# ثوم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AB%D9%88%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ثوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ثوم

| | ( * ! الثُّومُ ، بالضَّمِّ ) : هذه البَقْلَةُ | المعروفة كَثِيرَةٌ بِبلادِ العَرَب منها | ( بُسْتانِيٌّ وَبَرِّيٌّ ، ويُعْرَفُ * ! بثُومِ الحَيَّةِ | وَهُوَ أَقْوَى ) وَيُؤْتَى به من قِبَل الشام ، | ( وكِلاهما مُسَخِّنٌ مُخْرِجٌ للنَّفْخِ | والدُّودِ مُدِرٌّ جِدّاً ، وهذا أَفْضَلُ ما | فِيهِ ، جَيِّدٌ للنِّسْيانِ ، والرَّبْوِ والسُّعالِ | المُزْمِن ، والطِّحالِ والخاصِرَةِ ، | والقولَنْجِ ، وعِرْقِ النَّسا ، ووَجَعِ | الوَرِكِ والنِّقْرِس ، ولَسْعِ الهَوامِّ | والحَيَّاتِ والعَقارِبِ والكَلْبِ الكَلِبِ ، | والعَطَشِ البَلْغَمِيّ ، وتَقْطِير البَوْل ، | وتَصْفِيَة الحَلْقِ ، باهِيٌّ جَذّاب . | ومَشْوِيُّه لِوَجَعِ الأَسْنانِ المُتَأكِّلَةِ ، | حافِظٌ صِحَّةَ المَبْرُدِينَ والمَشايخ ) ، | وَمَعْجُونُه المُتَّخَذُ منه يفعل جميعَ ما | ذُكِر . وهو ( رَدِيءٌ لِلبَواسِيرِ والزَّحِيرِ | والخَنازِيرِ وأصْحابِ الدِّقِّ والحَبالَى | والمُرْضِعاتِ والصُّداع ) . قالوا : | و ( إِصْلاحُهُ سَلْقُه بماءٍ ومِلْحٍ وتَطْجِينُهُ | بِدُهْنِ لَوْزٍ ، وإِتْباعُهُ بِمَصِّ رُمَّانَةٍ مُزَّةٍ ) | أي : حامِضَة ، ( * ! والثُّومَةُ واحِدَتُه ) . | | ( و ) * ! الثُّومَةُ : ( قَبِيعةُ السَّيْفِ ) ، على | التَّشْبِيه لأنّها على شَكْلِها ، يقال : | عِنْدِي سَيْفٌ * ! ثُومَتُهُ فِضَّة . |

| | ( وَبَنُو * ! ثُومَةَ بنِ مُخاشِنٍ قَبِيلَةٌ ) من | العَرَب . ( منهم الحَكَمُ بن | زُهْرَةَ * ! الثُّومِيُّ ، أورده الحافظ . | | ( * ! والثِّوَمَةُ ، كَعِنَبَةٍ : شَجَرَةٌ عَظِيمَةٌ ) | خَضْراء واسعةُ الوَرَقِ ( بلا ثَمَرٍ أَطْيَبُ | رائحَةً مِنَ الآسِ ) تُبْسَطُ في المجالس | كما يُبْسَطُ الرَّيْحانُ ، جمعُه * ! ثِوَم ، | حَكاه أبو حَنِيفَة ، قال : و ( تُتَّخَذُ منها | المَساوِيكُ ، رَأَيْتُها بِجَبَلِ تِيرَى ) . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيه : | | * ! الثُّومُ لغة في الفُومِ ، وهي الحِنْطَة ، | عن اللِّحياني ، وذكره أبو حَنِيفَةَ في | كتاب النبات هكَذا ، وبه جاء | مُصْحَفُ ابن مَسْعُودٍ ^ ( * ! وَثُومِهَا | وَعَدَسِهَا ) ^ كما سَيَأْتِي . | | وأُمُّ * ! ثُومَةَ : امرأةٌ ، أنشد ابنُ | الأعرابِيّ لأبي الجَرَّاح : | % ( فَلَوْ أَنَّ عِنْدِيَ أُمَّ ثُومَةَ لَمْ يَكُن % | عَلَيَّ لِمُسْتَنِّ الرِّياح طَرِيقُ ) % | | وقد يجوزُ أن تكونَ أُمّ ثُومَةَ هنا | السَّيْف كأنّه يقول : لو كان سَيْفِي | حاضِراً لم أُذَلَّ ولم أُهَنْ . | | * ! والثُّومَةُ : مَشَقُّ ما بَيْنَ الشاربَيْن | بحيال الوَتَرةِ ، عن ابن الأعرابيّ . | | وأبو الفَتْح نَصْر بن خَلَفِ بن مالِكٍ | البَغْدادِيُّ * ! الثُومِيُّ ، عن الحَسَنِ ين | عَرَفَة . | | وناهِضُ بن * ! ثُومَةَ بن نَصِيح | الكَلاَعي شاعرٌ في الدَّولة | العَبّاسِيّة ، وقد ذكره المصنّف في |   نهض   ، أخذ عنه الرِّياشِيُّ ، وهو | القائل في آخر قَصِيدَةٍ له : | % ( فهذي أُخْتُ ثُومَةَ فانْسُبُوها % | إليهِ لا اخْتِفاءَ ولا اكْتِتاما |

| ( فصل الجيم ) مع الميم |

### Türkçe

| | ( * ! **الثُّومُ** ، بالضَّمِّ ) : bu, bilinen bu sebzedir; Arap beldelerinde ondan çoktur; | ondan ( büstânî ve berrî vardır; ve **ثُومِ الحَيَّةِ** ile bilinir, | ve o daha kuvvetlidir ) ve Şam tarafından getirilir; | ( ve ikisi de ısıtıcıdır, şişkinliği | ve kurtları çıkarıcıdır; çokça idrar söktürücüdür; ve bu, onda olanın en faziletlisidir; | unutkanlığa, ve nefes darlığına ve kronik öksürüğe, | ve dalağa ve böğreğe, | ve kolanca, ve siyatik sinirine, ve kalça ağrısına, | ve nikrise, ve haşeratın | ve yılanların ve akreplerin ve kuduz köpeğin sokmasına, | ve balgamî susuzluğa, ve idrar damlatmaya, | ve boğazı arıtmaya (iyi gelir); cinsel gücü artırıcıdır, çekicidir. | Ve onun közlenmişi, çürümüş dişlerin ağrısına (iyi gelir); | üşütmüşlerin ve ihtiyarların sağlığını koruyucudur ) ، | ve ondan yapılan macunu, zikredilenlerin hepsini yapar. | Ve o ( basurlara ve ıkınmaya, | ve hınazîrlara, ve verem sahiplerine, ve hamilelere | ve emzirenlere, ve baş ağrısına kötü gelir ) . Dediler ki: | ve ( onun ıslahı: onu su ve tuz ile haşlamak ve onu | badem yağı ile pişirmek, ve onu ekşi bir narı emmekle takip etmektir ) | yani: ekşi; ( * ! **والثُّومَةُ** onun bir tanesidir ) . | | ( ve ) * ! **الثُّومَةُ** : ( kılıcın kabzası )dır; | benzetme üzerinedir, çünkü o onun şekli üzerinedir; denilir ki: | bende bir kılıç var; * ! **ثُومَتُهُ** gümüştür. |

| | ( ve Benû * ! **ثُومَةَ** b. Muhâşin bir kabiledir ) | Araplardan. ( Onlardan: el-Hakem b. | Zuhrâ * ! **الثُّومِيُّ**; onu Hâfız zikretti. | | ( * ! **والثِّوَمَةُ** ، كَعِنَبَةٍ : büyük bir ağaçtır ) | yeşil, yaprağı geniş ( meyvesiz; kokusu murt’tan daha hoş ) | meclislerde serilir, reyhanın serildiği gibi; onun çoğulu * ! **ثِوَم**’dur; | Ebû Hanîfe nakletti; dedi ki: ve ( ondan | misvaklar yapılır; onu Cebel-i Tîrâ’da gördüm ) . | | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | | * ! **الثُّومُ** , **الفُومِ**’da bir lugattır; o da buğdaydır; | el-Lihyânî’den. Ebû Hanîfe onu | Kitâbü’n-nebât’ta böyle zikretti; ve onunla | İbn Mes‘ûd’un mushafı geldi: ^ ( * ! **وَثُومِهَا** | **وَعَدَسِهَا** ) ^, ileride geleceği üzere. | | Ve Ümmü * ! **ثُومَةَ** : bir kadındır; İbnü’l-A‘râbî, Ebü’l-Cerrâh için inşâd etti: | % ( فَلَوْ أَنَّ عِنْدِيَ أُمَّ ثُومَةَ لَمْ يَكُن % | عَلَيَّ لِمُسْتَنِّ الرِّياح طَرِيقُ ) % | | Ve caiz olabilir ki burada Ümmü Sûme | kılıç olsun; sanki diyor ki: eğer kılıcım | hazır olsaydı, zelil edilmezdim ve horlanmazdım. | | * ! **والثُّومَةُ** : bıyıkların arasındaki yarıktır; | bıyıkların hizasında, bıyık altı (veter) karşısında; İbnü’l-A‘râbî’den. | | Ebü’l-Feth Nasr b. Halef b. Mâlik | el-Bağdâdî * ! **الثُومِيُّ** , el-Hasen b. ‘Arefe’den. | | Nâhid b. * ! **ثُومَةَ** b. Nasîh | el-Kalâ‘î, Abbâsî devletinde bir şairdir; musannif onu |   نهض   maddesinde zikretmiştir; ondan er-Riyâşî rivayet aldı; ve o, bir kasidesinin sonunda söyleyendir: | % ( فهذي أُخْتُ ثُومَةَ فانْسُبُوها % | إليهِ لا اخْتِفاءَ ولا اكْتِتاما |

| ( فصل الجيم ) مع الميم |
