was, or became, affected with confirmed madness or demoniacal possession: (T:) he (a sheep or goat) was, or became, affected with what is termed ثَوَلٌ, explained below; (M, Msb, K;) as also, accord. to Sb, ↓ اثول; (so in the TT, as from the M;) or ↓ اِثْوَلَّ, inf. n. اِثْوِلَالٌ. (K.) -A2- ثال الوِعَآءَ, (Sgh, K,) aor. يَثُولُ, inf. n. ثَوْلٌ, (TA,) He poured forth what was in the receptacle. (Sgh, K.)

4 أَثْوَلَ see 1.

تثوّلت النَّحْلُ
5 تثوّلت النَّحْلُ تثولت النحل The bees collected themselves together, and became dense. (M, K.) See also 7. ― -b2- تثوّل عَلَيْهِ He, (a man, TA,) or they, (a company of men, S, M,) assailed him, or overcame him, with reviling (S, M, K) and beating (S, M) and oppressive conduct; (M, K;) as also ↓ انثال. (M.)

انثال
7 انثال أنثال انثال ٱنثال It poured forth: (K:) or it poured forth at once. (Msb.) انثال عَلَيْهِ التُّرَابُ The dust, or earth, poured forth upon him. (S.) ― -b2- [Hence,] انثال عَلَيْهِ النَّاسُ مِنْ كُلِّ وَجْهٍ The people poured forth upon him, or against him, from every quarter: (S, TA:) or collected themselves together against him: (Msb:) [for] انثالوا also signifies they collected themselves together; and so ↓ تثوّلوا. (TA. [See also 7 in art. ثل.]) ― -b3- See also 5. ― -b4- انثال عَلَيْهِ القَوْلُ (assumed tropical:) Speech suggested itself to him uninterruptedly and abundantly, so that he knew not with what to begin. (M, K.)

9 اـِثْوَلَّ see 1.

ثَوْلٌ
ثَوْلٌ ثول A number, or collection, or swarm, of bees: (As, T, S, M, K:) or simply bees: (IAar, Th, T:) a word having no proper sing.; (As, T, S, M, K;) and of the fem. gender: (M:) or the male bee; (M, K;) thus Lth explains it; but the right explanation is the first, that of As. (T.) ― -b2- And A company of men. (Ibn-'Abbلd, TA.) ― -b3- Also The kind of trees called حَمْض. (M, K.)

ثُولٌ
ثُولٌ ثول a dial. var. of ثِيلٌ, meaning The sheath of the penis of the camel. (Nh, TA.)

ثَوَلٌ
ثَوَلٌ ثول Madness, or demoniacal possession: (IAar, Th, T:) or madness, (S,) or an affection like madness, (Lth, T, M, K,) [i. e.] a certain disease resembling madness, (Msb,) that befalls a sheep or goat, (Lth, T, S, M, Msb, * K,) in consequence of which the animal will not follow the other sheep or goats, but turns, or goes, round in his place of pasturage: (S, M, K:) or a laxness in the limbs of a sheep or goat; (M, K;) a certain disease that attacks a sheep or goat, occasioning a laxness in the limbs. (IF, Msb.)

ثُولُولٌ
ثُولُولٌ ثولول : see ثُؤْلُولٌ, in art. ثأل.

ثُوِيلة
ثُوِيلة ثويله ثويلة A company, or an assemblage, of men come from detached, or scattered, houses or tents; (S, K; * [in Har p. 261, written ثُوَيْلة; but in the TA, said to be like سَفِينَةٌ, as written in the S and K;]) and of boys, or children; and of camels or the like (مال): mentioned by Yaakoob, on the authority of Aboo-Sل'id. (S.) ― -b2- Also A place in which fresh herbage is, or becomes, collected together. (Th, M, K.)

ثَوَّالَةٌ
ثَوَّالَةٌ ثواله ثوالة A swarm, or large number, of locusts; (As, T, M, K;) a subst., like جَبَّانَةٌ (M, K) and جَمَّالَةٌ: (M:) or an assemblage of locusts, and of men. (IAar, Th, T.)

أَثْوَلُ
أَثْوَلُ ذ Mad, or possessed: and stupid, foolish, or disordered in intellect: (M, K:) and, applied to a ram (M, Msb) or he-goat, (S, Msb,) affected by what is termed ثَوَل, explained above; fem.

ثَوْلَآءُ
ثَوْلَآءُ ثولآء , applied to a ewe (S, M, Msb) or she-goat; (S, Msb;) or this, applied to a ewe or she-goat &c., signifies mad: (Mgh:) pl. ثُولٌ. (Msb.) ― -b2- Also Slow in aiding, or in aiding against an enemy: and slow in doing good, and in acting: and slow in running: pl. as above. (K.) And ↓ أَثَاولَةٌ, applied to old men, Slow (K, TA) in doing good, or in acting, or in running. (TA.)

أَثَاوِلَةٌ
أَثَاوِلَةٌ ذ : see what next precedes.

##### Türkçe

ثَالَ
1 **ثَالَ** ثال, (T, Sgh, K,) muzâri‘ı **يَثُولُ**, mastarı **ثَوْلٌ**, (T,) O (adam, T) ahmak, budala, yahut aklında karışıklık içinde oldu veya oldu: (K:) yahut yerleşip pekişmiş olmayan, başlangıç hâlindeki delilik veya cin çarpmasıyla etkilenmiş oldu veya oldu. (T, Sgh, K.) Bir adama, ona ahmak ve cahil olmasını emrettiğin zaman, **ثُلْ ثُلْ** dersin. (IAar, Th, T.) ― -b2- Ve **ثَوِلَ**, (T, M, Msb, K,) muzâri‘ı **يَثْوَلُ**, (T,) mastarı **ثَوَلٌ**, (T, M,) O (adam, ve her hayvan,) yerleşip pekişmiş delilik veya cin çarpmasıyla etkilenmiş oldu veya oldu: (T:) o (koyun veya keçi) aşağıda açıklanan **ثَوَلٌ** denilen şeyle etkilenmiş oldu veya oldu; (M, Msb, K;) Sb’ye göre de, **اثول**; (TT’de böyle, M’den olarak;) yahut **اِثْوَلَّ**, mastarı **اِثْوِلَالٌ**. (K.) -A2- **ثال الوِعَآءَ**, (Sgh, K,) muzâri‘ı **يَثُولُ**, mastarı **ثَوْلٌ**, (TA,) O, kapta olan şeyi döküp boşalttı. (Sgh, K.)

4 **أَثْوَلَ** bk. 1.

تثوّلت النَّحْلُ
5 **تثوّلت النَّحْلُ** تثولت النحل Arılar bir araya toplandı ve sıklaştı. (M, K.) 7’ye de bk. ― -b2- **تثوّل عَلَيْهِ** O, (adam, TA,) yahut onlar, (bir adamlar topluluğu, S, M,) ona sövme (S, M, K) ve dövme (S, M) ve zulmedici davranış ile saldırdı, yahut onu bastırdı; (M, K;) **انثال** da böyledir. (M.)

انثال
7 **انثال** أنثال انثال ٱنثال O dökülüp aktı: (K:) yahut birden dökülüp aktı. (Msb.) **انثال عَلَيْهِ التُّرَابُ** Toz yahut toprak onun üzerine dökülüp aktı. (S.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **انثال عَلَيْهِ النَّاسُ مِنْ كُلِّ وَجْهٍ** İnsanlar her taraftan onun üzerine yahut aleyhine dökülüp aktı: (S, TA:) yahut ona karşı bir araya toplandı: (Msb:) [çünkü] **انثالوا** da “bir araya toplandılar” mânâsına gelir; ve **تثوّلوا** da böyledir. (TA. [7’ye, madde **ثل**’de de bk.]) ― -b3- 5’e de bk. ― -b4- **انثال عَلَيْهِ القَوْلُ** (mecaz kabul edilerek:) Söz ona kesintisiz ve bolca kendiliğinden geldi; öyle ki ne ile başlayacağını bilmedi. (M, K.)

9 **اـِثْوَلَّ** bk. 1.

ثَوْلٌ
**ثَوْلٌ** ثول Arıların bir sayısı, yahut bir topluluğu, yahut bir oğulu: (As, T, S, M, K:) yahut sadece arılar: (IAar, Th, T:) kendine mahsus tekili olmayan bir kelime; (As, T, S, M, K;) ve müennes cinstendir: (M:) yahut erkek arı; (M, K;) Lth onu böyle açıklar; fakat doğru açıklama, As’ınki olan birincisidir. (T.) ― -b2- Ve bir adamlar topluluğu. (Ibn-'Abbلd, TA.) ― -b3- Ayrıca **حَمْض** denilen ağaç türü. (M, K.)

ثُولٌ
**ثُولٌ** ثول **ثِيلٌ**’in lehçe varyantı; mânâsı: devenin penis kılıfı. (Nh, TA.)

ثَوَلٌ
**ثَوَلٌ** ثول Delilik yahut cin çarpması: (IAar, Th, T:) yahut delilik, (S,) yahut deliliğe benzer bir hâl, (Lth, T, M, K,) [yani] deliliğe benzeyen belirli bir hastalık, (Msb,) ki bir koyuna veya keçiye isabet eder; (Lth, T, S, M, Msb, * K,) bunun sonucu olarak hayvan diğer koyunları veya keçileri takip etmez; bilakis otladığı yerinde döner yahut kendi yerinde dönüp durur: (S, M, K:) yahut koyun veya keçinin uzuvlarında gevşeklik; (M, K;) bir koyuna veya keçiye saldıran, uzuvlarda gevşekliğe sebep olan belirli bir hastalık. (IF, Msb.)

ثُولُولٌ
**ثُولُولٌ** ثولول : bk. **ثُؤْلُولٌ**, madde **ثأل**’de.

ثُوِيلة
**ثُوِيلة** ثويله ثويلة Ayrı ayrı yahut dağınık evlerden veya çadırlardan gelmiş bir adamlar cemaati yahut bir toplanma; (S, K; * [Har s. 261’de **ثُوَيْلة** yazılmıştır; fakat TA’da, S ve K’da yazıldığı üzere **سَفِينَةٌ** gibi olduğu söylenmiştir;]) ve oğlanların yahut çocukların; ve develerin yahut benzerinin (مال) [topluluğu]: Yaakoob tarafından, Aboo-Sل'id’in rivayetiyle zikredilmiştir. (S.) ― -b2- Ayrıca taze otun içinde toplandığı yahut toplu hâle geldiği bir yer. (Th, M, K.)

ثَوَّالَةٌ
**ثَوَّالَةٌ** ثواله ثوالة Çekirgelerin bir oğulu yahut büyük sayısı; (As, T, M, K;) **جَبَّانَةٌ** (M, K) ve **جَمَّالَةٌ** gibi bir isim: (M:) yahut çekirgelerin ve adamların bir toplanması. (IAar, Th, T.)

أَثْوَلُ
**أَثْوَلُ** ذ Deli yahut çarpılmış: ve ahmak, budala, yahut aklı karışık: (M, K:) ve koça (M, Msb) yahut teke’ye, (S, Msb,) yukarıda açıklanan **ثَوَل** denilen şeyin isabet ettiği: müennesi

ثَوْلَآءُ
**ثَوْلَآءُ** ثولآء , koyuna (S, M, Msb) yahut dişi keçiye; (S, Msb;) yahut bu, koyuna veya dişi keçiye vb. uygulanınca “deli” demektir: (Mgh:) çoğulu **ثُولٌ**. (Msb.) ― -b2- Ayrıca yardım etmede, yahut düşmana karşı yardım etmede yavaş: ve iyilik yapmada ve iş görmede yavaş: ve koşmada yavaş: çoğulu yukarıdaki gibidir. (K.) Ve **أَثَاولَةٌ**, yaşlı adamlara uygulanınca, iyilik yapmada yahut iş görmede yahut koşmada yavaş. (K, TA) (TA.)

أَثَاوِلَةٌ
**أَثَاوِلَةٌ** ذ : bir önce gelen şeye bk.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

ثَالَ
ثَالَ ( w )  U ( n. ac. ثَوْل 1 , ثَوِلَ A ( n. ac. ثَوْل 1 ,  ثَوَل 4 )
a.  Was deranged, mad.

b.  Was giddy, dizzy. - V [ 'Ala ], Reviled, abused.

اِنْثَوَلَ
اِنْثَوَلَ VII
a.  [ 'Ala ], Poured, or rushed, upon; swarmed upon.

ثَوْل
ثَوْل 1 ,
a.  Number, multitude, swarm.

b.  Insanity, madness.

ثَوَل
ثَوَل 4 ,
a.  see 1 (b) .

b.  Giddiness.

أَثْوَلُ
أَثْوَلُ 14 , ( pl. ثُوْل 3 ),
a.  Mad, insane, deranged.

b.  Giddy, dizzy.

ثُوْم
ثُوْم
a.  Garlic.

ثُوْمَة
ثُوْمَة
a.  Pommel ( of a sword ).

ثِوَمَة
ثِوَمَة
a.  A certain tree ( from which

مَسَاوِيْك
مَسَاوِيْك
a.  tooth-cleaners are made ).

##### Türkçe

**ثَالَ**
**ثَالَ** ( w )  U ( n. ac. **ثَوْل** 1 , **ثَوِلَ** A ( n. ac. **ثَوْل** 1 ,  **ثَوَل** 4 )
a.  Şaşkınlaşmıştı, deli olmuştu.

b.  Sersemlemişti, başı dönmüştü. - V [ 'Ala ], Sövdü, kötüledi.

**اِنْثَوَلَ**
**اِنْثَوَلَ** VII
a.  [ 'Ala ], Üzerine döküldü, yahut üzerine üşüştü; üzerine üşüştü.

**ثَوْل**
**ثَوْل** 1 ,
a.  Sayı, çokluk, sürü.

b.  Delilik, cinnet.

**ثَوَل**
**ثَوَل** 4 ,
a.  1 (b)’ye bak.

b.  Sersemlik.

**أَثْوَلُ**
**أَثْوَلُ** 14 , ( pl. **ثُوْل** 3 ),
a.  Deli, mecnun, şaşkın.

b.  Sersem, başı dönmüş.

**ثُوْم**
**ثُوْم**
a.  Sarımsak.

**ثُوْمَة**
**ثُوْمَة**
a.  Kabza başı (bir kılıcın).

**ثِوَمَة**
**ثِوَمَة**
a.  Belli bir ağaç (ondan

**مَسَاوِيْك**
**مَسَاوِيْك**
a.  diş temizleyiciler yapılır).
