# جأجأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D8%AC%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%A3%D8%AC%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جأجأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D8%AC%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: جأجأ

الجأجاء، بالمد: الهزيمة عن أبي عمرو. وجؤجؤ الإنسان والطائر والسفينة كهدهد: الصدر، وفي حديث الحسن:  خلق جؤجؤ آدم عليه السلام من كثيب ضرية  ، وهي بئر بالحجاز نسب إليها الحمى. وفي حديث علي كرم الله وجهه  فكأني أنظر إلى مسجدها كجؤجؤ سفينة أو نعامة جاثمة أو كجؤجؤ طائر في لجة بحر  وقيل: هو عظم الصدر، وقيل: وسطه، وقيل: مجتمع رءوس عظام الصدر، كما في النهاية والمحكم ج الجآجئ، قال بعض العرب: ما أطيب جوذاب الأرز بجآجئ الإوز. وقولهم: شقت السفينة الماء بجؤجئها، من المجاز، وفي العباب: جؤجؤ بالبحرين. وقال الأموي: جأجأ بالإبل إذا دعاها للشرب بجئ جئ وجأجأها كذلك، وجأجأ بالحمار، حكاه ثعلب، والاسم منه الجئ بالكسر مثال الجيع، والأصل جئئ فلينت الهمزة الأولى، وأنشد الأموي لمعاذ الهراء:
  وما كان على الهيء                      ولا الجيء امتداحيكا
  ولكني على الحـب                      وطيب النفس آتيكـا وفي اللسان: جئ جئ: أمر للإبل بورود الماء وهي على الحوض. وجؤجؤ: أمر لها بورود الماء وهي بعيدة منه، وقيل: جأ، بالفتح: زجر، مثل شأ، ذكره أبو منصور، وقد يستعمل أيضا جئ جئ للدعاء إلى الطعام والشراب. وقال الليث: تجأجأ الرجل: كف، وأنشد:
  سأنزع منك عرس أبيك إني                      رأيتك لا تجأجأ عن حماها وتجأجأ: نكص، وتأخر، وانتهى، وتجأجأ عنه: هابه، وقال أبو عمرو: فلان لا يتجأجأ عن فلان، أي هو جريء عليه.

### Türkçe

**الجأجاء**، med ile: Ebû Amr’dan (naklen) yenilgi. Ve insanın, kuşun ve geminin **جؤجؤ**’u, **هدهد** gibi: göğüs; Hasan’ın hadisinde: “Âdem aleyhisselâmın **جؤجؤ**’u **كثيب ضرية**’den yaratıldı”; o, Hicaz’da bir kuyudur; **الحمى** ona nisbet edilmiştir. Ve Ali’nin hadîsinde—Allah yüzünü keremli kılsın—: “Sanki onun mescidine bakıyorum; bir geminin **جؤجؤ**’u gibi, yahut çökmüş bir devekuşu gibi, yahut denizin derinliğinde bir kuşun **جؤجؤ**’u gibi.” Ve denildi: o, göğüs kemiğidir; ve denildi: onun ortasıdır; ve denildi: göğüs kemiklerinin başlarının birleştiği yerdir; **النهاية** ve **المحكم**’de olduğu gibi; çoğulu **الجآجئ**. Bazı Araplar dedi: “Kazların **جآجئ**’leriyle pirincin **جوذاب**’ı ne kadar da hoştur.” Ve onların sözü: “Gemi, **جؤجؤ**’uyla suyu yardı”; mecazdandır. Ve **العباب**’da: Bahreyn’de **جؤجؤ**. Emvî dedi: Develere, içmek için onları çağırdığında **جأجأ** eder; **جئ جئ** ile; ve onları böylece **جأجأ** etti. Ve eşeğe de **جأجأ** etti; bunu Sa‘leb nakletti. Ondan olan isim, kesre ile **الجئ**’dir; **الجيع** misali. Aslı **جئئ**’dir; birinci hemze yumuşatıldı. Emvî, Muâz el-Herrâ için inşâd etti:
  Ve **الهيء** üzerine değildi                      ne de **الجيء** (üzerine) seni övmem
  Fakat ben **الحـب** üzerine                      ve nefis hoşluğu ile sana gelirim
Ve **اللسان**’da: **جئ جئ**: develere suya varma emridir; onlar havuzun üzerindeyken. Ve **جؤجؤ**: onlara suya varma emridir; ondan uzak iken. Ve denildi: **جأ**—fetha ile—azarlamadır; **شأ** gibi; Ebû Mansûr onu zikretti. Ve ayrıca **جئ جئ** yemek ve içmeye çağırmak için de kullanılabilir. Leys dedi: Adam **تجأجأ** etti: vazgeçti. Ve inşâd etti:
  Senden babanın gelinini çekip alacağım; çünkü                      seni, onun korumasından **تجأجأ** etmiyor gördüm
Ve **تجأجأ**: geri döndü; ve geri kaldı; ve sona erdi. Ve ondan **تجأجأ** etti: ondan çekindi. Ebû Amr dedi: Falan, falandan **يتجأجأ** etmez; yani ona karşı cesurdur.
