# جأف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AC%D8%A3%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [جأف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A3%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: جأف

باب الجيم والفاء و و ا ي ء معهما
ج ف أ، ج أ ف، ف ج أ، ج ي ف، ف ي ج، ج و ف، ج ف و، ف ج و، و ج ف، ف و ج مستعملات
جفأ:
جَفَأَ الزَّبد يجفأ جفأً، والاسم: الجُفاءُ. وأجفأتِ القِدر زبدها، وجفأت به، أي: رمت به وطرحته. وجفأتُ الرَّجل، أي: احتملته وضربت به الأرض.
والجُفاءُ: الزَّبدُ فوق الماء، قال الله عز وجل: "لا أما الزَّبدُ فيذهب جُفاء".
جأف:
الجأفُ: ضربٌ من الفزعِ والخَوفِ. قال العجّاج:
كأنّ تحتي ناشطاً مُجأَّفا
والجأفُ: مثل الجوف، ورجلٌ مُجأفٌ: لا قلب له.
فجأ:
فجأهُ الأمدُ يفجؤهُ فجأةً.... وفاجأهُ يُفاجِئهُ مفاجأةً.. وفجئهُ لغةُ. وكل ما هجم عليك من أمرٍ لم تحتسبهُ فقد فجأك.
جيف:
جافتِ الجيفةُ، واجتافت، أي: أنتنت وأروحت. وجمع الجيفة، وهي الجثَّةُ الميَّتة والمنتنة: جِيفٌ وأجياف. وفي الحديث.
فيج:
الفَيجُ: اشتق من الفارسية، وهو رسول السلطان على رجلهِ. والفائجُ من الأرض ما اتسع منها بين جبلين، وجمعهُ: فوائج.
جوف:
والجَوف معروف، وجمعه: أجواف. وأهلُ الحجاز يُسمُّون فساطيط عمالهم: الأجواف.
والجائفة: الطَّعنةُ تدخل الجَوفَ. والجَوفُ: خلاءُ الجوف، كالقصبةِ الجوفاءِ. والجُوفانُ: جماعة الأجوف.
واجتاف الثَّورُ الكِناسِ، إذا دخل جوفه.
والجُواف: ضربٌ من السَّمك، الواحدة: جُوافة.
جفو:
جفا الشيءُ يجفُو جَفاءً، ممدود، كالسَّرج يجفو عن الظَّهر، إذا لم يلزمِ الظَّهر، والجنب يجفو عن الفراش، وتجافى مثله، قال:
إن جنبي عن الفراش لنابـي		كتجافي الأسرِّ فوق الظرابِ
وقال العجّاج:
وشجرَ الهُداب عنه فجفا
بسلهبين فوق أنفٍ أذلفا
والجفاءُ: يقصر ويمدُّ: نقيض الصِّلة. والجَفوةُ: ألزم في ترك الصِّلة من الجَفاء، لأن الجَفا قد يكون في فعلاته. إذا لم يكن له ملقٌ.
فجو:
فَجا قوسهُ يفجوها. وقوس فجواءُ: بان وترها عن كَبدها.
والفَجا في الفخذين خاصّة كالفحجِ، قال:
حنكةٌ فيها قِبالٌ وفجا
الحنكة: اللّثيمة، والفَجا: تباعدٌ في رُكبتيها.
والفجوةُ: متَّسعٌ في الأرض وغيرها.
وجف:
الوَجف: سُرعةُ السَّير.. وَجَفَت تجفُ وجيفاً. وأوجَفَها راكِبُها. ويقال: راكبُ البعير يوضعُ، وراكبُ الفرس يُوجِفُ.
فوج:
الفَوجُ: القطيع من الناس، والجميعُ: الأفواجُ.

### Türkçe

باب **الجيم** ve **الفاء** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte

**ج ف أ**، **ج أ ف**، **ف ج أ**، **ج ي ف**، **ف ي ج**، **ج و ف**، **ج ف و**، **ف ج و**، **و ج ف**، **ف و ج** kullanımdadırlar.

**جفأ**:
**جَفَأَ** kaymağı **يجفأ** **جفأً** (diye) (yapar); isim: **الجُفاءُ**. Ve tencereyi kaymağından **أجفأتِ**; ve onunla **جفأت**; yani: onunla attın ve onu bıraktın. Ve ben adamı **جفأتُ**; yani: onu yüklendim ve onunla yere vurdum.
Ve **الجُفاءُ**: suyun üstündeki kaymaktır. Aziz ve yüce Allah dedi ki: “... ama kaymak gider **جُفاء**.”

**جأف**:
**الجأفُ**: ürküntü ve korkudan bir tür vuruştur. **العجّاج** dedi ki:
Sanki altımda **مُجأَّفا** bir sıçrayıcı var
Ve **الجأفُ**: **الجوف** gibidir; ve **مُجأفٌ** bir adam: onun kalbi yoktur.

**فجأ**:
Ona süre **فجأهُ**; onu **يفجؤهُ** **فجأةً** (diye).... Ve ona **فاجأهُ**; onu **يُفاجِئهُ** **مفاجأةً** (diye).. Ve **فجئهُ** bir lehçedir. Ve üzerine hesap etmediğin bir işten her ne hücum ederse, muhakkak o seni **فجأك**.

**جيف**:
Leş **جافتِ**; ve **اجتافت**; yani: kokuştu ve koku saldı. Ve **الجيفة**’nin (o ölü ve kokmuş cesettir) çoğulu: **جِيفٌ** ve **أجياف**. Ve hadiste.

**فيج**:
**الفَيجُ**: Farsçadan türetilmiştir; o, sultanın yaya elçisidir. Ve yerden **الفائجُ**: ondan iki dağ arasındaki genişleyen şeydir; çoğulu: **فوائج**.

**جوف**:
Ve **الجَوف** bilinir; çoğulu: **أجواف**. Ve Hicaz ehli, işçilerinin çadırlarını **الأجواف** diye adlandırırlar.
Ve **الجائفة**: **الجَوف**’a giren yaradır. Ve **الجَوفُ**: iç boşluğun boşluğudur; içi boş kamış gibi, **كالقصبةِ الجوفاءِ**. Ve **الجُوفانُ**: içi boş olanın topluluğudur.
Ve öküz, sığınağa **واجتاف**; iç boşluğuna girdiği zaman.
Ve **الجُواف**: balıktan bir türdür; teki: **جُوافة**.

**جفو**:
Şey **جفا**; **يجفُو** **جَفاءً** (diye); uzatılmıştır; eyer gibi, sırttan **يجفو**; sırtı tutmadığı zaman; ve yan, döşekten **يجفو**; ve **تجافى** onun gibidir. Dedi ki:
Şüphesiz yanım döşekten uzaklaşandır		tepeciklerin üstünde sedirlerin uzaklaşması gibi
Ve **العجّاج** dedi ki:
Ve **الهُداب** ağacını ondan uzaklaştırdı da **فجفا**
**بسلهبين** üzerinde, **أنفٍ أذلفا** üstünde
Ve **الجفاءُ**: kısalır ve uzatılır: **الصِّلة**’nin zıddıdır. Ve **الجَفوةُ**: **الجَفاء**’dan daha bağlayıcıdır, **الصِّلة**’yi terk etmede; çünkü **الجَفا** fiillerinde olabilir; onda yaltaklanma olmadığı zaman.

**فجو**:
Yayını **فَجا**; onu **يفجوها**. Ve **فجواءُ** bir yay: kirişi göbeğinden ayrıldı.
Ve **الفَجا** özellikle iki uylukta, **الفحجِ** gibi. Dedi ki:
Bir **حنكةٌ**; onda **قِبالٌ** ve **فجا**
**الحنكة**: peçe; ve **الفَجا**: iki dizinde uzaklaşmadır.
Ve **الفجوةُ**: yerde ve başkasında bir genişliktir.

**وجف**:
**الوَجف**: yürüyüşün süratidir.. **وَجَفَت**; **تجفُ** **وجيفاً** (diye). Ve binicisi onu **أوجَفَ**. Ve denir ki: devenin binicisi (yavaş) konur; atın binicisi ise **يُوجِفُ**.

**فوج**:
**الفَوجُ**: insanlardan sürüdür; ve hepsi: **الأفواجُ**.
