# جأف (ج-أ-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%A3%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ج - أ - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: جءف

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والفاء و و ا ي ء معهما
ج ف أ، ج أ ف، ف ج أ، ج ي ف، ف ي ج، ج و ف، ج ف و، ف ج و، و ج ف، ف و ج مستعملات
جفأ:
جَفَأَ الزَّبد يجفأ جفأً، والاسم: الجُفاءُ. وأجفأتِ القِدر زبدها، وجفأت به، أي: رمت به وطرحته. وجفأتُ الرَّجل، أي: احتملته وضربت به الأرض.
والجُفاءُ: الزَّبدُ فوق الماء، قال الله عز وجل: "لا أما الزَّبدُ فيذهب جُفاء".
جأف:
الجأفُ: ضربٌ من الفزعِ والخَوفِ. قال العجّاج:
كأنّ تحتي ناشطاً مُجأَّفا
والجأفُ: مثل الجوف، ورجلٌ مُجأفٌ: لا قلب له.
فجأ:
فجأهُ الأمدُ يفجؤهُ فجأةً.... وفاجأهُ يُفاجِئهُ مفاجأةً.. وفجئهُ لغةُ. وكل ما هجم عليك من أمرٍ لم تحتسبهُ فقد فجأك.
جيف:
جافتِ الجيفةُ، واجتافت، أي: أنتنت وأروحت. وجمع الجيفة، وهي الجثَّةُ الميَّتة والمنتنة: جِيفٌ وأجياف. وفي الحديث.
فيج:
الفَيجُ: اشتق من الفارسية، وهو رسول السلطان على رجلهِ. والفائجُ من الأرض ما اتسع منها بين جبلين، وجمعهُ: فوائج.
جوف:
والجَوف معروف، وجمعه: أجواف. وأهلُ الحجاز يُسمُّون فساطيط عمالهم: الأجواف.
والجائفة: الطَّعنةُ تدخل الجَوفَ. والجَوفُ: خلاءُ الجوف، كالقصبةِ الجوفاءِ. والجُوفانُ: جماعة الأجوف.
واجتاف الثَّورُ الكِناسِ، إذا دخل جوفه.
والجُواف: ضربٌ من السَّمك، الواحدة: جُوافة.
جفو:
جفا الشيءُ يجفُو جَفاءً، ممدود، كالسَّرج يجفو عن الظَّهر، إذا لم يلزمِ الظَّهر، والجنب يجفو عن الفراش، وتجافى مثله، قال:
إن جنبي عن الفراش لنابـي		كتجافي الأسرِّ فوق الظرابِ
وقال العجّاج:
وشجرَ الهُداب عنه فجفا
بسلهبين فوق أنفٍ أذلفا
والجفاءُ: يقصر ويمدُّ: نقيض الصِّلة. والجَفوةُ: ألزم في ترك الصِّلة من الجَفاء، لأن الجَفا قد يكون في فعلاته. إذا لم يكن له ملقٌ.
فجو:
فَجا قوسهُ يفجوها. وقوس فجواءُ: بان وترها عن كَبدها.
والفَجا في الفخذين خاصّة كالفحجِ، قال:
حنكةٌ فيها قِبالٌ وفجا
الحنكة: اللّثيمة، والفَجا: تباعدٌ في رُكبتيها.
والفجوةُ: متَّسعٌ في الأرض وغيرها.
وجف:
الوَجف: سُرعةُ السَّير.. وَجَفَت تجفُ وجيفاً. وأوجَفَها راكِبُها. ويقال: راكبُ البعير يوضعُ، وراكبُ الفرس يُوجِفُ.
فوج:
الفَوجُ: القطيع من الناس، والجميعُ: الأفواجُ.

##### Türkçe

باب **الجيم** ve **الفاء** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte

**ج ف أ**، **ج أ ف**، **ف ج أ**، **ج ي ف**، **ف ي ج**، **ج و ف**، **ج ف و**، **ف ج و**، **و ج ف**، **ف و ج** kullanımdadırlar.

**جفأ**:
**جَفَأَ** kaymağı **يجفأ** **جفأً** (diye) (yapar); isim: **الجُفاءُ**. Ve tencereyi kaymağından **أجفأتِ**; ve onunla **جفأت**; yani: onunla attın ve onu bıraktın. Ve ben adamı **جفأتُ**; yani: onu yüklendim ve onunla yere vurdum.
Ve **الجُفاءُ**: suyun üstündeki kaymaktır. Aziz ve yüce Allah dedi ki: “... ama kaymak gider **جُفاء**.”

**جأف**:
**الجأفُ**: ürküntü ve korkudan bir tür vuruştur. **العجّاج** dedi ki:
Sanki altımda **مُجأَّفا** bir sıçrayıcı var
Ve **الجأفُ**: **الجوف** gibidir; ve **مُجأفٌ** bir adam: onun kalbi yoktur.

**فجأ**:
Ona süre **فجأهُ**; onu **يفجؤهُ** **فجأةً** (diye).... Ve ona **فاجأهُ**; onu **يُفاجِئهُ** **مفاجأةً** (diye).. Ve **فجئهُ** bir lehçedir. Ve üzerine hesap etmediğin bir işten her ne hücum ederse, muhakkak o seni **فجأك**.

**جيف**:
Leş **جافتِ**; ve **اجتافت**; yani: kokuştu ve koku saldı. Ve **الجيفة**’nin (o ölü ve kokmuş cesettir) çoğulu: **جِيفٌ** ve **أجياف**. Ve hadiste.

**فيج**:
**الفَيجُ**: Farsçadan türetilmiştir; o, sultanın yaya elçisidir. Ve yerden **الفائجُ**: ondan iki dağ arasındaki genişleyen şeydir; çoğulu: **فوائج**.

**جوف**:
Ve **الجَوف** bilinir; çoğulu: **أجواف**. Ve Hicaz ehli, işçilerinin çadırlarını **الأجواف** diye adlandırırlar.
Ve **الجائفة**: **الجَوف**’a giren yaradır. Ve **الجَوفُ**: iç boşluğun boşluğudur; içi boş kamış gibi, **كالقصبةِ الجوفاءِ**. Ve **الجُوفانُ**: içi boş olanın topluluğudur.
Ve öküz, sığınağa **واجتاف**; iç boşluğuna girdiği zaman.
Ve **الجُواف**: balıktan bir türdür; teki: **جُوافة**.

**جفو**:
Şey **جفا**; **يجفُو** **جَفاءً** (diye); uzatılmıştır; eyer gibi, sırttan **يجفو**; sırtı tutmadığı zaman; ve yan, döşekten **يجفو**; ve **تجافى** onun gibidir. Dedi ki:
Şüphesiz yanım döşekten uzaklaşandır		tepeciklerin üstünde sedirlerin uzaklaşması gibi
Ve **العجّاج** dedi ki:
Ve **الهُداب** ağacını ondan uzaklaştırdı da **فجفا**
**بسلهبين** üzerinde, **أنفٍ أذلفا** üstünde
Ve **الجفاءُ**: kısalır ve uzatılır: **الصِّلة**’nin zıddıdır. Ve **الجَفوةُ**: **الجَفاء**’dan daha bağlayıcıdır, **الصِّلة**’yi terk etmede; çünkü **الجَفا** fiillerinde olabilir; onda yaltaklanma olmadığı zaman.

**فجو**:
Yayını **فَجا**; onu **يفجوها**. Ve **فجواءُ** bir yay: kirişi göbeğinden ayrıldı.
Ve **الفَجا** özellikle iki uylukta, **الفحجِ** gibi. Dedi ki:
Bir **حنكةٌ**; onda **قِبالٌ** ve **فجا**
**الحنكة**: peçe; ve **الفَجا**: iki dizinde uzaklaşmadır.
Ve **الفجوةُ**: yerde ve başkasında bir genişliktir.

**وجف**:
**الوَجف**: yürüyüşün süratidir.. **وَجَفَت**; **تجفُ** **وجيفاً** (diye). Ve binicisi onu **أوجَفَ**. Ve denir ki: devenin binicisi (yavaş) konur; atın binicisi ise **يُوجِفُ**.

**فوج**:
**الفَوجُ**: insanlardan sürüdür; ve hepsi: **الأفواجُ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

جَأَفَهُ: لغةٌ في جَعَفَهُ، أي صرعه. وَجَأَفَهُ أيضاً بمعنى ذَعَرَهُ. وقد جُئِفَ أشدَّ الجَأْفِ، فهو مَجْؤُوفٌ أي خائفٍ. ورجلٌ مَجْؤُوفٌ أيضاً، أي جائعٌ حكاه أبو عبيد. وقد جُئِفَ.

##### Türkçe

**جَأَفَهُ**: **جَعَفَهُ** hakkında bir lugattır; yani onu yere serdi. Ve **جَأَفَهُ** da **ذَعَرَهُ** anlamındadır. Ve en şiddetli **الجَأْفِ** ile **جُئِفَ** olmuştur; o hâlde o **مَجْؤُوفٌ**dur, yani korkmuş. Ve bir adam **مَجْؤُوفٌ** da; yani aç, bunu Ebû Ubeyd rivayet etti. Ve **جُئِفَ** olmuştur.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الجيم والهمزة وما يثلثهما)
(جأب) الجيم والهمزة والباء حرفان: أحدهما يدلُّ على الكَسْب، يقال جَأبْتُ جَأباً، أي كَسَبْتُ وعَمِلت. قال:‏
* فاللهُ راء عَمَلي وجَأْبِي(1) *‏
والآخر من غير هذا، وهو الحمار من حُمُرِ الوحش الصُّلبُ الشّديد. المَغْرَةُ، يُهْمَزُ ولا يُهمز.‏
(جأث) الجيم والهمزة والثاء كلمةٌ واحدة تدلُّ على الفَزَع. يقال جُئِثَ يُجْأَثُ، إذا أُفْزِعَ. وفي الحديث: "فجُئِثْتُ منه فَرَقاً(2)".‏
(جأز) الجيم والهمزة والزاء جنسٌ من الأدواء. قالو: الجَأْز كهيئة الغَصصِ الذي يأخذ في الصَّدر* عِنْد الغيظ. يقال جَئِزَ الرَّجُل.‏
(جأف) الجيم والهمزة والفاء كلمةٌ واحدةٌ تدلّ على الفَزَع. وكأنَّ الفاء [بَدَلٌ] من الثَّاء، يقال جُئِف الرّجُل مثل جُئِث.‏
--------------ـــــ
(1) الرجز لرؤبة في ديوانه 169 واللسان (جأب).‏
(2) أي من جبريل حين رآه، صلى الله عليه وسلم.‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الجيم** و**الهمزة** وما يثلثهما)
(**جأب**) **الجيم** ve**الهمزة** ve**الباء** iki harftir: ikisinden biri kazanca delâlet eder; denilir: **جَأبْتُ** **جَأباً**; yani kazandım ve çalıştım. Dedi ki:‏
* Allah benim amelimi ve **جَأْبِي**’mi görendir(1) *‏
Diğeri bunun dışındandır; o da yaban eşeklerinden katı, şiddetli olan eşektir. **المَغْرَةُ**; hemzelenir ve hemzelenmez.‏
(**جأث**) **الجيم** ve**الهمزة** ve**الثاء** bir tek kelimedir; korkuya delâlet eder. Denilir: **جُئِثَ** **يُجْأَثُ**; ürkütüldüğü zaman. Hadiste: “Bundan dolayı **فجُئِثْتُ** ondan **فَرَقاً**(2).”‏
(**جأز**) **الجيم** ve**الهمزة** ve**الزاء** hastalıklardan bir cinstir. Dediler: **الجَأْز** göğüste öfke anında tutan gırtlak tıkanması heyeti gibidir. Denilir: **جَئِزَ** adam.‏
(**جأف**) **الجيم** ve**الهمزة** ve**الفاء** bir tek kelimedir; korkuya delâlet eder. Sanki **الفاء** **الثَّاء**’dan [bedel]dir; denilir: **جُئِف** adam, **جُئِث** gibi.‏
--------------ـــــ
(1) Rü’be’nin divanında 169’da ve Lisân’da (**جأب**) recezdir.‏
(2) Yani onu gördüğü vakit Cebrâil’den; sallallahu aleyhi ve sellem.‏

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

جَأَفَه جَأْفاً واجتَأَفَه: صَرَعَه لغة في جَعَفَه؛ قال: وَلَّوْا تَكُبُّهُمُ الرِّماحُ، كأَنهم
نَحْلٌ جَأَفْتَ أُصُولَه، أَو أَثْأَبُ
وأَنشد ثعلب:
واسْتَمَعُوا قَوْلاً به يُكْوَى النَّطِفْ،
يَكادُ مَنْ يُتْلَى عليه يَجْتَئِفْ
الليث: الجأْف ضَرب من الفزَع والخوْفِ؛ قال العجاج:
كأَنَّ تَحْتي ناشِطاً مُجَأْفا
وجأَفَه: بمعنى ذَعَرَه. وانْجَأَفَتِ النخلةُ وانْجأَثَت كانْجَعَفَتْ إذا انْقَعَرَتْ وسَقَطَتْ. وجُئِفَ الرجلُ جَأْفاً، بسكون الهمزة في المصدر: فَزِع وذُعِرَ، فهو مَجْؤُوفٌ، ومثله جُئِثَ، فهو مَجْؤُوثٌ، وفي الصحاح: وقد جُئِفَ أَشدَّ الجَأْفِ فهو مَجْؤُوفٌ مثل مَجْعُوفٍ أَي خائف، والاسم الجُؤَافُ. ورجل مُجَأّفٌ: لا فؤادَ له. ورجل مَجْؤُوف مثل مَجْعُوف: جائع، وقد جُئِفَ. وجأْآفٌ: صَيّاحٌ.

##### Türkçe

**جَأَفَه** **جَأْفاً** ve **اجتَأَفَه**: onu yere serdi; **جَعَفَه**’de bir lugat (varyant)tır; dedi ki:

وَلَّوْا تَكُبُّهُمُ الرِّماحُ، كأَنهم
نَحْلٌ جَأَفْتَ أُصُولَه، أَو أَثْأَبُ

Ve Sa‘leb inşad etti:

واسْتَمَعُوا قَوْلاً به يُكْوَى النَّطِفْ،
يَكادُ مَنْ يُتْلَى عليه يَجْتَئِفْ

el-Leys: **الجأْف** korku ve dehşetten bir türdür; el-‘Accâc dedi ki:

كأَنَّ تَحْتي ناشِطاً مُجَأْفا

Ve **جأَفَه**: **ذَعَرَه** manasındadır. Ve hurma ağacı **انْجَأَفَت** ve **انْجأَثَت**, **انْجَعَفَت** gibi; **انْقَعَرَتْ** ve düştüğü zaman. Ve adam **جُئِفَ** **جَأْفاً**, mastarda hemzenin sükûnu ile: korktu ve ürktü; o hâlde o **مَجْؤُوفٌ**’tur; bunun benzeri **جُئِثَ**’tir, o hâlde o **مَجْؤُوثٌ**’tur. Ve **الصحاح**’ta: “Ve muhakkak **جُئِفَ** en şiddetli **الجَأْف** ile; o hâlde o **مَجْؤُوفٌ**’tur, **مَجْعُوفٍ** gibi; yani korkmuş; isim **الجُؤَافُ**’tur.” Ve **مُجَأّفٌ** adam: onun kalbi yoktur. Ve **مَجْؤُوف** adam, **مَجْعُوف** gibi: aç; ve muhakkak **جُئِفَ**. Ve **جأْآفٌ**: çok bağıran.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

جأفه، كمنعه صرعه، لغة في جعفه، قال الجوهري: جأفه ذعره، وأفزعه، لغة? في جأثة، وقال الليث: الجأف: ضرب من الفزع والخوف، كجأفه تجئيفا قال العجاج يصف جمله ويشبه بالثور الوحشي المفزع:
  كأن تحتى ناشطا مجأفا
  مدرعا بوشيه موقفا جأف الشجرة قلعها من أصلها، قال الشاعر:
  ولوا تكبهم الرماح كأنهـم                      نخل جأفت أصوله أو أثأب فأنجأفت، قال ابن الأعرابي: أي انقلعت وسقطت، وكذلك جعفتها فانجعفت .
 الجئاف، كشداد: الصياح، والمجؤوف: الجائع، حكاه أبو عبيد، وقد جئف كعنى، كما في الصحاح، والمجؤوف أيضا: المذعور، وقد جئف أشد الجأف، كما في الصحاح أيضا .
 ومما يستدرك عليه: اجتأفه: صرعه، وأنشد ثعلب:
  واستمعوا قولا به يكوى النطف
  يكاد من يتلى عليه يجـتـئف والجؤاف، كغراب: الخوف، ورجل مجأف، كمعظم: لا فؤاد له .

##### Türkçe

**جأفه**; **منعه** gibi: onu yere serdi; **جعفه**’de bir lugattır. **الجوهري** dedi: **جأفه** onu korkuttu ve onu ürküttü; **جأثة**’de bir lugat?tır. **الليث** dedi: **الجأف**: ürkü ve korkudan bir türdür; **جأفه تجئيفا** gibi. **العجاج** devesini vasfeder ve ürkütülmüş yaban öküzüne benzetir olarak dedi:
  Sanki altımda ürkütülmüş bir çevik var
  Nakışıyla zırhlanmış, durdurulmuş

**جأف الشجرة**: onu kökünden söktü. Şair dedi:
  Mızraklar onları devirmiş olsaydı, sanki onlar                      kökleri sökülmüş hurma yahut **أثأب**
Böylece **فأنجأفت**. **ابن الأعرابي** dedi: yani söküldü ve düştü; yine **جعفتها فانجعفت**.

**الجئاف**، **شداد** gibi: bağırma; **المجؤوف**: aç; bunu **أبو عبيد** rivayet etti. Ve **جئف** etti, **عنى** gibi; **الصحاح**’ta olduğu üzere. Ve **المجؤوف** ayrıca: korkutulmuş; ve **جئف** etti, **الجأف**’ın en şiddetlisi; yine **الصحاح**’ta olduğu üzere.

Ve ondan üzerine istidrâk olunanlardandır: **اجتأفه**: onu yere serdi. Ve **ثعلب** şu beyti okudu:
  Bir söz dinlediler ki onunla nutfeler dağlanır
  Üzerine okunan kimse neredeyse **يجتئف** eder
Ve **الجؤاف**، **غراب** gibi: korku. Ve **رجل مجأف**، **معظم** gibi: onun kalbi yoktur.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: جءف

جَأَفَ
جَأَفَ A ( n. ac. جَأْف 1 ),
a.  Upset, frightened.

b.  Uprooted.

##### Türkçe

جَأَفَ
جَأَفَ A (isim-aksiyon: **جَأْف** 1),
a. Üzülmüş, korkmuş.

b. Kökünden sökülmüş.
