# جأب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%A3%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جأب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جأب

الجأب: الحمار الغليظ، مطلقا، أو من وحشيه يهمز ولا يهمز، عن أبي زيد وابن فارس في المجمل، والجمع جؤوب. والجأب: السرة، والجأب: الأسد، ذكره الصاغاني، وكل جاف هكذا في النسخ، وفي لسان العرب: وكاهل جأب: غليظ وخلق جأب: جاف غليظ قال الراعي:
  فلم يبق إلا آل كـل نـجـيبة                      لها كاهل جأب وصلب مكدح والجأب: ع، وعن كراع أنه ماء لبني هجيم والجأب: المغرة، في المجمل: يهمز ولا يهمز، والمغرة، بسكون الغين المعجمة وفتحها، وأما الميم فمفتوحة في جميع النسخ، ونقل شيخنا عن بعض الحواشي نسبة ضمها إلى خط المؤلف، وهو خطأ.
 والجؤوبة: كلوح الوجه نقله الصاغاني.
 وعن ابن بزرج جأبة البطن وجبأته مأنته هو ما بين السرة والعانة. ويقال: الظبية أول ما طلع قرنها أي حين يطلع: جأبة المدرى، وأبو عبيدة لا يهمزه، قال بشر:
  تعرض جأبة المدرى خذول                      بصاحة في أسرتها السلام وصاحة: جبل، والسلام: شجر، وفي المجمل أنه غير مهموز، وإنما قيل: جأبة المدرى لأن القرن أول طلوعه غليظ ثم يدق، فنبه بذلك على صغر سنها.
 ويقال: فلان شخت الآل جأب الصبر، أي دقيق الشخص غليظ الصبر في الأمور.
 والجأب: الكسب.
 وجأب كمنع يجأب جأبا: كسب المال، قال العجاج:
  والله راع عملي وجأبي هكذا أنشده الجوهري، والرواية:
  والعلم أن الله واع جأبي وعن ابن الأعرابي: جأب وجبأ إذا باع الجأب، وهو المغرة.
 والجأيبان: ع ودارة الجأب: ع عن كراع، وسيأتي في ذكر الدارات.

### Türkçe

**الجأب**: kalın eşek; mutlak olarak; yahut onun yabanîsinden; hemzelenir ve hemzelenmez; Ebû Zeyd’den ve İbn Fâris’ten, el-Mücmel’de. Çoğulu **جؤوب**’dur. Ve **الجأب**: göbek; ve **الجأب**: aslan; onu es-Sâğânî zikretti. Ve her **جاف** böyledir, nüshalarda. Ve Lisânü’l-ʿArab’da: “Ve **كاهل جأب**: kalın; ve **خلق جأب**: kaba, kalın.” er-Râʿî dedi ki:
  “Artık yalnızca her soylu (dişi deve)nin âli kaldı,                      onun için **كاهل جأب** ve sert, çalışkan (bir beden) vardır.”
Ve **الجأب**: bir yer adıdır. Ve Kurâʿ’dan: onun, Benî Hecîm’e ait bir su olduğu (rivayet edilmiştir). Ve **الجأب**: aşıboyası; el-Mücmel’de: hemzelenir ve hemzelenmez; ve aşıboyası; **الغين** muʿceme’sinin sükûnuyla ve fethiyle. أما **الميم** ise bütün nüshalarda meftuhtur. Şeyhimiz, bazı hâşiyelerden, onun zammının müellifin hattına nispetini nakletti; bu ise hatadır.

Ve **الجؤوبة**: yüzün levhası gibi; es-Sâğânî onu nakletti.

Ve İbn Buzurc’dan: **جأبة البطن** ve **جبأته مأنته**: o, göbek ile kasık arasındaki şeydir. Ve denilir: ceylanın, boynuzu ilk çıktığında, yani çıktığı vakit: **جأبة المدرى**. Ebû ʿUbeyde onu hemzelemez. Bişr dedi ki:
  “**جأبة المدرى** (olan) bir dişi geyik, geri duran (bir hâlde) görünür,                      onun sürüsünde **صاحة**’da **السلام** vardır.”
Ve **صاحة**: bir dağdır; ve **السلام**: bir ağaçtır. Ve el-Mücmel’de onun hemzeli olmadığı (geçer). Ancak **جأبة المدرى** denildi; çünkü boynuz, ilk çıkışında kalındır, sonra incelir; bununla onun yaşının küçüklüğüne dikkat çekildi.

Ve denilir: falan kimse **شخت الآل جأب الصبر**; yani şahısça ince, işlerde sabırca kalındır.

Ve **الجأب**: kazanç.

Ve **جأب** (menʿa babından) **يجأب** **جأبا**: mal kazandı. el-ʿAccâc dedi ki:
  “Vallahi, amelimin ve **جأبي**’min gözeticisidir.”
el-Cevherî onu böyle rivayet etti; rivayet ise:
  “Ve ilim (şudur ki) Allah, **جأبي**’mi bilendir.”
Ve İbnü’l-Aʿrâbî’den: **جأب** ve **جبأ**: **الجأب**’i sattığı zaman; o da aşıboyasıdır.

Ve **الجأيبان**: bir yer adıdır. Ve **دارة الجأب**: bir yer adıdır; Kurâʿ’dan. Ve “dâreler”in zikrinde gelecektir.
